III SA/Wa 2392/16
Podsumowanie
WSA w Warszawie uchylił postanowienie o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych, uznając, że zaległość powstała przed wniesieniem kaucji i przed wejściem w życie przepisu pozwalającego na takie zaliczenie.
Sprawa dotyczyła zaliczenia kaucji gwarancyjnej wpłaconej przez spółkę w upadłości na poczet zaległości w podatku VAT za styczeń 2013 r. Syndyk masy upadłości kwestionował tę czynność, argumentując, że kaucja powinna zostać zwrócona do masy upadłości zgodnie z przepisami prawa upadłościowego. Organ podatkowy utrzymał w mocy postanowienie o zaliczeniu, wskazując na istnienie zarówno kaucji, jak i zaległości w dniu ogłoszenia upadłości. WSA uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że zaległość podatkowa powstała przed wniesieniem kaucji i przed wejściem w życie przepisu art. 105b ust. 9 ustawy o VAT, co czyniło zaliczenie niezgodnym z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Syndyka masy upadłości Q spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. dotyczące zaliczenia kwoty z kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego pierwotnie zaliczył kwotę 6.278,00 zł z kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych. Syndyk złożył zażalenie, argumentując, że kaucja stanowi wierzytelność syndyka i powinna być zwrócona do masy upadłości zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego i naprawczego, a potrącenie narusza zasadę lex specialis. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując, że zarówno kaucja, jak i zaległość podatkowa istniały w dniu ogłoszenia upadłości. WSA uchylił zaskarżone postanowienia, uznając skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że kluczowym problemem było zastosowanie art. 105b ust. 9 ustawy o VAT, który wszedł w życie 1 października 2013 r. Tymczasem zaległość podatkowa za styczeń 2013 r. powstała 26 lutego 2013 r., a kaucja gwarancyjna została przyjęta 25 września 2013 r. Oznacza to, że zaległość powstała przed wniesieniem kaucji i przed wejściem w życie przepisu pozwalającego na jej zaliczenie. Sąd podkreślił, że kwestia skuteczności czynności organu w trybie prawa upadłościowego pozostawała poza jego kognicją, a istotne było jedynie to, czy organ mógł dokonać zaliczenia kaucji na poczet zaległości powstałych przed jej wniesieniem. Sąd uznał, że nie mógł tego zrobić. W związku z tym uchylono zaskarżone postanowienia. Sąd nie uwzględnił wniosku o zobowiązanie organu do zwrotu kwoty, uznając brak uzasadnienia tego żądania. Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło na podstawie przepisów p.p.s.a.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie można zaliczyć kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowej, jeśli zaległość powstała przed wniesieniem kaucji i przed wejściem w życie przepisu art. 105b ust. 9 ustawy o VAT.
Uzasadnienie
Przepis art. 105b ust. 9 ustawy o VAT, który umożliwia zaliczenie kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowej, wszedł w życie 1 października 2013 r. W niniejszej sprawie zaległość podatkowa za styczeń 2013 r. powstała 26 lutego 2013 r., a kaucja gwarancyjna została przyjęta 25 września 2013 r. Oznacza to, że zaległość powstała przed wniesieniem kaucji i przed wejściem w życie przepisu, co czyni zaliczenie niezgodnym z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.p.t.u. art. 105b § ust. 9
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis ten, wprowadzony od 1 października 2013 r., pozwala na zaliczenie kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowej powstałej po wniesieniu kaucji. W sprawie zastosowano go do zaległości powstałej przed wniesieniem kaucji i przed wejściem w życie przepisu, co było niezgodne z prawem.
Pomocnicze
u.p.u.n. art. 93
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Przywołana przez syndyka w kontekście potrącenia wierzytelności z masy upadłości.
u.p.u.n. art. 95
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Przywołana przez syndyka w kontekście potrącenia wierzytelności z masy upadłości.
u.p.u.n. art. 146 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Przywołana przez syndyka w kontekście zawieszenia i umorzenia postępowań egzekucyjnych po ogłoszeniu upadłości.
O.p. art. 76
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa prawna postanowienia Naczelnika o zaliczeniu kaucji.
O.p. art. 76a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa prawna postanowienia Naczelnika o zaliczeniu kaucji.
O.p. art. 67a § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wspomniane w kontekście odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowych.
O.p. art. 21 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy momentu powstania zobowiązania podatkowego.
Ustawa z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw
Ustawa wprowadzająca art. 105b ust. 9 do ustawy o VAT.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaległość podatkowa za styczeń 2013 r. powstała przed wniesieniem kaucji gwarancyjnej. Przepis art. 105b ust. 9 ustawy o VAT, pozwalający na zaliczenie kaucji, wszedł w życie po powstaniu zaległości podatkowej i po wniesieniu kaucji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów podatkowych oparta na istnieniu zarówno kaucji, jak i zaległości w dniu ogłoszenia upadłości. Argumentacja organów podatkowych dotycząca możliwości potrącenia kaucji w trybie przepisów Ordynacji podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
zaległość podatkowa, na poczet której następuje zaliczenie kaucji gwarancyjnej, powstała po wniesieniu tej kaucji zaległość podatkowa powstała przed wniesieniem kaucji gwarancyjnej, a nawet przed wejściem w życie art. 105b ust. 9 u.p.t.u.
Skład orzekający
Alojzy Skrodzki
przewodniczący
Ewa Izabela Fiedorowicz
sprawozdawca
Waldemar Śledzik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych, zwłaszcza w kontekście dat powstania zaległości i wejścia w życie przepisów, a także w sprawach dotyczących upadłości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zaległość podatkowa powstała przed wniesieniem kaucji gwarancyjnej i przed wejściem w życie art. 105b ust. 9 ustawy o VAT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego na styku prawa podatkowego i upadłościowego, pokazując, jak kluczowa jest chronologia zdarzeń i dat wejścia w życie przepisów dla prawidłowości rozliczeń podatkowych.
“Kaucja gwarancyjna a upadłość: Kiedy urząd skarbowy nie może jej zaliczyć na poczet długu?”
Dane finansowe
WPS: 6278 PLN
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Wa 2392/16 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2017-07-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-08-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Alojzy Skrodzki /przewodniczący/ Ewa Izabela Fiedorowicz /sprawozdawca/ Waldemar Śledzik Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 105b ust. 9 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 lipca 2017 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości Q. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [.] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia kwoty z kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz Syndyka masy upadłości Q. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Postanowieniem z [...] września 2013 r. Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w W. (dalej powołany także jako: Naczelnik) przyjął – w trybie art. 105b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej ustawa o VAT) – bezterminowo złożoną przez Q sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: Q sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. – dalej także jako: spółka) kaucję gwarancyjną w formie uznania kwoty na rachunku depozytowym [...]Urzędu Skarbowego w wysokości 1.000.000,00 zł celem zabezpieczenia sprzedaży paliw płynnych (k.3 akt administracyjnych). [...] listopada 2013 r. do [...]Urzędu Skarbowego w W. wpłynął wniosek Q sp. z o.o. z siedzibą w W. o zwrot kaucji gwarancyjnej w części, tj. w wysokości 400.000,00 zł. Postanowieniem z [...]grudnia 2013 r. Naczelnik zwrócił spółce zgodnie z powyższym wnioskiem kaucję gwarancyjną w części, tj. w wysokości 400.000,00 zł (k.5 akt administracyjnych). 7 kwietnia 2014 r. wpłynął wniosek Q sp. z o.o. z siedzibą w W. o podwyższenie kaucji gwarancyjnej o kwotę 280.000,00 zł poprzez uznanie depozytu złożonego na wyodrębniony rachunek bankowy. Postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. Naczelnik podwyższył kaucję gwarancyjną do kwoty 880.000,00 zł poprzez przyjęcie depozytu pieniężnego złożonego na wyodrębniony rachunek [...]Urzędu Skarbowego w W. w wysokości 280.000,00 zł. (k.7 akt administracyjnych). 14 sierpnia 2014 r. do [...]Urzędu Skarbowego w W. wpłynął wniosek spółki o podwyższenie kaucji gwarancyjnej o kwotę 120.000,00 zł poprzez uznanie depozytu złożonego na wyodrębniony rachunek bankowy. Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Naczelnik podwyższył kaucję gwarancyjną do kwoty 1.000.000,00 zł, poprzez przyjęcie depozytu pieniężnego złożonego na wyodrębniony rachunek [...]Urzędu Skarbowego w [...] w wysokości 120.000,00 zł. (k.9 akt administracyjnych). 16 września 2014 r. do [...]Urzędu Skarbowego w W. wpłynął kolejny wniosek spółki o podwyższenie kaucji gwarancyjnej o kwotę 150.000,00 zł poprzez uznanie depozytu złożonego na wyodrębniony rachunek bankowy. Postanowieniem z [...] września 2014 r. Naczelnik podwyższył kaucję gwarancyjną do kwoty 1.150.000,00 zł poprzez przyjęcie depozytu pieniężnego złożonego na wyodrębniony rachunek [...]Urzędu Skarbowego w W. w wysokości 150.000,00 zł. (k.11 akt administracyjnych). Następnie 14 października 2014 r. wpłynął wniosek spółki o podwyższenie kaucji gwarancyjnej o kwotę 100.000,00 zł poprzez uznanie depozytu złożonego na wyodrębniony rachunek bankowy. Postanowieniem z [...] października 2014 r. Naczelnik podwyższył kaucję gwarancyjną do kwoty 1.250.000,00 zł poprzez przyjęcie depozytu pieniężnego złożonego na wyodrębniony rachunek [...]Urzędu Skarbowego w Warszawie w wysokości 100.000,00 zł. (k. 13 akt administracyjnych). Postanowieniem z [...] lipca 2015 r. Sąd Rejonowy dla M. w W. ogłosił upadłość Q spółki z o. o. z siedzibą w W. obejmującą likwidację majątku spółki (k.14 akt administracyjnych). Decyzją z [...] października 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. określił spółce kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług, m. in., za styczeń 2013 r. w wysokości 2.171.654,00 zł. (k.15 akt administracyjnych). Postanowieniem z [...] października 2015 r. Naczelnik nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w części określającej Q sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2013 r. w łącznej wysokości 27.387.862,00 zł (k.16 akt administracyjnych). Postanowieniem z [...] marca 2016 r. wydanym na podstawie art. 76 i art. 76a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. - dalej: O.p.) w związku z art. 105b ust. 9 ustawy o VAT Naczelnik zaliczył z kaucji gwarancyjnej w łącznej wysokości 1.250.000,00 zł, kwotę 6.278,00 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. (k.18 akt administracyjnych). Jednocześnie, pismem datowanym na 2 marca 2016 r. Naczelnik dokonał "aktualizacji" zgłoszenia wierzytelności oraz oświadczeń o potrąceniu zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym spółki, obejmujących podatek VAT za styczeń-lipiec 2013 r., w poprzez zgłoszenie powyższej kwoty 6.278,00 zł do kategorii I zaspokojenia. (k. 17-18v). Syndyk masy upadłości Q sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej (dalej jako syndyk lub skarżący) złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika z 11 marca 2016 r., w którym zarzucił naruszenie art. 93 i art. 95 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.; dalej: "u.p.u.n.") i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości (k. 21 akt administracyjnych). W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że Naczelnik wydał 14 października 2015 r. oświadczenie o potraceniu wierzytelności w ślad za którym [...] października 2015 r. wydał postanowienie o zaliczeniu potraconej kwoty 16.319,00 zł stanowiącej kaucję gwarancyjną oraz naliczone od niej odsetki. Kwota została rozliczona w ten sposób, że 10.041,00 zł zostało zaliczone na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r., a kwota 6.278,00 zł została zaliczona na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Syndyk zarzucił, że postanowienie o potraceniu ww. kwot narusza art. 93 i 95 p.u.n. oraz zasadę lex specialis derogat legis generalis, zgodnie z którą przepisy prawa upadłościowego, należy stosować przed przepisami Ordynacji podatkowej, jako ustawą ogólną. W ocenie syndyka potrącenia wierzytelności z majątku wchodzącego w skład masy upadłości można dokonać wyłącznie na podstawie przepisów u.p.u.n. Zdaniem syndyka organ pierwszej instancji dokonując potrącenia wierzytelności z wierzytelnością o zapłatę kaucji gwarancyjnej naruszył art. 93 i art. 95 u.p.u.n. Kaucja gwarancyjna stanowi wierzytelność syndyka i jako taka powinna być zwrócona do masy. Zwrot powinien nastąpić automatycznie z momentem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Syndyk podkreślił, iż zgodnie z art. 146 ust. 1 i ust. 2 u.p.u.n. postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Przy czym postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości, a sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym, a jeszcze nie wydane przelewa się do masy upadłości po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Ponadto Syndyk wskazał, iż powyższa regulacja dotyczy postępowań egzekucyjnych i tym bardziej postępowań zabezpieczających, co w konsekwencji rodzi obowiązek wydania syndykowi kwot objętych zabezpieczeniem, powstałych w związku z ogłoszeniem upadłości, z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. W związku z powyższym stwierdził, iż wierzytelność o wydanie syndykowi do masy upadłości kaucji gwarancyjnej nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 93 u.p.u.n. Nadto Syndyk stwierdził, iż wierzytelności publicznoprawne wskazane w zaskarżonym postanowieniu powstały przed datą upadłości spółki, natomiast wierzytelność syndyka masy upadłości wobec Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W. o wydanie kwot objętych zabezpieczeniem powstała po ogłoszeniu upadłości. Z uwagi na powyższe, w ocenie syndyka, potrącenie tych należności jest niedopuszczalne. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu ogłoszenia upadłości spółki, tj. 21 lipca 2015 r. istniała zarówno kaucja gwarancyjna w wysokości 1.250.000,00 zł jak i zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. Kaucję gwarancyjną przyjęto na mocy postanowienia Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W. z 25 września 2013 r., natomiast podwyższenie kaucji gwarancyjnej do kwoty 1.250.000,00 zł nastąpiło na mocy postanowienia Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W. z 15 października 2014 r. Organ odnosząc się do stwierdzenia syndyka, że wierzytelność o wydanie do masy upadłości kaucji gwarancyjnej powstała z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości strony, wskazał że koniecznym jest rozróżnienie istnienia samej wierzytelności z tytułu kaucji gwarancyjnej, która powstaje w związku z samym jej ustanowieniem, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce 25 września 2013 r., od prawa do żądania jej zwrotu, np. w związku z ogłoszeniem upadłości podmiotu, jak w przedmiotowej sprawie. Ponadto w ocenie organu, gdyby nie zachodziły przesłanki do potrącenia przedmiotowej kaucji w trybie art. 93 u.p.u.n. lub zaliczenia jej w trybie przepisów O.p., podlegałaby ona zwrotowi do masy upadłości w związku z ogłoszeniem upadłości strony. W związku z tym jednakże, iż zaistniały przesłanki do potrącenia i zaliczenia kaucji gwarancyjnej, brak było podstaw do jej zwrotu. Podejmując kwestię istnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. w dniu ogłoszenia upadłości strony, stwierdził, że powstały one, zgodnie z art. 21 § 1 O.p., z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Termin ich płatności upływał 25 lutego 2013 r. zatem zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. powstało 26 lutego 2013 r., tj. przed ogłoszeniem upadłości Skarżącej. Tym samym w dacie ogłoszenia upadłości istniała zarówno wierzytelność organu (podatek VAT), jak i kaucja gwarancyjna, która podlegała potrąceniu. Zarzut naruszenia art. 93 i 95 u.p.u.n. jest więc niezasadny. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Naczelnik prawidłowo rozliczył kaucję gwarancyjną na poczet zobowiązań podatkowych ciążących na spółce w dniu ogłoszenia upadłości. W skardze na powyższe postanowienie Syndyk masy upadłości Q Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej wniósł o jego uchylenie i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika z [...] marca 2016 r., dotyczących zaliczenia z kaucji gwarancyjnej w łącznej wysokości 1.250.000,00 zł, kwoty 6.278,00 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. Wniósł także o zobowiązanie organu – na podstawie art. 145a p.p.s.a. – do wydania postanowienia o zwrocie syndykowi tej kwoty. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 93 w zw. z art. 95 u.p.u.n. przez uznanie, że potrącenia lub "zaliczenia" z majątku wchodzącego w skład masy upadłości na poczet wierzytelności publicznoprawnych można dokonać w inny sposób niż na podstawie przepisów u.p.u.n. oraz przez uznanie, że prawidłowe jest dokonanie potrącenia w sytuacji której wierzytelności publicznoprawne wobec Q sp. z o.o. powstały przed datą upadłości, a wierzytelność syndyka masy upadłości wobec Urzędu Skarbowego powstała po ogłoszeniu upadłości; art. 146 ust. 1 i 2 u.p.u.n. poprzez niewydanie syndykowi kwot objętych zabezpieczeniem w postaci kaucji gwarancyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że skoro organy twierdzą, że syndykowi nie przysługuje wierzytelność z tytułu kaucji, to wówczas potrącenie dokonane przez organ nie ma sensu, bo potrąceniu podlegają wierzytelności wzajemne. Gdyby uznać – jak sugerują organy – że kaucja stanowi składnik majątku Skarbu Państwa, a nie upadłego, to nie ma mowy o żadnym potrąceniu. Syndyk nie podziela jednak poglądu, że kaucja stanowi składnik majątku Skarbu Państwa. Jego zdaniem, nie ma żadnego powodu, by Urząd Skarbowy z pominięciem reszty wierzycieli zaspokoił się z kaucji gwarancyjnej. Wierzyciele zaspokajają się bowiem z masy upadłości, w skład której wchodzi cały majątek upadłego posiadany przez dłużnika w chwili ogłoszenia upadłości. Dlatego stoi na stanowisku, że kaucja gwarancyjna wpłacona w trybie art. 105b ustawy o VAT jest składnikiem majątku upadłego i jako taka podlega niezwłocznemu zwrotowi do masy upadłości. W ocenie syndyka Naczelnik Urzędu Skarbowego ma natomiast prawo dochodzenia roszczeń wobec upadłej spółki w trybie u.p.u.n., a nie w jakikolwiek inny sposób. Skarżący zwrócił uwagę, że Naczelnik dokonał zgłoszenia swoich wierzytelności sędziemu - komisarzowi w postępowaniu upadłościowym Q Sp. z o.o. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga okazała zasadna. Kontroli Sądu poddano postanowienie w przedmiocie zaliczenia na poczet zaległości podatkowych w podatku VAT za styczeń 2013 r. kaucji gwarancyjnej, o której mowa w art. 105b ustawy o VAT. Zgodnie z art. 105b ust. 9 ww. ustawy, w przypadku powstania po wniesieniu kaucji gwarancyjnej w podmiotu dokonującego dostawy towarów, o których mowa w załączniku nr 13 do ustawy, zaległości podatkowej, kaucję gwarancyjną i przeznacza się na pokrycie tej zaległości, z wyłączeniem zaległości, których zapłatę odroczono lub rozłożono na raty zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zaliczania nadpłat stosuje się odpowiednio, z tym że zaliczenie kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowej następuje z dniem powstania zaległości podatkowej. W rozpoznanej sprawie kaucja gwarancyjna została przyjęta postanowieniem Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W. z [...] września 2013 r. Jej wysokość – na wniosek spółki – podwyższono ostatecznie do kwoty 1.250.000,00 zł postanowieniem organu z dnia 15 października 2014 r. (k. 3-13 akt administracyjnych). Zaskarżonym postanowieniem zaliczono z kaucji gwarancyjnej w łącznej wysokości 1.250.000,00 zł, kwotę 6.278,00 zł na poczet zaległości w podatku VAT za styczeń 2013 r. Wysokość zobowiązania podatkowego z tego tytułu określono decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. na kwotę 2.171.654,00 zł. (k. 15 akt adm.). Decyzję tę zaopatrzono w rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W. z dnia 20 października 2015 r. (k. 16 akt adm.). Skarżący zarzucił, że kaucja jako stanowiąca składnik majątku masy upadłości podlegała zwrotowi na rachunek syndyka z dniem ogłoszenia upadłości spółki, co nastąpiło 21 lipca 2015 r. Zaskarżone postanowienie wydano po ogłoszeniu upadłości spółki na podstawie art. 105b ust. 9 ustawy o VAT. W rozpoznawanej sprawie istotne jest jednak to, że przepis art. 105b ust. 9 został dodany do ustawy o podatku od towarów i usług ustawą z 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013, poz. 1027) – z dniem 1 października 2013 r. Dlatego powyższy przepis nie mógł stanowić podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia o zaliczeniu. Zgodnie bowiem z jego normą ma on zastosowanie od 1 października 2013 r. do przypadków, w których zaległość podatkowa na poczet której następuje zaliczenie kaucji gwarancyjnej, powstała po wniesieniu tej kaucji (zob. wyrok NSA z 24 marca 2017 r., I FSK 42/17). W niniejszej natomiast sprawie nie było sporne, że zaległość podatkowa za styczeń 2013 r. powstała z dniem 26 lutego 2013 r., a kaucja gwarancyjna spółki w pierwotnej wysokości (1.000.000,00 zł) przyjęta na podstawie postanowienia Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w Warszawie z 25 września 2013 r. (kwota kaucji w kolejnych latach była podwyższana), co oznacza, że zaległość podatkowa, na poczet której nastąpiło zaliczenie kaucji gwarancyjnej postanowieniem z 11 marca 2016 r., powstała przed wniesieniem kaucji gwarancyjnej, a nawet przed wejściem w życie art. 105b ust. 9 u.p.t.u. (str. 7 uzasadnienie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2016 r., w której stwierdzono, że: "zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z wierzytelnościami, w stosunku do których organ podatkowy skorzystał z możliwości potrącenia (zaliczenia w rozumieniu ustawy Ordynacja podatkowa), kaucji gwarancyjnej powstałej w dniu 25 września 2013 r. i zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. powstałej w dniu 26 lutego 2013 r.". W tym stanie rzeczy, należało stwierdzić, że w postępowaniu podatkowym doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 105b ust. 9 u.p.t.u. Należy jednocześnie zauważyć, że poza analizą Sadu orzekającego w sprawie pozostawała kwestia skuteczności czynności organu podatkowego dokonywanych w trybie u.p.u.n., bo to nie mieści się w jego kognicji. W rozpoznanej sprawie ważne było to, czy organ mógł dokonać zaliczenia kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości w podatku VAT powstałych przed datą wniesienia tej kaucji. Odpowiedź na to pytanie musi być przecząca. . Z tych względów Sąd rozpoznając skargę - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W. z [...] marca 2016 r. w przedmiocie zaliczenia kwoty zabezpieczenia na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. Jednocześnie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego art. 145a p.p.s.a., w istocie nie przytoczyła uzasadnienia tego żądania. Na podstawie materiału dowodowego Sąd ustalił, że gwarancja została udzielona bezterminowo, co potwierdza postanowienie o przyjęciu kaucji z 25 września 2013 r., oraz wniosek spółki o przyjęcie tej kaucji (k.1 i 3 akt administracyjnych). Okoliczność ta nie była w sprawie sporna. Z powyższego postanowienia wynikało, że kaucja została przyjęta bezterminowo celem zabezpieczenia sprzedaży paliw płynnych (w związku z dokonywaniem dostaw tych towarów przez spółkę). Okoliczność ogłoszenia upadłości spółki sama w sobie nie stanowi jeszcze podstawy zwrotu takiej kaucji. Sąd miął na uwadze, że czynności syndyka masy upadłości w przedmiocie wygaszania działalności gospodarczej upadłego, który został postawiony w stan upadłości likwidacyjnej, często są rozłożone w czasie. Zdarza się, że syndyk prowadzi jeszcze przez jakiś czas działalność gospodarczą celem optymalnej realizacji interesów ekonomicznych i finansowych upadłego, a w konsekwencji jego wierzycieli (art.206 ust. 1 pkt 1 p.u.n.). W sprawie niniejszej skarżący nie przedstawił twierdzeń ani tym bardziej dowodów pozwalających na ustalenie, czy zaistniały przesłanki uzasadniające zwrot spółce wpłaconej kaucji. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w pkt 2 wyroku.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę