III SA/Wa 2262/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-10-26
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówwydatki fundacjizwolnienie podatkowedokumentacjapostępowanie podatkowewyjazdy służboweumowa zleceniafundacja

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych, uznając potrzebę dalszego wyjaśnienia niektórych wydatków.

Fundacja P. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej określającą jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 rok. Organ kontroli skarbowej zakwestionował szereg wydatków fundacji, uznając je za niezwiązane z działalnością lub nieudokumentowane. Po odwołaniu, Dyrektor Izby Skarbowej częściowo zmienił decyzję, ale nadal określił zobowiązanie podatkowe. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych przez organy podatkowe w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego, szczególnie w odniesieniu do wydatków na wyjazdy zagraniczne i przelot prezesa.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., która określiła wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2002. Organ kontroli skarbowej zakwestionował szereg wydatków fundacji, m.in. zaniżenie przychodów, zaliczenie do kosztów wydatków opłaconych kartą bankową bez wskazania ich rodzaju, ryczałtów samochodowych dla zleceniobiorców, odsetek od zaległości podatkowych, wynagrodzenia dla zleceniobiorcy J. C. ponad uzgodnioną stawkę, kosztów przelotu prezesa do Paryża, kosztów wyjazdów zagranicznych księgowej i innych osób niezatrudnionych, kosztów wyjazdów zagranicznych członków Rady Fundatorów oraz kosztów egzaminu na członka rady nadzorczej. Fundacja wniosła odwołanie, a następnie skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu pierwszej instancji i określił nowe zobowiązanie, częściowo uwzględniając argumentację fundacji, m.in. co do wynagrodzenia J. C. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie niektórych wydatków, w szczególności kosztów wyjazdów zagranicznych i przelotu prezesa. Sąd wskazał na naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny dowodów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli podatnik nie przedstawi innych dowodów potwierdzających poniesienie kosztu i jego związek z przychodami, a organ nie ma obowiązku poszukiwania takich dowodów z urzędu.

Uzasadnienie

Obowiązek udowodnienia poniesienia kosztu i jego związku z przychodami spoczywa na podatniku. Organy mają obowiązek prowadzić postępowanie wyjaśniające, ale nie polega to na poszukiwaniu dowodów tam, gdzie brak jest jakichkolwiek podstaw do ich uzyskania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 12 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 12 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

dotyczy ryczałtów samochodowych dla pracowników

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

dotyczy odsetek z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

dotyczy darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

dotyczy wydatków na rzecz organu stanowiącego osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 17 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

dotyczy dochodu zwolnionego od podatku

u.p.d.o.p. art. 17 § 1b

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

dotyczy dochodu zwolnionego od podatku

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego

O.p. art. 210 § 1

Ordynacja podatkowa

wymogi formalne decyzji

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

zasada swobodnej oceny dowodów

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.f. art. 1

Ustawa o fundacjach

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie kosztów wyjazdów zagranicznych i przelotu prezesa. Brak dokumentów potwierdzających charakter wydatków nie dyskwalifikuje ich automatycznie, jeśli istnieją inne środki dowodowe. Organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego i dokonały dowolnej oceny dowodów.

Odrzucone argumenty

Wydatki opłacone kartą bankową bez dowodów sprzedaży z nazwami zakupów mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Ryczałty samochodowe dla zleceniobiorców, nawet bez obowiązku wynikającego z umowy, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów. Wydatki na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów lub pokryte z dochodu zwolnionego.

Godne uwagi sformułowania

Organy podatkowe przy braku dowodów zakupu- rachunków, faktur ale przy wskazaniu przez podatnika innych dowodów poniesienia kosztów lub, gdy okoliczność ta wynika z innych udowodnionych elementów stanu faktycznego sprawy, mają obowiązek koszt uzyskania przychodów uwzględnić w rozliczeniu podatku. Wynikający z art. 122 O.p. obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie jest tożsamy z obowiązkiem poszukiwania przez organ dowodów sytuacji, gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że można je będzie uzyskać. Cele statutowe fundacji są to cele, które fundatorzy wyznaczają jej w statucie, inne niż funkcjonowanie fundacji jako podmiotu prowadzącego działalność zarobkową. W realiach niniejszej sprawy nie można natomiast zgodzić się z organami podatkowymi, że wydatek na przelot prezesa zarządu i tłumacza do Paryża nie stanowi kosztu uzyskania przychodów tylko z tego powodu, że brak jest innych dowodów potwierdzających udział tych osób w imprezie szkoleniowej.

Skład orzekający

Jakub Pinkowski

przewodniczący

Barbara Kołodziejczak-Osetek

członek

Sylwester Golec

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków organów podatkowych w zakresie postępowania wyjaśniającego, oceny dowodów i dokumentowania wydatków, zwłaszcza w kontekście fundacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów u.p.d.o.p. i O.p. z 2005 roku; wymaga analizy kontekstu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowe problemy z dokumentowaniem wydatków przez fundacje i interpretacją przepisów o kosztach uzyskania przychodów. Pokazuje też, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego przez organy podatkowe.

Fundacja kontra skarbówka: Czy wyjazdy zagraniczne to zawsze koszt?

Dane finansowe

WPS: 42 577 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2262/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Jakub Pinkowski /przewodniczący/
Sylwester Golec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005 r. sprawy ze skargi Fundacji P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 3095 zł (trzy tysiące dziewięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
III SA/Wa 2262/05
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2005 Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. określił Fundacji P. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2002 w kwocie 42 577,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej stwierdził, że Fundacja:
- zaniżyła przychody o kwotę 343 595,13 zł. wskutek tego że ujęła w przychodach środki pieniężne uzyskane ze zlikwidowanych lokat pieniężnych oraz koszt nabycia bonów skarbowych; pomniejszyła przychody o środki pieniężne przeznaczone w roku 2002 i latach ubiegłych na utworzenie lokat terminowych; ujęła w przychodach środki pieniężne zlikwidowanego pomocniczego rachunku bankowego; pomniejszyła przychody o niezasadną korektę sprzedaży prowadzonej w kiosku, działania te stanowiły naruszenie przepisów art. 15 ust. 1 i art. 12 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm, w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.d.o.p.)
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki w kwocie 8 299,67 zł opłacone kartą bankową, które zostały udokumentowane jedynie wyciągami bankowymi bez wskazania rodzaju wydatków; zdaniem organu stanowiło to naruszenie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., gdyż wydatki te jako niezidentyfikowane co do rodzaju nie miały związku z przychodami osiągniętymi przez fundację w roku podatkowym
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki w kwocie 18 149,00 zł na ryczałty za używanie prywatnych samochodów przez osoby wykonujące usługi na rzecz fundacji na podstawie umów zlecenia; organ stwierdził, że podatnik na podstawie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 30 u.p.d.o.p. może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kwoty ryczałtów samochodowych wypłaconych pracownikom podatnika; przedmiotowe ryczałty zostały wypłacone osobom, które nie były pracownikami podatnika a zatem wydatki te na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów
- do kosztów uzyskania przychodów zaliczyła kwotę 12 362,90 zł stanowiącą odsetki od zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych; organ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 pkt 21 u.p.d.o.p. odsetki z a zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych nie stanowią kosztu uzyskania przychodów
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę 36 000,00 zł, która stanowiła wynagrodzenie J. C. zatrudnionej w fundacji na podstawie umowy zlecenia; zgodnie z umową wynagrodzenie zleceniobiorcy wynosiło 8 000,zł brutto a zatem kwota 28 000,00 stanowiła wynagrodzenie zapłacone bez podstawy prawnej i na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie stanowi kosztu uzyskania przychodów
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę 1 821,00 zł wydatkowaną na bilety lotnicze na przelot prezesa fundacji i osoby towarzyszącej do Paryża; w toku kontroli przedstawiciel fundacji wyjaśnił, że przelot ten związany był z udziałem prezesa fundacji i tłumacza na spotkanie zaplanowane na Światowym Kongresie S. w grudniu 2000 r. którego celem było zapoznanie się z działaniem służby zdrowia w Unii Europejskiej; do wyjaśnień tych nie dołączono dowodów potwierdzających udział wymienionych osób w opisanym spotkaniu; organ stwierdził, że brak udokumentowania pobytu prezesa i osoby towarzyszącej na spotkaniu szkoleniowym świadczy o tym, że przedmiotowy wydatek nie miał związku z przychodami fundacji i jako taki na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie stanowił kosztu uzyskania przychodów
