III SA/WA 2243/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że nabywanie i zbywanie udziałów przez spółkę w ramach pośrednictwa finansowego stanowi jedną usługę zwolnioną z VAT.
Spółka zwróciła się o interpretację podatkową dotyczącą zwolnienia z VAT transakcji nabycia i zbycia udziałów w ramach usług pośrednictwa finansowego. Organy podatkowe uznały, że tylko zbycie udziałów jest usługą pośrednictwa finansowego, podczas gdy nabycie nie podlega VAT. Sąd uchylił decyzję organów, stwierdzając, że całość czynności – nabycie i zbycie udziałów – stanowi jedną usługę pośrednictwa finansowego, która jest zwolniona z VAT.
Sprawa dotyczyła wniosku spółki G. Sp. z o.o. o pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego w zakresie zwolnienia z VAT transakcji nabycia i zbycia udziałów w ramach świadczenia usług pośrednictwa finansowego. Spółka działała jako pośrednik, kupując udziały od kontrahentów zagranicznych i sprzedając je innemu podmiotowi. Zdaniem spółki, obie te czynności, jako całość, stanowiły usługę pośrednictwa finansowego zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Organy podatkowe, począwszy od Naczelnika Urzędu Skarbowego, a skończywszy na Dyrektorze Izby Skarbowej, uznały stanowisko spółki za nieprawidłowe. Organy twierdziły, że tylko zbycie udziałów nabytych w celu dalszego obrotu stanowi usługę pośrednictwa finansowego, podczas gdy samo nabycie udziałów nie jest taką usługą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę spółki, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że rację ma skarżąca, twierdząc, iż nabywanie i zbywanie udziałów w ramach działalności gospodarczej polegającej na pośrednictwie finansowym stanowi złożoną usługę pośrednictwa finansowego, która jest objęta zakresem przedmiotowym ustawy o VAT i korzysta ze zwolnienia. Sąd podkreślił, że rozdzielanie tych czynności na etapie oceny podatkowej nie znajduje uzasadnienia, gdyż istotą pośrednictwa jest dokonywanie obu tych czynności, a wynagrodzeniem jest prowizja stanowiąca różnicę między ceną sprzedaży a ceną nabycia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Całość czynności polegająca na nabyciu i zbyciu udziałów stanowi jedną usługę pośrednictwa finansowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nabywanie i zbywanie udziałów przez spółkę w ramach pośrednictwa finansowego to złożona usługa, a rozdzielanie tych czynności na etapie oceny podatkowej nie ma uzasadnienia prawnego ani logicznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
ustawa o VAT art. 43 § 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Zwolnienie od podatku VAT dla usług pośrednictwa finansowego.
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 15 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja podatnika VAT.
ustawa o VAT art. 8 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja świadczenia usług.
ustawa o VAT art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Opodatkowanie odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług.
ustawa o VAT art. 2 § pkt 6
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja towaru (udziały i wierzytelności nie są towarem).
ustawa o pcc art. 2 § ust. 4
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie zakresu, w jakim uchylona decyzja nie może być wykonana.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa - Ordynacja Podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych.
Ordynacja podatkowa art. 124
Ustawa - Ordynacja Podatkowa
Obowiązek uzasadniania decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Całość czynności nabycia i zbycia udziałów stanowi jedną usługę pośrednictwa finansowego podlegającą zwolnieniu z VAT. Nabywanie udziałów we własnym imieniu w celu ich odsprzedaży jest częścią usługi pośrednictwa finansowego.
Odrzucone argumenty
Tylko zbycie udziałów stanowi usługę pośrednictwa finansowego, natomiast nabycie nie jest taką usługą. Nabycie udziałów przez spółkę nie jest świadczeniem usługi przez pośrednika, lecz pochodzi od zbywającego.
Godne uwagi sformułowania
Istota tego sporu sprowadza się do pytania, czy świadczona przez skarżącą złożona usługa pośrednictwa finansowego, polegająca na nabyciu przez Spółkę udziałów [...] i zbyciu tych udziałów [...], jest zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT. Zdaniem Sądu ujawnienie się obrotu w późniejszym momencie nie zmienia okoliczności, że nabycie udziałów (wierzytelności) przez wykonującego zlecenie powiernicze stanowi element usługi pośrednictwa, a nabywający je pośrednik działa w wykonywaniu usługi podlegającej ustawie o VAT.
Skład orzekający
Małgorzata Długosz-Szyjko
przewodniczący sprawozdawca
Lidia Ciechomska-Florek
sędzia
Maciej Kurasz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia usługi pośrednictwa finansowego w kontekście obrotu udziałami i wierzytelnościami oraz jego zwolnienia z VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie wydane na gruncie ustawy o VAT z 2004 r., ale jego argumentacja może być pomocna przy interpretacji obecnych przepisów dotyczących usług finansowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów VAT dotyczących usług finansowych, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców działających w tym sektorze.
“Czy obrót udziałami to zawsze usługa finansowa zwolniona z VAT? WSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 2243/06 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2007-04-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-07-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Lidia Ciechomska-Florek Maciej Kurasz Małgorzata Długosz-Szyjko /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędzia WSA Asesor WSA Lidia Ciechomska-Florek, Maciej Kurasz, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi G. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... maja 2006 r. nr ... w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że uchylona decyzja nie może być wykonywana, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 440,00,- zł (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia ... lipca 2005 r., wniesionym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w dniu ... lipca 2005 r., G. Sp. z o.o. z/s w W. zwróciła się o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynikało, że Spółka prowadzi działalność obejmującą świadczenie usług telekomunikacyjnych, doradztwo gospodarcze w zakresie telekomunikacji, świadczenie innych usług związanych z sektorem telekomunikacyjnym, a także świadczenie usług w zakresie szeroko rozumianego pośrednictwa finansowego, w skład którego wchodzi m.in. obrót wierzytelnościami i udziałami w spółkach krajowych i zagranicznych. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca zakupiła, działając jako pośrednik, od kontrahentów z J. i H. udziały, które podmioty te posiadały w spółce zarejestrowanej w Polsce w celu zbycia ich podmiotowi [...]. Od podmiotu z J. nabyła ponadto w tym samym celu wierzytelność z tytułu umowy pożyczki udzielonej w/w spółce polskiej. Następnie udziały i wierzytelność z umowy pożyczki zbyła podmiotowi z H. Zdaniem Spółki nabycie udziałów i zbycie ich w ramach świadczenia usług pośrednictwa finansowego podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług, lecz transakcja ta jest zwolniona od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) – dalej powoływanej jako "ustawa o VAT" w związku z poz. nr 3 załącznika nr 4 do ustawy. Transakcja taka – w opinii skarżącej - jest jednocześnie zwolniona z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tj. w Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399) – dalej powoływana jako "ustawa o pcc". Postanowieniem z dnia ... września 2005 r., doręczonym w dniu ... października 2005 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. uznał stanowisko skarżącej Spółki za nieprawidłowe. Organ I instancji uznał, iż sprzedaż udziałów nabytych wcześniej od innego podmiotu stanowi dla skarżącej usługę pośrednictwa finansowego zwolnioną z podatku od towarów i usług zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Zakwestionował natomiast stanowisko skarżącej Spółki w kwestii uznania nabycia udziałów za usługę pośrednictwa finansowego. W opinii organu usługą pośrednictwa finansowego jest sprzedaż udziałów nabytych w celu dalszego nimi obrotu, a nie nabycie udziałów. Równocześnie organ I instancji wskazał, iż świadczącym usługę finansową może być jedynie zbywca udziałów, o ile zostały z jego strony spełnione warunki do uznania tej czynności za pośrednictwo finansowe. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 1 oraz art. 15 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT poprzez ich niewłaściwą wykładnię. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca Spółka podtrzymała stanowisko wyrażone we wniosku o udzielnie wiążącej interpretacji, iż jest podatnikiem podatku VAT z tytułu świadczenia usługi polegającej na zakupie i odsprzedaży udziałów, korzystającej ze zwolnienia z opodatkowania tym podatkiem. Podkreśliła, iż wykonuje czynności polegające na pośrednictwie między podmiotami, z których jeden chce zbyć, a drugi nabyć udziały. Tak rozumiane świadczenie jest usługą w rozumieniu ustawy o VAT, świadczoną w ramach działalności Spółki. W jej opinii kompletna usługa polegająca na nabyciu i odsprzedaży udziałów – jako usługa pośrednictwa finansowego - jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Postanowieniem z dnia ... maja 2006r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił zmiany postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że skarżąca dokonuje obrotu udziałami, który niewątpliwie zawiera się w katalogu usług określanych jako usługi pośrednictwa finansowego. W jego opinii o obrocie udziałami należy mówić jedynie w przypadku zaistnienia kompletnej usługi polegającej na nabyciu i odsprzedaży udziałów, a skarżąca wyraźnie rozdziela dwie transakcje: nabycia oraz zbycia udziałów. Za bezzasadne Dyrektor Izby Skarbowej uznał twierdzenie, że już dokonując zakupu udziałów skarżąca świadczy usługę pośrednictwa finansowego zwolnioną z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. W opinii organu odwoławczego okoliczność, że treścią zobowiązania cywilnoprawnego Spółki jest nabycie udziałów od podmiotów z J. i H., a następnie zbycie ich na rzecz podmiotu [...], nie oznacza, że podatkowo relewantna jest zarówno pierwsza jak i druga czynność. W jego ocenie o opodatkowaniu danej czynności podatkiem od towarów i usług decydują status i charakter w jakim działa podmiot dokonujący świadczenia usług. Dyrektor Izby Skarbowej przywołał stanowisko wyrażone w orzeczeniach Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 1991 r. w sprawie C-60/90, z dnia 6 lutego 1997 r. w sprawie C-80/95 oraz z dnia 20 czerwca 1996 r. w sprawie C-155/94 i uznał, że sprzedaż udziałów nie jest uważana za działalność gospodarczą i w związku z tym nie podlega podatkowi od towarów i usług. Tym samym, w jego ocenie, z tytułu zawarcia umów zakupu i sprzedaży udziałów pomiędzy podmiotami z J. i H. a skarżącą, żadna ze stron tej umowy nie została opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub nie uzyskała od niego zwolnienia. Sprzedawcy zbywali bowiem udziały, które posiadali w spółce zarejestrowanej w Polsce i nie świadczyli usług pośrednictwa finansowego oraz nie zostali opodatkowani z tytułu dokonania tej czynności podatkiem VAT. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem zainteresowania ustawy o VAT jest pośrednictwo finansowe i w takim aspekcie należy odnieść się do działalności Spółki. Skarżąca wprawdzie nabyła udziały, lecz nie powstał u niej obowiązek podatkowy z tytułu samego nabycia udziałów, nie uzyskała ona bowiem obrotu w rozumieniu art. 29 ustawy o VAT. Obrót taki wystąpił dopiero w momencie odsprzedaży udziałów. Z tych względów organ I instancji prawidłowo przyjął, że tylko w przypadku transakcji zbycia zakupionych uprzednio udziałów należało uznać, iż skarżąca świadczy usługę pośrednictwa finansowego, która zgodnie z w/w art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z poz. nr 3 załącznika nr 4 do ustawy korzysta ze zwolnienia od VAT. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa materialnego, to jest art. 43 ust. 1 pkt 1 w związku z poz. 3 załącznika nr 4 oraz art. 15 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie błędne zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy; - naruszenie prawa procesowego, to jest art. 121 § 1 oraz art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja Podatkowa (tj. w Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – dalej powoływana jako "Ordynacja podatkowa", co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, że spór, który zaistniał w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca dokonując zakupu udziałów świadczy usługę pośrednictwa finansowego korzystającą ze zwolnienia od podatku VAT. Stwierdził, że istota tego sporu sprowadza się do pytania czy świadczona przez Spółkę złożona usługa pośrednictwa finansowego, polegająca na nabyciu przez Spółkę udziałów jakie podmiot [...] i [...] posiadają w spółce zarejestrowanej w Polsce i zbyciu tych udziałów podmiotowi [...], jest zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT. Na tym tle pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że świadczenie Spółki na rzecz kontrahentów spełnia przesłanki konieczne do tego by uznać je za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT. Podkreślił przy tym, że organ odwoławczy zgodził się z argumentacją Spółki, uznając, iż czynności polegające na pośrednictwie miedzy podmiotami, z których jeden chce zbyć, a drugi nabyć udziały są w rozumieniu ustawy o podatku VAT usługą świadczona w ramach działalności gospodarczej Spółki. Pełnomocnik skarżącej przywołując przykłady z orzecznictwa dotyczące interpretacji usług pośrednictwa finansowego na gruncie ustawy o VAT z 1993 r. oraz wykładnię językową pojęcia "usług finansowych" wyjaśnił, że obrót prawami majątkowymi jakimi są udziały w spółkach z o.o. także powinien kwalifikować się do usług pośrednictwa finansowego. Wskazał jednocześnie, iż usługa skarżącej Spółki rozumiana jako całość czynności polegających na zakupie, a następnie odsprzedaży udziałów powinna zostać uznana za obrót udziałami, a zatem usługą pośrednictwa finansowego w rozumieniu ustawy o podatku VAT, korzystającą ze zwolnienia od tego podatku. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że zamiar zbycia udziałów powstał u Spółki jeszcze przed ich nabyciem, ponieważ następowało ono w wykonaniu udzielonego pisemnie zlecenia na ich nabycie w celu późniejszej odsprzedaży. W związku z powyższą argumentacją pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w W. jakoby jedynie zbycie nabytych udziałów stanowiło dla Spółki usługę pośrednictwa finansowego, natomiast zbycie udziałów przez podmiot z J. lub z H. nie podlegało w ogóle przepisom ustawy o VAT. Stwierdził jednakże, że nawet przyjmując takie stanowisko, że usługą pośrednictwa finansowego byłaby wyłącznie sprzedaż udziałów, to przedmiotowa transakcja i tak nie byłaby opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W takiej sytuacji transakcja sprzedaży udziałów przez podmiot zagraniczny na rzecz skarżącej podlegałaby opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce, a późniejsza sprzedaż udziałów przez Spółkę na rzecz podmiotu [...] w H. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnik skarżącej stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. naruszył zasadę zaufania do organów podatkowych bowiem dokonał nieuzasadnionej interpretacji stanu faktycznego przedstawionego przez Spółkę, co mogłoby wskazywać, iż nie zapoznał się należycie z jego opisem i nie rozważył argumentacji podniesionej w zażaleniu. Ponadto nie uzasadnił przesłanek, którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzją czym naruszył art. 124 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2006 r. pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał, iż dodatkowym argumentem przemawiającym za uznaniem, że jako obrót udziałami należy rozumieć ogół czynności polegających na ich zakupie i odsprzedaży jest wyjaśnienie zawarte w komentarzu Departamentu Koordynacji i Organizacji Badań Głównego Urzędu Statystycznego do dotyczącego ich grupowania zawartego w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, gdzie jako przykładowe usługi pośrednictwa finansowego wskazano "obrót wierzytelnościami (kupno-sprzedaż) ...". W opinii pełnomocnika skarżącej udziały podobnie jak wierzytelności są prawami majątkowymi, tak więc wnioski płynące ze wskazanej wypowiedzi GUS należy uwzględnić również przy definiowaniu pojęcia "obrót udziałami". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Istota tego sporu sprowadza się do pytania, czy świadczona przez skarżącą usługa pośrednictwa finansowego – obrót udziałami i wierzytelnościami stanowi sekwencję czynności polegających na nabyciu przez Spółkę udziałów (wierzytelności) jakie podmiot [...] i [...] posiadają w spółce zarejestrowanej w Polsce i zbyciu tych udziałów podmiotowi holenderskiemu i jako tak rozumiana całość jest zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT. Czy też jak twierdzą organy podatkowe usługą pośrednictwa finansowego w przedmiotowym przypadku jest jedynie część tych czynności tj. zbywanie udziałów i wierzytelności w tym celu nabytych. Ich nabywanie nie jest natomiast– zdaniem organów podatkowych - wykonywaniem usługi przez pośrednika, bowiem w tym przypadku świadczenie nie pochodzi od pośrednika, lecz zbywającego udziały i w ogóle nie podlega ustawie o VAT. Stanowiska organu i strony zgodne są co do tego, że usługa pośrednictwa finansowego – obrót wierzytelnościami i udziałami zwolniona jest od opodatkowania podatkiem VAT. Do rozstrzygnięcia pozostaje zatem kwestia, czy obrót udziałami (wierzytelnościami) polegający na nabywaniu ich we własnym imieniu w celu zbycia podmiotowi trzeciemu i następnie zbywaniu osobie zlecającej może być uznany jako całość za świadczenie usług pośrednictwa finansowego w rozumieniu ustawy o VAT. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT nie budzi wątpliwości, że udziały czy wierzytelności, jako prawa majątkowe, nie są towarem. Ustawa ta nie zawiera samodzielnej i pozytywnej definicji pojęcia "usługa", stanowiąc jedynie w art. 8 ust. 1, iż przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...). Świadczeniem usług jest również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej (pkt 1 cyt. przepisu). Z kolei w myśl art. 8 ust. 3 tejże ustawy, usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, co do zasady, podziela prezentowane przez organy podatkowe stanowisko, że sprzedaż "wierzytelności własnej" nie jest świadczeniem usług przez jej zbywcę w rozumieniu ustawy o VAT, a zatem z tego tytułu nie powstaje u niego obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług. Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie podjętym już na tle ustawy o podatku od towarów i usług obowiązującej od 1 maja 2004 r. I tak, w wyroku z dnia 5 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 2869/06 (niepublikowany) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż dokonana przez cedenta sprzedaż wierzytelności własnej nie stanowi ani dostawy towarów, ani świadczenia usługi w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, nie mieszcząc się tym samym w zakresie przedmiotowym opodatkowania tym podatkiem. Zważyć jednakże należało, że poddane interpretacji organów podatkowych przepisy ustawy o VAT rozpatrywane być winny w tym przypadku nie tylko w odniesieniu do czynności zbywania własnych udziałów lub wierzytelności, ale przede wszystkim w kontekście świadczenia usługi pośrednictwa. Zasadnie Skarżąca podnosiła znaczenie tej okoliczności. Przedmiotem jej zapytania były bowiem czynności polegające na odpłatnym nabyciu wierzytelności, w więc czynności, których stroną obok zbywcy udziałów (wierzytelności) jest także jej nabywca - w tym przypadku podmiot zajmujący się pośredniczeniem w obrocie prawami, który nabywa udziały i wierzytelność w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, w celu jej odsprzedaży i następnie dokonuje ich zbycia zlecającemu. W ocenie Sądu, rację ma Skarżąca twierdząc, iż tego rodzaju nabywanie wierzytelności składa się na złożoną usługę pośrednictwa finansowego. Jest zatem odpłatnym świadczeniem usług, objętym zakresem przedmiotowym ustawy o VAT. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 1995 r., sygn. akt III SA 1125/94 (LEX nr 24347), wydanym na gruncie obowiązujących wówczas – ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz.53, z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o VAT z 1993 r." oraz ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 4, poz. 23, z późn. zm.), ale dotyczącym analogicznego, jak w niniejszej sprawie, problemu opodatkowania jednym z tych dwóch podatków, czynności bankowej polegającej na nabyciu przez bank wierzytelności i traktowania tego nabycia jako usługi, Sąd stwierdził m.in., iż kupno wierzytelności stanowi obrót wierzytelnościami mieszczący się w zakresie podbranży 94101 "Usługi bankowe" obowiązującej wówczas Klasyfikacji Usług, a więc usług zwolnionych od podatku od towarów i usług na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT z 1993 r., co oznaczało, iż czynność ta nie podlegała opłacie skarbowej. W wyroku tym Sąd stwierdził również, iż w potocznym rozumieniu o usłudze myśli się wtedy kiedy usługodawca odbiera za swoje świadczenie zapłatę wprost od usługobiorcy, a nie wtedy kiedy do usługi "dopłaca", bank istotnie kupił wierzytelność, ale równocześnie za określoną cenę – niższą od nominalnej –"uwolnił" sprzedawcę od konieczności jej dochodzenia. Z kolei w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 1997 r., sygn. akt FPS 4/97 (ONSA 1997/3/107), powoływanej przez Skarżącą, Sąd wyjaśniając wątpliwość prawną dotyczącą kwestii opodatkowania umowy sprzedaży wierzytelności stwierdził m.in., że " (...) umowy, w tym umowy sprzedaży, objęte działalnością usługową wymienioną w poz. 13 załącznika nr 2 do ustawy o VAT z 1993 r., stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a) ustawy o opłacie skarbowej w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT z 1993 r. nie podlegają opłacie skarbowej (wyłączenie przedmiotowe). W tej sytuacji bez znaczenia jest to, która ze stron umowy: sprzedawca czy kupujący – usługodawca, świadcząc usługi w zakresie obrotu wierzytelnościami objęte przepisem art. 2 ust. 1 ustawy o VAT z 1993 r., korzysta ze zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W każdym z tych przypadków zostaje wyczerpana dyspozycja art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a) ustawy o opłacie skarbowej, co prowadzi do wyłączenia obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej w sytuacji sprzedaży własnych praw majątkowych (wierzytelności) osobie trudniącej się zarobkowo wykonywaniem działalności w zakresie usług finansowych, w tym obrotem wierzytelnościami." Podobnie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2000 r., sygn. akt FPS 11/00 (ONSA 2001/2/55) dotyczącej obrotu obligacjami Sąd sformułował tezę, iż "umowa sprzedaży obligacji (wierzytelności z obligacji) nie podlega opłacie skarbowej na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a) ustawy o opłacie skarbowej, jeżeli przynajmniej w stosunku do jednej strony tej umowy, będącej podatnikiem podatku od towarów i usług, ma ona charakter usługi finansowej zwolnionej od tego podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT z 1993 r.". W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, pomimo iż powołane wyżej orzeczenia wydane zostały na gruncie ówcześnie obowiązujących stanów prawnych, i ich zasadniczym przedmiotem była sprawa zwolnienia od opłaty skarbowej, to niemniej przedstawiony w nich sposób rozumowania odnoszący się do kwestii opodatkowania podatkiem od towarów i usług bądź zwolnienia od tego podatku transakcji obrotu wierzytelnościami i w konsekwencji objęcia bądź zwolnienia obowiązkiem w zakresie opłaty skarbowej- można odnieść również do niniejszej sprawy. Uwzględniając to rozumowanie stwierdzić należy, iż nabywanie przez Skarżącą (w ramach działalności gospodarczej polegającej na pośredniczeniu w obrocie wierzytelnościami i udziałami) od podmiotów gospodarczych (przedsiębiorców) ich własnych udziałów lub wierzytelności, w celu dalszej odsprzedaży, jest częścią usługi pośrednictwa finansowego. W sprawie niniejszej organy podatkowe nie kwestionowały tego, że obrót udziałami i wierzytelnościami podlega ustawie o podatku od towarów i usług i jest zwolniony od podatku. Twierdziły jedynie, że ustawie o VAT podlegać będzie jedynie część czynności wykonywanych w ramach pośrednictwa finansowego tj. czynności zbycia udziałów, a to ze względu na to, że w tym przypadku nie występuje typowe pośrednictwo, gdyż skarżąca nabywała udziały we własnym imieniu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zauważa się przy tym pewien brak konsekwencji. Albowiem z jednej strony organ stwierdza, iż o obrocie udziałami należy mówić jedynie w przypadku zaistnienia kompletnej usługi polegającej na nabyciu i odsprzedaży udziałów i zarzuca skarżącej rozdzielanie transakcji nabycia i sprzedaży udziałów. Z drugiej jednakże strony organ odwoławczy oceniając konsekwencje podatkowe wykonywania pośrednictwa finansowego sam rozdziela te czynności i uznaje, że ustawie o VAT podlegać będzie jedynie część wykonywanych obowiązków, tj. zbycie praw. Zważywszy, że istotą pośrednictwa jest dokonywanie obu tych czynności tj. nabywanie praw i ich zbywanie oraz, że wynagrodzeniem z tytułu usług pośrednictwa jest prowizja stanowiąca różnicę między ceną sprzedaży a ceną nabycia udziałów (wierzytelności), takie rozdzielanie poszczególnych faz usługi dla odrębnej oceny ich świetle ustaw podatkowych nie znajduje żadnego logicznego ani prawnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu ujawnienie się obrotu w późniejszym momencie nie zmienia okoliczności, że nabycie udziałów (wierzytelności) przez wykonującego zlecenie powiernicze stanowi element usługi pośrednictwa, a nabywający je pośrednik działa w wykonywaniu usługi podlegającej ustawie o VAT. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w tekście "p.p.s.a.") Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd nie odniósł się do stanowiska Skarżącej dotyczącego interpretacji art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2005, Nr 41, poz. 399 ze zm.), ponieważ zaskarżone orzeczenie nie interpretuje tych przepisów. Zakres, w jakim uchylona decyzja nie może być wykonana określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącej koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu przez nią wpisowi oraz kosztom zastępstwa procesowego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI