I SA/Gd 167/01

I SA/Gd 167/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Edyta Anyżewska /przewodniczący/
Elżbieta Rischka
Małgorzata Tomaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Edyta Anyżewska Sędziowie NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.) Elżbieta Rischka Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 1999 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 3.198 (słownie: trzy tysiące sto dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
I SA/Gd 167/01
U z a s a d n i e n i e
Decyzją z dnia 10 października 2000 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy M. ustalił p. M. R. łączne zobowiązanie pieniężne za 1999 rok w wysokości 39.911,07 zł. Przedmiotem opodatkowania była nieruchomość zabudowana, położona w Ś., zajęta na prowadzenie "A". Ustalając podatek od nieruchomości, organ podatkowy przyjął do wyliczenia stawki podatkowe jak od budynków i gruntów "związanych z działalnością gospodarczą".
W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik zarzucił nieprawidłowe naliczenie podatku od nieruchomości. Zdaniem odwołującego podatek od tej nieruchomości powinien być ustalony zgodnie z metodą określoną w treści przepisu art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, tzn. w części roku podatkowego, w którym prowadzona była działalność usługowa według stawki przewidzianej dla budynków i gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a za pozostałą część roku – według stawki dla budynków i gruntów pozostałych. Brak jest bowiem podstaw do uznania za zgodne z prawem założenie, że sam fakt władania budynkami i gruntami przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą oznacza związanie tych budynków i gruntów z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 5 ust. 3 ustawy. Zaniechanie zatem przez podatnika korzystania z budynku lub gruntu na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, inną niż rolnicza lub leśna, może stwarzać podstawę wymiaru podatku od nieruchomości w niższej stawce podatkowej.
Odwołujący wniósł o uchylenie w całości decyzji ustalającej zaległość podatkową w podatku od nieruchomości, jak też o wstrzymanie jej wykonania przez organ odwoławczy do czasu jej rozpoznania ze względu na ważny interes strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia
6 grudnia 2000 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji i w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, co następuje:
Przedmiotem postępowania odwoławczego jest decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe na 1999 r. obejmujące podatek od nieruchomości. Skarżący nie kwestionuje samego wymiaru podatku a jego zarzuty dotyczą podatku od nieruchomości ustalonego od budynków i gruntów jako związanych z działalnością gospodarczą przez cały rok podatkowy.
Materialnoprawną podstawę do ustalenia podatku od nieruchomości stanowią przepisy (ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) oraz wydana na jej podstawie uchwała Rady Miasta i Gminy M. Nr 36/III/98 z dnia 12 grudnia 1998 r. w sprawie podatku od nieruchomości w mieście i gminie M..
Zgodnie z art. 2 pkt l ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów nie złączonych trwale z gruntem.
Z nadesłanych przez organ podatkowy akt sprawy wynika, że małż. T. i M. R. są współużytkownikami wieczystymi działki nr 189, położonej w Ś. oraz współwłaścicielami znajdujących się na tym gruncie budynków, budowli i urządzeń trwale z gruntem związanych, opisanych w akcie notarialnym nr [...] zawartym w dniu 5 grudnia 1997 r. Na nieruchomości tej p. R. M., oznaczony jako Przedsiębiorstwo Wielobranżowe ma wpisaną do ewidencji działalność gospodarczą m.in. "prowadzenie ośrodka wypoczynkowo – rehabilitacyjnego" w Ś. (zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej).
Podatnik podnosi, iż nie cała powierzchnia budynku i gruntu zajęta jest na działalność gospodarczą i dlatego nie dokonał zgłoszenia w wykazie tych powierzchni do opodatkowania podwyższoną stawką lecz stawką jak od gruntów i budynków "pozostałych". Z odwołania strony wynika, że w dacie wydania decyzji nie nastąpiła zmiana charakteru użytkowania powierzchni.
Istotą sprawy jest to, czy "nieprowadzenie" zgłoszonej działalności gospodarczej w całej nieruchomości zabudowanej, lecz tylko w części, ma wpływ na rodzaj i wysokość opodatkowania. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za grunty związane z działalnością gospodarczą uważa się grunty zabudowane i niezabudowane, będące w posiadaniu przedsiębiorcy.
Przez sposób wykorzystania budynku lub gruntu należy więc rozumieć to, na jakie cele czy potrzeby budynek lub lokal jest zajęty. Jeżeli zatem grunt czy budynek został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej albo jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie traci on tego charakteru przez fakt "czasowego niewykorzystywania części powierzchni do działalności". Nie przestaje on być w tym okresie zajętym lub związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą. Prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiotowym ośrodku sezonowo nie jest bowiem równoznaczne z jej zaprzestaniem, co dopiero przesądza o zmianie przeznaczenia gruntu lub budynku. O zmianie sposobu wykorzystania budynku czy gruntu, który został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej lub był z nią związany można mówić wtedy, gdy działalność gospodarcza przestanie być prowadzona. Wtedy bowiem przestają istnieć potrzeby, na które obiekty te zostały zajęte.
Tak więc w świetle powołanych wyżej przepisów, czasowe niewykorzystywanie części obiektów do działalności gospodarczej nie ma żadnego wpływu na wysokość opodatkowania. Organ podatkowy pierwszej instancji zatem słusznie przyjął, że wykazana powierzchnia budynków i gruntów, w której podatnik nie prowadzi działalności nie skutkuje – w czasie trwania działalności gospodarczej – zastosowaniem do wymiaru podatku od nieruchomości niższych stawek podatkowych, przewidzianych dla budynków i gruntów tzw. "pozostałych".
Zaskarżoną decyzją organ podatkowy prawidłowo ustalił wysokość podatku od nieruchomości, przyjmując do wyliczenia stawki podatkowe dla budynków i gruntów jak dla związanych z działalnością gospodarczą. Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne stosownie do wymogów art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, zatem w świetle obowiązujących przepisów prawa brak jest podstaw do jej uchylenia.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego ustalenia podatku w stosunku do jednego z małżonków, podczas gdy nieruchomość została nabyta przez obydwoje małżonków, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dla oceny prawidłowości decyzji wymiarowej nie ma to decydującego znaczenia. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność małżonków, obowiązek podatkowy ciąży łącznie na obojgu małżonkach. Uregulowanie zatem zobowiązania podatkowego przez jednego z małżonków odnosi skutek także względem drugiego małżonka. Powyższy zarzut jest wobec tego chybiony.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego pan M. R. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił Kolegium naruszenie prawa i wniósł o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę skarżący podniósł, iż organ podatkowy I instancji błędnie określił stronę zobowiązania podatkowego w przedmiotowej decyzji, czym naruszył treść przepisu
art. 210 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z treścią aktu notarialnego umowy kupna – sprzedaży przedmiotowej nieruchomości ([...]) sporządzonego w Kancelarii Notarialnej w M., współużytkownikami wieczystymi gruntu i współwłaścicielami budynków na nim posadowionych są oboje małżonkowie – T. i M. R. i powyższy stan prawny był aktualny i znany Burmistrzowi Miasta i Gminy M. (wynika to wprost z treści uzasadnienia decyzji) w momencie wydania przedmiotowej decyzji. Określenie zatem w zaskarżonym akcie tylko jednego ze współmałżonków jako zobowiązanego jest niczym nie podyktowanym i zupełnie dowolnym aktem oświadczenia woli i wiedzy organu podatkowego, który naruszył tym samym treść przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W wyniku takiego zachowania organ podatkowy dokonał zastosowania, przy ustaleniu zobowiązania podatkowego na rok 1999, przepisu prawa (art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) nie odpowiadającego sytuacji faktycznej ustalonej w sprawie.
Po wtóre, opisane wyżej stanowisko organu, a zwłaszcza fakt nie dopuszczenia do udziału w postępowaniu drugiego z podatników, doprowadziło do błędnego wyliczenia wysokości zobowiązania podatkowego, które, zdaniem skarżącego, zostało w prawidłowy sposób uregulowane.
Skarżący nie może zgodzić się z argumentacją organu podatkowego, jakoby wykazane przez niego nieruchomości gruntowe, co do powierzchni 16.080 m2 i budynkowe – 1.730 m2, niezgodne były ze stanem faktycznym i prawnym zastanym w dacie orzekania.
Skarżący stwierdza, że w sposób prawidłowy określił i zaklasyfikował posiadane przez niego nieruchomości (o powierzchni jak wyżej), jako nie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podkreśla, że wielokrotnie wskazywał na brak istnienia funkcjonalnego związku istniejącego pomiędzy "wyłączonymi" spod działalności gospodarczej nieruchomościami budynkowymi. Brak jest – jego zdaniem – podstaw by przypisać te cechy nieruchomościom budynkowym, które służą wyłącznie do celów mieszkalnych osób zajmujących się obsługą i funkcjonowaniem "A" oraz innym wskazanym celom.
W złożonych deklaracjach podatnicy określili wielkość (powierzchnię użytkową) nieruchomości zarówno związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak i tych, które przeznaczone są na inne cele mieszkaniowe, socjalne.
Odnośnie zaś nieruchomości gruntowej o powierzchni 16.080 m2 skarżący podał, że mocą umowy dzierżawy zawartej w dniu 5 stycznia 1998 r. pomiędzy pominiętym w sprawie drugim podatnikiem a małżeństwem W. i A. D., przedmiotowa nieruchomość gruntowa jako typowe nieużytki o określonej wyżej powierzchni, została im oddana na okres roku od 1 stycznia do 31 grudnia 1998 r. do korzystania w sposób ściśle wskazany w umowie. Wobec powyższego, brak jest jakichkolwiek podstaw, do zaliczenia tejże nieruchomości, w świetle treści art. 5 ust. 3 cyt. ustawy, do gruntów związanych z działalnością gospodarczą podatnika, gdyż za takie uważane są tylko i wyłącznie grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy w danym roku podatkowym. Bez wątpienia zaś, w roku 1998, podatnik jako przedsiębiorca nie był w posiadaniu opisanego wyżej gruntu, zatem nie można nieruchomości tej obciążyć podatkiem jak za grunt związany z działalnością gospodarczą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na zarzuty skargi podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, ale tylko w części jest ona zasadna.
Trafnie zarzuca skarżący w skardze, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza przepisy prawa materialnego w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Decyzja ta, podobnie jak decyzja organu I instancji, błędnie została skierowana tylko do pana M. R., mimo że dowody znajdujące się w aktach sprawy, w szczególności powoływany w sprawie akt notarialny z dnia 5 grudnia 1997 r. świadczą o tym, że użytkownikami wieczystymi nieruchomości i właścicielami budynków są małżonkowie T. i M. R..
W takiej sytuacji – stosownie do art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) obowiązek podatkowy ciąży łącznie na obojgu małżonkach. Tym samym stroną postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) są oboje małżonkowie. Wskazanie przez organy orzekające w sprawie jako strony tylko jednego z małżonków rażąco narusza powołane przepisy.
Z tej też przyczyny badaną decyzję należało uchylić.
W pozostałej części Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną.
W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 1997 r. grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, którym niewątpliwie jest skarżący, podlegające podatkowi od nieruchomości są z mocy prawa związane z działalnością gospodarczą i podlegają opodatkowaniu stawkami podatkowymi określonymi w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W przepisie art. 5 ust. 3 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych została zawarta w istocie rzeczy ustawowa definicja, z której wynika, że każdy grunt zabudowany lub niezabudowany podlegający podatkowi od nieruchomości, stosownie do uregulowania zawartego w art. 3 ust. 1 ustawy, będący w posiadaniu podmiotu gospodarczego, należy uznać za związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Trzeba dodać, że z uwagi na zamieszczenie w końcowej części przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwrotu, "a w szczególności" sposób wykorzystania gruntów opisanych w pkt 1 - 4 tegoż art. 5 ust. 3 należy uznać za przykładowy.
Nie ma sporu co do tego, że strona skarżąca prowadzi aktywną działalność gospodarczą, zaś będące w jej posiadaniu przedmiotowe grunty i budynki – co do zasady – podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, zatem niezależnie od sposobu ich wykorzystania, winny być uznane za grunty i budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i w konsekwencji opodatkowane według stawek właściwych dla tego rodzaju gruntów i budynków.
Powyższy pogląd jest kontynuacją dotychczasowej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 95/97 niepubl. i wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Bk 1311/99 pub.
M. Podatkowy nr 1 z 2001 r. oraz uchwałę NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r sygn. akt FPK-3/00, ONSA 2001/4/150).
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oraz art. 200 tej ustawy orzekł jak w wyroku.
AW