III SA/WA 2225/18

III SA/Wa 2225/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Dziedzic-Chojnacka /sprawozdawca/
Elżbieta Olechniewicz /przewodniczący/
Ewa Izabela Fiedorowicz
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Sygn. powiązane
III FSK 1690/21 - Wyrok NSA z 2023-03-09
III FZ 379/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne dostarczenie listu oddala skargę
Uzasadnienie
J.P. (dalej: Skarżący, Strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS, organ odwoławczy) postanowienie z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne dostarczenie listu.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 10 marca 2018 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne dostarczenie listu, powołując się na art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: O.p. lub Ordynacja podatkowa).
W uzasadnieniu wniosku Skarżący wyjaśnił, iż w dniu 4 marca 2018 r. został poinformowany na poczcie, że list o numerze [...] został zwrócony do nadawcy, tj. do Izby Administracji Skarbowej w W. Wyjaśnił, że ze względu na błędną awizację, a także brak awizacji powtórnej, został wprowadzony w błąd, że list był do odbioru do dnia 5 marca 2018 r. W ocenie Strony, list nie może zostać uznany za prawidłowo doręczony, ponieważ Strona nie odebrała go bez własnej winy.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018r. DIAS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne dostarczenie listu. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że nie jest terminem procesowym termin do złożenia wniosku o ponowne dostarczenie listu, w związku z czym nie może on zostać przywrócony na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, a brak normy prawnej do rozpatrzenia złożonego wniosku stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.
Pismem z dnia 4 maja 2018 r. Strona wniosła zażalenie.
DIAS postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazał, że skierowana do Strony przesyłka o nr [...] została pierwszy raz awizowana w dniu 16 lutego 2018 r., powtórne awizo nastąpiło w dniu 26 lutego 2018 r., natomiast zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 3 marca 2017 r. Powyższa przesyłka została zatem zasadnie uznana za doręczoną w dniu 2 marca 2018 r. i pozostawiona zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem w aktach sprawy.
Organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi zatem na fakt, że przesyłka ta została uznana za doręczoną w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, brak jest podstaw do ponownego dostarczenia wskazanej we wniosku przesyłki. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz. Przepisy Ordynacji podatkowej wykluczają możliwość ustalenia dwóch różnych dat doręczenia pisma.
DIAS zauważył, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przewidzianej, a nie z zapoznaniem się z treścią pisma przez stronę jak i z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę. Wobec powyższego nie jest możliwe ponowne wysłanie do Strony ww. przesyłki.
Odnosząc się do wskazanej przez Stronę błędnej awizacji i braku awizacji powtórnej, organ odwoławczy stwierdził że wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami, mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Samo twierdzenie Strony o niewłaściwej awizacji pisma nie może doprowadzić do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie zastępczym z art. 150 Ordynacji podatkowej.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne dostarczenie listu. Organ wskazał, że przepisy Ordynacji podatkowej wykluczają możliwość ponownego dostarczenia pisma uprzednio uznanego za doręczone.
DIAS stwierdził również, że brak normy prawnej do rozpatrzenia złożonego wniosku stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania stosownie do art. 165a§ 1 Ordynacji podatkowej.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia postanowienia DIAS z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie:
- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej przez ich niewłaściwe zastosowanie, pomimo że oczywiście wadliwe rozstrzygnięcie DIAS o pozostawieniu wniosku Strony o ponowne dostarczenie listu (z decyzją) bez rozpatrzenia jako wydane z rażącym naruszeniem prawa winno być uchylone, a sprawa wniosku skierowana do merytorycznego zbadania, co skutkuje odebraniem Stronie możliwości obrony jej praw w postępowaniu podatkowym;
- art. 150 § 2-4 Ordynacji podatkowej przez błędne uznanie, że termin na podjęcie awizowanej przesyłki nie podlega przywróceniu, gdy tymczasem jest to jeden z terminów procesowych do dokonania czynności procesowej, jaką jest odbiór kierowanej do strony przesyłki zawierającej korespondencję urzędową, a zatem sam w sobie podlega przywróceniu i w konsekwencji wniosek złożony przez Skarżącego winien był być merytorycznie rozpoznany, co skutkowało wadliwym zaakceptowaniem jako prawidłowego rozstrzygnięcia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania;
- art. 122 Ordynacji podatkowej przez brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w kontekście ustalenia istnienia niezależnej od Skarżącego przesłanki przywrócenia mu terminu do odbioru korespondencji, co doprowadziło do nieprawidłowego pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia;
- art. 120 Ordynacji podatkowej przez nieuzasadnione pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia pomimo nałożonego na organ podatkowy obowiązku rzetelnego rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia o istotnych prawach i obowiązkach podatnika, co doprowadziło do niezasadnego utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia;
- art. 162 § 1 Ordynacji podatkowa przez brak merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku o przywrócenie terminu procesowego do odbioru przesyłki poleconej pomimo oczywistego charakteru wniosku i jego przedmiotu, co doprowadziło do bezpodstawnego pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia;
- art. 162 § 4 w zw. z art. 162 § 1-3 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię pojęcia "terminu procesowego" i niezasadne wyeliminowanie z zakresu znaczeniowego tego pojęcia terminu przewidzianego ustawą na odbiór awizowanej do podatnika przesyłki, co doprowadziło do niezasadnego pozostawienia wniosku podatnika bez rozpatrzenia;
- art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej przez jego niewłaściwą wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że zakres podania z dnia 4 stycznia 2018 r. złożonego przez podatnika nie był wystarczający dla nadania prawidłowego biegu złożonemu podaniu, co doprowadziło do niezasadnego zaakceptowania jako prawidłowego rozstrzygnięcia o pozostawieniu wniosku z 4 stycznia 2018 r. bez rozpatrzenia i utrzymania go w mocy;
- art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej przez niezasadne zaakceptowanie jako prawidłowe postępowania organu podatkowego polegającego na wezwaniu podatnika do usunięcia braków formalnych wniosku, pomimo wyczerpującego i pozwalającego organowi na pełne zidentyfikowanie przedmiotu podania sposobu jego sprecyzowania, co wykluczało możliwość zastosowania tych przepisów, a które błędnie zastosowane dały organowi formalną podstawę do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, co skutkowało wadliwym utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się bezzasadna.
Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 169 § 1 i 4 O.p. poprzez nieuchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. i nieskierowanie wniosku Strony do merytorycznego zbadania.
Skoro w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne dostarczenie listu ani nie stwierdził naruszenia przepisów wskazanych przez Stronę w zażaleniu czy też innych przepisów prawa, to rozstrzygnięcie DIAS zawarte w skarżonym postanowieniu jest słuszne i nie narusza art. 233 § 1 pkt 1 O.p.
Brak było zatem podstaw do uchylenia postanowienia wydanego przez DIAS czy też przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Bezpodstawny jest także zarzut błędnej wykładni przepisów art. 150 § 2-4 O.p. przez błędne uznanie, że termin na podjęcie awizowanej przesyłki nie podlega przywróceniu.
Sąd wskazuje, iż w przypadku braku możliwości doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej (pod adresem miejsca zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju) lub art. 149 Ordynacji podatkowej (pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy) zastosowanie ma doręczenie pisma na zasadach określonych w art. 150 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że skorzystanie z art. 150 Ordynacji podatkowej powinna poprzedzić nieudana próba doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149 tej ustawy. Operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje wówczas pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (art. 150 § 1 pkt 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej.
W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Skierowana do Strony przesyłka o nr [...] została pierwszy raz awizowana w dniu 16 lutego 2018 r., powtórne awizo nastąpiło w dniu 26 lutego 2018 r., natomiast zwrot przesyłki do nadawcy (tj. Izby Administracji Skarbowej w W.) nastąpił w dniu 3 marca 2018 r.
Powyższa przesyłka została zatem skutecznie doręczona w dniu 2 marca 2018 r. i pozostawiona zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem w aktach sprawy.
Z uwagi na fakt, że przesyłka ta została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej brak jest zatem podstaw do ponownego dostarczenia wskazanej we wniosku przesyłki.
Sąd podziela pogląd DIAS, iż doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz, a przepisy Ordynacji podatkowej wykluczają możliwość ustalenia dwóch różnych dat doręczenia pisma. Trzeba też mieć na uwadze, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przewidzianej, a nie z zapoznaniem się z treścią pisma przez stronę, jak i z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2010r. sygn. akt II FSK 637/09).
Wobec powyższego, zasadnie organ odwoławczy wskazał, iż nie jest możliwe ponowne wysłanie do Strony w/w przesyłki o nr [...].
Wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej należy uznać zatem za nieuzasadniony.
Przede wszystkim jednak Sąd wskazuje, iż Ordynacja podatkowa reguluje dwa typy terminów: nałożone na stronę postępowania, które określa się mianem terminów procesowych, oraz instrukcyjne, wiążące organy podatkowe. Przykładem terminów procesowych jest termin do złożenia odwołania od otrzymanej decyzji (14 dni, liczone od dnia jej doręczenia) lub zażalenia od otrzymanego postanowienia (7 dni, liczone od dnia jego doręczenia). Przekroczenie terminu procesowego prowadzi wprawdzie do bezskuteczności czynności dokonanej po jego upływie, ale możliwe jest jego przywrócenie. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast § 4 tego artykułu wskazuje, że przepisy § 1-3 dotyczące przywracania terminu stosuje się do terminów procesowych.
Mając powyższe na uwadze słusznie DIAS wywiódł, że nie jest terminem procesowym termin do złożenia wniosku o ponowne dostarczenie listu, w związku z czym nie może on zostać przywrócony na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.
Dlatego też merytoryczne rozstrzygnięcie, zawarte w skarżonym postanowieniu DIAS, jest zgodne z przepisami prawa.
Jak wykazano powyżej, przepisy Ordynacji podatkowej wykluczają możliwość ponownego dostarczenia, uznanego za doręczonego pisma.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady legalizmu zapisanej w art. 120 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, Sąd wskazuje, że jeżeli treść skarżonej decyzji czy – jak w tym przypadku – postanowienia - nie odpowiada oczekiwaniom Strony, to nie oznacza to automatycznie naruszenia zasady legalizmu. Okoliczność, iż Strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie świadczy o tym, że zostało ono podjęte z naruszeniem prawa. Strona ma prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 1434/11).
Ponieważ zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie DIAS z dnia [...] kwietnia 2018 r., zostały wydane w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, brak jest podstaw do uznania, iż doszło w tym przypadku do naruszenia zasady legalizmu. Tym samym zarzut naruszenia art. 120 O.p. uznać należy za bezzasadny.
Brak jest podstaw do uznania naruszenia w przedmiotowej sprawie art. 122 Ordynacji podatkowej, który nakazuje organowi podatkowemu podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Statuuje on tzw. zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym, oznaczającą obowiązek organu podatkowego zgromadzenia dowodów co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie nie naruszyło powołanej powyżej zasady proceduralnej. Podjęte bowiem zostały niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej).
Zgodnie z art. 165a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Użyty w komentowanym przepisie zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoją na przeszkodzie przepisy prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 2207/06).
Brak normy prawnej do rozpatrzenia złożonego przez Stronę wniosku z dnia 10 marca 2018 r. stanowił podstawę do odmowy wszczęcia postępowania stosownie do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Słusznie zatem DIAS zastosował w niniejszej sprawie ten przepis O.p.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów, zauważyć należy, że Strona nie była wzywana w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 10 marca 2018 r. Zarzut naruszenia ww. przepisu należy zatem uznać za bezpodstawny.
Natomiast zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej odnosi się do podania Strony z dnia 4 stycznia 2018 r., które nie było przedmiotem niniejszego postępowania. Zarzuty ten zatem uznać należy za bezzasadny.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przedstawionych przez Stronę w skardze przepisów O.p.
Skargę zatem należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a. jako bezzasadną.