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę 28 509,08 zł wydatkowaną na sfinansowanie kosztów wyjazdów zagranicznych księgowej fundacji, osób niezatrudnionych w fundacji i niewykonujących na jej rzecz żadnych świadczeń a także osoby niezatrudnionej w fundacji, z których jedna w imieniu innego podmiotu podpisała umowę z tym podmiotem, której przedmiotem były roboty budowlane wykonane przez ten podmiot w nowej siedzibie fundacji, natomiast druga osoba według wyjaśnień przedstawiciela fundacji podczas wyjazdu zagranicznego była prelegentem na wykładzie na temat "Prawo pracy – aktualizacja"; z przedstawionych do kontroli uchwał zarządu fundacji wynika, że w czasie wyjazdów zagranicznych, których dotyczył wymieniony wydatek były organizowane konferencje szkoleniowe z zakresu stomatologii; organ wskazał, że sprawozdania z tych konferencji nie zostały podpisane przez osoby je sporządzające a także, że brak jest innych dokumentów potwierdzających przeprowadzenie konferencji takich jak opłaty za wynajem sali, wynagrodzenia wykładowców; w decyzji organ stwierdził, że powyższe okoliczności świadczą o tym, że wyjazdy turystyczne, których dotyczyła wymieniona kwota stanowiły świadczenia na rzecz osób fizycznych i świadczenia te na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. nie stanowią kosztu uzyskania przychodów, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu nie uważa się za koszty uzyskania przychodów darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę 700,00 zł stanowiącą zwrot kosztów nauki języka przez osobę, która nie była zatrudniona w fundacji; wydatku tego organ na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 nie uznał za koszt uzyskania przychodów
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę 3 139,70 zł stanowiącą zwrot kosztów pobytu A. C. na wczasach w ośrodkach wypoczynkowych; organ stwierdził, że wydatek ten na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. nie stanowi kosztu uzyskania przychodów
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę 49 903,75 zł wydatkowaną na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów; organ w decyzji stwierdził, że brak jest dowodów na okoliczność, że celem tych wyjazdów były szkolenia lub inne formy kształcenia; wydatek ten zdaniem organu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.p. nie stanowi kosztu uzyskania przychodów, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na rzecz organu stanowiącego osób prawnych
- zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę 1 880,50 zł wydatkowaną na pokrycie kosztów egzaminu na członka rady nadzorczej oraz pobyt w hotelu P.M.; zdaniem organu wydatek ten nie miał związku z osiąganiem przez fundację przychodów i na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie stanowił kosztu uzyskania przychodów
Organ kontroli skarbowej stwierdził w decyzji, że wymienione wydatki nie stanowiły wydatków związanych z działalnością statutową fundacji i dlatego wynikający z wyłączenia ich z kosztów uzyskania przychodów dochód fundacji nie mógł być uznany za dochód zwolniony od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p.
Od decyzji tej fundacja wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w którym organowi kontroli skarbowej zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 30, art. 16 ust. 1 pkt 14, art. 16 ust. 1 pkt 38a i art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p. u.p.d.o.p.
- art. 122 i art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)
W uzasadnieniu odwołania fundacja twierdziła, że wydatki opłacone kartą bankową zostały przez nią szczegółowo wyjaśnione w toku kontroli skarbowej a także, że przedstawiono rachunki dokumentujące te wydatki, jednakże nie znalazło to odzwierciedlenia w decyzji. Fundacja podnosiła, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia, że do kosztów uzyskania przychodów mogą zostać zaliczone wyłącznie wydatki na pokrycie kosztów używania prywatnych samochodów dla celów działalności podatnika przez pracowników zatrudnionych przez niego na podstawie umowy o pracę. W tym zakresie fundacja powołała się na poglądy wyrażone w wyrokach NSA z dnia 21 maja 1997 r. sygn. akt SA/Sz 269/97 i SA/Sz 270/97 oraz z dnia 6 października 1999 r. sygn. akt SA/SZ 939/99 i SA/Sz 940/99 oraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2002 r. sygn. akt. III RN 156/01. W zakresie wydatku na bilety lotnicze fundacja twierdziła, że w przypadku wyjazdów służbowych nie jest wymagane szczegółowe dokumentowanie wydatków z wiązanych z tymi wyjazdami. Fundacja wskazywała, że w wyjaśnieniach złożonych w toku kontroli wskazała cel tego wyjazdu, który bezpośrednio wiązał się z działalnością fundacji. Fundacja wskazywała, że wynagrodzenie wypłacone J. C. na podstawie umowy zlecenia w łącznej kwocie 36 000,00 zł wynikało z tej umowy, w której wynagrodzenie określone zostało na 8 000,00 zł miesięcznie i wykazana przez fundację kwota stanowiła wynagrodzenie za cały okres wykonywania umowy a zatem brak było podstaw do uznania za koszt uzyskania przychodów wynagrodzenia za jeden miesiąc. Organ w decyzji nie wykazał dlaczego dochód wynikający z nieuznania na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. wydatków na rzecz osób fizycznych w kwocie 28 509,08 zł obejmujących koszt wyjazdów zagranicznych nie może być uznany za dochód zwolniony od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p. Zdaniem fundacji przesłanka nieuznania tych wydatków za koszt uzyskania przychodów polegająca na tym, że wydatki te były darowiznami lub ofiarami automatycznie nie wyłącza zwolnienia dochodu od podatku na podstawie powołanych przepisów. Fundacja wskazywała, że z jej statutu wynika, że celem jej działalności jest między innymi podnoszenie poziomu kształcenia stomatologów i innych kadr na potrzeby stomatologii. Przedmiotowe wydatki zostały poniesione w celu kształcenia stomatologów. Te same zarzuty fundacja podniosła w zakresie wydatków na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów wskazując, że organ nie zbadał ich związku z celami statutowymi. Z tego względu należało uznać, że organ nie wykazał przesłanek do nieuznania tych wydatków za pokryte z dochodu zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust.1b u.p.d.o.p. Fundacja wskazywała, że ten wydatek został poniesiony między innymi na rzecz pracowników [...] Centrum S. w W., którzy jednocześnie byli członkami Rady Fundatorów, jednakże członkostwo tych osób w organie stanowiącym fundacji nie zmieniało faktu, że wydatek ten w części dotyczącej tych osób związany był z celami statutowymi fundacji. Fundacja zgodziła się z rozstrzygnięciem decyzji w zakresie kosztów odsetek od zaległości podatkowych oraz zwrotu wydatków związanych z pobytem A.C. na wczasach.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. uchylił decyzje organu kontroli skarbowej w całości i określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2002 w kwocie 34 737,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że fundacja również na etapie postępowania odwoławczego nie wykazała dowodów zakupu towarów opłaconych kartą bankową. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wezwał fundację do okazania powołanych w odwołaniu dowodu zakupu tych towarów, jednakże po analizie okazanych dowodów organ stwierdził, że przedstawione dowody nie dotyczą wydatków wykazanych na wyciągu bankowym zawierającym operacje dokonane za pomocą karty bankowej. W zakresie kosztów ryczałtów samochodowych organ stwierdził, że z umów zlecenia zawartych z osobami, którym ryczałty te zostały wypłacone nie wynika ażeby fundacja miała obowiązek ponosić dodatkowo oprócz wynagrodzenia zleceniobiorców również koszty używania przez nich ich prywatnych samochodów na potrzeby związane z wykonywaniem tych umów, a zatem wydatki te na podstawie art. 15 ust. 1 nie są związane z osiąganiem przez fundację przychodów i jako takie nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Organ drugiej instancji nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji co do prawidłowości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów całej kwoty wynagrodzenia wypłaconego J. C. na podstawie umowy zlecenia. Organ uznał, że wynikająca z umowy kwota 8 000,00 zł zgodnie z jej treścią stanowi wynagrodzenie miesięczne natomiast kwota 36 000,00 zł stanowi wynagrodzenie za cały okres umowy i stanowi koszt uzyskania przychodów. W pozostałym zakresie organ drugiej instancji w pełni podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organu kontroli skarbowej.
Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. fundacja wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca decyzji Dyrektora Izby Skarbowej zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez niezasadne uznanie, że wydatki sfinansowane za pomocą karty bankowej, wydatki na ryczałty samochodowe dla zleceniobiorców oraz na zakup biletów lotniczych do Paryża nie stanowią kosztów uzyskania przychodów
- art. 16 ust. 1 pkt 14 u.p.d.o.p. przez niezasadne stwierdzenie, że wydatki na wyjazdy turystyczne księgowej fundacji oraz innych niezatrudnionych w niej osób nie stanowią kosztów uzyskania przychodów oraz, że wydatki te nie mogą być uznane za wydatki sfinansowane z dochodu zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 opkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p.
- art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p. przez stwierdzenie, że wydatki na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów nie mogą być uznane za wydatki sfinansowane z dochodu zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 opkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p.
- art. 122, art. 180, art. 182 i art. 187 O.p. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu niezbędnym dla jej rozstrzygnięcia
- art. 191 O.p. przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego przekraczającej granice swobodnej oceny dowodów
- art. 210 § 1 pkt 6 O.p. przez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca stwierdziła, że w sytuacji gdy brak było dowodów potwierdzających rodzaj wydatków opłaconych kartą bankową organ powinien był wątpliwości w tym zakresie rozstrzygnąć na korzyść podatnika. Zdaniem fundacji organ powinien był podjąć niezbędne kroki w celu wyjaśnienia tych wydatków w szczególności organ miał obowiązek przeprowadzić z urzędu dowody na okoliczność rodzaju tych wydatków. Organy nie badały w toku postępowania, czy fundacja posiada inne oprócz umów zlecenia dokumenty związane z obowiązkiem ponoszenia przez nią kosztów ryczałtów samochodowych na rzecz zleceniobiorców. Bez zbadania tej okoliczności Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że fundacja nie miała obowiązku prawnego ponosić kosztu tych ryczałtów. Koszt przelotu prezesa zarządu fundacji wraz z tłumaczem do P. i ich pobyt na imprezie szkoleniowej również nie zostały dostatecznie wyjaśnione, fundacja wskazywała, że z tą imprezą szkoleniową nie wiązały się żadne inne koszty i dlatego w dokumentacji księgowej brak jest dowodów ich poniesienia. Fundacja tak jak w odwołaniu podnosiła, że organ nie udowodnił, że wydatki poniesione na wyjazdy zagraniczne członków Rady Fundatorów oraz innych osób nie mogą być uznane za wydatki pokryte z dochodu zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p. Samo stwierdzenie, że wydatki te na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 i art. 16 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.p. nie stanowią kosztów uzyskania przychodów nie uzasadniało tego stwierdzenia.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i podnosząc argumenty zawarte w decyzjach organów obydwu instancji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednakże nie z powodu wszystkich zarzutów w niej podniesionych.
Strona skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji w zakresie nieuznania za koszty uzyskania przychodów wydatków opłaconych kartą bankową, które nie są udokumentowane dowodami sprzedaży, w których wykazane byłyby nazwy zakupywanych towarów lub usług, co pozwoliłoby organom ocenić związek tych wydatków z osiąganiem przez fundację przychodów. Zdaniem Sądu strona skarżąca błędnie twierdzi, że w zaistniałej sytuacji to organ podatkowy powinien poszukiwać dowodów pozwalających określić związek tych wydatków z przychodami fundacji. Z przepisów prawa materialnego regulujących koszty uzyskania przychodów wynika obowiązek prezentacji dowodu poniesienia kosztu, gdyż jeżeli podatnik chce skorzystać z uprawnienia do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów i w efekcie tego do pomniejszenia podstawy opodatkowania to powinien to uprawnienie udowodnić; w przeciwnym wypadku przy braku dowodów na poniesienie kosztów podatnik w rozliczeniu podatku obowiązany jest wykazać tylko przychody. Ten obowiązek obciążający podatnika nie ma charakteru nieograniczonego, gdyż organy podatkowe przy braku dowodów zakupu- rachunków, faktur ale przy wskazaniu przez podatnika innych dowodów poniesienia kosztów lub, gdy okoliczność ta wynika z innych udowodnionych elementów stanu faktycznego sprawy, mają obowiązek koszt uzyskania przychodów uwzględnić w rozliczeniu podatku. Odrębną od przedmiotu niniejszych rozważań kwestią jest to, że przy braku dowodu zakupu ustalenie wysokości wydatku może być znacznie utrudnione. W rozpoznanej sprawie brak jest innych dowodów potwierdzających rodzaj wydatków dokonanych za pomocą karty bankowej, sama strona skarżąca ich nie wskazała w toku postępowania, a inne udowodnione okoliczności faktyczne sprawy nie mogą posłużyć wyjaśnieniu tej kwestii, zatem organ nie miał w tym zakresie obowiązku prowadzić dalszego postępowania dowodowego. Wynikający z art. 122 O.p. obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie jest tożsamy z obowiązkiem poszukiwania przez organ dowodów sytuacji, gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że można je będzie uzyskać. W rozpoznanej sprawie wystąpiła właśnie taka sytuacja i w ocenie Sądu strona skarżąca w zakresie omawianych wydatków niezasadnie podnosiła zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.oraz art. 122 i art. 187 § 1 O.p.
Niezasadne były również podniesione w skardze zarzuty przeciwko stwierdzeniu w zaskarżonej decyzji, że kwoty ryczałtów samochodowych wypłaconych zleceniobiorcom, gdy obowiązek ich wypłaty nie wynikał z zawartych umów, nie zostały poniesione w celu uzyskania przychodów - art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Z okazanych w toku kontroli skarbowej umów zlecenia wynika, że strona skarżąca nie miała obowiązku wypłacania tych ryczałtów zleceniobiorcom, tak więc osoby te zgodnie z treścią zawartych umów miały obowiązek wykonać zlecenie na rzecz strony skarżącej bez wypłaty tych kwot. Z tego powodu należało stwierdzić, że wypłacone ryczałty nie były kosztami poniesionymi w celu uzyskania przychodów, gdyż zgodnie z treścią okazanych organom umów skarżąca uzyskałaby niezbędne do jej działalności wynikające z tych umów świadczenia bez ponoszenia wydatków na ryczałty. Strona skarżąca w skardze bezzasadnie twierdzi, że organ kontroli skarbowej oraz organ odwoławczy nie zbadały czy skarżąca nie ma dodatkowych dokumentów potwierdzających obowiązek wypłaty zleceniobiorcom przedmiotowych ryczałtów. W aktach sprawy znajduje się przedłożone stronie skarżącej na początku postępowania kontrolnego wezwanie do okazania wszelkich dokumentów związanych z prowadzona działalnością w tym również dokumentów związanych z umowami zlecenia, zatem skoro strona skarżąca wykonując to wezwanie przedłożyła pracownikom organu wyłącznie umowy zlecenia to organ miał prawo uznać, że strona skarżąca w tym zakresie nie dysponuje innymi dowodami zwłaszcza, że w toku całego postępowania strona skarżąca dokumentów takich nie okazała.
Zdaniem składu orzekającego organ trafnie nie uznał kosztów zagranicznych wyjazdów członków Rady Fundatorów za koszt uzyskania przychodów. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.p. wyraźnie stanowi, że do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub organów stanowiących osób prawnych, z wyjątkiem wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnionych funkcji. Koszty tych wyjazdów również nie mogły zostać uznane za wydatki związane z działalnością statutową fundacji co pozwalałoby dochód przeznaczony na pokrycie tych wydatków uznać za dochód zwolniony od podatku na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust 1b u.p.d.o.p. Szkolenia i konferencje członków Rady Fundatorów można jedynie uznać za działania mające na celu usprawnienie działalności fundacji przez podniesienie poziomu wyszkolenia członków jej organu stanowiącego. W ocenie Sądu tego rodzaju działania nie mieszczą się w zakresie celów statutowych fundacji, gdyż za cel ten nie można uznać samego funkcjonowania fundacji jako podmiotu prawa prowadzącego działalność zarobkową, a przedmiotowe koszty wiązały się wyłącznie z tą sferą działalności strony skarżącej. Cele statutowe fundacji są to cele, które fundatorzy wyznaczają jej w statucie, inne niż funkcjonowanie fundacji jako podmiotu prowadzącego działalność zarobkową. Cele te ogólnie określone są w art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t. jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203 ze zm.). Na podstawie treści tego przepisu można stwierdzić, że cele statutowe fundacji swym zakresem obejmują stosunki społeczne, których wspieraniem i rozwojem zainteresowane jest państwo i które mają zewnętrzny charakter w stosunku do organizacji fundacji jako podmiotu prawa i jej działalności. Z tych względów szkoleń członków rady Fundatorów rządną miarą nie można było ocenić jako celu statutowego fundacji.
W realiach niniejszej sprawy nie można natomiast zgodzić się z organami podatkowymi, że wydatek na przelot prezesa zarządu i tłumacza do Paryża nie stanowi kosztu uzyskania przychodów tylko z tego powodu, że brak jest innych dowodów potwierdzających udział tych osób w imprezie szkoleniowej. Strona skarżąca w skardze wskazała, że impreza ta miała charakter nieodpłatny i została zorganizowana w ramach prac Światowego Kongresu S. a udział w niej nie wymagał otrzymania zaproszeń. W ocenie Sądu te wyjaśnienia strony skarżącej nie mogą być uznane za niewiarygodne, a zatem pobyt na tego rodzaju imprezie rzeczywiście może wiązać się tylko z kosztami przejazdu-przelotu i zakwaterowania na miejscu (tych kosztów strona skarżąca nie wykazała, jednakże nie było to jej obowiązkiem). Zdaniem Sądu wobec tych twierdzeń strony skarżącej należało uznać, że przy ocenie przedmiotowego wydatku samo stwierdzenie przez organ, że nie wiązały się z nim inne koszty nie mogło stanowić podstawy stwierdzenia, że wydatek ten nie był związany z działalnością fundacji. Tego rodzaju twierdzenie byłoby uprawnione, gdyby z okoliczności sprawy wynikało, że z danym wydatkiem w sposób kategoryczny wiążą się inne wydatki a podatnik udokumentowałby tylko jeden z tych wydatków, jednakże zdaniem Sądu w przypadku przedmiotowych kosztów związek taki nie zachodził. W tym stanie rzeczy bez przeprowadzenia dodatkowego postępowanie wyjaśniającego w zakresie tego wydatku brak było podstaw do twierdzenia, że wydatek ten nie był związany z działalnością fundacji. Organy mogły wyjaśnić związane z tym wydatkiem wątpliwości korzystając z innych dowodów niż dokumenty w szczególności w oparciu o wyjaśnienia strony skarżącej czy zeznania świadków, jednakże z możliwości tej nie skorzystały przez co naruszyły określony w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Oceniając ten wydatek jako niezwiązany z działalnością strony skarżącej bez dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych związanych z tym wydatkiem organy naruszyły art. 191 O.p.
W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie nie przeprowadzono pełnego postępowania wyjaśniającego w zakresie kosztów wyjazdów zagranicznych, w których wzięły udział osoby niezatrudnione w fundacji i osoba zatrudniona w charakterze księgowej. Organy stwierdziły, że te koszty stanowiły wydatki na rzecz osób fizycznych niezwiązane w ogóle z działalnością fundacji i kosztów tych na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 nie uznały za koszty uzyskania przychodów jednocześnie organy stwierdziły, że wydatki te nie mogą być uznane za wydatki pokryte z dochodu fundacji zwolnionego od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.p.d.o.p. gdyż cel tych operacji nie mieścił się w celach statutowych strony skarżącej. Fundacja twierdziła, że celem tych wyjazdów były szkolenia, które mieszczą się w zakresie działalności statutowej fundacji. Organ w decyzji wskazał, że szkoleniowy charakter tych wyjazdów nie wynika z innych dokumentów w szczególności, że brak jest faktur dokumentujących wynajęcie sali wykładowej oraz wykładowców a zatem organ zajął stanowisko według, którego brak dowodu zakupu usługi lub towaru dyskwalifikuje wydatek jako związany z działalnością statutową. W ocenie Sądu stanowisko to jest uzasadnione w przypadku kosztów uzyskania przychodów co do, których istnieje obowiązek ich dokumentowania dowodami zakupów, jednakże jak już Sąd wskazał także w przypadku kosztów organ ma obowiązek uwzględnić inne dowody potwierdzające ich poniesienie. W tym miejscu należy wskazać że w odniesieniu do przedmiotowych wydatków istniały inne środki dowodowe za pomocą, których organ mógł ustalić charakter tych wyjazdów, w szczególności należy wskazać na możliwość przesłuchania na tę okoliczność świadków. Organy w rozpoznanej sprawie z możliwości tej nie skorzystały wychodząc z błędnego założenia, że brak dokumentów potwierdzających charakter tych wyjazdów jednoznacznie przesądza o tym, że przedmiotowe wyjazdy nie miały nic wspólnego z celami statutowymi fundacji. Pogląd ten jest tym bardziej nieuzasadniony, że jak wskazują zasady doświadczenia życiowego placówki turystyczne często w ramach imprezy turystycznej oferują swym klientom możliwość korzystania z sal konferencyjnych a zatem w świetle tej okoliczności podnoszony przez organy argument w postaci braku dowodu wynajęcia sali konferencyjnej traci na swej sile przekonywania. Z tego względu zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie organy naruszyły określony w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i z naruszeniem art. 191 dokonały dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 122, art.187 § 1 i art. 191 O.p. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w skutek tych uchybień nie można było stwierdzić, czy rzeczywisty stan faktyczny sprawy odpowiadał hipotetycznemu stanowi faktycznemu opisanemu w przepisach prawa materialnego na podstawie, których wydano zaskarżoną decyzję.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c., art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI