III SA/WA 253/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że organ podatkowy nieprawidłowo doręczał pisma skarżącemu na nieaktualny adres, mimo braku obowiązku aktualizacji adresu przez osoby trzecie odpowiadające za cudze długi podatkowe.
Skarżący P. J. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora IAS utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika US o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Skarżący twierdził, że nie brał udziału w postępowaniu z własnej winy, ponieważ pisma doręczano na nieaktualny adres. Organ podatkowy argumentował, że skarżący sam podawał ten adres w zeznaniach podatkowych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ nieprawidłowo doręczał pisma, a obowiązek aktualizacji adresu nie dotyczy osób trzecich odpowiadających za cudze długi podatkowe.
Sprawa dotyczyła skargi P. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 rok. Skarżący dowiedział się o decyzji dopiero po zajęciu egzekucyjnym i wystąpił o wznowienie postępowania, twierdząc, że nie brał udziału w postępowaniu nie ze swojej winy, ponieważ pisma doręczano na adres, który nie był jego miejscem zamieszkania. Organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji, argumentując, że skarżący sam podawał ten adres w zeznaniach podatkowych i nie zaktualizował go. Dyrektor IAS utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że organ podatkowy nieprawidłowo doręczał pisma skarżącemu na nieaktualny adres. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko NSA, zgodnie z którym obowiązek aktualizacji danych adresowych nie dotyczy osób trzecich odpowiadających za cudze długi podatkowe, a jedynie podatników i płatników. Sąd podkreślił, że organ powinien był podjąć kroki w celu ustalenia rzeczywistego adresu zameldowania skarżącego. W związku z tym, sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie na adres systemowy, który nie jest faktycznym adresem zamieszkania strony, nie jest skuteczne, jeśli strona nie miała możliwości zapoznania się z pismem i nie ponosi winy za brak udziału w postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek aktualizacji adresu nie dotyczy osób trzecich odpowiadających za cudze długi podatkowe. Organ podatkowy powinien był podjąć kroki w celu ustalenia rzeczywistego adresu zameldowania skarżącego, zamiast polegać na adresie widniejącym w zeznaniach podatkowych, który nie był aktualny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (26)
Główne
O.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
t. j. art. 240 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
pkt 4 - strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
t. j. art. 240 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
pkt 4 - strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
lit. c) uchylenie zaskarżonej decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
lit. a-c) naruszenie przepisu prawa materialnego lub postępowania.
Pomocnicze
O.p. art. 148 § 1
Ordynacja podatkowa
Skuteczność doręczenia wiąże się z doręczeniem na adres zamieszkania strony, który jest faktycznym adresem przebywania określonej osoby.
O.p. art. 146
Ordynacja podatkowa
Przepis znajduje zastosowanie do postępowań będących w toku, w których podmiot uzyskał przymiot strony.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
O.p. art. 125
Ordynacja podatkowa
Zasada braku wnikliwości.
Ustawa o zasadach ewidencji art. 3 § 1
Obowiązki aktualizacji danych adresowych dotyczą wyłącznie podatników i płatników.
Ustawa o zasadach ewidencji art. 6 § 1
Obowiązki aktualizacji danych adresowych dotyczą wyłącznie podatników i płatników.
Ustawa o zasadach ewidencji art. 9 § 1
Obowiązki aktualizacji danych adresowych dotyczą wyłącznie podatników i płatników.
Ustawa o zasadach ewidencji art. 9 § 1d
Obowiązki aktualizacji danych adresowych dotyczą wyłącznie podatników i płatników.
t. j. art. 245 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
pkt 2 - odmowa uchylenia decyzji.
t. j. art. 150
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Uznanie za doręczoną w dniu 6 czerwca 2022 r. po podwójnym awizowaniu.
t. j. art. 245 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
pkt 2 - odmowa uchylenia decyzji.
t. j. art. 146
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zastosowanie do okoliczności sprzed wszczęcia postępowania.
t. j. art. 148 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Skuteczność doręczenia na adres systemowy.
t. j. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ocena materiału dowodowego.
t. j. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
t. j. art. 125
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada braku wnikliwości.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie wad wymienionych w art. 156 K.p.a.
K.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ podatkowy nieprawidłowo doręczał pisma na nieaktualny adres skarżącego. Obowiązek aktualizacji adresu nie dotyczy osób trzecich odpowiadających za cudze długi podatkowe. Organ powinien był podjąć kroki w celu ustalenia faktycznego adresu zamieszkania skarżącego.
Odrzucone argumenty
Skarżący sam podawał nieaktualny adres w zeznaniach podatkowych. Adres widniejący w systemach podatkowych był adresem rejestracyjnym skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
adres zamieszkania strony, który jest faktycznym adresem przebywania określonej osoby obowiązek aktualizacji danych dotyczących adresu miejsca zamieszkania, przewidziany w wymienionej ustawie nie ma zatem charakteru powszechnego nie dotyczą także osób trzecich ponoszących odpowiedzialność podatkową za dług cudzy organ podatkowy realizując zasadę prawdy materialnej, w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. mając informacje o niepodejmowaniu korespondencji przez skarżącego pod wskazanym adresem winien chociażby wystąpić o udostępnienie danych na temat adresów zameldowania
Skład orzekający
Dariusz Czarkowski
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Kurasz
sędzia
Tomasz Grzybowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad prawidłowego doręczania pism w postępowaniu podatkowym osobom trzecim, które odpowiadają za cudze zaległości podatkowe, zwłaszcza w kontekście wznowienia postępowania i obowiązku aktualizacji adresu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności osoby trzeciej za cudze długi podatkowe i kwestii doręczeń w tym kontekście.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej – prawidłowości doręczeń w postępowaniu podatkowym, która ma bezpośrednie przełożenie na prawa podatników. Wyjaśnia, że nawet jeśli strona podaje nieaktualny adres, organ ma obowiązek zweryfikować go, szczególnie gdy chodzi o odpowiedzialność osoby trzeciej.
“Czy organ podatkowy może ignorować Twój prawdziwy adres? Kluczowa decyzja w sprawie doręczeń!”
Dane finansowe
WPS: 105 772 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 253/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-04-16 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-01-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Czarkowski /przewodniczący sprawozdawca/ Maciej Kurasz Tomasz Grzybowski. Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Inne Sygn. powiązane III FSK 1015/24 - Wyrok NSA z 2025-07-18 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 240 par. 1 pkt 4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Czarkowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, asesor WSA Tomasz Grzybowski, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Dominiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie Decyzją z [...] maja 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. orzekł o solidarnej odpowiedzialności P. J. (dalej: "Skarżący) za zaległości Spółki I. Sp. z o.o. wraz ze Spółką, w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. w wysokości 105 772,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 44 119,00 zł. Przedmiotowa decyzja została skierowana do Skarżącego na adres rejestracyjny widniejący w systemach informatycznych KAS, tj. ul. [...]. Zgodnie z informacją placówki Pocztowej doręczającej korespondencję, przesyłka została podwójnie awizowana, następnie zwrócona do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Zgodnie z art. 150 O.p., decyzja została uznana za doręczoną w dniu 6 czerwca 2022 r. Od powyższej decyzji nie zostało wniesione odwołanie, tym samym stała się ona ostateczna w administracyjnym toku instancji. Pismem z dnia 26 września 2022 r. Skarżący wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2022 r. wskazując, że Skarżący nie brał udziału w postępowaniu nie ze swojej winy. O wydaniu decyzji dowiedział się 22 września 2022 r. na skutek podjęcia z placówki pocztowej przesyłki z Urzędu Skarbowego W., jako organu egzekucyjnego, zawierającego zajęcie egzekucyjne, którego podstawę ma stanowić decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Dalej wskazano, że Skarżący nie miał wiedzy na temat prowadzonego postępowania ponieważ adres przy ul. [...] nie jest miejscem zamieszkania Skarżącego. We wniosku wskazano, że aktualnym adresem zamieszkania i zameldowania Skarżącego jest ul. [...], na potwierdzenie czego załączono zaświadczenie o zameldowaniu Skarżącego pod innym adresem niż kierowana była korespondencja. Postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r., wydanym po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] maja 2022 r. a następnie - po przeprowadzeniu postępowania co do przesłanek wznowienia - decyzją z [...] czerwca 2023 r., działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p., odmówił uchylenia decyzji z [...] maja 2022 r., ponieważ nie stwierdził istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, że przesłanka wznowienia wymieniona we wniosku (art. 240 § 1 pkt 4 O.p.) nie wystąpiła, gdyż adres, na który organ kierował korespondencję w przedmiotowej sprawie nie został zaktualizowany zgodnie z art. 146 O.p. Ponadto potwierdzenie, że adres ul. [...] jest aktualnym adresem rejestracyjnym w systemach podatkowych stanowi informacja PIT-11 za rok 2021, wystawiona przez K. Sp. z o.o. Sp. komandytowa, w której również widnieje adres: ul. [...] (wpisany w poz. 23-27 dok.) jako adres zamieszkania Skarżącego. W odwołaniu Skarżący zarzucił naruszenie: • art. 122 O.p. w zw. z art. 125 O.p. polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej i braku wnikliwości wyrażające się w nie wyjaśnieniu twierdzeń strony dotyczących wadliwego awizowania przesyłki na jej stary adres zamieszkania, podczas gdy strona przedstawiła w tym względzie dowód w postaci koperty obejmującej naklejkę "R", na której nadal znajdował się kod kreskowy w formie zrywki, przeznaczony do naklejenia na awizo pozostawiane w skrzynce oddawczej adresata, • art. 146 O.p. polegające na przyjęciu, że przepis znajduje zastosowanie do okoliczności sprzed wszczęcia postępowania i obliguje każdą potencjalną stronę postępowania do informowania organu o zmianie adresu, podczas gdy znajduje on zastosowanie do postępowań będących w toku, w których podmiot praw i obowiązków podatkowych uzyskał przymiot strony, • art. 148 § 1 O.p. polegające na przyjęciu, że skuteczne doręczenie do strony postępowania może być dokonane na adres systemowy, "rejestracyjny", przy czym Organ I instancji nie wyjaśnił, czym jest ten adres, podczas gdy przepisy ordynacji nie operują takimi pojęciami, wiążąc skuteczność doręczenia z doręczeniem na adres zamieszkania strony, który jest faktycznym adresem przebywania określonej osoby, • art. 240 § 1 O.p. polegające na przyjęciu, że strona ponosi winę w tym, że nie wzięła udziału w postępowaniu, podczas gdy relacji zawinienia ustalić nie podobna, albowiem to Organ I instancji dokonywał doręczeń na nieaktualny adres zamieszkania strony, a przy tym ewentualne zaniechanie zgłoszenia zmiany adresu przez stronę na potrzeby ewidencji podatników nie modyfikuje ustawowych zasad doręczeń, a jedynie może być sankcjonowane jako wykroczenie, co stanowi osobny reżim odpowiedzialności. Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor powołał się na art. 127, art. 128, art. 240 § 1, art. 243 § 1, art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej oraz orzecznictwo sądów administracyjnych i stwierdził, że we wniosku z 26 września 2023 r. Skarżący podniósł, że nie wiedział o toczącym się postępowaniu w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości I. Sp. z o. o., gdyż adres przy ul. [...], na który kierowana była korespondencja w tej sprawie, nie jest miejscem zamieszkania Skarżącego. Wskazał również, że obecny dysponent adresu informuje Skarżącego o ewentualnie nadchodzących listach lub awizach, jednakże Skarżący opisał także zastrzeżenia do działania placówki pocztowej wskazując, że wątpliwym jest aby jakiekolwiek awizo skierowane do Skarżącego zostało pozostawione prawidłowo. Na dowód powyższego zwrócił uwagę, że na kopercie skierowanej do Skarżącego wprawdzie przybito pieczęć awizowania, datownik i jest jakaś parafa, ale już z naklejki R nie oderwano drugiej zrywki kodu kreskowego przeznaczonego na awizo. Niemniej Skarżący podkreślił, że powyższa kwestia podawana jest z ostrożności, w pierwszej kolejności należy bowiem podkreślić, że awizowanie może być skuteczne tylko pod aktualnym adresem zamieszkania strony. Z powyższego wynika, że Skarżący podważa doręczenie jej korespondencji w postępowaniu podatkowym, w tym postanowienia o wszczęciu postępowania, postanowienia wyznaczającego termin na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego wystosowane w trybie art. 200 O.p., jak również decyzji kończącej to postępowanie, o której Skarżący dowiedział się dopiero z odpisu tytułu wykonawczego (odebranego tylko dlatego, że będąc fizycznie w US W. został poinformowany o wysyłce odpisu tytułu i zajęć egzekucyjnych na ul. [...]) co wskazuje na zarzut wynikający z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Organ odwoławczy wskazał, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, istotne znaczenie będzie miała ocena prawidłowości i skuteczności doręczania Skarżącemu pism w postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2022 r. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zarówno w dacie wszczęcia postępowania podatkowego postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r., jak i w terminie wydania decyzji z [...] maja 2022 r., jedynym ujawnionym organom podatkowym adresem Strony zamieszkania był adres ul. [...]. Skarżący nie zgłosił również innego adresu do doręczeń w kraju. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał, że pismem z 19 września 2023 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o przekazanie kopii zeznań podatkowych PIT-37 składanych przez Skarżącego za lata 2017-2022, celem weryfikacji danych adresowych wykazywanych przez Skarżącego przed organem podatkowym. Jak ustalono, w składanych zeznaniach za powyższe lata w części B. - Dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania – Skarżący wskazywał adres: ul. [...]. Jak wynika natomiast z wyjaśnień Skarżącego adres ten nie jest aktualny od czasu zmiany miejsca zamieszkania i zameldowania pod adresem ul. [...], na dowód czego Skarżący przedłożył zaświadczenie z 17 lutego 2017 r. o zameldowaniu, co wskazuje, że w zeznaniach składanych za sześć kolejnych lat podatkowych Skarżący wykazywał nieprawdę w części dotyczącej aktualnych danych adresowych. Podkreślenia wymaga, że nieaktualny zgodnie z oświadczeniami Skarżącego adres ul. [...] widniał zarówno w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2021 r., złożonym w dniu 16 lutego 2022 r., a więc tuż przed wszczęciem postępowania podatkowego o orzeczenie odpowiedzialności za zaległości I. sp. z o. o. (postanowienie o wszczęciu z [...] lutego 2022 r.), jak również w ostatnim zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2022 r., złożonym 24 lutego 2023 r., a więc w czasie gdy procedowany był wniosek Skarżącego z 26 września 2022 r. o wznowienie postępowania podatkowego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ocenił, że pisma wydawane w toku postępowania podatkowego o orzeczenie solidarnej odpowiedzialności za zaległości I. sp. z o. o., były prawidłowo kierowane do Skarżącego na adres ul. [...], bowiem taki adres Skarżący zgłaszał i pomimo złożenia niniejszego wniosku o wznowienie postępowania, nadal zgłasza w zeznaniach podatkowych, jako aktualny adres zamieszkania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 191 O.p. polegające na nietrafnej ocenie materiału dowodowego i zaniechaniu ustalenia rzeczywistego adresu zamieszkania Skarżącego, który znajdował się w dacie doręczania decyzji przy ul. [...] we W., nie zaś przy ul. [...], gdzie faktycznie wyekspediowano przesyłkę kierowaną do strony, 2. art. 148 § 1 O.p. polegające na przyjęciu, że skuteczne doręczenie do strony postępowania może być dokonane na adres systemowy, "rejestracyjny", przy czym Organ I instancji nie wyjaśnił, czym jest ten adres, podczas gdy przepisy ordynacji nie operują takimi pojęciami, wiążąc skuteczność doręczenia z doręczeniem na adres zamieszkania strony, który jest faktycznym adresem przebywania określonej osoby, 3. art. 146 O.p. polegające na przyjęciu, że przepis znajduje zastosowanie do okoliczności sprzed wszczęcia postępowania i obliguje każdą potencjalną stronę postępowania do informowania organu o zmianie adresu, podczas gdy znajduje on zastosowanie do postępowań będących w toku, w których podmiot praw i obowiązków podatkowych uzyskał przymiot strony, 4. art. 240 § 1 O.p. polegające na przyjęciu, że Skarżący ponosi winę w tym, że nie wziął udziału w postępowaniu, podczas gdy relacji zawinienia ustalić nie podobna, albowiem to Organ I instancji dokonywał doręczeń na nieaktualny adres zamieszkania strony, a przy tym ewentualne zaniechanie zgłoszenia zmiany adresu przez stronę na potrzeby ewidencji podatników nie modyfikuje ustawowych zasad doręczeń, a jedynie może być sankcjonowane jako wykroczenie, co stanowi osobny reżim odpowiedzialności, 5. art. 122 O.p. w zw. z art. 125 O.p. polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej i braku wnikliwości wyrażające się w niewyjaśnieniu twierdzeń Skarżącego dotyczących wadliwego awizowania przesyłki na jego stary adres zamieszkania, podczas gdy Skarżący przedstawił w tym względzie dowód w postaci koperty obejmującej naklejkę "R", na której nadal znajdował się kod kreskowy w formie zrywki, przeznaczony do naklejenia na awizo pozostawiane w skrzynce oddawczej adresata. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, skarga w rozpoznawanej sprawie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa i nie odpowiada prawu. Odnosząc się do ram prawnych niniejszej sprawy należy podnieść, iż w świetle art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (Dz. U z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej jako "O.p.") w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Na wstępie rozważań Sąd winien przedstawić uwagi dotyczące wznowienia postępowania podatkowego. Artykuł 128 O.p. ustanowił zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, których uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Zasada ta oznacza, że decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego na podstawie właściwego trybu. Zmiany decyzji ostatecznej może dokonać tylko nową decyzją, która została wydana w trybie przepisanym prawem, m.in. w wyniku wznowienia postępowania uregulowanego w art. 240-246 O.p. Wznowienie postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi enumeratywnie w art. 240 O.p. Postępowanie to nie służy do ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Etap pierwszy, po złożeniu wniosku, obejmuje czynności wstępne polegające na zbadaniu, czy żądanie pochodzi od strony postępowania, która uczestniczyła w postępowaniu zwykłym na prawach strony, czy strona ma zdolność do czynności prawnych, a żądanie dotyczy postępowania zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem oraz czy w żądaniu wskazano podstawę wznowienia. Po spełnieniu przesłanek formalnych organ właściwy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, które otwiera etap postępowania wznowionego. Na drugim etapie postępowania organ właściwy bada, czy zaistniały wskazane przez stronę podstawy wznowienia i tylko w tym zakresie prowadzi postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt II FSK 186/19, dostępny w bazie CBOSA). W ocenie Sądu przy ocenie, czy strona nie brała udziału w postępowaniu w sposób zawiniony, czy też niezawiniony (art. 240 § 1 pkt 4 O.p.) należy odnosić do obiektywnych mierników staranności, której można wymagać od strony oraz brać pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy i na tej podstawie dokonać ocen. Nie można odwoływać się do uogólnień, czy do oczekiwanego czy postulowanego miernika (wzorca) staranności, który byłby adekwatny w innym stanie faktycznym. Podkreślenia wymaga, że art. 240 § 1 pkt 4 O.p. stanowi konsekwencję wyrażonej w art. 123 O.p. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i jest swoistą sankcją za jej nieprzestrzeganie. Zawarcie takiej reguły w Ordynacji podatkowej wiąże się między innymi z faktem, iż postępowanie podatkowe nie ma charakteru kontradyktoryjnego. Brak równości stron w tym postępowaniu, czyli przewaga władztwa administracyjnego, powoduje, że realizacja omawianej zasady nabiera szczególnego znaczenia. To właśnie dominująca rola organu podatkowego w postępowaniu podatkowym, wymagała wprowadzenia zasady, będącej gwarancją właściwej realizacji zasady prawdy materialnej oraz zasady zebrania pełnego materiału dowodowego. Przepis art. 123 O.p. nakłada na organy podatkowe obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nakazuje umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, iż "kwestia obowiązku aktualizowania adresu zamieszkania przez osoby trzecie ponoszące odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozpoznający niniejszą sprawę skład orzekający podziela ocenę tej kwestii zawartą w orzeczeniach z 28 listopada 2023 r. III FSK 3682/21 i III FSK 3681/21 oraz z 3 grudnia 2020 r. II FSK 2217/18. Zgodnie z przywołanymi orzeczeniami NSA, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 1 i ust. 1d) ustawy o zasadach ewidencji nie nakładają na osoby trzecie odpowiadające za zaległości podatkowe podatnika i płatnika obowiązku aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym i z tego powodu nie można obciążać ich skutkiem braku aktualizacji danych w zakresie doręczenia im pism w postępowaniu podatkowym. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (...) była odpowiedzialność skarżącego na podstawie przepisów rozdziału 15 o.p. zatytułowanego Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich (art. 107–119 o.p.), nie zaś na podstawie przepisów rozdziału 2 o.p. dotyczącego odpowiedzialności podatników, płatników i inkasentów (art. 26–32 o.p.). Oba rodzaje odpowiedzialności są tradycyjnie rozdzielane pojęciowo zarówno w przepisach prawa, jak i w doktrynie prawa podatkowego. Skarżący jest wprawdzie osobą fizyczną, a także, w ogóle, chociaż nie w niniejszej sprawie, jest podatnikiem. Przedmiotowa decyzja NUS dotyczyła jednak należności z tytułu podatku od towarów i usług innego podatnika. Decyzja ta nie była zatem skierowana do skarżącego jako osoby fizycznej będącej podatnikiem, tylko do strony jako osoby trzeciej w rozumieniu przepisów o.p. Taki więc był status skarżącego i jego rola procesowa w przedmiotowym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 2 ustawy o zasadach ewidencji, obowiązki określone w tej ustawie, w tym zwłaszcza obowiązek aktualizacji danych adresowych, dotyczą wyłącznie podatników oraz płatników podatków i płatników składek ubezpieczeniowych. Obowiązek aktualizacji danych dotyczących adresu miejsca zamieszkania, przewidziany w wymienionej ustawie nie ma zatem charakteru powszechnego, to znaczy nie dotyczy on np. wszystkich nieprowadzących działalności gospodarczej osób fizycznych objętych rejestrem PESEL. Nie dotyczą także osób trzecich ponoszących odpowiedzialność podatkową za dług cudzy. Zaprezentowana przez organ w skardze kasacyjnej rozszerzająca wykładnia art. 9 ust. 1d) ustawy o zasadach ewidencji prowadziłaby do nieuzasadnionego ograniczenia prawa obywateli do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, określonego w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wykładnia taka powodowałaby, że w praktyce każdy obywatel, który zmienia miejsce zamieszkania ma obowiązek w pierwszej kolejności zawiadomić o tym fakcie urząd skarbowy i wskazać nowy adres zamieszkania lub adres do doręczeń w kraju. W wyniku zastosowania tej wykładni obowiązek zawiadamiania właściwego urzędu skarbowego o zmianach miejsca zamieszkania odrywa się od przedmiotu regulacji, jakim jest ewidencjonowanie i identyfikacja podatników, płatników podatków i składek ubezpieczeniowych. Związek pomiędzy statusem danej osoby jako podatnika lub płatnika, a wspomnianym obowiązkiem ulega zatarciu i konsekwencje niedopełniania tego obowiązku mogą znacznie wykraczać poza zakres spraw związanych z zobowiązaniami podatkowymi, w związku z którymi uzyskał on identyfikator podatkowy. (...) Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, organ podatkowy realizując zasadę prawdy materialnej, w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. mając informacje o niepodejmowaniu korespondencji przez skarżącego pod wskazanym adresem winien chociażby wystąpić o udostępnienie danych na temat adresów zameldowania (na pobyt stały, na pobyt czasowy) skarżącego ujawnionych w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców" (zob. wyrok NSA z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 456/23). Sąd w składzie niniejszym podziela powyższy pogląd i przyjmuje jako własny. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że z akt sprawy wynika, że w składanych zeznaniach za powyższe lata w części B. - Dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania – Skarżący wskazywał adres: ul. [...]. Jak wynika natomiast z wyjaśnień Skarżącego adres ten nie jest aktualny od czasu zmiany miejsca zamieszkania i zameldowania pod adresem ul. [...], na dowód czego Skarżący przedłożył zaświadczenie z 17 lutego 2017 r. o zameldowaniu. Mając powyższe na względzie Organ powinien uznać, że obowiązek aktualizacji danych dotyczących adresu miejsca zamieszkania, przewidziany w wymienionej ustawie nie ma zatem charakteru powszechnego, to znaczy nie dotyczy on np. wszystkich nieprowadzących działalności gospodarczej osób fizycznych objętych rejestrem PESEL. Nie dotyczą także osób trzecich ponoszących odpowiedzialność podatkową za dług cudzy. Tym samym Organy winny chociażby wystąpić o udostępnienie danych na temat adresów zameldowania. Organ uwzględni powyższą ocenę wyrażoną przez Sąd w niniejszym orzeczeniu. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI