III SA/Wa 2606/19

III SA/Wa 2606/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jacek Kaute
Jarosław Trelka
Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III FSK 4139/21 - Wyrok NSA z 2024-02-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1454
art. 3, art. 5, art. 6c, art. 6k, art. 6i, art. 6r, art. 6q
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2019 r. Wójt Gminy G. (dalej również "Wójt"), na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej również "o.p.") w zw. z art. 6o, art. 6i i art. 6q ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm., dalej również "u.c.p.g.") określił M. S. (dalej również "Skarżący", "Strona") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na kwotę 20 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że Skarżący jest właścicielem zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości K. w gminie G. Skarżący jest zameldowany w przedmiotowej nieruchomości oraz w niej zamieszkuje. Począwszy od 1 stycznia 2019 r. w gminie G. obowiązują nowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podstawę zmiany opłaty stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi uchwała Rady Gminy G. Nr III/10/18 z 12 grudnia 2018 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (opublikowano: Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 17 grudnia 2018 r., poz. 12756). Zgodnie z § 2 przedmiotowego aktu, stawka opłaty miesięcznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynosi dla gospodarstwa jednoosobowego 12 złotych, jeżeli odpady te są zbierane i odbierane w sposób selektywny oraz 20 złotych, jeżeli odpady komunalne nie są w sposób selektywny zbierane i odbierane.
Wobec okoliczności, że Strona nie złożyła nowej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ wezwał pismem z 14 marca 2019 r. Stronę do złożenia deklaracji w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Deklaracja nie została złożona, wobec czego organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ ustalił, że na nieruchomości zamieszkuje jedna osoba – Strona i że odpady nie są przez nią zbierane selektywnie. W związku z tym Wójt określił wysokość opłaty na kwotę 20 zł miesięcznie.
Od opisanej powyżej decyzji organu pierwszej instancji Strona złożyła odwołanie, w którym podniosła, że decyzja jest niezgodna z prawdą. Strona wskazała, w ogóle nie wytwarza ani nie produkuje odpadów na nieruchomości, w związku z czym obciążanie ją opłatą za wywóz śmieci jest bezpodstawne.
Decyzją z [...] września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej również: "Kolegium", "SKO") utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy po przywołaniu treści art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 1a, art. 3 ust. 1 pkt 7, art. 6h, art. 6c, art. 6i, art. 6m ust. 1 u.c.p.g. wskazał, że podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty oraz do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są właściciele nieruchomości zamieszkałych, jak i niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne, jeżeli gmina skorzysta z kompetencji przewidzianej w art. 6c ust. 2 u.c.p.g. Oznacza to, że obowiązek ponoszenia przedmiotowych opłat jest związany z zamieszkiwaniem określonej nieruchomości, a nie z wytwarzaniem odpadów komunalnych. Ustawodawca słusznie bowiem założył, że osoby zamieszkujące daną nieruchomość wytwarzają odpady i kwestia ta nie podlega ustaleniom. Wystarczające jest stwierdzenie faktu zamieszkiwania. Następnie Kolegium wskazało, że zasady obliczania opłaty określa art. 6j u.c.p.g. oraz 6k ust. 1 u.c.p.g. Wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami, jak i określenia wysokości stawki, dokonuje rada gminy w drodze uchwały.
Kolegium wskazało, że Rada Gminy G. 12 grudnia 2018 r. podjęła uchwałę Nr III/10/18 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z § 1 tej uchwały, w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, dokonuje się wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – od gospodarstwa domowego. Stosownie zaś do § 2 uchwały stawka tej opłaty jest uzależniona od liczby osób w gospodarstwie domowym oraz segregacji odpadów – jeżeli segregacja nie jest prowadzona - stawka opłaty dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi – 12 zł, a w przypadku, gdy odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny – stawka opłaty dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi – 20 zł.
Kolegium zwróciło uwagę, że Skarżący nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w ustalonym terminie. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że Skarżący zamieszkuje pod adresem K., [...] G. Skarżący jest tam zameldowany oraz stale tam przebywa, o czym świadczy m.in. fakt osobistego odebrania przez niego korespondencji, a to przykładowo wezwania z 14 marca 2019 r., postanowienia z [...] maja 2019 r., czy zawiadomienia o zakończeniu zbierania materiału dowodowego z 3 czerwca 2019 r. Organ odwoławczy wskazał także, że Skarżący nie kwestionował faktu zamieszkiwania na wskazywanej nieruchomości, w związku z czym okoliczność tą należy uznać za bezsporną.
Dokonując subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod normę prawną organ odwoławczy wskazał, że zamieszkiwanie na określonej nieruchomości jest wystarczającą przesłanką do powstania obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W sytuacji, gdy osoba zaniechała zadośćuczynienia obowiązkowi złożenia wymaganej deklaracji o wysokości opłaty, właściwy organ gminy określa decyzją jej wysokość.
Z akt sprawy wynika, że opłata została naliczona prawidłowo, zgodnie uchwałą Rady Gminy G. z 12 grudnia 2018 r. Nr III/10/18 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z tą uchwałą, Skarżący – jako osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, w którym odpady nie są zbierane w sposób selektywny – obowiązany jest do ponoszenia opłaty w wysokości 20 zł miesięcznie.
Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu, co do bezpodstawnego i bezprawnego naliczania opłaty za odpady komunalne, Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. Z materiału dowodowego wynika, że Skarżący zamieszkuje na nieruchomości i prowadzi gospodarstwo domowe. W ocenie Kolegium nie znajdują uzasadnienia prawnego twierdzenia Skarżącego, co do niepowstawania w jego gospodarstwie domowym żadnych odpadów komunalnych, bowiem nie można dać wiary stanowisku, że w jakimkolwiek gospodarstwie domowym nie powstają tego rodzaju odpady (chociażby opakowania po żywności). Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wystarczającą przesłanką powstania obowiązku ponoszenia przedmiotowych opłat jest zamieszkiwanie określonej nieruchomości, a nie wytwarzanie odpadów komunalnych (art. 6h w zw. z art. 6c i 6i ustawy). Organ nadmienił także, że opłata za gospodarowanie odpadami ma charakter daniny publicznej, obowiązek jej uiszczania wynika z ustawy, ma ona charakter powszechnego, jednostronnie ustalanego świadczenia pieniężnego, co wynika m.in. z przywoływanego przez organ odwoławczy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2013 r. w sprawie o sygn. K 17/12; opublikowano: OTK-A 2013/8/125).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję SKO Skarżący wskazał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Kolegium.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W uzupełnieniu braków formalnych skargi pismem z dnia 31 lipca 2020 r. pełnomocnik Skarżącego zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:
1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej również: "k.p.a."), poprzez brak podjęcia przez SKO wszelkich niezbędnych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, zwłaszcza w zakresie wytwarzania odpadów komunalnych na nieruchomości Skarżącego, zamieszkania ww. nieruchomości, selektywnego zbierania odpadów komunalnych na ww. nieruchomości;
2) art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez brak powołania podstawy prawnej skarżonej decyzji, a w konsekwencji naruszenie zasady praworządności;
3) naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez brak sporządzenia poprawnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, a w konsekwencji naruszenie zasady przekonywania;
4) naruszenie art. 6i u.c.p.g., poprzez jego błędne zastosowanie poprzez uznanie, że Skarżący jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;
5) naruszenie art. 6o ust. 1 u.c.p.g., poprzez brak uchylenia kontrolowanej decyzji ze względu na naruszenie przez nią ww. przepisy, a także brak wzięcia pod uwagę uzasadnionych szacunków, a jedynie ogólnych szacunków.
Powyższe pismo procesowe nie zawierało żadnego uzasadnienia podniesionych zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, należy stwierdzić, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W wypadku niestwierdzenia ku temu podstaw, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] września 2019 r. o numerze [...], którą to decyzją utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy G. z [...] listopada 2019 r. o numerze [...] w przedmiocie określenia Skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na kwotę 20 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 stycznia 2019 r.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbierania powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i odrębnymi przepisami (art. 5 ust. 3 u.c.p.g.) oraz poprzez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (art. 5 ust. 3b u.c.p.g.). Zgodnie z art. 6c u.c.p.g., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1), przy czym rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (ust. 2). W myśl art. 6h u.c.p.g., właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, czyli właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, ewentualnie na których nie zamieszkują mieszkańcy, ale powstają odpady komunalne, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz określenie stawki opłaty następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.). Zgodnie z art. 6i ust. 1 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje:
1) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 – za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec;
2) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 2 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, ci zaś są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Natomiast wysokość stawki opłaty określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, na której zamieszkuje mieszkaniec powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania na nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych. Inaczej rzecz ma się w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy – obowiązek uiszczenia opłaty powstaje dopiero w sytuacji powstania na nieruchomości takich odpadów. W przypadku zatem nieruchomości zamieszkanych nie zachodzi konieczność dokonywania przez organ ustaleń dotyczących ilości wytwarzanych przez dane gospodarstwo domowe odpadów. Stosownie do przywołanego już wcześniej art. 6i pkt 1 u.c.p.g., obowiązek uiszczenia opłaty w odniesieniu do nieruchomości zamieszkanych powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Powstanie tego obowiązku jest zatem uzależnione nie od faktu wytwarzania odpadów komunalnych, lecz od faktu samego zamieszkiwania na danej nieruchomości. Samo "zamieszkiwanie" na nieruchomości w kontekście konieczności zorganizowania odbioru odpadów komunalnych, należy wiązać z faktycznym jej zamieszkiwaniem, a nie odwoływać się do wąskiego rozumienia terminu "zamieszkiwania", jakie przypisuje się mu na gruncie Kodeksu cywilnego. Chodzi o to, aby wszystkie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, choćby robili to nieregularnie, wchodziły w zakres abstrakcyjnego pojęcia "nieruchomości zamieszkanych", w przeciwieństwie do tych, na których nie mieszkają mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (np. urzędy, zakłady pracy). W konsekwencji należy przyjąć, że uznanie nieruchomości za zamieszkałą powoduje obowiązek złożenia deklaracji i opłat (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1418/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 122/18 – oba dostępne w bazie internetowej CBOSA).
W przedmiotowej sprawie w toku postępowania przed organami administracji publicznej ustalono, że Skarżący faktycznie zamieszkuje na nieruchomości położonej pod adresem K., [...] G. Skarżący jest tam zameldowany oraz stale tam przebywa, o czym świadczy m.in. fakt osobistego odebrania przez niego korespondencji, a to przykładowo wezwania z 14 marca 2019 r., postanowienia z [...] maja 2019 r., czy zawiadomienia o zakończeniu zbierania materiału dowodowego z 3 czerwca 2019 r. Skarżący zresztą nie kwestionował faktu zamieszkiwania na wskazywanej nieruchomości, w związku z czym okoliczność tą należy uznać za bezsporną.
Tym samym nieruchomość jest przez niego "zamieszkana", a więc warunek poboru opłaty został spełniony. Ziściło się bowiem zdarzenie, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego w postaci zamieszkiwania na nieruchomości. Innymi słowy – obowiązek podatkowy znajduje podstawę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
W ocenie Sądu nie znajdują uzasadnienia prawnego twierdzenia Skarżącego, co do niepowstawania w jego gospodarstwie domowym żadnych odpadów komunalnych, bowiem nie można dać wiary stanowisku, że w jakimkolwiek gospodarstwie domowym nie powstają tego rodzaju odpady (chociażby opakowania po żywności). Z doświadczenia życiowego wynika, że jeśli nieruchomość jest zamieszkiwana, Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe, to musi wytwarzać odpady komunalne. Wskazać jednak przy tym należy, że zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wystarczającą przesłanką powstania obowiązku ponoszenia przedmiotowych opłat jest zamieszkiwanie określonej nieruchomości, a nie wytwarzanie odpadów komunalnych (art. 6h w zw. z art. 6c i 6i ustawy). W sytuacji, gdy osoba obowiązana nie złożyła wymaganej deklaracji o wysokości opłaty, właściwy organ gminy określa decyzją jej wysokość. W przedmiotowej sprawie opłata została naliczona prawidłowo, zgodnie z uchwałą Rady Gminy G. z 12 grudnia 2018 r. Nr III/10/18 w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalania wysokości stawki tej opłaty. Zgodnie z tą uchwałą Skarżący, prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe, w którym odpady nie są zbierane w sposób selektywny, obowiązany jest do ponoszenia opłaty w wysokości 20 zł miesięcznie. Skarżący nie udowodnił okoliczności przeciwnych.
Podkreślenia wymaga, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną i nie stanowi zapłaty ceny za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy między gminą i właścicielem nieruchomości o charakterze cywilnoprawnym, lecz wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a konkretnie z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz regulacji lokalnych zawartych w uchwałach rady gminy. Samo utrzymanie porządku i czystości w gminach służy zaspokajaniu potrzeb wspólnoty lokalnej. Opłata za odbiór i zagospodarowanie odpadów nie ma na celu wyłącznie pokrycia kosztów przedmiotowych czynności. Stanowi dochód ona publiczny i jest przeznaczona na realizację celów publicznych, do których na szczeblu gminnym należy m.in. zadanie własne gminy w postaci utrzymania czystości i porządku w gminach. Opłata stanowi dochód gminy, z którego pokrywa się funkcjonowanie całości systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, a mianowicie: odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługę administracyjną tego systemu (art. 6r ust. 1 w zw. z ust. 2 u.c.p.g.).
Trybunał Konstytucyjny podkreślił, co słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi została nałożona ustawą i ma charakter powszechnego, jednostronnie ustalanego świadczenia pieniężnego, od którego wniesienia uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu. Opłata ta jest więc świadczeniem pieniężnym o charakterze przymusowym, a obowiązek jej zapłaty spoczywa na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co wynika z przepisu art. 6h w zw. z art. 6c ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2013 roku w sprawie o sygn. K 17/12; opublikowano: OTK-A 2013/8/125). Zgodnie z dalszym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, "Zapewnienie ochrony środowiska" jest celem ujętym w art. 5 Konstytucji RP. Regulacje dotyczące utrzymywana czystości w gminach służą realizacji istotnego interesu społecznego i ochronnie środowiska naturalnego przed degradacją i dewastacją (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 listopada 1997 r. w sprawie o sygn. K 22/97). Ochrona środowiska jest więc jedną z podstawowych wartości chronionych przez ustawę zasadniczą (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 czerwca 2006 r. w sprawie o sygn. K 23/05, opublikowano: OTK ZU nr 6/A/2006, poz. 62).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się natomiast pogląd, że pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i nie jest powiązana z rzeczywistą ilością wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Zgodnie z założeniami ustawodawcy już sam fakt, że nieruchomość jest zamieszkiwana stanowi podstawę domniemania, że powstają na niej odpady (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 968/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 28 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Ke 377/16 – oba dostępne w bazie internetowej CBOSA). Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają więc swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. W niniejszej sprawie aktem tym jest uchwała Rady Gminy G. Nr III/10/18 z 12 grudnia 2018 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zaznaczyć jedynie można, że właściciel nieruchomości zamieszkanej może ograniczyć koszty ponoszone z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi poprzez złożenie deklaracji ze wskazaniem selektywnego gromadzenia odpadów i poprzez dokonywanie segregacji odpadów. Jak ustalono w toku postępowania na nieruchomości zamieszkiwanej przez Skarżącego odpady nie były przygotowywane do odbioru w sposób selektywny. Tym samym, zarówno samo ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty, jak też jej wysokość, znajdują swoje uzasadnienie w przepisach prawa. Sąd nie dopatrzył się błędu przy ustaleniu Skarżącemu przez organy wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zarówno w zakresie sposobu jej określenia, jak i samej jej wysokości.
W świetle powyższego, zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przedstawione przez Skarżącego, działającego poprzez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, są chybione.
Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, stąd zarzuty skargi oparte na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego są całkowicie błędnie sformułowane. Niemniej podane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego posiadają swoje odpowiedniki w Ordynacji podatkowej, stąd Sąd się do nich odniesie.
Sąd, odnosząc się w istocie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdza, że poczynione w toku postępowania podatkowego ustalenia, przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, znalazły potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Materiał ten Sąd uznaje za kompletny i stanowiący wystarczającą podstawę rozstrzygnięć podjętych w rozpoznanej sprawie. Przypomnienia wymaga, że w świetle przepisów regulujących postępowanie dowodowe obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego stanowiącego podstawę ustaleń faktycznych obciąża organy podatkowe (art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z tymi przepisami, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenić na jego podstawie, czy dana okoliczność została udowodniona. Dowody powinny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, zaś ich analiza i ocena winna być dokonana w całokształcie i wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Przyjęcie tej zasady w postępowaniu podatkowym oznacza, że organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów, orzekając na podstawie własnego przekonania, popartego zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Organy podatkowe powinny przy tym działać na podstawie przepisów prawa, a postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). W ocenie Sądu, cechom tym odpowiadało postępowanie przeprowadzone w rozpoznanej sprawie. Organy działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa, zapewniając Skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania. Organy obu instancji zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, a następnie dokonały wszechstronnej jego oceny, a więc w sposób obiektywny, logiczny. Konkluzja w zakresie ustaleń faktycznych, wywiedziona przez organy, znajduje pełne pokrycie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który we wzajemnym powiązaniu treści poszczególnych dowodów pozwala na przyjęcie tych ustaleń w sposób jednoznaczny, jako zgodnych z logiką i doświadczeniem życiowym. Zebrane w sprawie materiały, oceniane łącznie i we wzajemnym powiązaniu, stanową wystarczającą podstawę dla dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu organy zebrały zupełny materiał dowodowy i dokonały jego wszechstronnej oceny, zaś postępowanie prowadzone było z poszanowaniem zasad postępowania podatkowego. Natomiast Skarżący nie przedstawił żadnego obiektywnego dowodu, to jest możliwego do zweryfikowania za pomocą innych dowodów, z którego wynikałoby, że poczynione przez organy ustalenia są nieprawidłowe. Artykuł 122 Ordynacji podatkowej nakłada co prawda na organy podatkowe obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie upoważnia do obciążenia organów prowadzących postępowanie podatkowe nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów i dowodów świadczących o zasadności stanowiska podatnika, jeżeli nie dostarczył ich on sam, wywodząc dla siebie korzystne skutki prawne z podnoszonych okoliczności. Tam, gdzie podatnik zmierza do uzyskania korzyści podatkowej, czy to w postaci ulgi, czy wyłączenia z opodatkowania, ciężar wykazania istotnej okoliczności spoczywa na podatniku. Jak trafnie bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1671/06, ustawodawca nie nałożył na organ podatkowy obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego, co w pewnych sytuacjach byłoby nierealne, lecz jedynie zobowiązał go do podejmowania działań w celu wyjaśnienia tego stanu (por.: B. Gruszczyński, w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka–Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis Warszawa 2011, s. 628 i n.). Skarżący natomiast nie przedstawił przekonujących dowodów, które należałoby włączyć do tego postępowania, a które uzasadniałyby jego tezy, kwestionujące ustalenia dokonane w postępowaniu. Na uwagę zasługuje, że w interesie strony leży jak najszersza współpraca w gromadzeniu dowodów, bowiem dysponentem wiedzy o okolicznościach istotnych dla dokonania ustaleń w sprawie wiedzę ma tylko podatnik, zaś jeżeli jej nie ujawni, a jest ona istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, może w rezultacie ponieść tego negatywne konsekwencje. Godne uwagi w tym zakresie są spostrzeżenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2194/04 (orzeczenie dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którymi "Nie jest tak, jak utrzymuje skarżąca, iż cały ciężar dowodowy spoczywa na organach podatkowych, gdyż podatnik nie może czuć się zwolnionym od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza, jeżeli nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony". Ponadto, z treści art. 122 i 187 o.p. wynika także obowiązek współdziałania podatnika z organami podatkowymi w gromadzeniu dowodów, zwłaszcza tam, gdzie podatnik miałby wywodzić z nich korzystne dla siebie skutki prawne. Organy są obowiązane gromadzić dowody przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść podatnika, ale nie mogą być obarczane obowiązkiem poszukiwania dowodów w nieograniczonym zakresie i podważających ich własne ustalenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 25 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Op 15/07, orzeczenie dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji Sąd uznał, że Kolegium w ramach postępowania odwoławczego prawidłowo oceniło postępowanie dowodowe prowadzone przez organ pierwszej instancji. To, że wnioski wywiedzione z oceny zebranych w sprawie dowodów, nie prowadziły do wniosków zgodnych z oczekiwaniem Skarżącego, nie oznacza naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej.
Sąd zatem nie dopatrzył się naruszenia przepisów procesowych wskazanych w skardze.
Zebrany w postępowaniu materiał dowodowy można określić mianem zupełnego i pozwalającego na podjęcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W toku postępowania podatkowego organy podjęły szereg działań w celu odtworzenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń mających wpływ na określenie wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W związku z tym zarzuty dotyczące naruszenia w istocie przepisów Ordynacji podatkowej (błędnie wskazano Kodeks postępowania administracyjnego) co do prowadzenia postępowania wymiarowego niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą zaufania do organów podatkowych nie są zasadne.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, zostały zachowane wszystkie wskazane wyżej zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie nie ma znamion oceny dowolnej, została przeprowadzona w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Ocena ta dokonana została na podstawie całości zebranego i ujawnionego stronie materiału dowodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.
Organ wykazał się aktywnością w pozyskiwaniu materiałów dowodowych i wyczerpująco rozpatrzył jego całość, co pozwoliło na dokonanie subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną i prawidłowe ustalenie skutków prawnych tych faktów. Organy ustosunkowały się do zebranych dowodów oraz dokonały oceny dowodów, wyprowadzając poprawne merytorycznie wnioski. Postępowanie było staranne i merytorycznie poprawne. Organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Oceniając metodykę prowadzenia postępowania, zasób zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, a także wnioski wyciągnięte na jego podstawie należy stwierdzić, że organ nie uchybił przepisom Ordynacji podatkowej regulującym zasady postępowania dowodowego. Zarzucana organom wadliwość w ocenie dowodów jest, w ocenie Sądu, wynikiem niezadowolenia Skarżącego z tego, że stan faktyczny sprawy, dokumentowany w aktach, prowadzi do niekorzystnych dla Skarżącego kwalifikacji prawnopodatkowych jego zachowania. Nie można jednak czynić organom zarzutu z tego, że wnioski i tezy dowodowe formułowane na podstawie treści zbieranych stopniowo materiałów dowodowych oraz mające oparcie w logicznym myśleniu i doświadczeniu zawodowym znajdują potwierdzenia w zebranych dowodach.
W świetle powyższego niezasadne okazały się podniesione zarzuty dotyczące naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego oraz przepisów procesowych, przede wszystkim wadliwej oceny dowodów, tj. zarzuty naruszenia w istocie art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p.
Sposób wywodzenia wniosków, które legły u podstaw rozstrzygnięcia jest logiczny i został przedstawiony w czytelny sposób w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, których uzasadnienie całościowo obrazuje zarówno przebieg postępowania, jak i przyjętą argumentację. Uzasadniając skarżoną decyzję organ wyczerpująco odniósł się do zarzutów odwołania.
Wydana decyzja organu odwoławczego spełnia normy prawne wynikające z art. 210 o.p., w tym uwzględnia podstawy prawne i je omawia, zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. W decyzji ww. organu podatkowego znalazło się przytoczenie przepisów prawa, które stanowiły podstawę podjęcia decyzji. Były to zarówno unormowania o charakterze procesowym, jak i przepisy prawa materialnego – wynikające z Ordynacji podatkowej oraz stricte umiejscowione w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Uzasadnienie faktyczne zgodnie z art. 210 § 4 o.p. zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. W tym zakresie ocena dowodów była kompleksowa. Uzasadnienie prawne, wbrew temu co twierdzi Skarżący, zawiera zaś wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczenie przepisów prawa wskazuje ich treść i relację do stanu faktycznego sprawy. Decyzja wskazuje ustalony przez organ stan faktyczny, określa przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustala jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie.
Tym samym, za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Konkludując, zdaniem Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zebrały zupełny materiał dowodowy, który w wyczerpujący sposób rozpatrzyły, dokonując ustaleń faktycznych w sposób prawidłowy. Podniesione zarzuty w skardze są niezasadne i nie mogą odnieść zamierzonego skutku w postaci wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji. Nie doszło również do naruszenia zarzucanych w skardze przepisów prawa materialnego, o czym była mowa wcześniej.
Całokształt przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych spowodował, że Sąd nie podzielając zasadności zarzutów skargi, działając w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020, poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 tej ustawy przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Zarządzenie w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy, zostało wydane w niniejszej sprawie 20 października 2020 r. (zarządzenie k. 29 akt postępowania sądowego).