III SA/Wa 2678/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-07-25
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościrekultywacjanadpłatadziałalność gospodarczaewidencja gruntówdecyzja administracyjnastan faktycznyterminy

WSA w Warszawie uchylił decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, uznając, że o zakończeniu rekultywacji decyduje faktyczne zaprzestanie działalności, a nie data decyzji administracyjnej.

Spółka domagała się stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r., twierdząc, że po zakończeniu rekultywacji grunty nie powinny być opodatkowane według najwyższych stawek. SKO odmówiło, uznając, że o zakończeniu rekultywacji decyduje data ostatecznej decyzji administracyjnej. WSA uchylił decyzję SKO, podkreślając, że o zakończeniu opodatkowania decyduje faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej, a nie formalna decyzja, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo NSA.

Przedmiotem sprawy była skarga O. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w C., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy K. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r. Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty, argumentując, że po zakończeniu rekultywacji gruntów, które były wcześniej zajęte na działalność gospodarczą (wydobycie kruszywa), powinny one być opodatkowane niższymi stawkami (rolne/leśne), a nie podatkiem od nieruchomości. Spółka wskazała, że korekty deklaracji powinny nastąpić od miesiąca następującego po miesiącu faktycznego zakończenia prac rekultywacyjnych, a nie od daty uprawomocnienia się decyzji o zakończeniu rekultywacji. SKO uznało, że do czasu wydania ostatecznej decyzji administracyjnej o zakończeniu rekultywacji, grunty są nadal zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i podlegają najwyższym stawkom podatku od nieruchomości, a także zakwestionowało klasyfikację gruntów w ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że rację należy przyznać skarżącej w kwestii daty zakończenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd stwierdził, że o zakończeniu okresu opodatkowania podatkiem od nieruchomości decyduje faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej na danym gruncie, a nie data wydania lub uprawomocnienia się decyzji administracyjnej o zakończeniu rekultywacji. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając stan faktyczny. Sąd podkreślił również, że jest związany wcześniejszymi wyrokami NSA w analogicznych sprawach dotyczących tej samej spółki. Ponadto, sąd zarzucił SKO naruszenie zasad prawdy obiektywnej i oficjalności postępowania dowodowego (art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej), wskazując, że organ powinien był samodzielnie ustalić klasyfikację gruntów w ewidencji oraz datę faktycznego zakończenia działalności, wzywając ewentualnie spółkę do uzupełnienia dokumentacji. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez SKO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Momentem decydującym o zakończeniu okresu opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej na gruncie, a nie data wydania lub uprawomocnienia się decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych wiąże opodatkowanie z faktycznym zajęciem gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej. Decyzja o zakończeniu rekultywacji ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza stan faktyczny, nie tworząc go. Dlatego o zakończeniu opodatkowania decyduje faktyczne zaprzestanie działalności, a nie formalne zakończenie postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

upol art. 2 § 2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. "Zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" oznacza faktyczne wykonywanie konkretnych czynności na gruncie związanych z działalnością gospodarczą.

Pomocnicze

upol art. 1a § 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicje związane z gruntami i prowadzeniem działalności gospodarczej.

u.o.g.r.l. art. 22 § 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Określa, że o zakończeniu rekultywacji orzeka starosta w decyzji.

ordynacja art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej - obowiązek podejmowania przez organy podatkowe wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

ordynacja art. 187

Ordynacja podatkowa

Zasada oficjalności postępowania dowodowego - obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

ppsa art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

ppsa art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

ppsa art. 170

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia - sąd jest związany wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami w tożsamych sprawach.

ppsa art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

ppsa art. 205 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Data faktycznego zakończenia rekultywacji, a nie data decyzji administracyjnej, decyduje o zakończeniu okresu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Organ odwoławczy naruszył zasady postępowania dowodowego, nie ustalając prawidłowo stanu faktycznego i klasyfikacji gruntów.

Godne uwagi sformułowania

Grunty "zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" to takie grunty, na których faktyczne wykonywanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Decyzja o uznaniu rekultywacji za zakończoną ma charakter deklaratoryjny. Ustawa podatkowa nie wiąże zajęcia gruntów na prowadzenie działalności gospodarczej, zarówno jeżeli chodzi o początek jak i koniec tego zajęcia, z formalnym rozstrzygnięciem organu administracji publicznej.

Skład orzekający

Agnieszka Baran

sprawozdawca

Sylwester Golec

przewodniczący

Waldemar Śledzik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu zakończenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów poddanych rekultywacji, interpretacja pojęcia \"zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej\", znaczenie faktycznego stanu rzeczy nad formalnymi decyzjami administracyjnymi w prawie podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy gruntów rolnych i leśnych poddanych rekultywacji, które były zajęte na działalność gospodarczą. Konieczność ustalenia faktycznej daty zakończenia działalności i klasyfikacji gruntów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów podatkowych w kontekście rekultywacji gruntów, co ma praktyczne znaczenie dla wielu przedsiębiorców. Podkreśla prymat faktów nad formalnościami administracyjnymi.

Kiedy kończy się podatek od nieruchomości? Sąd: liczy się fakty, nie daty decyzji!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2678/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran /sprawozdawca/
Sylwester Golec /przewodniczący/
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 1692/21 - Wyrok NSA z 2023-02-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant sekretarz sądowy Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w O. (obecnie C. S.A. z siedzibą w W.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz O. S.A. z siedzibą w O. (obecnie C. S.A. z siedzibą w W.) kwotę 7205 zł (słownie: siedem tysięcy dwieście pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez O. S.A. z siedzibą w O.– obecnie C. S.A. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca", "spółka") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] sierpnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z
[...] czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
O. S.A. z siedzibą w O. 31 grudnia 2015 r. złożyły do Wójta Gminy K. wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2010 w kwocie 89.371 zł, za rok 2013 w kwocie 6.615 zł i za rok 2014 w kwocie 19.418 zł.
We wniosku o stwierdzenie nadpłaty spółka stwierdziła, że uzyskane decyzje Starosty Z. z [...] maja 2010 r., [...] października 2010 r., [...] listopada 2013 r., [...] grudnia 2014 r. o uznaniu za zakończoną rekultywację gruntów były podstawą do korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2010, 2014 i 2015.
Spółka składając wniosek o nadpłatę, dokonała korekty deklaracji za rok 2010 od stycznia i od sierpnia, korekty deklaracji za rok 2013 od listopada, korekty deklaracji za rok 2014 od listopada. Przywołując treść art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: "upol") spółka wyjaśniła, że grunty rolne oraz leśne odpowiednio od 11 grudnia 2009 r., od 12 lipca 2010 r., od 1 października 2013 r. oraz od 27 października 2014 r. tj. od zakończenia prac rekultywacyjnych i wydobycia były sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne oraz lasy i nie były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, a tym samym nie mogły od miesiąca następującego po miesiącu zakończenia prac rekultywacyjnych, podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Dotychczas spółka błędnie przyjmowała, że korekty należało dokonać dopiero od momentu uprawomocnienia się decyzji o uznaniu rekultywacji za zakończoną, a nie od momentu faktycznego zakończenia prac rekultywacyjnych. Skarżąca stanęła na stanowisku, że zmiana kwalifikacji gruntów będących przedmiotem złożonego wniosku dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, powinna nastąpić począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym prace rekultywacyjne zostały faktycznie zakończone, tj. od grudnia 2009 r., lipca 2010 r., października 2013 r. oraz października 2014 r. Do wniosku o stwierdzenie nadpłaty zostały dołączone korekty deklaracji za lata 2010, 2013 i 2014.
Wójt Gminy K. decyzją z [...] czerwca 2018 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2010 w wysokości 89.371,00 zł. W ocenie organu podatkowego nadpłata w podatku od nieruchomości nie występuje.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Wniosła w nim o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej jako "SKO" albo "organ II instancji") nie uwzględniło zarzutów zawartych w odwołaniu i decyzją z [...] sierpnia 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ II instancji podał, że uwzględniając treść art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o zakończeniu rekultywacji orzeka starosta w decyzji uznającej rekultywację za zakończoną. Do czasu zakończenia rekultywacji stwierdzonej ostateczną decyzją właściwego organu administracyjnego grunty są nie tylko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, ale także faktycznie zajęte na jej prowadzenie. W świetle przepisów art. 2 ust. 1 i 2 w związku z art. 1a ust 1 pkt 3 i pkt 4 u.p.o.l. powoduje to, że grunty te podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek najwyższych.
Zdaniem SKO, wydanie przez starostę decyzji o uznaniu rekultywacji za zakończoną ma istotne znaczenie dla ustalenia okresu opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów poddanych rekultywacji.
Ostateczna decyzja starosty w sprawie uznania rekultywacji za zakończoną nie skutkuje odnośnie wszystkich gruntów możliwością zmiany ich opodatkowana poprzez opodatkowanie podatkiem rolnym lub leśnym zamiast podatkiem od nieruchomości. Jeżeli działalność gospodarcza - wydobycie kruszywa - odbywała się na gruntach, które były podczas całego okresu wydobycia sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub lasy i w związku wydobyciem kruszywa nie została zmieniona ich klasyfikacja na użytki kopalne "K", wówczas po wydaniu przez starostę ostatecznej decyzji o uznaniu rekultywacji za zakończoną, grunty te podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym lub leśnym, gdyż nie są już "zajęte naprowadzenie działalności gospodarczej". Jeżeli wydobycie kruszywa odbywało się na gruntach, które były sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki kopalne "K", możliwość opodatkowania tych gruntów podatkiem rolnym lub leśnym jest uwarunkowana po pierwsze - wydaniem przez starostę ostatecznej decyzji o uznaniu rekultywacji za zakończoną i po drugie - wprowadzeniem przez starostę zmiany w ewidencji gruntów polegającej na zmianie klasyfikacji tych gruntów z "K" na użytki rolne lub lasy. Zdaniem SKO, do czasu wprowadzenia zmian w ewidencji nie ma możliwości opodatkowania gruntów sklasyfikowanych jako "K" podatkiem rolnym lub leśnym, gdyż stoi temu na przeszkodzie treść art. 1 ustawy o podatku rolnym oraz treść art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku leśnym. Brak zmiany klasyfikacji gruntów "K" na użytki rolne lub lasy powoduje, że nadal podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości i zgodnie z definicją zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Organ II instancji wskazał, że zakończenie rekultywacji gruntów, wskazanych we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, nastąpiło z chwilą wydania ostatecznych decyzji Starosty Z: z [...] maja 2010 r. (która stała się ostateczna [...] czerwca 2010 r.) i z [...] października 2010 r. (która stała się ostateczna [...] listopada 2010 r.), potwierdzających zakończenie rekultywacji gruntów.
Decyzja Starosty Z. z [...] października 2010 r. jest ostateczna od [...] listopada 2010 r. Korekta deklaracji na podatek od nieruchomości mogła być dokonana od miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja o uznaniu rekultywacji za zakończoną stała się decyzją ostateczną, a zatem od grudnia 2010 r., co też podatnik uczynił. Zdaniem SKO w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać, że korekta ta jest prawidłowa.
W dalszej części uzasadnienia decyzji SKO wskazało, że Decyzja Starosty Z. z [...] maja 2010 r. stała się decyzją ostateczną [...] czerwca 2010 r. i rozważenia wymaga, czy działki wymienione w tej decyzji podlegają wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości w okresie od 1 lipca 2010 r. do 30 listopada 2010 r. (ponieważ od dnia 1 grudnia 2010 r. podatnik dokonał korekty deklaracji). Zdaniem organu II instancji działki podlegałyby wyłączeniu spod opodatkowania pod warunkiem, że na dzień 1 lipca 2010 roku były sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne lub lasy; dla rozpatrzenia tej części wniosku istotne było ustalenie klasyfikacji działek wskazanych w decyzji Starosty Z. z [...] maja 2010 r. na dzień 1 lipca 2010 r.
Znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienia Starostwa Powiatowego w Z. o zmianach w ewidencji gruntów, z dnia 7 kwietnia 2015 r., potwierdzają klasyfikację tych działek jako użytków rolnych lub lasu, od następnego miesiąca po dacie wprowadzenia zmian w ewidencji tj. od 1 maja 2015 r.. Przed datą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów działki były w całości lub w znacznej części sklasyfikowane jako użytki kopalne "K".
W ocenie SKO uproszczone wypisy z ewidencji gruntów przedstawione przez skarżącą, przy piśmie z 11 kwietnia 2018 r., nie mogą zostać uznane jako dokumenty, zatem nie mogły być ocenione jako dowód w sprawie.
Wobec powyższego – w ocenie organu II instancji - twierdzenie podatnika, że od zakończenia wydobycia kruszywa i po zakończeniu prac rekultywacyjnych działki były sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne i lasy nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym, co skutkowano uznaniem wniosku o nadpłatę także w tej części jako niezasadny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) rażące naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 upol poprzez błędną wykładnię terminu "zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" i w konsekwencji uznanie, iż grunty, na których zakończono rekultywację są w dalszym ciągu zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej do momentu wydania ostatecznej decyzji dotyczącej zakończenia procesu rekultywacji i podlegają opodatkowaniu według stawki maksymalnej;
2) rażące naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800, dalej: "ordynacja") poprzez brak przeanalizowania faktów istotnych w niniejszej sprawie, tj. analizy wniosku o uznaniu rekultywacji za zakończoną oraz protokołu oględzin przedmiotowych gruntów rolnych i leśnych, na których faktycznie zakończono prace rekultywacyjne oraz wypisów z ewidencji gruntów i budynków sporządzonych przez Starostę Z.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).
W ocenie sądu skarga jest zasadna.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że na działkach będących przedmiotem postępowania (wskazanych we wniosku o stwierdzenie nadpłaty w zakresie podatku od nieruchomości) skarżąca zakończyła prowadzenie działalności wydobywczej, a także zakończyła rekultywację tych działek. Poza sporem pozostaje również, że rekultywacja gruntów stanowi element działalności gospodarczej.
Spór w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół dwóch innych kwestii. Pierwszą z nich jest data, w której – dla potrzeb podatku od nieruchomości – należy uznać rekultywację za zakończoną. Drugą z nich jest kwalifikacja działek na których prowadzone było wydobycie, a później rekultywacja w ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 upol (w brzmieniu obowiązującym w roku 2010) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego ww. grunty "zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" to takie grunty, na których faktyczne wykonywanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednoznaczną podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów leśnych lub rolnych będzie fakt ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie na nich czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej, przy czym czynności te muszą być wykonywane w sposób trwały (tak Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach z 9 czerwca 2016 roku w sprawie II FSK 1238/14, z 17 czerwca 2016 roku w sprawie II FSK 1315/14, 9 marca 2017 roku w sprawie II FSK 1987/15, czy 11 stycznia 2019 roku w sprawie II FSK 31/17 – wszystkie opublikowane, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyjmuje to stanowisko za własne.
Mając na uwadze wskazaną powyżej definicję gruntów "zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej" należy przyznać rację skarżącej w odniesieniu do pierwszej ze spornych w sprawie kwestii. Skarżąca słusznie podnosi, że przedmiotowe grunty były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej tylko do momentu zakończenia czynności rekultywacyjnych, a nie do daty wydania czy uprawomocnienia się decyzji o uznaniu rekultywacji za zakończoną. Sąd zgadza się ze skarżącą, że decyzja o uznaniu rekultywacji za zakończoną jedynie potwierdza stan faktyczny zaistniały przed jej wydaniem; ma ona charakter deklaratoryjny (por. strona 15-16 skargi).
Dokonanie oceny powyższego stanowiska skarżącej musi uwzględniać treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2019 roku w sprawie sygn. akt II FSK 31/17. W wyroku tym, wydanym również w sprawie skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny stanowiska skarżącej w stanie sprawy analogicznym do sprawy niniejszej. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował słuszność poglądu, że ostateczna decyzja o zakończeniu rekultywacji stanowi konstytutywną przesłankę uznania, że grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy przestają być zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
Uzasadniając swoje stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu powyższego wyroku, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych mająca kluczowe znaczenie dla sprawy odwołuje się tylko i wyłącznie do sfery faktów – w orzecznictwie podkreśla się, że chodzi o sytuację faktycznego wykorzystywania gruntów na prowadzenie działalności gospodarczej. Ustawa podatkowa nie wiąże zajęcia gruntów na prowadzenie działalności gospodarczej, zarówno jeżeli chodzi o początek jak i koniec tego zajęcia, z formalnym rozstrzygnięciem organu administracji publicznej. Zatem uprawniony jest wniosek – stwierdził sąd w omawianym orzeczeniu - że to nie decyzja ostateczna jako taka statuuje moment, w którym rekultywacja została zakończona ale zaistniały stan faktyczny polegający na przywróceniu gruntom ich wartości użytkowych. Decyzja o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną jedynie stwierdza, że zamierzony cel został osiągnięty.
Dla celów podatku od nieruchomości decyzja wydana na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma znaczenie dowodu w sprawie, który pozwala wiążąco stwierdzić, że proces rekultywacji gruntów został zakończony (został osiągnięty cel tego procesu), ale nie rozstrzyga jaki moment należy uznać za właściwy dla stwierdzenia, że grunty przestały być zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
Uznanie rekultywacji za zakończoną wymaga (...) wydania stosownej decyzji przez właściwy organ administracji publicznej. Niemniej jednak - stwierdzono w uzasadnieniu omawianego wyroku - uostatecznienie się takiej decyzji nie może być utożsamienie z datą faktycznego zaprzestania wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej na gruntach objętych procesem rekultywacji. Nie przemawia za tym brzmienie przepisów ustawy podatkowej jak i ustawy o ochronie gruntów rolnych. To zaś oznacza konieczność ustalenia daty, w której grunty rolne lub leśne faktycznie przestały być zajęte na wykonywanie działalności gospodarczej. Bowiem to fakt zaprzestania wykorzystywania gruntu dla celów gospodarczych ma znaczenie na gruncie ustawy podatkowej a nie formalne zakończenie postępowania administracyjnego w przedmiocie rekultywacji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zgodzić się, aby wysokość podatku, w braku jednoznacznego ustawowego wskazania, uzależniona była od sprawności i rzetelności postępowania organów administracji publicznych. Można bowiem dostrzec, że obowiązek opłacania podatku w wysokości jak dla gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej będzie ciążył na przedsiębiorcy przez okres, w którym dany grunt nie jest zajęty (faktycznie wykorzystywany) na prowadzenie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, a tylko brak wydania stosownej decyzji przez właściwy organ generuje taki obowiązek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stoi to w oczywistej sprzeczności z art. 2 ust. 2 u.p.o.l., który opodatkowanie podatkiem od nieruchomości przewiduje tylko w odniesieniu do gruntów zajętych (sfera faktu) na prowadzenie działalności gospodarczej.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni zgadza się z przedstawionym powyżej poglądem i przyjmuje go za własny. W konsekwencji jako nieprawidłowe należy uznać stanowisko SKO wyrażone w zaskarżonej decyzji w myśl którego o tym, czy rekultywacja jest zakończona decyduje moment, kiedy decyzja o zakończeniu rekultywacji staje się ostateczna. Jak to już zostało powiedziane decyduje faktyczne zakończenie prowadzenia prac rekultywacyjnych. Z tą bowiem chwilą grunty przestają być zajęte na wykonywanie działalności gospodarczej. Rolą organu II instancji będzie ustalenie – w toku przeprowadzonego postępowania – w jakiej dacie skarżąca zakończyła rekultywację gruntów. W szczególności czy miało to miejsce – zgodnie z twierdzeniami samej skarżącej – w dacie złożenia wniosku o uznanie rekultywacji za zakończoną. Należy także ustalić, czy sporne grunty nie były po tej dacie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej (czy działalność gospodarcza była na nich faktycznie wykonywana).
Rozstrzygnięcie omawianego sporu w niniejszej sprawie – niezależnie od podniesionych już okoliczności – musi uwzględniać także treść art. 170 ppsa. Zgodnie z jego treścią orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W wyroku z 5 marca 2019 roku w sprawie sygn. akt II FSK 3182/18 Naczelny Sąd Administracyjny – odwołując się do przywołanego w wyroku orzecznictwa – wskazał, że ratio legis art. 170 polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Stwierdził, że istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).
W niniejszej sprawie kluczowa jest okoliczność funkcjonowania powołanego wyżej prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 31/17 oraz z 23 lipca 2019 roku, sygn. akt II FSK 2383/17 (powołanego w piśmie skarżącej z 23 lipca 2019 roku). Zarówno w powołanych sprawach, jak i sprawie niniejszej zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. Wszystkie te sprawy dotyczą skarżącej. Dotyczą one analogicznego przedmiotu opodatkowania (gruntów rolnych i leśnych na których zakończone zostały prace rekultywacyjne), we wszystkich tych sprawach obowiązują te same przepisy prawa. Zatem dodatkowo należy wskazać, że - na podstawie art. 170 ppsa – sąd rozpoznający niniejszą sprawę pozostawał związany ww. wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ocenie sądu, również w odniesieniu do drugiej ze spornych, wskazanych na wstępie tej części uzasadnienia kwestii, rację należy przyznać skarżącej. Słusznie zarzuca ona organowi II instancji naruszenie wyrażonej w ar 122 ordynacji zasady prawdy obiektywnej. Jak to zostało wyjaśnione m. in. w komentarzu do tego przepisu ordynacji, treścią tej zasady jest obowiązek podejmowania przez organy podatkowe z urzędu wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i ustalenia na tej podstawie stanu faktycznego zgodnego ze stanem rzeczywistym i uzyskanie w ten sposób podstawy do prawidłowego zastosowania przepisów prawa podatkowego (por. Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka – Medek, Jan Rudowski "Ordynacja podatkowa. Komentarz" Wolters Kluwer, Warszawa 2017, s. 887).
Słusznie też podnosi skarżąca, że zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana także z naruszeniem wynikającej z art. 187 ordynacji zasady oficjalności postępowania dowodowego. Zdaniem sądu zaskarżona decyzja SKO została wydana w szczególności z naruszeniem art. 187 § 1 ordynacji. Przepis ten, stanowiący konkretyzację wyrażonej w art. 122 ordynacji zasady prawdy obiektywnej, nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi – na podstawie obowiązujących przepisów - wiążą się skutki prawne (por. tamże s. 1081).
Prowadząc postępowanie zgodnie także z powołanymi przepisami ordynacji SKO winno było dokonać jednoznacznego ustalenia w jaki sposób były sklasyfikowane w ewidencji gruntów przedmiotowe działki w dacie zakończenia prowadzenia na nich działalności gospodarczej. W sytuacji gdy w ocenie organu II instancji nie było możliwe ustalenie tej okoliczności w oparciu o dokumenty – wydruki uproszczonych wypisów z rejestru gruntów załączonych do pisma skarżącej z 11 kwietnia 2018 roku, to organ ten, respektując powyższe zasady – winien był wezwać skarżącą do złożenia stosownych, prawidłowych – jego zdaniem - dokumentów. Realizując zasadę prawdy obiektywnej organ II instancji mógł również samodzielnie wystąpić do właściwego organu o nadesłanie stosownych dokumentów.
W konsekwencji powyższego należało uchylić zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji uwzględni argumentacją powołaną w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności ustali w jakiej dacie skarżąca zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej na spornych działkach – wykonywanie prac rekultywacyjnych. Organ ustali także w jaki sposób sporne działki były sklasyfikowane w ewidencji gruntów w ustalonej dacie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) ppsa należało orzec jak w punkcie 1) sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono w punkcie 2) sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 4 w zw. z § 2 ppsa. Na kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz skarżącej składają się: wpis od skargi – 1 788 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 5 400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI