III SA/WA 2381/04

III SA/Wa 2381/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Sylwester Golec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
602  ceny
Skarżony organ
Inspektor Inspekcji Handlowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
IIISA/Wa 2381/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni S. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości, polegających na uniewidocznieniu przy towarze lub wywieszce lub innej formie dostępnej dla kupującego cen jednostkowych na towarach oferowanych do sprzedaży 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w S. nr [...] z dnia [...] 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
III SA/Wa 2381/04
Uzasadnienie
Wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. Nr 97, poz. 25 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako ustawa o IH , art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.) oraz § 8 ust. 1, 2 i 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen towarów i usług oraz sposobu oznaczenia cena towarów przeznaczonych do sprzedaży (Dz. U. Nr 99, poz.894 ze zm.) decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Z. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w S. nakazał Spółdzielni "S." w S. usunięcie nieprawidłowości polegających na nieuwidocznieniu na wywieszkach przy towarze cen jednostkowych towarów oferowanych do sprzedaży. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w sklepie będącym własnością spółdzielni "S.", pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w S. stwierdzili nieprawidłowości polegające na nieumieszczeniu przy towarach oferowanych do sprzedaży w tym sklepie, wywieszek zawierających cenę jednostkową tych towarów. Z treści decyzji oraz akt kontroli wynika, że stwierdzone przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w S. nieprawidłowości dotyczyły artykułów spożywczych pakowanych przez producentów w opakowania, zawierające jednakowe ilości danego towaru np. piwa różnych marek sprzedawane w puszkach o zawartości po1/2 l, oleje roślinne w opakowaniach zawierających ½ l, art. mleczarskie (serki, jogurty, śmietana) sprzedawane w opakowaniach zawierających po 200 i 500 g danego produktu. Z treści akt kontroli wynika, że zdaniem organu tego rodzaju towary, na których umieszczono ich wagę lub objętość netto były towarami o których mowa w przepisach § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanego rozporządzenia w sprawie uwidaczniania cen towarów, to jest towarami oferowanymi do sprzedaży według objętości lub według masy i z tego względu ceny jednostkowe tych towarów na podstawie powołanych przepisów powinny były zostać określone jako ceny za jeden litr ewentualnie jeden metr sześcienny dla towarów przeznaczonych do sprzedaży według objętości i ceny za jeden kilogram lub jedną tonę w przypadku towarów przeznaczonych do sprzedaży według objętości lub według masy. Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Z. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w S. nakazał Powszechnej Spółdzielni "S." w S. zmianę wywieszek cenowych.
Od decyzji tej Spółdzielni "S." w S. wniosła odwołanie do Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej w W.. W odwołaniu spółdzielnia zarzucała decyzji naruszenie przepisu § 8 ust 7 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów. Zgodnie z tym przepisem cena jednostkowa towarów masowych, towarów pakowanych i towarów o małych gabarytach powinna dotyczyć ilości towaru zwyczajowo oferowanej kupującym, wyrażonej w legalnej jednostce miary (z podaniem wartości liczbowej i oznaczenia tej jednostki miary). Zdaniem spółdzielni towary, których dotyczyła decyzja mieściły się w zakresie powołanego przepisu § 8 ust. 7 i na podstawie tej normy ich ceny jednostkowe mogły zostać określone jako ceny za opakowanie danego towaru. Zdaniem spółdzielni zaskarżoną decyzją naruszono przepisy § 8 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia poprzez zastosowanie tych przepisów do stanu faktycznego nieobjętego hipotezą tych norm prawnych.
Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Główny Inspektor Inspekcji Handlowej w W. utrzymał w mocy decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Organ drugiej instancji w swojej decyzji stwierdził, że towary których dotyczyła decyzja organu pierwszej instancji nie były towarami masowymi, pakowanymi lub towarami o małych gabarytach, których cena jednostkowa na podstawie przepisu § 8 ust. 7 powołanego rozporządzenia powinna dotyczyć ilości towaru zwyczajowo oferowanej kupującym a nie ilości o, których mowa w przepisach § 8 ust 1 pkt 1 i 2 - 1 litr 1 metr sześcienny, 1 kg 1 tona.
Na decyzję organu drugiej instancji spółdzielnia wniosła skargę do wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca podnosiła, że towary których dotyczyła zaskarżona decyzja były towarami pakowanymi a zatem na podstawie przepisu § 8 ust 7 powołanego rozporządzenia strona skarżąca miała prawo ustalić ceny jednostkowe tych towarów jako ceny za opakowanie poszczególnego rodzaju towaru, gdyż opakowania tych towarów których wielkość ustalił producent były ilościami tych towarów zwyczajowo oferowanymi do sprzedaży. Z tego względu zdaniem strony skarżącej nie miała ona obowiązku przeliczać cen za poszczególne znormalizowane opakowania towarów na ceny za jednostki miary poszczególnych towarów o, których mowa w przepisach § 8 ust 1 pkt 1 i 2 - 1 litr 1 metr sześcienny, 1 kg 1 tona. Te okoliczności spowodowały, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu § 8 ust. 7 powołanego rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Inspekcji Handlowej powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo na poparcie stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji organ wywodził, że przykład takich produktów jak zupy i sosy w proszku wskazuje wprost, że producenci wprowadzają tego rodzaju produkty w różnych opakowaniach, które ze względu na różnice co do ilości produktu w opakowaniu nie dają podstaw do uznania opakowań stosowanych przez różnych producentów za opakowania stosowane w handlu detalicznym zwyczajowo dla poszczególnych produktów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Po rozpatrzeniu wniesionej do Sądu skargi Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ja poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przepisy powołanego rozporządzenia mają na celu zapewnienie konsumentom między innymi możliwość poznania cen towarów oferowanych do sprzedaży w takim stopniu ażeby mogli oni ocenić ich konkurencyjność.
Oceniając dosłowne brzmienie przepisów powołanego rozporządzenia oraz cel zawartych w nim regulacji Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisu § 8 ust 1 powołanego rozporządzenia, gdyż przepis ten zastosowano w rozpoznanej sprawie mimo, że jego hipoteza nie obejmowała towarów których dotyczyły decyzje. W ocenie Sądu strona skarżąca zasadnie wywodziła, że towary, których dotyczył zawarty w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej nakaz zmiany treści wywieszek cenowych nie były towarami, o których mowa w powołanych w decyzjach przepisach § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia, to jest towarami:
- przeznaczonych do sprzedaży według objętości, których cena jednostkowa powinna wyrażać cenę za 1 litr lub za 1 metr sześcienny - § 8 ust. 1 pkt 1
- towarów przeznaczonych do sprzedaży według masy, których cena jednostkowa powinna wyrażać cenę za 1 kilogram lub za 1 tonę - § 8 ust. 1 pkt 2.
Zdaniem składu orzekającego towary przeznaczone do sprzedaży według objętości lub według masy to towary, których ilość przy każdej sprzedaży może być odmierzana według indywidualnych życzeń nabywców w ich obecności, w miejscu sprzedaży przy pomocy urządzeń i przyrządów służących do odmierzania - wag, odmierzaczy płynów itp. W przypadku tego rodzaju towarów każdy nabywca przy każdym nabyciu może zdecydować w sposób dowolny o ilości nabywanego przez siebie towaru stosownie do własnych upodobań i potrzeb.
Z treści protokołu z kontroli przeprowadzonej przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w S. oraz z treści załącznika do decyzji organu pierwszej instancji wynika, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji dotyczyły towarów sprzedawanych w opakowaniach, w których towary te zostały umieszczone przez ich producenta przy ich wytwarzaniu i opakowania te miały charakter trwały uniemożliwiający zmianę zawartości opakowań zależnie od życzeń klientów. Z tego względu towary te nie mogły być zaliczane do towarów o których mowa w przepisach § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanego rozporządzenia.
Strona skarżąca zasadnie zarzucała zaskarżonej decyzji naruszenie § 8 ust. 7 powołanego rozporządzenia. Sąd zważył, że przedmiotowe towary odpowiadały określonej w § 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia definicji towarów pakowanych. Zgodnie z tym przepisem towarami pakowanymi są produkty w opakowaniach jednostkowym, których ilość jest odmierzana bez obecności kupującego. Skoro towary, których dotyczyła rozpoznana sprawa, zgodnie z przytoczoną definicją legalną były towarami pakowanymi to zastosowanie do nich w zakresie obowiązku ustalenia ceny jednostkowej miał przepis § 8 ust. 7 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem cena jednostkowa towarów masowych, towarów pakowanych i towarów o małych gabarytach powinna dotyczyć ilości towaru zwyczajowo oferowanej kupującym, wyrażonej w legalnej jednostce miary (z podaniem wartości liczbowej i oznaczenia tej jednostki miary). Zdaniem Sądu ilość towarów pakowanych zwyczajowo oferowanych kupującym o której mowa w powołanym przepisie jest to ilość zawarta w opakowaniach, które z punktu widzenia doświadczenia życiowego należy uznać za typowe dla danego rodzaju towaru. Posługując się kryterium doświadczenia życiowego produktom wymienionym w załączniku do decyzji organu pierwszej instancji, których dotyczył również obowiązek określony zaskarżoną decyzją, trudno jest zarzucić, że zostały umieszczone w opakowaniach, które nie odpowiadają kryterium opakowań zwyczajowo stosowanych dla tych produktów w handlu detalicznym. Według wiedzy i doświadczenia Sądu opakowania takich produktów jak na przykład makarony pakowane po 250, 400 i 500 g., piwa w butelkach i puszkach po 500 ml. z wyjątkiem jednej znanej marki w butelkach po 650 ml., zupy błyskawiczne w opakowaniach zawierających od 41 do 75 g. nie mogą być uznane za nietypowe. To samo dotyczy wszystkich pozostałych zakwestionowanych towarów. W tym miejscu należy wskazać, że również stosowanie przy sprzedaży piwa butelek o pojemności 650 ml. nie stanowi wyjątku dotyczącego wyłącznie producenta piwa wymienionego w treści protokołu kontroli przeprowadzonej w sklepie skarżącej spółdzielni. Dodatkowo należy zauważyć, że zawarte w odpowiedzi na skargę wywody organu drugiej instancji odnoszące się do różnej masy netto takich towarów jak zupy błyskawiczne, czy sosy w proszku, według których różna masa tych produktów powoduje, że konsument nie może porównać ich cen jednostkowych są zupełnie chybione. W przypadku tego rodzaju towaru konsument porównując ich cenę ocenia przede wszystkim ilość finalnego produktu, który z produktów w proszku można przyrządzić, natomiast masa sprzedawanego dania w proszku ma tutaj niewielkie znaczenie zwłaszcza, że różnice w masie produktu w proszku mogą wynikać ze specyfiki receptur na poszczególne potrawy w proszku. Tego rodzaju towary sprzedawane są w opakowaniach, które zależnie od rodzaju produktu mogą zawierać różne jego ilości, jednakże służą do sporządzania zazwyczaj tej samej ilości gotowego produktu. Zatem konsument nabywając te towary nabywając je w opakowaniach służących do sporządzenia jednakowych lub zbliżonych ilości gotowego produktu może porównać konkurencyjność ich cen. W ocenie Sądu w przypadku tego rodzaju wyrobów postulowane przez organy uwidacznianie ich ceny za 1 kg wprowadzałoby konsumentów w błąd, gdyż konsument ażeby porównać ceny tych produktów musiałby sprawdzać ile z jednego kilograma danego produktu można wytworzyć finalnego produktu, którym jest gotowa potrawa i dopiero znając tę ilość mógłby ocenić, który z tych produktów jest tańszy. Z tego względu postulowany w toku postępowania przez organy sposób oznaczenia cen jednostkowych poszczególnych towarów, których dotyczyły decyzje organu pierwszej i drugiej instancji powodowałby w ocenie Sądu znaczne trudności przy ocenie przez konsumentów konkurencyjności cen tych towarów.
Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów § 8 ust1 pkt 1 i 2 oraz ust. 7 powołanego rozporządzenia które miało wpływ na wynik sprawy.
Ponadto należało stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji nie zawierają szczegółowego opisu zachowania strony skarżącej, które zdaniem organów stanowiło zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy o IH podstawę faktyczną do nałożenia na skarżącą spółdzielnię obowiązku zmiany treści wywieszek cenowych. Z akt sprawy wynika, że zakwestionowane towary zostały opatrzone wywieszkami zawierającymi ich ceny, jednakże organy pierwszej i drugiej instancji w decyzjach nie wskazały przyczyn natury prawnej, które nie pozwalały tych wywieszek uznać za wywieszki zawierające ceny jednostkowe w rozumieniu przepisów § 8 ust. 1, 2 i 7 powołanego rozporządzenia. Decyzje te nie wskazują również dowodów potwierdzających zaistnienie w rzeczywistości zdarzeń skutkujących naruszeniem powołanych przepisów rozporządzenia. Z tego względu zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało uznać za decyzję wydane z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy podkreślić, że proces stosowania prawa polega na stworzeniu indywidualnej normy prawnej w tym przypadku decyzji administracyjnej, której tworzenie polega na ustaleniu w pierwszej kolejności rzeczywistego stanu faktycznego. Następnym etapem tego procesu jest ustalenie treści przepisu prawa pozytywnego. Dopiero po stwierdzeniu, że zaistniały w sprawie rzeczywisty stan faktyczny jest zgodny z hipotetycznym stanem faktycznym opisanym w normie prawnej, którą organ zamierza zastosować można przejść do etapu subsumcji. Etap ten sprowadza się do określenia na podstawie normy prawnej w stosunku do indywidualnego podmiotu obowiązków lub uprawnień, a zatem można stwierdzić, że na tym etapie dochodzi do określenia konsekwencji prawnych stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania przez organ. Z treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. wynika, że w przypadku stosowania prawa w formie wydawania decyzji administracyjnej wszystkie etapy tego procesu winny zostać uwidocznione w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 ustawy o IH wynika, że wdana w oparciu o art. 18 ust. 1 ustawy o IH decyzja powinna zawierać opis zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, który zdaniem organu naruszał prawo oraz przytoczenie norm, które zostały naruszone efektem czego byłoby wskazanie istoty naruszenia prawa przez adresata przepisu oraz zachowania zgodnego z tym przepisem. W rozpoznanej sprawie zostały wydane decyzje, które w swej treści poza ogólnymi stwierdzeniami nie wskazywały na czym polegało niezgodne z prawem działaniem adresata tych decyzji, jak też nie wskazywały zachowania, które zdaniem organów w zaistniałym stanie faktycznym byłoby zgodne z prawem. Z tego względu zdaniem Sądu należało uznać, że to naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznanej sprawie organy pierwszej i drugiej instancji naruszyły art. 10 § 1 k.p.a., gdyż w ogóle w toczącym się postępowaniu odwoławczym nie zastosował przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Zdaniem składu orzekającego prawidłowe zastosowanie tego przepisu przez organ administracji winno polegać na wyznaczeniu stronie odpowiedniego terminu do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego w toku postępowania materiału dowodowego. Zgodnie z treścią art. 10 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Zdaniem sądu to naruszenie prawa miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż w jego efekcie doszło do osłabienia pozycji strony skarżącej w postępowaniu administracyjnym poprzez uniemożliwienie jej obrony swoich interesów.
W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem § 8 ust1 pkt 1 i 2 oraz ust. 7 powołanego rozporządzenia które miało wpływ na wynik sprawy oraz art. 10 § 1i art. 107 § 3 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200 i art. 210 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygnięto jak w sentencji.