Orzeczenie · 2025-04-25

III SA/Wa 223/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2025-04-25

NSApodatkoweWysokawsa

odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkoweVATOrdynacja podatkowaprawo do obronyTSUEpostępowanie podatkowebyły prezes zarząduspółka z o.o.

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę N.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego prezesa zarządu spółki za zaległości w podatku od towarów i usług. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 116, poprzez uznanie jego odpowiedzialności mimo braku wpływu na zarządzanie spółką i bezskuteczności egzekucji. Sąd, odwołując się do wyroku TSUE C-277/24, uznał, że naruszono prawo do obrony skarżącego, ponieważ nie zapewniono mu dostępu do akt postępowania wymiarowego, które stanowiło podstawę do określenia zobowiązań spółki. Bez dostępu do tych akt, skarżący nie mógł skutecznie podważyć ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ w postępowaniu wymiarowym. Sąd podkreślił, że prawo do obrony obejmuje prawo do bycia wysłuchanym i dostępu do akt, a ostateczny charakter decyzji administracyjnej nie może uzasadniać naruszenia istoty tego prawa. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania, uznając, że ocena odpowiedzialności skarżącego jest przedwczesna do czasu uzupełnienia postępowania przez organ zgodnie z wytycznymi sądu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie konieczności zapewnienia przez organy podatkowe pełnego dostępu do akt postępowania wymiarowego osobom trzecim, które mogą być pociągnięte do odpowiedzialności solidarnej, w celu zagwarantowania im prawa do obrony.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie opiera się na interpretacji prawa unijnego (TSUE) i może wymagać dalszych zmian w krajowych procedurach podatkowych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy osoba trzecia, potencjalnie odpowiedzialna za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, ma prawo być stroną w postępowaniu wymiarowym dotyczącym ustalenia tego zobowiązania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, osoba trzecia nie jest stroną postępowania wymiarowego, ale musi mieć możliwość skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w tym postępowaniu w toku ewentualnego postępowania w przedmiocie jej odpowiedzialności solidarnej.

Uzasadnienie

TSUE w wyroku C-277/24 orzekł, że prawo do obrony osoby trzeciej wymaga dostępu do akt postępowania wymiarowego i możliwości podważenia jego ustaleń w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności solidarnej, nawet jeśli nie była stroną postępowania wymiarowego.

Czy zapewnienie dostępu do akt postępowania wymiarowego osobie trzeciej, potencjalnie odpowiedzialnej za zobowiązania podatkowe spółki, jest warunkiem koniecznym do prawidłowego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie jej odpowiedzialności solidarnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, brak zapewnienia dostępu do akt postępowania wymiarowego narusza prawo do obrony osoby trzeciej i czyni postępowanie w przedmiocie jej odpowiedzialności solidarnej wadliwym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że naruszenie prawa do obrony poprzez niewłączenie akt postępowania wymiarowego do akt sprawy osoby trzeciej oraz niepoinformowanie jej o możliwości podważania ustaleń decyzji wymiarowej, stanowi podstawę do uchylenia decyzji organu odwoławczego.

Czy organ podatkowy prawidłowo ustalił przesłanki odpowiedzialności solidarnej byłego prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki?

Odpowiedź sądu

Ocena ta jest przedwczesna do czasu uzupełnienia postępowania przez organ zgodnie z wytycznymi sądu dotyczącymi zapewnienia prawa do obrony.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ musi najpierw zapewnić dostęp do akt postępowania wymiarowego i umożliwić stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego, zanim będzie można ocenić prawidłowość zastosowania art. 116 Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2024 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2024 r.

Przepisy (32)

Główne

O.p. art. 116 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, w tym przesłanek pozytywnych (bezskuteczność egzekucji) i negatywnych (egzoneracyjnych).

O.p. art. 107 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe.

O.p. art. 116 § 2

Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki wyłączające odpowiedzialność członka zarządu.

O.p. art. 116 § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § 4

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 133 § 1

Ordynacja podatkowa

Definiuje, kto jest stroną w postępowaniu podatkowym, uzależniając to od odniesienia się czynności organu do interesu prawnego danego podmiotu.

O.p. art. 180 § 1

Ordynacja podatkowa

Nakłada na organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 181

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy obowiązku organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez organ.

O.p. art. 207

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 108 § 2

Ordynacja podatkowa

Dotyczy wymogów formalnych wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej.

P.u.n. art. 11 § 1

Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze

Definiuje niewypłacalność spółki.

P.u.n. art. 11 § 1a

Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze

Definiuje niewypłacalność spółki.

u.p.e.a. art. 59 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 145 § 1