I FSK 87/15

I SA/Łd 335/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Grzegorz Potiopa
Paweł Janicki /sprawozdawca/
Wiktor Jarzębowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1570
art. 87 ust. 2.
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.)
Sentencja
|Przewodniczący : | |Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski | Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Asesor WSA Grzegorz Potiopa, Protokolant : Asystent sędziego Katarzyna Nadolska-Góra, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 roku sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 29 marca 2024 r. nr 1001-IOV-1.4033.2.2024.U13.JP w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2023 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
W deklaracji podatku VAT za październik 2023 r. A. A. (dalej także: podatnik, skarżący lub strona) wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 109.518 zł w terminie 60 dni, to jest do dnia 19 stycznia 2024 r.
Wskazać należy, że w [...] po stronie sprzedaży podatnik zadeklarował dostawę towarów oraz świadczenie usług poza terytorium kraju
w kwocie 142.094 zł, w tym na rzecz S w wysokości 74.268 zł, S2 w wysokości 67.826 zł oraz transakcje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz kontrahentów francuskich: S3 w kwocie 133.172 zł, S4 w kwocie 266.339 zł, S5 w kwocie 164.229 zł.
Podczas weryfikacji zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc październik 2023 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź
-Śródmieście (dalej także: NUS Ł-Ś) powziął wątpliwości w zakresie rzeczywistego przebiegu transakcji zakupu i sprzedaży.
W konsekwencji powziętych wątpliwości, postanowieniem z dnia 5 stycznia 2024 r. NUS Ł-Ś przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym
w kwocie 109.518 zł za październik 2023 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r.
Pismem z dnia 14 stycznia 2024 r., podatnik złożył zażalenie na ww. postanowienie, w wyniku rozpatrzenia którego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w Łodzi (dalej także: DIAS) postanowieniem z dnia 29 marca 2024 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu podatkowego pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ drugiej instancji, odwołując się do treści art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2024 r. o podatku od towarów i usług
(Dz.U. z 2023 r., poz. 1570 ze zm.) dalej: ustawa o VAT, wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż w rozliczeniach m.in. za okresy: 3-4/2023 oraz 09/2023 podatnik wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy.
W związku z powyższym, organ I instancji podjął wobec podatnika czynności sprawdzające w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za ww. okresy.
Organ wskazał, że w 3/2023 podatnik wykazywał również wysokie kwoty transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz w miesiącu 4/2023 wysoką dostawę towarów oraz świadczenie usług poza terytorium kraju. Mając na uwadze okoliczności w sprawie, w toku prowadzonych czynności sprawdzających w związku
z wykazanymi kwotami podatku VAT do zwrotu za miesiące 3/2023 i 4/2023 Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście w dniu 7 lipca 2023 r. wystąpił do administracji krajów członkowskich Unii Europejskiej z wnioskami na formularzu SCAC, celem dokonania weryfikacji przebiegu transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w transakcjach trójstronnych oraz zasadności zastosowania stawki 0% dotyczących m.in. kontrahenta, co do którego zadeklarowano wewnątrzwspólnotową dostawę towarów również w miesiącu 10/2023 r., tj.: S.
W dniu 6 października 2023 r. francuska administracja podatkowa w odpowiedzi na wniosek dotyczący kontrahenta S poinformowała, iż nie jest w stanie odpowiedzieć na ww. zapytanie w terminie trzech miesięcy, ponieważ dochodzenie nadal trwa.
Z uwagi na konieczność weryfikacji prawidłowości dokonanego rozliczenia podatku od towarów i usług za 10/2023 r., w dniu 14 grudnia 2023 r. NUS Ł-Ś wystosował do podatnika wezwanie z prośbą do złożenia dokumentów, w tym : faktur zakupu wraz z zapłatami od kontrahenta: "M’ R. W., NIP [...] za [...], faktur, zapłat, umów, dokumentów transportowych dotyczących WDT za [...], faktur, zapłat, umów, ewentualnych dokumentów potwierdzających wykonanie usług dotyczących dostawy towarów oraz świadczenia usług poza terytorium kraju w [...], oraz do złożenia oświadczenia w następujących kwestiach: kto jest organizatorem transakcji WDT za ww. okres, kto dokonuje transportu WDT, co było przedmiotem transakcji WDT za ww. okres, czy towar będący przedmiotem WDT jest przepakowywany (jeżeli tak, to gdzie i kto tego dokonuje), gdzie jest przechowywany towar będący przedmiotem WDT za ww. okres, co było przedmiotem transakcji dostawy towarów oraz świadczenia usług poza terytorium kraju za ww. okres, w jaki sposób nawiązywane są kontakty handlowe.
Przedmiotowe dokumenty podatnik przedłożył drogą elektroniczną w dniu
3 stycznia 2024 r.
W dalszej części uzasadnienia DIAS podkreślił, że w toku postępowania zażaleniowego za inne okresy, wpłynęła odpowiedź francuskiej administracji podatkowej na wniosek dotyczący kontrahenta S,
z której wynika, że mimo wielu monitów nie udało się skontaktować z ww. francuską spółką, korespondencja skierowana do tego podmiotu została zwrócona z adnotacją,
że ,,adresat jest nieznany pod wskazanym adresem". Ponadto wskazano, że jest to podmiot niewywiązujący się z obowiązku składania deklaracji podatkowych oraz
w zakresie podatku VAT.
Organ wskazał również, że z informacji uzyskanych w toku postępowań zażaleniowych prowadzonych wobec podatnika za inne okresy rozliczeniowe wynika,
iż w dniu 13 listopada 2023 r. strona przedłożyła w Urzędzie Skarbowym Łódź
-Śródmieście zaświadczenie o niezaleganiu, sporządzone w języku francuskim dotyczące firmy S.. Zgodnie z tłumaczeniem na język polski przedmiotowego zaświadczenia kontrahent S. "(...) spełnia następujące obowiązki podatkowe: przesyłanie deklaracji wyników i VAT, płacenie podatku VAT, płacenie podatku dochodowego od osób prawnych (...)."
Mając na uwadze złożone przez podatnika zaświadczenie oraz treść odpowiedzi francuskiej administracji podatkowej, NUS Ł-Ś wystąpił do francuskich władz podatkowych z dodatkowymi pytaniami w celu ustalenia, czy francuska spółka jest znikającym podatnikiem, czy prowadzone są działania mające na celu wykreślenie tego podmiotu z rejestru podatników VAT UE oraz, czy rachunek bankowy z którego dokonywane były płatności na rzecz podatnika należy do S..
Organ II instancji wskazał następnie, że w dniu 31 stycznia 2024 r. wpłynęła odpowiedź od francuskiej administracji podatkowej, w której wskazano, że w/w ,,spółka nie złożyła nadal deklaracji VAT; od momentu jej powstania, w konsekwencji czego nie płaci podatku VAT (...)".
Uwzględniając powyższe okoliczności DIAS uznał, że nie można zgodzić się
z zarzutem przewlekłości w działaniu organu I instancji. Brak odpowiedzi potwierdzających dokonanie przez podatnika wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów była jednym z podstawowych czynników mających wpływ na konieczność wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu za 10/2023.
Reasumując DIAS uznał, że zaskarżone postanowienie organu I instancji zawiera wystarczające wskazanie celu weryfikacji, tzn. ustalenie rzeczywistego przebiegu transakcji zakupu i sprzedaży, w szczególności potwierdzenia prawidłowości rozliczenia transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik podatnika zaskarżył
w całości postanowienie DIAS z dnia 29 marca 2024 r., podnosząc zarzuty:
I. naruszenia przepisów prawa procesowego, tj.:,
- art. 120, art. 121, art. 124 oraz art. 217 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) dalej: O.p. i w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, poprzez brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego istotnych wątpliwości wywołujących potrzebę dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego ponad kwotę podatku należnego za październik 2023 r. Zdaniem podatnika analiza treści postanowienia wskazuje, że organ podatkowy nadużył swojego uprawnienia do przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług, co przejawia się tym, że nie wykazał okoliczności pozwalających na przyjęcie, że zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania;
- art. 120, art. 121, art. 124 oraz art. 217 § 2 O.p. i w zw. z art. 87 ust. 2
ustawy o VAT, poprzez oparcie swoich wątpliwości na rzekomej nierzetelności nabywcy towarów dostarczanych przez A. A. Podczas gdy w ocenie skarżącego wszelkie czynności mające wpływ na zwrot podatku zostały udowodnione przedstawionymi dokumentami. Skarżący złożył niezbędną dokumentację nabycia towarów potwierdzającą faktyczną dostawę. Ponadto zostały złożone dokumenty potwierdzające wewnątrz- wspólnotową dostawę towarów to znaczy niezbędne umowy, faktury wyciągi bankowe, dokumenty transportowe potwierdzające wywóz towarów poza granice RP.
Powyższe naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż skutkowały wadliwym ustaleniem stanu faktycznego.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż zasadność zwrotu w niniejszej sprawie wymagała dodatkowego zweryfikowania, podczas gdy w rzeczywistości brak było obiektywnych podstaw do przedłużenia tego terminu, ponieważ nie wystąpiły żadne wątpliwości wymagające przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Według podatnika organy podatkowe nadużyły swoich uprawnień do prze dłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług. To zaś przejawia się tym, że w treści postanowienia nie wykazano okoliczności pozwalających na uznanie, że zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, jak również nie wykazano, aby podejmowano czynności mające na celu wyjaśnienie przedmiotowych wątpliwości związanych z zasadnością zwrotu spornego podatku. Wskazuje na to między innymi termin wezwania do złożenia dokumentów jak i termin wydania postanowienia o przedłużeniu. W konsekwencji, tych okoliczności,
w przekonaniu podatnika bezpodstawnie oraz bezzasadnie przedłużono zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym;
- art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż organy podatkowe podjęły wystarczające czynności weryfikacyjne w sytuacji, gdy w rzeczywistości Naczelnik Urzędu Skarbowego powołuje się na działania nie mające istotnego znaczenia dla weryfikacji zasadności zwrotu podatku VAT za październik 2023 r. wskazując na ich ogólny charakter,
- art. 87 ust. 2b ustawy o VAT, poprzez uznanie, że weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku obejmująca sprawdzenie rozliczeń podatnika, rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika, oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji, może odbywać się bez uzasadnienia jakie czynności weryfikacyjne wobec kontrahenta organ podatkowy podjął. A także bez wskazania, aby podejmowane czynności miały na celu wyjaśnienie wątpliwości co do zwrotu podatku za październik 2023 r.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Zarządzeniami z dnia 20 sierpnia 2024 r. i 10 września 2024 r. (k. 57, k.61 akt sądowych) DIAS został zobowiązany do przedłożenia dokumentów złożonych przez skarżącego w dniu 3 stycznia 2024 r. oraz odpowiedzi francuskiej administracji podatkowej dot. podatnika S., na którą organ powołał się
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 29 marca 2024 r., czemu organ zadośćuczynił w zakreślonym do tego terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Spór między stronami w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy organ podatkowy był uprawniony do przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2023 r.
Zgodnie zaś z art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy VAT, jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej
w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej
lub postępowania podatkowego.
Orzecznictwo sądów administracyjnych na tle cytowanego przepisu stoi na stanowisku, że zastosowanie tego przepisu opiera się na uznaniu administracyjnym, przy czym jest ono limitowane okolicznością w postaci stwierdzenia, że zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania. Stwierdzenie to powinno być dokonywane w oparciu o co najmniej uprawdopodobnione przesłanki. Przewidziany warunek zakłada, że przed upływem ustawowego terminu zwrotu podjęte zostały czynności zmierzające do zweryfikowania jego zasadności, lecz nie dały one jeszcze rezultatu lub jest on niejednoznaczny (tak: wyrok NSA z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt I FSK 87/15, opubl. CBOSA).
Sąd podkreśla również, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia
13 października 2008 r., sygn. akt K 16/07 uznał, że art. 87 ust. 2 ustawy VAT
(w brzmieniu obowiązującym w 2008 r.) jest zgodny z art. 2 i art. 64 ust. 1 i 2 w zw.
z art. 31 Konstytucji.
W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny rozważał także zgodność tej regulacji
z prawem unijnym, w szczególności dyrektywą 2006/112/WE Rady z dnia
28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. nr 347, poz. 1). Powołując się na orzecznictwo TS (m.in. na wyrok z dnia
18 grudnia 1997 r., w sprawach połączonych Garage Molenheide, C-286/94; Peter Schepens, C-340/95; Bureau Rik Decan-Business Research & Development NV, C-401/95 i Sanders BVBA, C-47/96) TK uznał, że prawo unijne dopuszcza przedłużenie terminu zwrotu podatku w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku. Trybunał nie zakwestionował więc instytucji przedłużenia terminu zwrotu podatku, wskazując m.in. na cel jej przyjęcia, którym jest "(...) możliwość kontroli przez organy podatkowe, że wykazywana przez podatnika nadwyżka podatku naliczonego nad należnym jest zgodna z rzeczywistością". Regulacja ta ma służyć zwalczaniu oszustw podatkowych i nadużyć. Kwestionowany przepis powinien być traktowany jako jeden z instrumentów równoważenia praw podatnika i interesów Skarbu Państwa.
W świetle zatem art. 87 ust. 2 ustawy VAT, przedłużenie terminu zwrotu jest możliwe, gdy jego zasadność wymaga dodatkowej weryfikacji (sprawdzenia). Rozwiązanie to ma służyć zabezpieczeniu interesów budżetu Państwa i unikaniu dokonywania zwrotów, które w wyniku późniejszych działań administracji podatkowej mogłyby okazać się nienależnymi. Przepis art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT nie zawiera konkretnych przesłanek nakazujących weryfikację zasadności zwrotu. Wystarczy więc powzięta przez organ podatkowy wątpliwość co do zasadności zwrotu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2384/15, opubl. CBOSA).
Zasadniczy zarzut skargi i wspierająca go argumentacja sprowadzają się do zakwestionowania zgodności z prawem, w szczególności z art. 87 ust. 2 ustawy
o VAT, działania organu – to jest niezasadne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku za październik 2023 r.
W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych skardze przepisów w sposób powodujący konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Postanowienie przedłużające termin zwrotu podatnikowi podatku od towarów
i usług, powinno wskazywać konkretne przyczyny konieczności dokonania dodatkowej weryfikacji zasadności tego zwrotu i zawierać w tym względzie należyte uzasadnienie.
W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy wywiązał się z tych powinności wskazując, że wątpliwości dotyczące zasadności zwrotu podatku naliczonego nad należnym wynikają zwłaszcza z odpowiedzi francuskiej administracji podatkowej udzielonej na wezwanie organów podatkowych, z której wynika,
że francuski kontrahent skarżącego nie wypełnia swoich obowiązków podatkowych
w zakresie zarówno składanych deklaracji, jak też podatku od towarów i usług,
a ponadto nie podejmuje korespondencji skierowanej na adres siedziby spółki S.. Ustalenia te z kolei stoją w sprzeczności zarówno ze złożoną przez podatnika dokumentacją mającą potwierdzać prawidłowość przeprowadzonych z tą spółką transakcji, jak też ze złożonym przez skarżącego zaświadczeniem w języku francuskim o niezaleganiu z podatkami przez spółkę francuską.
Organ I instancji ustalił jednak stan odmienny od przedstawionego we wspominanym zaświadczeniu.
W wiadomości przekazanej w dniu 31 stycznia 2024r. francuska administracja podatkowa wskazała, że, pomimo wielu monitów, francuska spółka nie odpowiadała na wnioski o kontakt. Ustalono, że adres jej siedziby znajduje się w firmie wynajmującej adres na siedzibę/świadczącej usługi domicyliacji, korespondencja od administracji została zwrócona z adnotacją "adres nieznany pod wskazanym adresem".
Z informacji administracji francuskiej wynika, że spółka S. jest niewywiązującym się podmiotem w zakresie podatku VAT. Od początku istnienia nie wypełnia swoich zobowiązań w zakresie deklaracji podatkowych.
Wskazano także procedurę, na podstawie której spółki prawa francuskiego uzyskują zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach i stwierdzono, że wobec braku spełnienia tej procedury zaświadczenie, którym posłużyła się spółka S. jest nieważne.
Stwierdzono także, iż trwają próby skontaktowania się ze spółką w celu uregulowania jej sytuacji podatkowej. Podano również, iż spółka "nie została jeszcze zakwalifikowana jako znikający podatnik".
Wszystkie powyższe dane wskazują w ocenie sądu na to, że zasadność zwrotu podatku VAT za październik 2023 r. wzbudza uzasadnione wątpliwości organów podatkowych, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowości WDT dla francuskiego partnera gospodarczego, co w pełni uzasadnia zastosowanie art. 87 ust. 2 ustawy podatkowej.
Wymaga podkreślenia, że art. 87 ust. 2 ustawy o VAT nie uzależnia możliwości przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT od wykazania przez organ,
że zwrot ten jest nienależny, lecz od uznania, że konieczna jest weryfikacja (sprawdzenie zasadności) tego zwrotu. Nie chodzi zatem o wykazanie, że zwrot jest niezasadny, ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Organ obowiązany jest natomiast wykazać, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku (por. wyrok NSA z 11 lutego 2015 r., I FSK 2058/13, opubl. Lex nr 1677015).
W tej sytuacji, przedłużenie terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym za październik 2023 r. należy uznać za uprawnienie organu podatkowego uzasadnione okolicznościami sprawy, zaś zaskarżone postanowienie w ocenie sądu nie narusza wskazanych w skardze przepisów ustawy o VAT, gdyż organ wskazał na istnienie wątpliwości, co do zasadności żądanego zwrotu podatku wynikającego
ze złożonej przez podatnika deklaracji za październik 2023 r.
Mając na uwadze powyższe rozważania sąd uznał, że organy podatkowe nie naruszyły zarówno wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego,
jak i przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Dopuszczone prawem przedłużenie terminu zwrotu podatku i prowadzenie weryfikacji rozliczenia podatnika w toku czynności sprawdzających, nie może być odbierane jako naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), czy też naruszenie zasad: legalizmu (art. 120 O.p). Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wyczerpujące i jasne, zaś organ odwoławczy wskazał okoliczności, które uzasadniały konieczność przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku.
Za niezasadne w tej sytuacji, sąd uznał również zarzuty naruszenia
art. 217 § 2 O.p i art. 124 w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.
Z powyższych względów, sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
P.C.