III SA/WA 2444/04

III SA/Wa 2444/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący sprawozdawca/
Hanna Kamińska
Jerzy Płusa
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), sędzia WSA Hanna Kamińska, sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Karolina Zawadzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej oraz odsetek od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2004r., Nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości
Uzasadnienie
W piśmie z dnia 29 marca 2004r. kierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w C. skarżąca zwróciła się o rozłożenie na możliwie największą ilość rat wcześniej uzgodnionej należności głównej zadłużenia wobec ZUS, nie naliczanie odsetek karnych, a także zwolnienie z opłat dodatkowych. Wniosek umotywowała swoją trudną sytuację finansową opisywaną we wcześniejszych pismach kierowanych do organu.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej oraz odmówił rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek od nieopłaconych w terminie składek w związku z toczącym się przed sądem postępowaniem odwoławczym. W uzasadnieniu wskazał na przesłanki umorzenia należności z tytułu składek i odsetek od tych należności, wynikające z art. 28 ust. 2 art. ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. Nr 887 z późn. zm.; dalej u.s.u.s.). Jednocześnie wskazał, iż w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne osób będących jednocześnie płatnikami składek, mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeśli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich zapłacenia. Stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej i trwałej nieściągalności, a skarżąca nie wykazała ważnego interesu przemawiającego za umorzeniem wnioskowanych należności. Ponadto, w związku z nie wywiązywaniem się przez skarżącą z warunków umowy z dnia 5 lutego 2004r. dotyczącej rozłożenia na raty należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek, organ nie wyraził zgody na zawarcie kolejnego układu ratalnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, iż w związku z rozbieżnościami w wyliczeniu jej zadłużenia wobec ZUS, odsetki od tego zadłużenia można naliczać dopiero po ostatecznym ustaleniu jego kwoty. O rozbieżnościach tych świadczyć mogły różnice w kwocie zaległości określonej w dokumentach dotychczas przedstawianych skarżącej, związanych z rozłożeniem zaległości na raty. Stwierdzenie o braku zgody na rozłożenie na raty zawarte w zaskarżonej decyzji skarżąca przyjęła jako brak dobrej woli organu i nie uwzględnienie jej trudnej, zaprezentowanej w korespondencji do organu, sytuacji materialnej.
Decyzją z dnia [...] października 2004r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadnił, iż w sprawie brak było podstaw do umorzenia należności w oparciu o przesłankę ich nieściągalności, a skarżąca nie wykazała ważnego interesu przemawiającego za ich umorzeniem.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniła, iż odmówiono jej umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej pomimo, iż zachodzą okoliczności uniemożliwiające jej spłatę, opisane w poprzednich pismach kierowanych do organu. Odnośnie odmowy rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek od niezapłaconych w terminie składek skarżąca wskazała, iż niezależnie od toczącego się postępowania sądowego organ zobowiązany był do rozpatrzenia tego wniosku, co mogłoby pozwolić na uniknięcie przedłużającego się postępowania.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Przepisy znajdujące zastosowanie w rozpatrywanej sprawie dopuszczały możliwość umorzenia należności z tytułu składek, do których w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. zaliczono: składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz opłatę dodatkową, w określonych sytuacjach. Pierwsza, wskazana bezpośrednio w treści art. 28 u.s.u.s. wiązała się z przesłankami nieściągalności należności wymienionymi w ust. 3 pkt 1 – 6, druga wymieniona w ust 3a dotyczyła jedynie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, jednakże dopuszczała w uzasadnionych przypadkach umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności. Zgodnie z delegacją zamieszczoną w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił w drodze rozporządzenia warunki umarzania należności w drugiej z powyższych sytuacji, w tym wskazał przesłanki warunkujące umorzenie. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W związku z powyższym ocena wniosku umorzeniowego złożonego przez ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek, obejmować powinna badanie czy zachodzą w sprawie przesłanki ich nieściągalności, a jeśli takie nie występują - czy sytuacja wnioskodawcy pozwala na umorzenie należności ze względów określonych w § 3 rozporządzenia MGPiPS. Rozstrzygnięcie podejmowane w oparciu o wskazane kryteria będzie w znacznym stopniu opierało się na uznaniu organu w granicach tzw. uznania administracyjnego. W danej sprawie organ będzie mógł, a nie musiał umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie wskazanych przesłanek i wybierając konsekwencje prawne tej sytuacji. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia. Przed wydaniem decyzji organ – zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 t.j.; dalej powoływanej jako k.p.a.) w zw. z art. 77 § 1 tej ustawy ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Na tle powyższego Sąd wskazuje, iż rozpatrując wniosek skarżącej z 29 marca 2004r. organ z nieuzasadnionych przyczyn nie odniósł się w rozstrzygnięciu decyzji wydanej w I instancji do prośby o rozłożenie należności na raty oraz odmówił skarżącej rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek. Odnośnie pierwszego z uchybień wyjaśnić należy, iż wprawdzie w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nie zgadza się na zawarcie układu ratalnego to w żaden sposób nie ustosunkował się do żądania skarżącej w rozstrzygnięciu wydanej decyzji. Odmawiając rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek organ wskazał na toczące się postępowanie odwoławcze przed sądem powszechnym. Sąd zauważa, iż przepisy u.s.u.s. nie zawierały regulacji, która pozwalałaby na odmowę rozpatrzenia wniosku, w przypadku w którym zobowiązany kwestionowałby wysokość odsetek od zaległości. Organ na chwilę złożenia wniosku znał bowiem wysokość należnych odsetek wynikającą z prowadzonej ewidencji i nie było przeszkód by przyjął, iż wniosek obejmuje odsetki w tej właśnie wysokości.
Nawiązując do powyższego Sąd uważa za stosowne odniesienie się do uzasadnienia decyzji obu instancji. Wyjaśnić bowiem należy, iż w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego szczególnego znaczenia nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a. – zgodnie, z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 cyt. przepisu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma jak wspomniano ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ podatkowy pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Na tym tle warto przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94) doskonale obrazujący rolę uzasadnienia decyzji: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd zważył, że zarówno decyzja wydana w I jak i w II instancji nie zawiera prawidłowego uzasadnienia. Rozstrzygnięcie wydane w I instancji ogranicza się praktycznie do przytoczenia przesłanek warunkujących umorzenie należności ze względu na ich nieściągalność. Nie odnosi się ono w żaden sposób do możliwości umorzenia określonej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. – poza przywołaniem tego przepisu i wskazaniem, że pozwala on na umorzenie należności jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej, a w sprawie "nie wykazano ważnego interesu osoby zobowiązanej". Organ nie odniósł się w żaden sposób do warunków umorzenia określonych w przepisach rozporządzenia MGPiPS, a to w nim faktycznie skonkretyzowano, w związku z delegacją wynikającą z art. 28 ust. 3b u.s.u.s., przywołane w uzasadnieniu pojęcie "ważnego interesu zobowiązanego" i wymieniono przykładowe przesłanki umorzenia należności. Nie wskazał dlaczego sytuacja skarżącej – opisana we wniosku i wynikająca z ustaleń organu - nie pozwala na umorzenie wnioskowanych należności. Nie wskazał tym samym faktów, które przemawiały za odmownym rozstrzygnięciem sprawy, a co więcej nie wskazał także, że oceniał sytuację wnioskodawcy w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów.
Również rozstrzygając sprawę w II instancji organ nie uzasadnił prawidłowo wydanej decyzji. Organ ponownie nie odniósł się w żaden sposób do twierdzeń skarżącej – zarówno wyrażonych w piśmie z 29 marca 2004r. jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Takie "zbycie" argumentów skarżącej nie jest zdaniem Sądu wystarczające jeżeli organ zamierzał przekonać o zasadności podjętego rozstrzygnięcia – a jak wspomniano wcześniej obowiązujące organ przepisy nakładały obowiązek przekonywania. Wskazać przy tym należy, iż naczelną zasadą postępowania administracyjnego - wyrażoną w katalogu zasad ogólnych w art. 15 k.p.a. jest zasada dwuinstancyjności postępowania. Dwuinstancyjność postępowania należy rozumieć jako dwukrotne rozstrzygnięcie sprawy – a wiec w postępowaniu II instancji jako ponowną analizę argumentów strony przedstawionych zarówno w postępowaniu w I instancji jak i argumentów podniesionych już po jego zakończeniu. Z pewnością natomiast niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania jest prawie literalne powtórzenie uzasadnienia rozstrzygnięcia wydanego w I instancji. Nie budzi bowiem zastrzeżeń, iż organ badający sprawę w II instancji może zgadzać się z argumentacją ocenianej decyzji. Nie oznacza to jednak, iż jest zwolniony z obowiązku sformułowania jakichkolwiek własnych wniosków. Z tych właśnie, wskazanych powyżej względów, wydane w sprawie rozstrzygnięcia naruszyły zarówno art. 107 § 3 k.p.a. jak i samą zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.
Oprócz wadliwości samych rozstrzygnięć wskazać również należy na wady przeprowadzonego przez organ postępowania. Organ uchybił bowiem treści art. 10 § 1 k.p.a. wyrażającemu ogólną zasadę postępowania administracyjnego – zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Przepis ten stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z § 2 tego artykułu wynika, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Zasada czynnego udziału strony znajduje konkretyzację w regulującym przebieg postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strony miały możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
W rozpatrywanej sprawie skarżącej nie zapewniono możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym, zarówno w I jak i II instancji, nie zapewniono jej także możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, pomimo powinności wynikającej z przywołanych przepisów. Zaznaczyć przy tym należy, iż brak było okoliczności wyłączających taki obowiązek. W decyzji wydanej w II instancji wskazano natomiast, iż skarżąca nie wykazała swojego ważnego interesu. Sąd pragnie zaznaczyć, iż organ nie stworzył skarżącej szansy na właściwe, w jego ocenie, udowodnienie jej trudnej sytuacji, skoro wbrew ciążącym na nim obowiązkom nie zapewnił jej czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.
Na tym tle ocenić należy, iż wydanie rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym ale jednocześnie w oparciu o ocenę całokształtu sytuacji skarżącej, przy jednoczesnym pominięciu jej udziału w postępowaniu było niemożliwe. Z tego właśnie względu naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowiło o wadliwości przeprowadzonego w sprawie postępowania.
Należy również zwrócić uwagę, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydana w pierwszej instancji zawierała błędne pouczenie o środkach zaskarżenia. Z treści pouczenia wynika, że zgodnie z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego dłużnik może wystąpić do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Przepis art. 127 § 3 K.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy właściwy jest organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. A zatem organem ponownie rozpatrującym sprawę powinien być Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie jego Prezes. Przepis art. 83 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi wyraźnie, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Ustawodawca przyznał Prezesowi Zakładu jedynie prawo przyznawania świadczeń w drodze wyjątku na mocy art. 73 ust. 3 pkt 6 ww. ustawy.
Zdaniem Sądu art. 127 § 3 K.p.a. nie ma tu w ogóle zastosowania. Przepis ten dotyczy, bowiem decyzji wydanych w pierwszej instancji przez ministrów, którymi w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 5 § 2 pkt 4) są Prezes i wiceprezes Rady Ministrów pełniący funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, przewodniczący komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierownicy centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierownicy innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4 K.p.a. tj. rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych oraz wydawania zaświadczeń.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jednostką organizacyjną, nienależąca do kategorii organów personifikowanych, mieszczących się w pojęciu ministra. Skoro ustawodawca osobno zdefiniował kategorię organów spersonifikowanych i tylko do nich zastosował art. 127 § 3 K.p.a., to nie jest możliwe dokonanie takiej interpretacji tej definicji, która pozwalałaby na objecie nią jednostki organizacyjnej jaką jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( art. 66 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Należy wnioskować, iż decyzja z dnia [...] września 2004r. wydana została z naruszeniem art. 127 § 3 K.p.a.
Przechodząc do rozważenia zagadnienia trybu zaskarżenia decyzji wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należy przywołać treść art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w którym został unormowany tryb zaskarżania decyzji w zakresie indywidualnych spraw dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji takiej służy odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast przepis art. 83 ust. 4 tej ustawy stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, odwołanie nie przysługuje. Przepis ten nie wskazuje jednocześnie, jaki zatem środek zaskarżenia jest właściwy dla decyzji o umarzanie należności z tytułu składek, wniosek zaś, iż decyzje w tych sprawach są ostateczne jest nieuprawniony wobec przepisu art. 180 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umieszczonego w Dziale III p.t. Przepisy szczególne w sprawach ubezpieczeń społecznych. Według treści art. 180 § 1 K.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Także zgodnie z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sprawach uregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W odniesieniu do przedmiotowych decyzji ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza jedynie tryb ich zaskarżenia do sądu powszechnego. Oznacza to, że decyzje te powinny być zaskarżalne w trybie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zasada ta wyklucza możliwość przyjęcia stanowiska, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji nie przysługuje odwołanie ( por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2002r. sygn. akt VSA 1573/01 – Lex 82685). W świetle tych rozważań uprawnionym wydaje się być wniosek, że do decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne będzie miał zastosowanie art. 127 § 1 i § 2 K.p.a. Przepisy te wprowadzają uregulowanie, zgodnie z którym, od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji ( § 1) oraz że właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy( § 2). Organy wyższego stopnia zostały wymienione w art. 17 K.p.a. W stosunku do organów administracji publicznej innych niż wymienione w pkt 1 i 2 art. 17 ( jednostki samorządu terytorialnego i wojewodowie) organami wyższego stopnia są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną, niestanowiącą elementu administracji państwowej, jednakże obowiązek wynikający z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakazuje stosowanie do jego działalności przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, wobec tego w oparciu o przepisy tego kodeksu należy określić właściwy dla ZUS organ wyższego stopnia, uprawniony do rozpatrywania odwołań od decyzji Zakładu. Ustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje organów nadrzędnych wobec Zakładu. W art. 66 ust. 2 przewidziano, iż nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami prawa sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Natomiast w art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o działach administracji rządowej ( Dz. U. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) wynika, iż Zakład ubezpieczeń Społecznych podlega ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego.
Wobec powyższych rozważań uprawnionym, zdaniem Sądu, jest stanowisko, że organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest Minister Polityki Społecznej.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1370 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Stosownie do art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja wraz z decyzją ją poprzedzającą nie mogą być wykonane w całości.