VIII SA/Wa 385/15

VIII SA/Wa 385/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 1760/16 - Wyrok NSA z 2018-07-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1015
art. 34 par. 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi "[...]" Spółka z graniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2015 r., po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o. o. z siedzibą w N. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy", "DIS" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor IC", "DIC" lub "organ egzekucyjny") z [...] grudnia 2014 r. Przedmiotem tych postanowień było uznanie za niedopuszczalny zarzutu skarżącej dotyczącego przedawnienia zobowiązania, o którym mowa w doręczonym Spółce tytule egzekucyjnym. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IS powołał między innymi art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "Kpa") oraz art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 1a i § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej "upea").
2. Stan faktyczny.
2.1. Decyzją z [...] czerwca 2014 r. Dyrektor IC określił skarżącej zobowiązanie
w podatku od akcyzowym za poszczególne miesiące 2006 r. (I – III oraz V – XII). Na tej podstawie, [...] października 2014 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość w tym podatku za marzec 2006 r. na kwotę [...] zł. Zawiadomieniami z tego samego dnia, doręczonymi Spółce wraz z odpisami tytułów wykonawczych [...] listopada 2014 r., podjął próbę zajęcia praw majątkowych stanowiących odpowiednio wierzytelności z rachunku bankowego w kilkunastu centralach bankowych, papiery wartościowe zapisane na rachunku papierów wartościowych oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w kilkunastu centralach domów maklerskich.
Pismem z [...] listopada 2014 r., wskazując na przepisy art. 33 pkt 1, 6 i 8 upea, skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego postępowania egzekucyjnego. Wystąpiła o umorzenie tego postępowania z uwagi na przedawnienie prawa dochodzenia należności objętej tytułem wykonawczym. Powołała okoliczności związane z wydaniem dla Spółki decyzji wymiarowych w podatku akcyzowym, w tym decyzję z [...] czerwca 2014 r. dotyczącą między innymi zobowiązania w tym podatku za marzec 2006 r. Dodała, że na tą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd), stawiając między innymi zarzut przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym
za poszczególne miesiące 2006 r. W ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie nie wystąpiły podstawy zarówno do wszczęcia, jak i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z powodu wygaśnięcia zobowiązań skarżącej z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Organ egzekucyjny naruszył zatem art. 29 § 1 upea, gdyż wszczęcie egzekucji w tym wypadku było niedopuszczalne.
Postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. DIC orzekł o niedopuszczalności zarzutu, zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 upea. Po dokonaniu analizy treści (nie zaś tytułu pisma) zgłoszonych przez Spółkę zarzutów organ uznał, że skarżąca zgłosiła wyłącznie zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 upea, dotyczący przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zdaniem DIC, zarzut ten jest niedopuszczalny, gdyż był już przedmiotem oceny w podatkowym postępowaniu odwoławczym, zakończonym ostateczną decyzją DIC z [...] czerwca 2014 r., która stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie. Ww. zarzut będzie też przedmiotem oceny Sądu, gdyż Spółka zawarła go w skardze. Z tej przyczyny, zdaniem DIC wystąpiły przesłanki do zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 34 § 1a upea. Zgłoszony przez skarżącą zarzut przedawnienia był już bowiem przedmiotem stosownego rozstrzygnięcia w decyzji wymiarowej z [...] czerwca 2014 r., wymienionej w tytule wykonawczym. Zarzut ten nie może stanowić przedmiotu dwukrotnego rozstrzygnięcia.
2.2. W zażaleniu na powyższe postanowienie, Spółka powtórzyła dotychczasową argumentację w sprawie. Wnosząc o jego uchylenie, wystąpiła o uwzględnienie zgłoszonych zarzutów w całości.
2.3. DIS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zgodził się z Dyrektorem IC co do oceny zgłoszonych przez skarżącą zarzutów. Za zasadne uznał przy tym przyjęcie, że skarżąca przedmiotem tych zarzutów uczyniła jedynie zarzut wymieniony w art. 33 § 1 pkt 1 upea, o czym świadczy treść wniesionego przez nią pisma oraz jego uzasadnienie. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzut ten był już przedmiotem oceny
w postępowaniu podatkowym odwoławczym od decyzji wymiarowej Dyrektora UKS z [...] listopada 2011 r., zakończonego decyzją DIC z [...] czerwca 2014 r. Dyrektor IS powołał się przy tym na art. 34 § 1a upea i na wyrok WSA w Warszawie z 11 czerwca 2010 r. (III SA/Wa 275/10) potwierdzający zasadność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dodał, że w przypadku stwierdzenia przez organ, że zgłoszony zarzut był już przedmiotem oceny w innym postępowaniu (tak jak w niniejszej sprawie), to taki zarzut należy uznać za niedopuszczalny w świetle art. 34 § 1a upea. Zarzuty skarżącej postawione w zażaleniu oraz związaną z nimi argumentację Dyrektor IS uznał zatem
za niezasadne, gdyż celem przepisu art. 34 § 1a upea jest uniknięcie dwukrotnego rozstrzygania tej samej kwestii (zob. wyroki NSA z 23 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 621/13 oraz II FSK 2569/11).
3. Postępowanie sądowe.
3.1. W skardze do Sądu, występując o uchylenie postanowień organów obu instancji lub o uchylenie zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, skarżąca postawiła zarzuty naruszenia (pisownia w większości oryginalna):
- art. 34 § 4 upea poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do uwzględnienia zgłoszonych przez skarżącą zarzutów egzekucyjnych;
- art. 34 § 1a upea poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez stwierdzenie, że zobowiązany nie może powtórnie zgłosić zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego w sytuacji gdy był już przedmiotem oceny wyrażonej w decyzji DIC z [...] czerwca 2014 r., w której organ ten w ocenie skarżącej wadliwie uznał, że bieg terminu przedawnienia jej zobowiązań uległ zawieszeniu, zatem skarżąca wniosła skargę do Sądu na tą decyzję;
- art. 33 pkt 1 upea poprzez stwierdzenie niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu dotyczącego bezprzedmiotowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego,
z uwagi na przedawnienie prawa do dochodzenia egzekwowanych należności.
3.2. Uzasadniając skargę, jej autor powtórzył dotychczas prezentowaną argumentację. Stwierdził, że wprawdzie w sprawie "zapadło już rozstrzygnięcie Organu II instancji", ale strona ma prawo do kontroli sądowoadministracyjnej także dotyczącej zarzutu przedawnienia jej zobowiązania, bezpodstawnie poddanego egzekucji administracyjnej. Tylko ostateczne rozstrzygnięcie właściwego sądu administracyjnego może stanowić podstawę do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego zarzutu.
3.3. Odpowiadając na skargę, DIS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko
i wystąpił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "uppsa.").
4.2. Ramy prawne.
Zgodnie z art. 33 § 1 upea, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa
w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
W świetle art. 34 § 1a oraz § 4 upea, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu,
od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie
o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (§ 1a).
Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).
W trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 pkt 1 – 10 upea. Wskazanie innych przyczyn wniesienia przez zobowiązanego zarzutów nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania tych zarzutów. Podobnie jak i wskazanie danego przepisu jako podstawy prawnej zarzutu bez wskazania przesłanek uzasadniających zastosowanie tego przepisu.
Przypomnieć również należy, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego. Przez "wymagalność" decyzji rozumieć należy możliwość jej wykonania, tj. egzekwowania.
5.1. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw
do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, gdyż akt ten nie został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie narusza także przepisów prawa materialnego. Na etapie skargi istota sporu dotyczy oceny zasadności stanowiska DIS, który uznał
za niedopuszczalny w świetle art. 34 § 1a upea zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 upea (przedawnienie obowiązku), gdyż zarzut ten był przedmiotem oceny Dyrektora IC
w odwoławczym postępowaniu wymiarowym zakończonym decyzją tego organu z [...] czerwca 2014 r. (okoliczność bezsporna). Dlatego zarzuty skargi oraz związaną z nimi argumentację Sąd znał za bezzasadne.
W niniejszej sprawie podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone było postępowanie egzekucyjne, jest ostateczna decyzja wymiarowa DIC z [...] czerwca 2014 r. W trakcie tego postępowania organ podatkowy badał zarzut przedawnienia zobowiązania Spółki w podatku akcyzowym za wskazane okresy rozliczeniowe 2006 r. (w tym za marzec 2006 r.). Dlatego ponowne zgłoszenie tego zarzutu w toku prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego zasadnie DIS uznał za niedopuszczalne. Wystąpiły bowiem podstawy do zastosowania w sprawie przepisu art. 34 § 1a upea. Okoliczności tej zdaje się nie kwestionować sama skarżąca, która na etapie postępowania sądowego przyznała w skardze, że wprawdzie w sprawie "wydano już rozstrzygnięcie", ale dopiero ostateczne rozstrzygnięcie właściwego sądu administracyjnego spowoduje wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 34 § 1a upea. Stanowisko takie Sąd uznał za chybione ze względów wskazanych wyżej. Skoro zgłoszony zarzut (przedawnienie zobowiązania podatkowego) był już przedmiotem oceny w ramach innego postępowania (przykładowo podatkowego odwoławczego, jak w niniejszej sprawie), to nie może być przedmiotem dwukrotnego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 34 § 1a i § 4 upea, w istocie dotyczące postępowania wymiarowego, nie mogą zatem odnieść zamierzonego skutku w realiach niniejszej sprawy. Sprostowania również wymaga wadliwe twierdzenie skarżącej jakoby dochodzone należności wynikały z zarządzeń zabezpieczających, gdyż w realiach niniejszej sprawy dochodzona należność (zobowiązanie podatkowe) w postępowaniu egzekucyjnym wynika z tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie ostatecznej decyzji wymiarowej DIC z [...] czerwca 2014 r. Dodać warto, że Sąd przyjął, iż intencją skarżącej było postawienie w skardze zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 upea, gdyż brak jest przepisu art. 33 pkt 1 upea.
5.2. Reasumując, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których celem (ratio legis) art. 34 § 1a upea nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a upea pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
6. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji niniejszego wyroku, czyli oddalił skargę.