III SA/WA 2229/18

III SA/Wa 2229/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran /sprawozdawca/
Maciej Kurasz
Marta Waksmundzka-Karasińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1723/21 - Wyrok NSA z 2023-03-01
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 59 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca", "spółka") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. uchylające postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z 5 czerwca 2017 r. od nr [...] do nr [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za marzec, maj, czerwiec, sierpień, listopad 2012 r., w łącznej kwocie należności głównej 814.003,20 zł., plus należne odsetki za zwłokę. Podstawę prawną wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiły deklaracje VAT-7.
Celem realizacji należności dochodzonych ww. tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej "upea") wystosował do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.
Postanowieniem z [...] marca 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 upea, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 5 czerwca 2017 r. od nr [...] do nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny, powołując się na działania podejmowane w trybie art. 36 upea w toku postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie innych tytułów wykonawczych, stwierdził, że nie przyniosły one wymiernych efektów. Wszczęte na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne również nie doprowadziło do wyegzekwowania należności przypadających na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. Wobec powyższego stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym uzyskanie środków pieniężnych pozwalających zaspokoić chociażby wydatki egzekucyjne nie będzie możliwe.
Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia, skarżąca, pismem z 20 kwietnia 2018 r. złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzucając naruszenie art. 59 § 2 upea poprzez zastosowanie w sprawie, mimo, że NUS był zobowiązany umorzyć przedmiotowe postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 34 § 4 bądź art. 59 § 1 pkt 2 upea z uwagi na nieistnienie obowiązku. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że pismami z 14 czerwca 2017 r. wniosła m.in. zarzut nieistnienia obowiązku, zaś w wyniku zaskarżenia obu niekorzystnych dla spółki postanowień wydanych przez organy w niniejszej sprawie, kwestia ta będzie przedmiotem rozstrzygnięcia ze strony sądu administracyjnego. Stwierdziła, że skoro złożyła ona podania o zaliczenie zwrotu VAT wynikającego z deklaracji VAT-7 za lipiec, wrzesień, październik, listopad 2011 r. na poczet zobowiązań wynikających z deklaracji VAT-7 za marzec, maj, czerwiec, sierpień, listopad 2012 r., a w obrocie prawnym nie funkcjonuje żadna decyzja (postanowienie), która swoją mocą prawną mogłaby wstrzymać powyższe zwroty, należy uznać, iż prowadzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie było niedopuszczalne. Powyższe świadczy o tym, że obowiązek w ogóle nie istniał, a to powinno prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 upea.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako "DIAS’ Albo "organ odwoławczy") po zapoznaniu się z argumentacją zawartą w zażaleniu oraz aktami przedmiotowej sprawy, postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. uchylił do ponownego rozpatrzenia postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] marca 2018 r.
W uzasadnieniu ww. postanowienia organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, na podstawie którego jednoznacznie można byłoby stwierdzić, że w dniu podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z 29 marca 2018 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z 5 czerwca 2017 r. nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ egzekucyjny na udowodnienie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 upea powołał się bowiem na analizę dokonaną na podstawie wystąpień do innych organów i do zobowiązanej spółki, jak i uzyskanych na te wystąpienia odpowiedzi. Jednakże zauważyć należy – wskazał organ odwoławczy - że powyższe wystąpienia i uzyskane odpowiedzi pochodzą w szczególności z 2014 r., tj. z okresu poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia o ponad trzy lata. Zauważyć także należy, że relacje poborcy skarbowego o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych pochodzą z kolei z 2016 r., tj. z okresu poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia o ponad rok. DIAS podkreślił, że w przypadku niemożności ustalenia miejsca prowadzenia działalności gospodarczej spółki ani jej żadnego majątku, można przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym mającym na celu wyegzekwowanie od spółki należności, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednakże ustalenia takie nie mogą się opierać na informacjach uzyskanych w okresie znacznie poprzedzającym wydanie postanowienia na podstawie art. 59 § 2 upea. Czyni to wydane rozstrzygnięcie dowolnym i implikuje jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 138 § 2 KPA w związku z art. 59 § 2 upea, poprzez uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia mimo, że obowiązek nie istnieje i tym samym podstawą umorzenia w niniejszej sprawie powinien być przepis art. 59 § 1 upea,
2) art. 59 § 1 pkt 2 upea poprzez niewskazanie przez DIAS w postanowieniu okoliczności związanych z nieistnieniem obowiązku, które powinny być wzięte pod uwagę przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy,
3) art. 6, art. 7 i art. 8 KPA poprzez naruszenie zasad w nich zawartych,
4) art. 124 § 2 KPA w zw. z art. 9 KPA poprzez nie odniesienie się przez DIAS w postanowieniu do zarzutów oraz argumentacji spółki zawartej w złożonym zażaleniu.
W treści skargi Skarżąca podniosła zarzuty tożsame z zawartymi w zażaleniu z dnia 20 kwietnia 2018 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "ppsa") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ppsa).
Z treści przepisu art. 134 § 1 ppsa wynika z kolei, że sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ppsa. Zgodnie z jego treścią, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga nie jest zasadna.
Organ odwoławczy uchylając postanowienie organu I instancji nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. W szczególności, zdaniem sądu zaskarżone postanowienie nie narusza przepisu art. 59 § 2 upea. Zgodnie z jego treścią postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Mając na uwadze treść powołanego przepisu, organ odwoławczy słusznie uznał, że organ egzekucyjny nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, na podstawie którego w sposób jednoznaczny można stwierdzić, że w dacie podejmowania przez niego rozstrzygnięcia (29 marca 2018 roku) w prowadzonym wobec skarżącej postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zdaniem sądu, jak to wskazał też organ odwoławczy, nie budzi wątpliwości, że w wypadku niemożności ustalenia miejsca prowadzenia działalności gospodarczej skarżącej ani jej żadnego majątku, można przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym mającym na celu wyegzekwowanie należności, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednakże – co słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - ustalenia takie nie mogą się opierać na informacjach uzyskanych w okresie znacznie poprzedzającym wydanie postanowienia na podstawie art. 59 § 2 upea. Powinny być one aktualne, tj. ujawniać stan zbliżony do daty wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego z 29 marca 2018 roku, organ egzekucyjny umorzył postępowanie bez ustalenia stanu faktycznego aktualnego na datę wydania postanowienia w trybie art. 59 § 2 upea.
W tych okolicznościach organ odwoławczy zasadnie uchylił postanowienie organu egzekucyjnego polecając mu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji.
Zdaniem sądu, niezasadne jest stanowisko skarżącej w myśl którego przyczyną umorzenia postępowania winna być okoliczność nieistnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym. Niedopuszczalne jest podnoszenie tego zarzutu w niniejszym postępowaniu. Nie jest bowiem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a..
W ocenie sądu błędny i niezrozumiały jest pogląd skarżącej zgodnie z którym w każdym toczącym się z jej udziałem postępowaniu, kompleksowo rozstrzygane będą kwestie, które powinny być rozpoznawane w ściśle określonych trybach przewidzianych przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy mieć na uwadze, że - jak wskazały organy, zaś skarżąca nie zaprzeczyła temu stanowi rzeczy - spółka skorzystała z przysługującego jej prawa i na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. złożyła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Niedopuszczalne jest, by w ramach postępowania w niniejszej sprawie były rozpoznawane zarzuty, które mogą stanowić przedmiot odrębnych postępowań administracyjnych, w tym uruchamianych na podstawie art, 33 § 1 u.p.e.a.. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z tych powyższych przyczyn, zdaniem sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza wskazanych w skardze przepisów. Zdaniem sądu również zarzucony w skardze brak pełnego odniesienia się przez organ odwoławczy do argumentacji skarżącej podniesionej w zażaleniu, nie może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Brak pełnego odniesienia się do argumentacji skarżącej stanowi naruszenie przepisów postępowania. Zgodnie jednak z treścią art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ppsa, naruszenie to mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia gdyby miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu taka okoliczność nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu, o czym była mowa we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia.
Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę jako niezasadną.