III SA/WA 2321/21

III SA/Wa 2321/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Izabela Fiedorowicz
Maciej Kurasz /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III FSK 411/22 - Wyrok NSA z 2022-12-07
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 116 par. 1 pkt 1 i par. 2, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 233
art. 10, art. 11 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 368 ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Piotr Przybysz, Protokolant sekretarz sądowy Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2021 r. sprawy ze skargi C.B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Prezes Zarządu P. [...] ustalił, że odpowiedzialność za zaległości R. [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na P. [...] za: grudzień 2009 r. w kwocie głównej: 2 696,00 zł, w odsetkach: 290,00 zł i za styczeń 2010 r. w kwocie głównej: 2 696,00 zł, w odsetkach: 265,00 zł, naliczonych na dzień przed ogłoszeniem upadłości Spółki tj. 20 stycznia 2011 r. ponosi Prezes Zarządu – C. B. (dalej: "Skarżący", Strona).
2. Od ww. decyzji Skarżący wniósł odwołanie, zarzucając jej naruszenie: 1) art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 – dalej "O.p.") poprzez błędne uznanie, że strona jako członek zarządu Spółki nie zgłosiła we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości i z własnej winy nie wszczęła postępowania zabezpieczającego Spółkę przed ogłoszeniem upadłości, 2) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. poprzez błędne uznanie, że strona jako członek zarządu Spółki z własnej winy nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki i własnej winy nie wszczęła postępowania zabezpieczającego Spółkę przed ogłoszeniem upadłości, 3) art. 122 i 187 § 1 O.p. poprzez niedokonanie stosownych ustaleń umożliwiających prawidłową ocenę kiedy powinno nastąpić złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz czy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez stronę nastąpiło we właściwym terminie.
3. W dniu [...] grudnia 2016 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że w przedmiotowym stanie faktycznym do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich mają zastosowanie zasady określone w art. 116 § 1 i 2 O.p. Do ustalenia zatem odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W niniejszej sprawie, na podstawie zebranych materiałów - m.in. aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] oraz złożonej rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu Spółki R. [...] spółka z o.o. z dnia 3 marca 2010 r., ustalono, że Skarżący w okresie od 20 czerwca 2006 r. do 3 marca 2010 r. pełnił funkcję Prezesa Zarządu w Spółce i w tym zakresie odpowiada za powstałe zaległości zgodnie z ww. przepisem. Dalej organ podniósł, że jak wynika z akt sprawy, R. [...] spółka z o.o. w dniu [...] lipca 2010 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku do [...] Wydziału Gospodarczego Sądu Rejonowego K. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...] Sąd ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika R. [...] spółka z o.o. w S. Prezes Zarządu P. [...] pismem z dnia 16 marca 2011 r. zgłosił wierzytelność należącą do kategorii III w kwocie głównej 156 984,90 zł oraz w odsetkach w kwocie 41 031,00 zł. Zgłoszona wierzytelność została uznana w kategorii III w kwocie łącznej w wysokości 198 015,90 zł. Sąd Rejonowy K. Wydział [...] Gospodarczy w K. postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt. [...] stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego Spółki. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego majątek upadłego został zlikwidowany w całości. Syndyk sporządził ostateczny plan podziału funduszów masy upadłości, obejmujący kategorię drugą. W związku z tym, że wierzyciel nie uzyskał pełnego zaspokojenia w wyniku zakończenia postępowania upadłościowego, egzekucję należało uznać za bezskuteczną.
Minister zgodził się z organem pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku.
Zgodnie bowiem z opinią biegłego sporządzoną dla Sądu Rejonowego K. w K. w sprawie o sygn. akt [...] pogorszenie sytuacji majątkowej R. [...] sp. z o.o. rozpoczęło się już w 2008 r. Po przeanalizowaniu raportów bankowych oraz kasowych biegły uznał, że dłużnik zaprzestał regulowania wymagalnych zobowiązań w czwartym kwartale 2008 r. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2007 r. wynosiła 2 280 654,43 zł, a wartość zobowiązań wynosiła 2 199 491,36 zł i nie przekraczała wartości majątku. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 sierpnia 2008 r. wynosiła 2 937 865,43 zł, a wartość zobowiązań wynosiła 2 877 089,79 zł i nie przekraczała wartości majątku. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2008 r. wynosiła 2 502 911,41 zł, a wartość zobowiązań w kwocie 3 984 253,73 zł przekraczała wartość majątku o kwotę 1 484 342,32 zł.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. poprzez błędne uznanie, że Skarżący jako członek zarządu Spółki nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości i z własnej winy nie wszczął postępowania zabezpieczającego Spółkę przed ogłoszeniem upadłości, 2) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. poprzez błędne uznanie, że Skarżący jako członek zarządu Spółki z własnej winy nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki i własnej winy nie wszczął postępowania zabezpieczającego Spółkę przed ogłoszeniem upadłości, 3) art. 122 i 187 § 1 O.p. poprzez niedokonanie stosownych ustaleń umożliwiających prawidłową ocenę kiedy powinno nastąpić złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz czy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez stronę nastąpiło we właściwym terminie. Ponadto Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu na okoliczność ustalenia braku odpowiedzialności Skarżącego za zaległości R. [...] spółka z o.o. w upadłości likwidacyjnej z tytułu wpłat na P. [...]. W uzasadnieniu powyższych zarzutów Skarżący podniósł, że za nieuzasadnione należy uznać zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przy dokonywaniu oceny "właściwego czasu", o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., należy mieć na uwadze specyfikę funkcjonowania spółki, która miała charakter serwisowy. Kapitał spółki wynosił zaledwie [...] zł, wobec czego jakiekolwiek fluktuacje w łańcuchu zobowiązaniowym mogły prowadzić do stanu niewypłacalności spółki. Istotna z punktu widzenia przedmiotowej kwestii jest również okoliczność, iż głównym kontrahentem R. [...] sp. z o.o. była spółka B. A. [...] sp. z o.o., której działalność miała bezpośrednie przełożenie na kondycję finansową spółki, w której funkcję prezesa zarządu sprawował Skarżący. Należy przy tym zauważyć, że jeszcze przed zawiązaniem spółki R. [...] upadłość ogłosiła spółka T. [...] S.A. Wówczas spółka R. [...] podpisała umowy o współpracy z Syndykiem T. [...] S.A. w upadłości likwidacyjnej. R. [...] dzierżawiła część urządzeń i nieruchomości od Syndyka T. [...] S.A. w upadłości, a w pozostałej części majątek służący do wykonywania działalności dzierżawiony był od B. [...] sp. z o.o., która z kolei upadłość ogłosiła w 2008 r. Spółka podpisała wówczas porozumienia z B. [...] w upadłości, z których wynikało, że wywiąże się ona ze zobowiązań wobec R. [...] wynoszących ponad 300.000,00 zł, jednak tak się nie stało. Na skutek ogłoszenia upadłości przez strategiczną spółkę B. [...] sp. z o.o., wdrożono program naprawczy dla spółki R. [...]. Skarżący miał zatem prawo oczekiwać, iż zarówno Syndyk T. [...] S.A. w upadłości dotrzyma warunków określonych regulaminie przetargu jak i Syndyk B. [...] sp. z o.o. w upadłości wywiąże się ze zobowiązań wobec R. [...] sp. z o.o.
Jednocześnie wierzytelności, które przysługiwały R. [...] sp. z o.o. względem T. [...] S.A. z tytułu Zakładowego Funduszu Świadczeń Pracowniczych w wysokości ponad 500.000,00 zł zostały pierwotnie wpisane, a następnie wykreślone przez Sędziego Komisarza. Sytuacja ta miała miejsce bezpośrednio przed decyzją Sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, której prezesem zarządu był Skarżący. R. [...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, jednak bezskutecznie.
Dalej Skarżący podniósł, że istotne znaczenie z punktu widzenia ustalenia odpowiedzialności Skarżącego ma również kwestia nabycia majątku T. [...] S.A. przez S. [...] sp. z o.o. Jako, że spółka ta działała w sferze usług branży około hutniczej, rozwijając ową działalność w 2008 r., miała stać się strategicznym partnerem R. [...] sp. z o.o. Tym samym R. [...] sp. z o.o. miała prawo liczyć na rozwój współpracy z tą firmą, zwłaszcza, że regulamin przetargu przewidywał przejęcie wszystkich pracowników. Potwierdzeniem tego faktu były rozmowy prowadzone z zarządem spółki S. [...] na Łotwie. Zmiana zarządu we wskazanej spółce pod koniec 2008 r. spowodowała jednak, iż zmieniła się również strategia działalności S. [...] w S., czego konsekwencją było stopniowe ograniczanie współpracy z R. [...] sp. z o.o., a także postanowienie o sprzedaży składników majątku trwałego dzierżawionych przez R. [...].
Ponieważ ostatecznie współpraca nie została nawiązana w oczekiwanym zakresie, a postanowienia regulaminu zmienione w toku postępowania (zarząd S. [...] poinformował Skarżącego, że nie będzie realizacji postanowień regulaminu przetargu tj. przejęcia pracowników R. [...] ponieważ takie zapisy nie znalazły się w umowie sprzedaży majątku), co spowodowało iż nie doszło do przejęcia pracowników. Konsekwencją tych zdarzeń było złożenie przez Skarżącego w dniu 19 marca 2009 r. wniosku o ogłoszenie upadłości układowej dla R. [...] sp. z o.o., który jednak został prawomocnie oddalony.
Dalej Skarżący podniósł, że pod koniec 2008 r. powziął informację, że B. [...] sp. z o.o. rozważa możliwość wstąpienia do spółki R. [...] jako inwestor strategiczny. Tego rodzaju okoliczność pozwalała z dużym prawdopodobieństwem uznać, że istnieje realna szansa na zażegnanie kryzysu, a nawet znaczny rozwój działalności spółki. Ostatecznie jednak w marcu 2009 r. B. [...] sp. z o.o. wycofał się z pierwotnego planu, ograniczając się jedynie do zakupu od S. [...] dzierżawionych przez R. [...] składników majątku. W zaistniałej sytuacji Skarżący w dniu 19 marca 2009 r. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości układowej dla R. [...] sp. z o.o., który jednak został prawomocnie oddalony.
Istotny wpływ na sytuację ekonomiczną R. [...] sp. z o.o. miał również fakt dokonania na zlecenie ZUS zajęcia wierzytelności spółki w kwocie 120.000 zł u wierzyciela firmy M. [...] ze S. Spowodowało to zerwanie współpracy ze strategicznym kontrahentem, którym od 15 lat pozostawał M. [...].
Zdaniem Skarżącego przedstawione powyżej okoliczności wyraźnie wskazują, że wszelkie działania podejmowane przez Skarżącego miały przede wszystkim na celu utrzymanie funkcjonowania spółki na rynku usług branży hutniczej, a tym samym utrzymania miejsc pracy dla grupy 68 osób zatrudnionych wówczas przez R. [...]. Jednocześnie brak jest jakichkolwiek argumentów wskazujących, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie bądź też wskazujących czy wcześniejsze wystąpienie ze stosownym wnioskiem nie skutkowałoby jego oddaleniem. Takie argumenty w decyzji ministra zostały ujęte, ale nie zostały rozpatrzone przesłanki przemawiające za późniejszym złożeniem wniosku niż wskazuje organ.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
6. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 983/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w niniejszej sprawie w uzasadnieniu wskazując, że wniosek złożony [...] lipca 2010 r. o ogłoszenie upadłości Spółki R. [...] Sp. z o.o. nie był wnioskiem złożonym we właściwym czasie w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., a zatem Skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej.
7. Wskutek wniesionej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 38/21 uchylił wyrok sądu I instancji w uzasadnieniu wskazując, że WSA nie dokonał w sposób należyty kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Organ podatkowy uznał, że przywoływane w toku postępowania przez Skarżącego kwestie wydania w stosunku do niego karnego wyroku uniewinniającego (Sąd Rejonowy w S., sygn. akt [...]) nie mają znaczenia dla rozstrzyganej sprawy, zaś WSA kwestię tą zupełnie pominął (domniemywać należy, że zaakceptował stanowisko organu). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku przedstawia się jako niespełniające wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie wskazuje na argumenty, dla których kwestionowane postępowanie organów podatkowych odpowiada prawu. Uzasadnienie to zawiera również wewnętrzną sprzeczność. WSA stwierdza: "Zatem w świetle przepisów prawa upadłościowego (art. 11 ust. 2 i art. 21) Skarżący powinien zgłosić wniosek o ogłoszeniu upadłości z początkiem roku 2009." Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można było jednoznacznie wywieść, w jakim dokładnie czasie Skarżący powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, a WSA w swoich rozważaniach tę okoliczność również pominął. Trafnie wywodził autor skargi kasacyjnej w jej petitum i w uzasadnieniu, że WSA nie wyjaśnił, jak należy rozumieć zwrot "z początkiem roku 2009". Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika więc, czy gdyby przyjąć stanowisko Skarżącego, że wniosek został przez niego złożony - to data złożenia mieści się w określeniu "właściwego czasu", który WSA wskazał na początek 2009 r. Jeśli tak, to dalsze rozważania, dotyczące braku winy Skarżącego faktycznie byłyby zbędne. Jeśli jednak przyjąć, że wniosek nie został złożony w znaczeniu takim, że skutkiem jego wniesienia w marcu 2009 r., nie było wszczęcie postępowania likwidacyjnego, czy naprawczego, to obowiązkiem WSA było rozważenie zarzutów Skarżącego zawartych w skardze. Tego WSA nie uczynił, w uzasadnieniu lakonicznie podając, że okoliczności te nie mają znaczenia dla ustalenia wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej. Dlatego też zaskarżony wyrok narusza przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. - bowiem poprzez dokonanie wadliwego rozpoznania istoty sporu nie doszło do odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych w skardze. WSA dopuścił się zaniechania wykonania pełnej kontroli zaskarżonej decyzji, czym naruszył przepisy postępowania, co bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy, jako że skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organów podatkowych w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu Spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
ponownie rozpoznając sprawę uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
8. Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem, jak wynika z brzmienia tego przepisu Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie dokonaną przez ten sąd wykładnią ma szeroki zasięg, nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zmienił się stan faktyczny sprawy ani też stan prawny na podstawie, którego można byłoby zastosować nowe przepisy do starego stanu faktycznego. Zatem wykładnia prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 38/21 uchylającym uprzedni wyrok tut. Sądu z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 983/17, wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który badając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji obowiązany jest dostosować treść swojego rozstrzygnięcia do oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
9. W przedmiotowej sprawie zaistnienie przesłanek pozytywnych nie budzi wątpliwości. Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu w okresie w którym powstały przedmiotowe zaległości. Drugą przesłanką tzw. pozytywną jest okoliczność bezskuteczności egzekucji z majątku spółki w całości lub w części. Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy rozumieć sytuację, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy K. Wydział [...] Gospodarczy w K. postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego Spółki. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego majątek upadłego został zlikwidowany w całości a wierzytelności P. [...] nie zostały zaspokojone. Zatem również spełnienie drugiej przesłanki zostało przez organ wykazane. Prezes Zarządu P. [...] pismem z dnia 16 marca 2011 r. zgłosił wierzytelność należącą do kategorii III w kwocie głównej 156 984,90 zł oraz w odsetkach w kwocie 41 031,00 zł. Zgłoszona wierzytelność została uznana w kategorii III w kwocie łącznej w wysokości 198 015,90 zł. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego majątek upadłego został zlikwidowany w całości. Syndyk sporządził ostateczny plan podziału funduszów masy upadłości, obejmujący kategorię drugą. Wykonanie ostatecznego planu podziału masy upadłości stanowi formalną przesłankę wymaganą przez art. 368 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm. ) dalej jako ,,P.u.n.", niezależnie od zakresu zaspokojenia. W związku z tym, że wierzyciel nie uzyskał pełnego zaspokojenia w wyniku zakończenia postępowania upadłościowego. Wobec powyższego egzekucję należało uznać za bezskuteczną.
10. Sporne w niniejszej sprawie jest to; czy istniały podstawy faktyczne i prawne, by obciążyć Skarżącego odpowiedzialnością za zaległości Spółki z tytułu wpłat na P. [...] za grudzień 2009 r. i za styczeń 2010 r. A właściwie to czy złożenie najwcześniejszego wniosku o upadłość z dnia 19 marca 2009 r oraz kolejnego z 14 lipca 2010 r. nastąpiło we właściwym czasie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stanowił przepis art. 116 § 1 i § 2 O.p. określający zakres odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika. Z powyższych przepisów wynika, że członek zarządu, również po zakończeniu pełnienia tej funkcji, może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego, a w przypadku istnienia takich podstaw we właściwym czasie zgłosił wniosek o upadłość, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, co nie oznacza uwolnienia organów podatkowych od stosowania w tego rodzaju sprawach przepisów postępowania zawartych w dziale IV Ordynacji podatkowej. W szczególności organy, jak przyjęto w wyroku NSA z 10 września 2014 r., II FSK 2256/12 ( publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie nsa.orzeczenia.gov.pl, dalej jako ,,CBOSA") zobowiązane są do podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.), a także wyczerpująco rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.), również w odniesieniu do zbadania i ustalenia czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, w tym także w zakresie dotyczącym oceny dowodów stwierdzających te przesłanki (art. 191 O.p.), gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe) czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Postawienie bowiem tezy, że członek zarządu nie wystąpił we właściwym czasie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, wobec czego nie zaistniała przesłanka ekskulpacyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 O.p., wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy w ogóle zaistniały okoliczności uzasadniające zwrócenie się z takim wnioskiem, a jeśli tak, to jaki był właściwy moment na jego wniesienie. Ponieważ kwestia ta nie została uregulowana w przepisach prawa podatkowego, w orzecznictwie (por.m.in. wyroki NSA: z 12 marca 2008 r., I FSK 744/06 i z 21 listopada 2007 r., II FSK 1260/06) i literaturze przedmiotu (K. Biernacki, "Właściwy czas" w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej, Pr.i. P. 2008, Nr 3, s. 16-18), zgodnie przyjmuje się, że konieczne jest odwołanie się w tym względzie do norm prawa upadłościowego. Zgodnie z art. 10 P.u.n. w stanie prawnym wiążącym dla oceny prawnej w niniejszej sprawie tj. sprzed 1 stycznia 2016 r., upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Niewypłacalność z kolei ustawodawca powiązał ze stanem, gdy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1), albo gdy zobowiązania przekroczyły wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (w przypadku dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 11 ust. 2). Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar i charakter niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, jak i przyczyna tego stanu. Dodać przy tym należy, że ww. podstawy niewypłacalności są względem siebie niezależne. W praktyce oznacza to, że upadłość dłużnika może być ogłoszona, gdy ziści się którakolwiek z nich. Co istotne, właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Dla jego określenia nie ma zatem znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu. Moment zgłoszenia wniosku o upadłość nie może być pozostawiony swobodnemu uznaniu członkowi zarządu, gdyż punktem odniesienia w tym zakresie są przepisy prawa upadłościowego (por. wyrok NSA z 29 listopada 2006, sygn. akt II FSK 1287/05, CBOSA). W myśl bowiem art. 21 ust.1 i 2 ww. ustawy, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
11. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że jako punkt odniesienia Sąd przyjął z ewentualną korzyścią dla Strony z akt sprawy wynikało, że już w dniu [...] marca 2009 r. został złożony w Sądzie Rejonowym K. w K. Wydział [...] Gospodarczy wniosek o ogłoszenie upadłości układowej R. [...] Spółka z o.o. Sąd postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. sygn. akt [...] oddalił jednak złożony wniosek, wskazując, że majątek dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Zatem sama ta okoliczność wskazuje, że wniosek z dnia [...] marca 2009 r. był już spóźniony.
12. Odpowiadając na postulaty zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA Sąd ponownie zbadał zebrany w sprawie materiał dowodowy. Jego analiza zdaniem Sądu wskazuje jednoznacznie że finansowa kondycja spółki była krytyczna już od 2008 r.
13. Na podkreślenie zasługuje to, że w aktach znajduje się opinia biegłego sporządzona dla Sądu Rejonowego K. w K. w sprawie o sygn. akt [...] dotycząca pogorszenia sytuacji majątkowej R. [...] Spółka z o.o. Z opinii tej wynika, że kryzys w Spółce rozpoczął się już w 2008 r. Po przeanalizowaniu raportów bankowych oraz kasowych biegły uznał, że dłużnik zaprzestał regulowania wymagalnych zobowiązań w czwartym kwartale 2008 r. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2007 r. wynosiła 2 280 654,43 zł, a wartość zobowiązań wynosiła 2.199.491,36 zł i nie przekraczała wartości majątku. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 sierpnia 2008 r. wynosiła 2.937.865,43 zł, a wartość zobowiązań wynosiła 2 877 089,79 zł i nie przekraczała wartości majątku. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2008 r. wynosiła 2 502 911,41 zł, a wartość zobowiązań w kwocie 3 984 253,73 zł przekraczała wartość majątku o kwotę 1 484 342,32 zł. Powyższe dane jasno wskazują, że sytuacja finansowa spółki była zła. Spółka w 2008 r. utraciła płynność finansową. Warto także zauważyć, że przy wniosku Skarżącego o ogłoszenie upadłości zaznaczono, że wobec Skarżącej od lipca 2007 r. toczą się postępowania egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora ZUS. (vide karta akt administracyjnych nr 31). W przedmiotowym wniosku wskazano także kilkadziesiąt innych postępowań egzekucyjnych wszczętych przez innych wierzycieli.
14. Jeżeli zatem przyjmiemy, że aby uchwycić moment "właściwego czasu" należy podać konkretną datę, w której najpóźniej powinno się złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, to datą taką w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę może być dzień 14 października 2008 r., kiedy upłynął termin płatności składek na ubezpieczenie społeczne ZUS. Jeżeli zatem na dzień 1 października 2008 r. przypadał moment wymagalności należności ZUS, które następnie nie zostały uiszczone to po 2 tygodniach zgodnie z treścią art. 21 P.u.n., członek zarządu powinien wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Z akt sprawy wynika, że Skarżący z takim wnioskiem we właściwym czasie nie wystąpił. Z tych też przyczyn w tym zakresie brak było podstaw do powoływania się na tą przesłankę uwalniającą od odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości spółki – podatnika.
15. Warte podkreślenie jest także to, że informacja o stwierdzonym zadłużenia wobec ZUS znajduje się w treści uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2011 r., w którym uniewinniono Skarżącego za wykroczenia w postaci nieodprowadzenia składek ZUS ze względu na problemy finansowe spółki. W uzasadnieniu ww. wyroku (karta akt administracyjnych nr 78 i n ) sam Skarżący podał, że trudna sytuacja jego firmy zmusiła go do zaniechania regulowania ciążących na nim jak pracodawcy obowiązków. Podkreślając zatem jeszcze raz, że posługując się pojęciem "właściwego czasu", użytym w treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, należy nawiązać do regulacji zawartej w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe. "Właściwym czasem" dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, czyli termin, który pozwoli na równomierne, choćby tylko częściowe, zaspokojenie wszystkich wierzycieli (wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. I SA/Lu 794/07, LEX nr 462725). W wyroku NSA z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt I FSK 1115/05, M. Pod. 2007, nr 5, s. 47, wskazano, że nie jest dopuszczalne jakiekolwiek odstępstwo od tego terminu, a możliwość taka nie wynika też z żadnego innego przepisu. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest bowiem, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11. Co najwyżej można w takim przypadku oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 (Feliks Zedler [w:] F. Zedler, A. Jakubecki: Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 11). "Właściwy czas" do wszczęcia postępowania upadłościowego, który uwolniłby od przeniesienia zobowiązania podatkowego to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Dodatkowo należy tu wskazać na uwzględnienie celu, jakiemu uregulowanie zawarte w art. 116 § 1 O.p. ma służyć, a którym jest ochrona należności publicznoprawnych. W tych okolicznościach należy uznać, że pierwsza przesłanka, wynikająca z art. 11 ustawy Prawo upadłościowe, tj. niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań, świadcząca o niewypłacalności Spółki i obligująca Spółkę do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zaistniała z chwilą, gdy podmiot ten przestał regulować kolejne zobowiązania wobec ZUS. Wymaga podkreślenia, że przepisy Prawa upadłościowego nie uzależniają obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od jednoczesnego ziszczenia się obu przesłanek, o których mowa w powołanym art. 11 ustawy Prawo upadłościowe. Oznacza to, że nawet dysponujący majątkiem dłużnik będzie uznany za upadłego, jeżeli zaprzestał wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań. Potwierdza to również wyrok NSA z dnia 9 lutego 2016 r. sygn. akt I FSK 1552/14, w którym wskazano, że "pojęcie stanu "niewypłacalności" zostało zdefiniowane w art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego. Zgodnie z brzmieniem ust. 1 tego przepisu, dłużnik jest niewypłacalny jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W świetle tej definicji każdorazowy brak realizacji zobowiązania w wymaganym terminie będzie skutkował uznaniem, iż w przypadku dłużnika zachodzi stan jego niewypłacalności. Nie ma tutaj znaczenia, z jakiego powodu nie wypełnia on swoich wymagalnych zobowiązań, jaki jest okres tego opóźnienia, ani też jaka jest wysokość długu w porównaniu do jego aktywów. Nie ma również znaczenia, czy są to zobowiązania publicznoprawne, czy cywilnoprawne oraz to, czy są one stwierdzone tytułem egzekucyjnym, czy wykonawczym" (por. również wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 651/11).
16. Sąd w całości zaakceptował stanowisko prezentowane przez organy, że przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniu zmierzającym do wszczęcia postępowania upadłościowego w celu ochrony wierzycieli. Z przedstawionych akt administracyjnych wynikało, że nie jest sporne, że Spółka była zobowiązania do dokonywania obowiązkowych wpłat wobec P. [...], z których nie wywiązywała się. Powoływanie się przez Skarżącego na specyfikę funkcjonowania Spółki oraz powody pogorszenia sytuacji finansowej nie stanowią przesłanki uwalniającej stronę od odpowiedzialności. Skarżący jako Prezes Zarządu był zobowiązany we właściwym czasie do dokonania analizy finansowej i stwierdzenia czy zachodziła przesłanka uzasadniająca wniesienie do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności stricte zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki. Odpowiedzialność członka zarządu wiąże się z faktem zasiadania w jej władzach. Zasiadanie w zarządzie jest dobrowolne. Jeżeli ktoś decyduje się na pełnienie tej funkcji, ma prawo i obowiązek interesować się sprawami firmy. Przy ocenie braku winy przyjmuje się natomiast obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2260/12).
17. Odnosząc się z kolei do stanowiska Skarżącego w zakresie żądania przeprowadzenia dowodu z kopii wyroku sądu karnego jak i dokumentów o umorzeniu śledztwa prowadzonego w sprawie spółki należy wskazać, że po pierwsze przedstawione dokumenty w tej treści jak i formie nie mają mocy wiążącej w postępowaniu administracyjnym. Po drugie dotyczą kwestii niezwiązanych z instytucją przeniesienia odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe podatnika – Spółki. Tym samym Sąd te wnioski dowodowe oddalił uznając, że nie są one istotne w sprawie i niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
18. W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał zatem, że w stosunku do zobowiązań za okres od grudnia 2009 r. do stycznia 2010 r. we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku, ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części. Ciężar udowodnienia tych przesłanek (zwalniających z odpowiedzialności za zaległości Spółki) spoczywał zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 na Skarżącym.
19. Reasumując Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
20. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił