III SA/Wa 2288/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-10-26
NSApodatkoweŚredniawsa
koszty uzyskania przychodówpodatek dochodowyfundacjawydatkidowodypostępowanie dowodowecele statutowezwolnienie podatkoweOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych, uznając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie niektórych wydatków fundacji.

Fundacja P. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która określiła jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych, wyłączając z kosztów uzyskania przychodów szereg wydatków. Organy uznały m.in. wydatki opłacone kartą płatniczą, ryczałty samochodowe dla zleceniobiorców, koszty wyjazdów zagranicznych członków Rady Fundatorów oraz stypendia dla ich dzieci za nieuzasadnione. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie niektórych wydatków, zwłaszcza dotyczących kursu językowego i wyjazdów zagranicznych, naruszając tym samym przepisy Ordynacji podatkowej.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., która określiła wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. Organy kontroli skarbowej zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów szeregu wydatków fundacji, w tym opłaconych kartą płatniczą, ryczałtów samochodowych dla zleceniobiorców, kosztów wyjazdów zagranicznych księgowej i innych osób, kursu językowego dla osoby niezatrudnionej, stypendiów dla dzieci członków Rady Fundatorów oraz wyjazdów zagranicznych członków Rady Fundatorów. Organy uznały te wydatki za niezwiązane z przychodami lub za darowizny, a tym samym nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów i niepozwalające na zwolnienie dochodu od podatku. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu kontroli skarbowej. Fundacja wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. WSA, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie wydatków na kurs językowy dla osoby niezatrudnionej, która wykonywała nieodpłatnie tłumaczenia, oraz w zakresie kosztów wyjazdów zagranicznych osób niezatrudnionych i zatrudnionych w fundacji, które mogły mieć związek z celami statutowymi fundacji (podnoszenie kwalifikacji kadr stomatologicznych). Sąd stwierdził naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie można było stwierdzić, czy rzeczywisty stan faktyczny odpowiadał stanowi faktycznemu opisanemu w przepisach prawa materialnego. W pozostałym zakresie Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (6)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli podatnik nie przedstawi innych dowodów potwierdzających rodzaj wydatków i ich związek z przychodami, a organ nie ma obowiązku poszukiwania tych dowodów z urzędu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek udowodnienia poniesienia kosztu spoczywa na podatniku. Brak innych dowodów lub wskazania ich przez stronę skarżącą zwalnia organ z obowiązku dalszego postępowania dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Wydatki nie mające związku z przychodami lub nieudokumentowane nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Wyłącza z kosztów uzyskania przychodów m.in. darowizny (pkt 14), ryczałty samochodowe dla pracowników (pkt 30), wydatki na rzecz organów stanowiących (pkt 38a).

u.p.d.o.p. art. 17 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Określa dochody wolne od podatku, w tym dochody przeznaczone na cele statutowe fundacji (pkt 4).

u.p.d.o.p. art. 17 § 1b

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Warunki zwolnienia dochodu fundacji przeznaczonego na cele statutowe.

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów, ale z granicami.

O.p. art. 210 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymogi formalne decyzji, w tym uzasadnienie.

u.o.f. art. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

Definicja celów statutowych fundacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie wydatków na kurs językowy dla osoby wykonującej tłumaczenia. Organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie kosztów wyjazdów zagranicznych osób niezatrudnionych i zatrudnionych, które mogły służyć celom statutowym fundacji.

Odrzucone argumenty

Wydatki opłacone kartą płatniczą bez dowodów zakupu nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Ryczałty samochodowe dla zleceniobiorców, gdy nie wynikają z umowy, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Wydatki na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów nie stanowią kosztów uzyskania przychodów ani nie są pokrywane z dochodu zwolnionego, gdyż nie mieszczą się w celach statutowych. Stypendia dla dzieci członków Rady Fundatorów nie stanowią kosztów uzyskania przychodów ani nie są pokrywane z dochodu zwolnionego, gdyż są świadczeniami nieodpłatnymi niezwiązanymi z celami statutowymi.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek prezentacji dowodu poniesienia kosztu organy podatkowe przy braku dowodów zakupu (...) mają obowiązek koszt uzyskania przychodów uwzględnić w rozliczeniu podatku obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie jest tożsamy z obowiązkiem poszukiwania przez organ dowodów w sytuacji, gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że można je będzie uzyskać Cele statutowe fundacji są to cele, które fundatorzy wyznaczają jej w statucie, inne niż funkcjonowanie fundacji jako podmiotu prowadzącego działalność zarobkową. Szkolenia członków rady Fundatorów rządną miarą nie można było ocenić jako celu statutowego fundacji.

Skład orzekający

Jakub Pinkowski

przewodniczący

Barbara Kołodziejczak-Osetek

członek

Sylwester Golec

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące ciężaru dowodu w zakresie kosztów uzyskania przychodów, obowiązku organów podatkowych w postępowaniu wyjaśniającym oraz interpretacji celów statutowych fundacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji fundacji i jej wydatków, ale zasady ogólne dotyczące postępowania dowodowego i celów statutowych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe dokumentowanie wydatków i jak organy podatkowe mogą kwestionować koszty, ale też jak sąd może zwrócić uwagę na błędy proceduralne organów.

Fundacja walczy o zwrot kosztów: czy organy podatkowe zbyt pochopnie odrzucają wydatki?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2288/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Jakub Pinkowski /przewodniczący/
Sylwester Golec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005 r. sprawy ze skargi Fundacji P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 3202 zł (trzy tysiące dwieście dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
III SA/Wa 2288/05
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2005 Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. określił Fundacji P. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2001 w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej stwierdził, że Fundacja:
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki w kwocie [...] zł opłacone kartą płatniczą, które zostały udokumentowane jedynie wyciągami bankowymi bez wskazania rodzaju wydatków; zdaniem organu stanowiło to naruszenie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., gdyż wydatki te jako niezidentyfikowane co do rodzaju nie miały związku z przychodami osiągniętymi przez fundację w roku podatkowym
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki w kwocie [...] zł na ryczałty za używanie prywatnych samochodów przez osoby wykonujące usługi na rzecz fundacji na podstawie umów zlecenia; organ stwierdził, że podatnik na podstawie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 30 u.p.d.o.p. może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kwoty ryczałtów samochodowych wypłaconych pracownikom podatnika; przedmiotowe ryczałty zostały wypłacone osobom, które nie były pracownikami podatnika a zatem wydatki te na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł wydatkowaną na sfinansowanie kosztów wyjazdów zagranicznych księgowej fundacji, osoby zatrudnionej w Wojewódzkim Centrum S. na stanowisku pielęgniarki stomatologicznej, pielęgniarki stomatologicznej zatrudnionej w fundacji a także osób niezatrudnionych w fundacji i niewykonujących na jej rzecz żadnych świadczeń, które uczestniczyły w kursie języka angielskiego na Cyprze; z przedstawionych do kontroli uchwał zarządu fundacji wynika, że w czasie wyjazdów zagranicznych, których dotyczył wymieniony wydatek były organizowane konferencje szkoleniowe z zakresu stomatologii; organ wskazał, że sprawozdania z tych konferencji nie zostały podpisane przez osoby je sporządzające a także, że brak jest innych dokumentów potwierdzających przeprowadzenie konferencji; w decyzji organ stwierdził, że powyższe okoliczności świadczą o tym, że wyjazdy turystyczne, których dotyczyła wymieniona kwota stanowiły świadczenia na rzecz osób fizycznych i świadczenia te na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. nie stanowią kosztu uzyskania przychodów, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu nie uważa się za koszty uzyskania przychodów darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł stanowiącą zwrot kosztów nauki języka przez osobę, która nie była zatrudniona w fundacji a jedynie wykonywała na jej rzecz zlecone tłumaczenia, za które nie otrzymywała wynagrodzenia i w ramach rekompensaty za te prace osobie tej wykupiono kurs języka obcego; organ uznał, że wydatek ten stanowił nieodpłatne świadczenie dla osoby fizycznej i na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 nie uznał go za koszt uzyskania przychodów
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł, która na podstawie uchwały zarządu fundacji z dnia 21 września 2001 r. wypłacona została dzieciom członków Rady Fundatorów studiującym na wydziałach prywatnych; organ uznał, że stypendia te były darowiznami na rzecz osób fizycznych i na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. nie stanowi kosztu uzyskania przychodów
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł wydatkowaną na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów; wydatek ten zdaniem organu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.p. nie stanowi kosztu uzyskania przychodów, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na rzecz organu stanowiącego osób prawnych
Organ kontroli skarbowej stwierdził w decyzji, że wymienione wydatki nie stanowiły wydatków związanych z działalnością statutową fundacji i dlatego wynikający z wyłączenia ich z kosztów uzyskania przychodów dochód fundacji nie mógł być uznany za dochód zwolniony od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p.
Od decyzji tej fundacja wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w którym organowi kontroli skarbowej zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 30, art. 16 ust. 1 pkt 14, art. 16 ust. 1 pkt 38a i art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p. u.p.d.o.p.
- art. 122 i art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)
W uzasadnieniu odwołania fundacja twierdziła, że wydatki opłacone kartą bankową zostały przez nią szczegółowo wyjaśnione w toku kontroli skarbowej a także przedstawiono rachunki dokumentujące te wydatki, jednakże nie znalazło to odzwierciedlenia w decyzji. Fundacja podnosiła, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia, że do kosztów uzyskania przychodów mogą zostać zaliczone wyłącznie wydatki na pokrycie kosztów używania prywatnych samochodów dla celów działalności podatnika przez pracowników zatrudnionych przez niego na podstawie umowy o pracę. W tym zakresie fundacja powołała się na poglądy wyrażone w wyrokach NSA z dnia 21 maja 1997 r. sygn. akt SA/Sz 269/97 i SA/Sz 270/97 oraz z dnia 6 października 1999 r. sygn. akt SA/SZ 939/99 i SA/Sz 940/99 oraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2002 r. sygn. akt. III RN 156/01. Fundacja podnosiła, że organ w decyzji nie wykazał dlaczego dochód wynikający z nieuznania na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. wydatków poniesionych na sfinansowanie wyjazdów zagranicznych osób zatrudnionych w fundacji i Wojewódzkim Centrum S. na stanowiskach związanych ze stomatologią a także wydatków na stypendia dla dzieci Rady Fundatorów nie mógł być uznany za dochód fundacji przeznaczony na pokrycie wydatków mieszczących się w celach statutowych fundacji a co za tym idzie dochód ten nie podlegał zwolnieniu na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 b u.p.d.o.p. Fundacja podnosiła, że jej celem statutowym jest podejmowanie działań na rzecz podnoszenia poziomu kadr stomatologicznych oraz sponsorowanie stypendiów szkoleniowych oraz naukowych w kraju i za granicą. Przedmiotowe wydatki zostały poniesione na szkolenia oraz na stypendia naukowe, a zatem dochód fundacji, z którego je pokryto należało uznać za dochód zwolniony od podatku na podstawie powołanych przepisów. Zdaniem fundacji przesłanka nieuznania tych wydatków za koszt uzyskania przychodów polegająca na tym, że wydatki te były darowiznami lub ofiarami automatycznie nie wyłącza zwolnienia dochodu od podatku na podstawie powołanych przepisów. Te same zarzuty fundacja podniosła w zakresie wydatków na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów wskazując, że organ nie zbadał ich związku z celami statutowymi. Z tego względu należało uznać, że organ nie wykazał przesłanek do nieuznania tych wydatków za pokryte z dochodu zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust.1b u.p.d.o.p.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 utrzymał w mocy decyzję organu kontroli skarbowej.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że fundacja również na etapie postępowania odwoławczego nie wykazała dowodów zakupu wszystkich towarów opłaconych kartą bankową. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że fundacja okazała cztery dowody zakupu paliwa do niezidentyfikowanego samochodu oraz odzieży. Organ stwierdził, że wydatki te nie miały związku z osiąganiem przychodów przez fundację i na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów i brak było również podstaw do uznania dochodu z którego je pokryto za dochód zwolniony od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p.
W zakresie kosztów ryczałtów samochodowych organ stwierdził, że z umów zlecenia zawartych z osobami, którym ryczałty te zostały wypłacone nie wynika ażeby fundacja miała obowiązek ponosić dodatkowo oprócz wynagrodzenia zleceniobiorców również koszty używania przez nich ich prywatnych samochodów na potrzeby związane z wykonywaniem tych umów, a zatem wydatki te na podstawie art. 15 ust. 1 nie są związane z osiąganiem przez fundację przychodów i jako takie nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
Organ w decyzji stwierdził, że brak było podstaw do uznania, że wydatki na wyjazdy zagraniczne osób zatrudnionych w fundacji oraz osób w niej niezatrudnionych były wyjazdami szkoleniowymi związanymi z wykonywaniem przez fundację celu statutowego w postaci podnoszenia kwalifikacji zawodowych stomatologów. Fundacja nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o tym, że w czasie tych wyjazdów odbywały się szkolenia. W ocenie organu dowodami takimi nie mogą być uchwały zarządu z których wynikało jedynie, że szkolenia mają się odbyć podczas wyjazdów zagranicznych.
Brak było również podstaw do uznania wydatku na sfinansowanie kursu nauki języka obcego osobie, która nie była zatrudniona w fundacji. Organ wskazywał, że fundacja nie była związana z tą osobą żadną umową a także że fundacja nie okazała dokumentów świadczących o tym że osoba ta wykonywała na rzecz fundacji tłumaczenia z języków obcych.
Zdaniem organu również brak było podstaw do uznania wydatku na stypendia dla dzieci członków Rady Fundatorów za stypendia przyznane zgodnie z celami statutowymi fundacji, gdyż osoby którym je przyznano nie studiowały na kierunkach związanych ze stomatologią a decyzję o przyznaniu tych stypendiów podejmowali rodzice tych osób.
Organ również nie dał wiary zawartemu w odwołaniu oświadczeniu fundacji, że wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundacji związane były ze szkoleniami i konferencjami odbywanymi podczas tych wyjazdów. Fundacja poza uchwałami w przedmiocie przyznania środków na te wyjazdy nie okazała dowodów potwierdzających, że w czasie tych wyjazdów odbywały się jakiekolwiek szkolenia i konferencje.
Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. fundacja wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca decyzji Dyrektora Izby Skarbowej zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez niezasadne uznanie, że wydatki sfinansowane za pomocą karty bankowej oraz wydatki na ryczałty samochodowe dla zleceniobiorców nie stanowią kosztów uzyskania przychodów
- art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. przez niezasadne stwierdzenie, że wydatki na wyjazdy turystyczne osób zatrudnionych w fundacji oraz innych niezatrudnionych w niej osób nie stanowią kosztów uzyskania przychodów oraz, że wydatki te nie mogą być uznane za wydatki sfinansowane z dochodu zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 opkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p.
- art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p. przez stwierdzenie, że wydatki na wyjazdy turystyczne członków Rady Fundatorów nie mogą być uznane za wydatki sfinansowane z dochodu zwolnionego od podatku
- art. 122, art. 180, art. 182 i art. 187 O.p. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu niezbędnym dla jej rozstrzygnięcia
- art. 191 O.p. przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego przekraczającej granice swobodnej oceny dowodów
- art. 210 § 1 pkt 6 O.p. przez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca stwierdziła, że w sytuacji gdy brak było dowodów potwierdzających rodzaj wydatków opłaconych kartą bankową organ powinien był wątpliwości w tym zakresie rozstrzygnąć na korzyść podatnika. Zdaniem fundacji organ powinien był podjąć niezbędne kroki w celu wyjaśnienia tych wydatków w szczególności organ miał obowiązek przeprowadzić z urzędu dowody na okoliczność rodzaju tych wydatków. Organy nie badały w toku postępowania, czy fundacja posiada inne oprócz umów zlecenia dokumenty związane z obowiązkiem ponoszenia przez nią kosztów ryczałtów samochodowych na rzecz zleceniobiorców. Bez zbadania tej okoliczności Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że fundacja nie miała obowiązku prawnego ponosić kosztu tych ryczałtów. Fundacja tak jak w odwołaniu podnosiła, że organ nie udowodnił, że wydatki poniesione na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów oraz innych osób nie mogą być uznane za wydatki pokryte z dochodu zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p. Samo stwierdzenie, że wydatki te na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 i art. 16 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.p. nie uzasadniało tego stanowiska.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i podnosząc argumenty zawarte w decyzjach organów obydwu instancji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednakże nie z powodu wszystkich zarzutów w niej podniesionych.
Strona skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji w zakresie nieuznania za koszty uzyskania przychodów wydatków opłaconych kartą bankową, które nie są udokumentowane dowodami sprzedaży, w których wykazane byłyby nazwy zakupywanych towarów lub usług, co pozwoliłoby organom ocenić związek tych wydatków z osiąganiem przez fundację przychodów. Zdaniem Sądu strona skarżąca błędnie twierdzi, że w zaistniałej sytuacji to organ podatkowy powinien poszukiwać dowodów pozwalających określić związek tych wydatków z przychodami fundacji. Z przepisów prawa materialnego regulujących koszty uzyskania przychodów wynika obowiązek prezentacji dowodu poniesienia kosztu, gdyż jeżeli podatnik chce skorzystać z uprawnienia do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów i w efekcie tego do pomniejszenia podstawy opodatkowania to powinien to uprawnienie udowodnić w przeciwnym wypadku przy braku dowodów na poniesienie kosztów podatnik w rozliczeniu podatku obowiązany jest wykazać tylko przychody. Ten obowiązek obciążający podatnika nie ma charakteru nieograniczonego, gdyż organy podatkowe przy braku dowodów zakupu- rachunków, faktur, ale przy wskazaniu przez podatnika innych dowodów poniesienia kosztów lub, gdy okoliczność ta wynika z innych udowodnionych elementów stanu faktycznego sprawy, mają obowiązek koszt uzyskania przychodów uwzględnić w rozliczeniu podatku. Odrębną od przedmiotu niniejszych rozważań kwestią jest to, że przy braku dowodu zakupu ustalenie wysokości wydatku może być znacznie utrudnione. W rozpoznanej sprawie brak jest innych dowodów potwierdzających rodzaj wydatków dokonanych za pomocą karty bankowej, sama strona skarżąca ich nie wskazała w toku postępowania, a inne udowodnione okoliczności faktyczne sprawy nie mogą posłużyć wyjaśnieniu tej kwestii, zatem organ nie miał w tym zakresie obowiązku prowadzić dalszego postępowania dowodowego. Wynikający z art. 122 O.p. obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie jest tożsamy z obowiązkiem poszukiwania przez organ dowodów w sytuacji, gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że można je będzie uzyskać. W rozpoznanej sprawie wystąpiła właśnie taka sytuacja i w ocenie Sądu strona skarżąca w zakresie omawianych wydatków niezasadnie podnosiła zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.oraz art. 122 i art. 187 § 1 O.p.
Niezasadne były również podniesione w skardze zarzuty przeciwko stwierdzeniu w zaskarżonej decyzji, że kwoty ryczałtów samochodowych wypłaconych zleceniobiorcom, gdy obowiązek ich wypłaty nie wynikał z zawartych umów nie zostały poniesione w celu uzyskania przychodów - art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Z okazanych w toku kontroli skarbowej umów zlecenia wynika, że strona skarżąca nie miała obowiązku wypłacania tych ryczałtów zleceniobiorcom, tak więc osoby te zgodnie z treścią zawartych umów miały obowiązek wykonać zlecenie na rzecz strony skarżącej bez wypłaty tych kwot. Z tego powodu należało stwierdzić, że wypłacone ryczałty nie były kosztami poniesionymi w celu uzyskania przychodów, gdyż zgodnie z treścią okazanych organom umów skarżąca uzyskałaby niezbędne do jej działalności wynikające z tych umów świadczenia bez ponoszenia wydatków na ryczałty. Strona skarżąca w skardze bezzasadnie twierdzi, że organ kontroli skarbowej oraz organ odwoławczy nie zbadały czy skarżąca nie ma dodatkowych dokumentów potwierdzających obowiązek wypłaty zleceniobiorcom przedmiotowych ryczałtów. W aktach sprawy znajduje się przedłożone stronę skarżącej na początku postępowania kontrolnego wezwanie do okazania wszelkich dokumentów związanych z prowadzona działalnością w tym również dokumentów związanych z umowami zlecenia, zatem skoro strona skarżąca wykonując to wezwanie przedłożyła pracownikom organu wyłącznie umowy zlecenia to organ miał prawo uznać, że strona skarżąca w tym zakresie nie dysponuje innymi dowodami zwłaszcza, że w toku całego postępowania strona skarżąca dokumentów takich nie okazała.
Zdaniem składu orzekającego organ trafnie nie uznał kosztów zagranicznych wyjazdów członków Rady Fundatorów za koszt uzyskania przychodów. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.p. wyraźnie stanowi, że do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub organów stanowiących osób prawnych, z wyjątkiem wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnionych funkcji. Koszty tych wyjazdów również nie mogły zostać uznane za wydatki związane z działalnością statutową fundacji co pozwalałoby dochód przeznaczony na pokrycie tych wydatków uznać za dochód zwolniony od podatku na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust 1b u.p.d.o.p. Szkolenia i konferencje członków Rady Fundatorów można jedynie uznać za działania mające na celu usprawnienie działalności fundacji przez podniesienie poziomu wyszkolenia członków jej organu stanowiącego. W ocenie Sądu tego rodzaju działania nie mieszczą się w zakresie celów statutowych fundacji, gdyż za cel ten nie można uznać samego funkcjonowania fundacji jako podmiotu prawa prowadzącego działalność zarobkową, a przedmiotowe koszty wiązały się wyłącznie z tą sferą działalności strony skarżącej. Cele statutowe fundacji są to cele, które fundatorzy wyznaczają jej w statucie, inne niż funkcjonowanie fundacji jako podmiotu prowadzącego działalność zarobkową. Cele te ogólnie określone są w art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t. jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203 ze zm.). Na podstawie treści tego przepisu można stwierdzić, że cele statutowe fundacji swym zakresem obejmują stosunki społeczne, których wspieraniem i rozwojem zainteresowane jest państwo i które mają zewnętrzny charakter w stosunku do organizacji fundacji jako podmiotu prawa i jej działalności. Z tych względów szkolenia członków rady Fundatorów rządną miarą nie można było ocenić jako celu statutowego fundacji.
W ocenie Sądu organ zasadnie nie uznał wydatków na stypendia dzieci członków Rady Fundatorów za koszt uzyskania przychodów. Świadczenia te miały charakter nieodpłatny niezwiązany z działalnością gospodarczą fundacji, a zatem na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów. Stypendia te wypłacone zostały osobom, które nie miały żadnego związku ze stomatologią i z tego względu nie można ich było uznać za wydatek na cele statutowe fundacji, która ogólnie zajmowała się wspieraniem i rozwojem stomatologii.
Z tego względu dochód z którego pokryto ten wydatek nie mógł być uznany za dochód zwolniony od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p.
W realiach niniejszej sprawy nie można natomiast zgodzić się z organami podatkowymi, że wydatek na pokrycie kosztu kursu języka obcego dla osoby, która chociaż nie była zatrudniona w fundacji, to wykonywała na jej rzecz nieodpłatnie tłumaczenia z języków obcych. Fundacja w odwołaniu twierdziła, że w ramach rekompensaty za wykonane na jej rzecz tłumaczenia sfinansowała tej osobie kurs języka francuskiego. Z przedstawionych okoliczności wynika, że świadczenie poniesione na rzecz osoby dokonującej na rzecz fundacji tłumaczeń z języków obcych w ocenie fundacji nie było świadczeniem nieodpłatnym. Sąd podziela ten pogląd, gdyż z tego co twierdziła fundacja przedmiotowe świadczenie nie miało charakteru świadczenia nieodpłatnego gdyż w zamian za to świadczenie świadczeniobiorca wykonał usługi tłumaczenia z języka obcego. W tym stanie rzeczy bez przeprowadzenia dodatkowego postępowanie wyjaśniającego w zakresie tego wydatku brak było podstaw do twierdzenia, że wydatek ten nie mgł być uznany za koszt uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. Organy nie uznały w zakresie tego wydatku wskazywanej przez stronę skarżącą ekwiwalentności świadczeń, która wyłączała możliwość zastosowania do tego wydatku wymienionego przepisu, gdyż brak było dokumentów potwierdzających wykonywanie przez osobę, której opłacono koszt nauki języka obcego tłumaczeń na rzecz fundacji. W ocenie Sądu organy mogły wyjaśnić związane z tym wydatkiem wątpliwości korzystając z innych dowodów niż dokumenty w szczególności w oparciu o wyjaśnienia strony skarżącej czy zeznania świadków, jednakże z możliwości tej nie skorzystały przez co naruszyły określony w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Oceniając ten wydatek jako świadczenie nieodpłatne na rzecz osoby fizycznej bez dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych związanych z tym wydatkiem organy naruszyły art. 191 O.p.
W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie nie przeprowadzono pełnego postępowania wyjaśniającego w zakresie kosztów wyjazdów zagranicznych, w których wzięły udział osoby niezatrudnione w fundacji i osoby w niej zatrudnione. Organy stwierdziły, że te koszty stanowiły świadczenia nieodpłatne na rzecz osób fizycznych niezwiązane w ogóle z działalnością fundacji i kosztów tych na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 nie uznały za koszty uzyskania przychodów, jednocześnie organy stwierdziły, że wydatki te nie mogą być uznane za wydatki pokryte z dochodu fundacji zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p., gdyż cel tych operacji nie mieścił się w celach statutowych strony skarżącej. Fundacja twierdziła, że celem tych wyjazdów były szkolenia, które mieszczą się w zakresie działalności statutowej fundacji. Organ w decyzji wskazał, że szkoleniowy charakter tych wyjazdów nie wynika z innych dokumentów. W ocenie Sądu stanowisko to jest uzasadnione w przypadku kosztów uzyskania przychodów co do których istnieje obowiązek ich dokumentowania dowodami zakupów, jednakże jak już Sąd wskazał w także przypadku kosztów organ ma obowiązek uwzględnić inne dowody potwierdzające ich poniesienie. W tym miejscu należy wskazać że w odniesieniu do przedmiotowych wydatków istniały inne środki dowodowe za pomocą których organ mógł ustalić charakter tych wyjazdów, w szczególności należy wskazać na możliwość przesłuchania na tę okoliczność świadków. Organy w rozpoznanej sprawie z możliwości tej nie skorzystały wychodząc z błędnego założenia, że brak dokumentów potwierdzających charakter tych wyjazdów jednoznacznie przesądza o tym, że przedmiotowe wyjazdy nie miały nic wspólnego z celami statutowymi fundacji. Ze statutu fundacji wynika, że celem jej działania jest między innymi podnoszenie poziomu wykształcenia kadr stomatologicznych. Z decyzji wynika, że przedmiotowe wydatki w znacznej części zostały poniesione na szkolenia językowe osób niezatrudnionych w fundacji, jednakże organy nie zbadały i nie wykazały w decyzjach, czy osoby te w ogóle miały jakikolwiek związek ze stomatologią. W przypadku, gdyby jednak osoby te związane były ze stomatologią to zasadne byłoby uznanie, że wydatki na szkolenie tych osób były poniesione na cele statutowe fundacji. Należy podkreślić, że jednym z uczestników tych wyjazdów była pielęgniarka zatrudniona w Wojewódzkim Centrum S. w W.. Uznanie to byłoby zasadne, gdyby okazało się, że znajomość języków obcych podnosi kwalifikacje zawodowe tych osób. Organy kwestii tych nie wyjaśniły, gdyż ich w ogóle nie badały. Z tego względu zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie organy naruszyły określony w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i z naruszeniem art. 191 dokonały dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Z tych wszystkich względów Sąd pomimo niezasadności części zarzutów podniesionych w skardze uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 122, art.187 § 1 i art. 191 O.p. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w skutek tych uchybień nie można było stwierdzić, czy rzeczywisty stan faktyczny sprawy odpowiadał hipotetycznemu stanowi faktycznemu opisanemu w przepisach prawa materialnego na podstawie, których wydano zaskarżoną decyzję.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c., art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI