III SA/Wa 2170/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-07
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyosoby fizycznekapitały pieniężneprawa majątkowestwierdzenie nieważnościnieostateczna decyzjaniedopuszczalność zażaleniazmiana zakresu postępowaniaOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki na postanowienie Szefa KAS stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na odmowę zmiany zakresu postępowania, uznając, że wniosek o stwierdzenie nieważności nieostatecznej decyzji nie wszczyna postępowania.

Podatniczka zaskarżyła postanowienie Szefa KAS o niedopuszczalności zażalenia na odmowę zmiany zakresu postępowania podatkowego. Spór dotyczył tego, czy wniosek o stwierdzenie nieważności nieostatecznej decyzji podatkowej wszczyna postępowanie. Sąd uznał, że taki wniosek nie wszczyna postępowania, a zatem odmowa uwzględnienia żądania zmiany zakresu postępowania była zasadna, a zażalenie niedopuszczalne. W konsekwencji skarga podatniczki została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi P. W. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy uwzględnienia żądania zmiany zakresu postępowania dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatniczka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa KAS z marca 2022 r., a następnie rozszerzyła żądanie o decyzję z sierpnia 2022 r. Szef KAS postanowieniem z listopada 2022 r. odmówił uwzględnienia żądania zmiany zakresu postępowania, wskazując, że wniosek o stwierdzenie nieważności nieostatecznej decyzji nie wszczyna postępowania. Następnie postanowieniem z lipca 2023 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na powyższe postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, która nie ma przymiotu ostateczności, nie wszczyna postępowania podatkowego. W związku z tym odmowa uwzględnienia żądania zmiany zakresu postępowania była prawidłowa, a zażalenie na to postanowienie było niedopuszczalne. Sąd podkreślił, że zgodnie z Ordynacją podatkową, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy wyłącznie decyzji ostatecznych, a w przypadku wniosku dotyczącego decyzji nieostatecznej organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej nie wszczyna postępowania podatkowego. W takiej sytuacji organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Uzasadnienie

Przepisy Ordynacji podatkowej (art. 247 § 1) jednoznacznie stanowią, że przedmiotem stwierdzenia nieważności może być wyłącznie decyzja ostateczna. W przypadku wniosku dotyczącego decyzji nieostatecznej, organ powinien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania (art. 249 § 1). Doręczenie takiego wniosku organowi nie jest datą wszczęcia postępowania, jeśli postępowanie nie może być wszczęte.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 165 § 1-3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 165a

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 167 § 1-2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 249 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 236 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 237

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 228 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej nie wszczyna postępowania podatkowego. Na postanowienie o odmowie uwzględnienia żądania zmiany zakresu postępowania nie przysługuje zażalenie.

Odrzucone argumenty

Złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszej instancji wszczęło postępowanie, które mogło ulec rozszerzeniu. Postanowienie o odmowie uwzględnienia żądania zmiany zakresu postępowania było wadliwe. Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia było nieprawidłowe. Naruszenie art. 125 O.p. poprzez "rozczłonowanie" postępowania. Naruszenie art. 165 §1 i §3 O.p. poprzez uznanie, że postępowanie nie zostało wszczęte. Naruszenie art. 165a §1 O.p. poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Naruszenie art. 167 §1 i §2 O.p. poprzez nieuznanie żądania rozszerzenia zakresu. Naruszenie art. 247 O.p. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji I i II instancji. Naruszenie art. 228 §1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. poprzez bezprawne stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia.

Godne uwagi sformułowania

"w art. 247 § 1 o.p. przesądzono w sposób jednoznaczny, że w postępowaniu podatkowym przedmiotem stwierdzenia nieważności może być wyłącznie decyzja ostateczna" "żądanie strony wszczyna postępowanie podatkowe jedynie wówczas, gdy prowadzenie takiego postępowania jest dopuszczalne w myśl obowiązujących przepisów" "nie ulega wątpliwości, że decyzja, która nie ma przymiotu ostateczności, nie może być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ani na wniosek, ani z urzędu." "Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie."

Skład orzekający

Maciej Kurasz

przewodniczący

Jacek Kaute

sprawozdawca

Agnieszka Baran

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wszczynania postępowań w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznych oraz dopuszczalności zażaleń na postanowienia o odmowie zmiany zakresu postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu podatkowym, związanej z wnioskami o stwierdzenie nieważności i zmianę zakresu postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym, które mogą mieć znaczenie dla wielu podatników. Wyjaśnia, kiedy wniosek o stwierdzenie nieważności jest skuteczny i jakie są konsekwencje prawne.

Czy wniosek o nieważność nieostatecznej decyzji podatkowej ma sens? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.

Dane finansowe

WPS: 7 273 543 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2170/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran
Jacek Kaute /sprawozdawca/
Maciej Kurasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 165§ 1-3, art. 165a, art. 167, art. 247 § 1, art. 249
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Baran, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
Uzasadnienie
Szef Krajowej Administracji Skarbowej po przeprowadzonym postępowaniu podatkowym z zastosowaniem art. 119a i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651, ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), decyzją z 21 marca 2022 r. określił Pani P.W., (dalej: "Skarżąca", "Podatnik"), wysokość zobowiązania podatkowego podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 rok z tytułu kapitałów pieniężnych i praw majątkowych w kwocie w kwocie 7 273 543 zł, dalej także: decyzja pierwszoinstancyjna.
W wyniku wniesionego przez Skarżącą odwołania z 14 kwietnia 2022 r., Szef KAS - działając jako organ odwoławczy - decyzją z [...] sierpnia 2022 r., doręczoną 8 września 2022 r., utrzymał w mocy decyzję Szefa KAS z [...] marca 2022 r., doręczoną 8 września 2022 r.
Pismem z 30 września 2022 r. Podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa KAS z [...] marca 2022 r. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że decyzja pierwszoinstancyjna, powinna zostać usunięta z porządku prawnego, bowiem wg. jej opinii decyzja klauzulowa ma charakter ustalający, a nie deklaratoryjny, a co za tym idzie została wydana po upływie okresu przedawnienia. Stanowisko ww. Strona poparła przedłożoną opinią dra hab. A.B.
Pismem z 24 października 2022 r. Skarżąca wniosła o objęcie postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, oprócz aktu pierwszoinstancyjnego, dodatkowo decyzję Organu odwoławczego. Natomiast w piśmie z 28 października 2022 r. Podatnik zrezygnował ze swojego żądania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej oraz wstrzymania jej wykonania. Jednocześnie w mocy pozostało żądanie Podatnika dot. stwierdzenia nieważności decyzji odwoławczej wraz z żądaniem wstrzymania jej wykonania.
Postanowieniem z [...] listopada 2022 r., działając na podstawie art. 167 § 2 Ordynacji podatkowej, Szef KAS odmówił uwzględnienia wniosku Podatnika wyrażonego w piśmie z 24 października 2022 r. stwierdzając, że - po pierwsze uprawnienie - o którym mowa w art. 167 § 1 Ordynacji podatkowej, przysługuje wyłącznie stronie skutecznie wszczętego postępowania, do czego w realiach sprawy nie doszło. Po drugie - w postępowaniu nieważnościowym, określonym w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, rozpatrywana jest wadliwość indywidualnego aktu prawnego - decyzji ostatecznej - a tym samym żądanie Podatnika, aby objąć przedmiotem takiego postępowania dwie decyzje, nie znajduje oparcia w przepisach Ordynacji podatkowej. Dlatego podanie Podatnika z 24 października 2022 r. zostało potraktowane przez Szefa KAS, jako odrębne żądanie - wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia decyzji odwoławczej i wstrzymania jej wykonania, które zostało załatwione osobnym rozstrzygnięciem. Organ podatkowy pouczył również Skarżącą, że na wydane postanowienie nie przysługuje zażalenie oraz że w tym wypadku Skarżąca może je zaskarżyć w odwołaniu od decyzji.
W zażaleniu z dnia 14 listopada 2022 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 165 § 1 i 3, art. 165a § 1, art. 167 § 1 i 2 oraz art. 247 Ordynacji podatkowej. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Organu pierwszej instancji i uznanie, że toczy się obecnie postępowanie podatkowe w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji odwoławczej.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Szef KAS wskazał, że postanowienie Organu pierwszej instancji zostało wydane na podstawie art. 167 § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem: "Odmowa uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania następuje w drodze postanowienia. Nieuwzględnione żądanie wszczyna odrębne postępowanie podatkowe; przepisy art. 165 § 1-3b stosuje się odpowiednio". Organ odwoławczy zauważył, że ustawodawca nie przyjął, że na postanowienie wydane w tym trybie służy zażalenie. A zatem, jak stanowi art. 237 Ordynacji podatkowej, może być ono zaskarżone w odwołaniu od decyzji.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w zażaleniu, Organ odwoławczy nie stwierdził, aby podstawa prawna zaskarżonego postanowienia była wadliwa, tj. że w istocie jest to postanowienie wydane na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, na które służy zażalenie. Ani sentencja zaskarżonego postanowienia, ani treść uzasadnienia nie dają podstaw do powzięcia takiego wniosku. Zostało ono wydane w reakcji na pismo Skarżącej z dnia 24 października 2022 r. zatytułowane "Rozszerzenie żądania w postępowaniu podatkowym", w którym powołano m.in. art. 167 § 1 Ordynacji podatkowej.
Organ odwoławczy stwierdził, że z urzędu jest mu wiadomo, że w reakcji na zawarte w zażaleniu "wezwanie" do sprostowania podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, skierowane do Organu pierwszej instancji, organ ten postanowieniem z 9 marca 2023 r., odmówił sprostowania tego zaskarżonego postanowienia we wnioskowanym w "wezwaniu" zakresie.
Szef KAS wskazał następnie, że stosownie do art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Stwierdzić zatem należy, że na postanowienie Szefa KAS z [...] listopada 2022 r., nie przysługiwało zażalenie. Zażalenie Skarżącej należy zatem - w myśl przepisów art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej - uznać za niedopuszczalne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowień Organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 125 Ordynacji podatkowej - poprzez celowe i sprzeczne z zasadami ekonomiki postępowań podatkowych "rozczłonowanie" postępowania podatkowego i wydawanie w sprawie wielu postanowień, pomimo tego, że w istocie toczyć winno się jedno postępowanie podatkowe, które co do zakresu żądań Skarżącej było jedynie dwukrotnie modyfikowane
- art. 165 §1 oraz §3 Ordynacji podatkowej - poprzez uznanie, że postępowanie podatkowe nie zostało wszczęte w dniu wniesienia pierwotnego żądania przez Stronę (tj.w dniu 3 października 2022 r.),
- art. 165a §1 Ordynacji podatkowej - poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania,
- art. 167 §1 i §2 Ordynacji podatkowej - poprzez nieuznanie żądania Skarżącej (o rozszerzenie zakresu żądania) w ramach jednego postępowania podatkowego,
- art. 247 Ordynacji podatkowej - poprzez niestwierdzenie nieważności Decyzji II (wydanej w drugiej instancji) oraz Decyzji I (wydanej w pierwszej instancji).
- Art. 228 §1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej - poprzez bezprawne stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia Strony.
W odpowiedzi na skargę Szef Krajowej Administracji Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia tego, czy złożenie przez Skarżącą w dniu 3 października 2022 r. wniosku o stwierdzenie nieważności (i wstrzymanie wykonania) decyzji Szefa KAS z [...] marca 2022 r. wydanej przez ten organ w pierwszej instancji, w sytuacji gdy od tej decyzji zostało złożone uprzednio odwołanie i została ona utrzymana przez Szefa KAS decyzją z [...] sierpnia 2022 r., skutkowało wszczęciem postępowania, które w następstwie złożenia pisma z 24 października 2022 r. uległo rozszerzeniu o żądane stwierdzenie nieważności decyzji Szefa KAS z [...] sierpnia 2022 r. wydanej przez niego w drugiej instancji.
Zdaniem Skarżącej w następstwie złożenia ww. wniosku z 3 października 2022 r. doszło do wszczęcia postępowania podatkowego (tj. fazy postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania), które uległo modyfikacji wynikającej z pisma z 24 października 2022 r. W efekcie powyższego – w ocenie Skarżącej – wadliwie Szef KAS postanowieniem z [...] listopada 2022 r. odmówił uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania. W konsekwencji nieprawidłowe jest zaskarżone do tut. Sądu postanowienie z [...] lipca 2023 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Zdaniem Szefa KAS przedmiotowe postanowienie jest zgodne z prawem. Na tle tak zdefiniowanego sporu rację należało, w ocenie Sądu, przyznać organowi.
Zauważyć należy, że kwestia analogiczna do przedmiotu sporu niniejszej sprawy była częściowo analizowana (w kontekście rozważań dot. braku zasadności zawieszenia postępowania sądowego) przez tutejszy sąd w uzasadnieniu wyroku z 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2509/22 w związku z oceną prawidłowości decyzji z [...] sierpnia 2022 roku. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie jest związany oceną prawną wyrażoną w powyższym wyroku (w istotnym dla niniejszej sprawy zakresie), gdyż wyrok ten nie jest prawomocny, jednak - tak jak sąd w ww. wyroku z 14 kwietnia 2023 r. - nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez Skarżącą.
Zgodnie z art. 165 §1-§3 O.p., postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§1). Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (§2). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (§3).
Zgodnie z art. 165a O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§1 zdanie pierwsze, zdanie drugie nieistotne w sprawie). Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§2).
Natomiast w myśl art. 167 O.p., do czasu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji strona może wystąpić o rozszerzenie zakresu żądania lub zgłosić nowe żądanie, niezależnie od tego, czy żądanie to wynika z tej samej podstawy prawnej co dotychczasowe, pod warunkiem że dotyczy tego samego stanu faktycznego. Termin określony w art. 139 § 1 biegnie na nowo od dnia rozszerzenia zakresu lub zgłoszenia nowego żądania (§1). Odmowa uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania następuje w drodze postanowienia. Nieuwzględnione żądanie wszczyna odrębne postępowanie podatkowe; przepisy art. 165 § 1-3b stosuje się odpowiednio (§2).
Zgodnie z art. 247 §1 O.p. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która (...) [w pkt 1-8 ustawodawca wylicza zamknięty katalog przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji].
Zgodnie z art. 249 O.p. organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności:
1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub
2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 (§1).
Okoliczności, o których mowa w § 1, uwzględnia się również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu (§2).
Nie ulega wątpliwości, że "[w] art. 247 § 1 o.p. przesądzono w sposób jednoznaczny, że w postępowaniu podatkowym przedmiotem stwierdzenia nieważności może być wyłącznie decyzja ostateczna, tzn. decyzja, od której nie służy odwołanie (zob. art. 128)." (M. Niezgódka-Medek [w:] S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, J. Rudowski, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 247.).
Jednocześnie jak wskazuje się w doktrynie "Zgodnie z art. 249 o.p. odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje, podobnie jak wydanie rozstrzygnięcia w takiej sprawie, w drodze decyzji. Artykuł ten jest przepisem szczególnym w stosunku do obowiązującego w postępowaniu zwyczajnym art. 165a o.p., przewidującego w przypadku odmowy wszczęcia takiego postępowania formę postanowienia (zob. wyrok WSA w Kielcach z 2.02.2012 r., I SA/Ke 1/12, LEX nr 1108927; wyrok NSA z 25.11.2016 r., II FSK 3033/14, LEX nr 2190491). Taka odmowa powinna nastąpić, gdy wszczęcie postępowania nadzorczego jest z jakichkolwiek przyczyn niedopuszczalne (M. Niezgódka-Medek [w:] S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, J. Rudowski, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 249.).
Skierowanie przez Skarżącą wniosku z 3 października 2022 r. o stwierdzenie nieważności wydanej w pierwszej instancji przez Szefa KAS decyzji z [...] marca 2022 r, gdy decyzja ta nie miała przymiotu ostateczności, oznaczało, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia tej decyzji pierwszoinstancyjnej było niedopuszczalne i jako takie (samo w sobie) winno skutkować wydaniem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania.
Jak wskazał bowiem WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku (na który powołał się Szef KAS w odpowiedzi na skargę) z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 355/19 "nie ulega wątpliwości, że decyzja, która nie ma przymiotu ostateczności, nie może być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ani na wniosek, ani z urzędu. Zgodnie z treścią art. 247 § 1 O.p. organ podatkowy jest uprawniony rozważać istnienie przesłanek stwierdzenia nieważności tylko w odniesieniu do decyzji ostatecznej. Jeśli natomiast decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności z różnych względów nie ma przymiotu ostateczności (na przykład dlatego, że zostało złożone od niej odwołanie, a wtedy ostateczna jest decyzja wydana przez organ odwoławczy), wówczas na organie podatkowym spoczywa obowiązek wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nieostatecznej decyzji, przy zastosowaniu art. 249 § 1 O.p. (por. szerzej Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. 9. Wolters Kluwer 2015, do art. 249).".
Rozważyć w tym miejscu należy, czy samo złożenie 3 października 2022 r. wniosku o stwierdzenie nieważności skutkowało wszczęciem postępowania, którego zakres mógł ulegać zmianom w następstwie pisma Skarżącej z 24 października 2022 r. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem sytuacji, gdy postępowanie nie może być wszczęte (art. 165 §3 w zw. z art. 165a O.p.).
Jak wskazał tut. Sąd w ww. wyroku z dn. 14 kwietnia 2023 r. "Z treści tych przepisów wynika jednoznacznie, że żądanie strony wszczyna postępowanie podatkowe jedynie wówczas, gdy prowadzenie takiego postępowania jest dopuszczalne w myśl obowiązujących przepisów (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 października 2007 roku, sygn. akt I SA/Łd 235/07).". Datą wszczęcia postępowania (na żądanie strony) jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu (art. 165 §3 O.p.), chyba że ("z zastrzeżeniem" – art. 165 §3 O.p.) postępowanie nie może być wszczęte (co stanowi hipotezę normy prawnej wyrażonej w art. 165a §1 O.p.) i wówczas dzień doręczenia organowi żądania nie jest dniem wszczęcia postępowania (czego procesowym rezultatem jest konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (co stanowi dyspozycję normy prawnej wyrażonej w art. 165a §1 O.p.).
Powyższe rozważania znajdują zastosowanie również na tle postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności na tle art. 249 §1 O.p.
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że dzień doręczenia wniosku organowi podatkowemu nie jest dniem wszczęcia postępowania podatkowego (art. 165 §3 w zw. z art. 165a §1 oraz art. 249 §1 in principio O.p.), w efekcie czego niezbędne jest wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W odniesieniu do wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] marca 2022 r. wydanej przez Szefa KAS w I instancji zostało wydane postanowienie z [...] listopada 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania, utrzymane w mocy postanowieniem Szefa KAS z [...] lipca 2023 r. Jego prawidłowość jest przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym (sprawa o sygn. akt III SA/Wa 2172/23).
W tym miejscu należy wskazać, że sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że skoro wniosek o stwierdzenie nieważności wydanej w pierwszej instancji przez Szefa KAS decyzji z [...] marca 2022 r, został złożony, gdy decyzja ta nie miała przymiotu ostateczności, to wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej pierwszoinstancyjnej decyzji było niedopuszczalne. W konsekwencji złożenie ww. wniosku przez Skarżącą nie skutkowało wszczęciem postępowania podatkowego. W efekcie, wobec braku wszczęcia postępowania podatkowego w następstwie wniosku z 3 października 2022 r., nie był możliwe jego późniejsze rozszerzenie o stwierdzenia nieważności wydanej w drugiej instancji przez Szefa KAS decyzji z [...] sierpnia 2022 r. Powyższe oznacza, że zasadne było rozstrzygnięcie o odmowie uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania, tj. postanowienie Szefa KAS z [...] listopada 2022 roku. Rozstrzygnięcie to zapadło w sposób przewidziany w treści art. 167 §2 O.p. Zgodnie z jego treścią, odmowa uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania następuje w drodze postanowienia. Nieuwzględnione żądanie wszczyna odrębne postępowanie podatkowe.
Zdaniem Sądu, w pełni również odpowiada prawu zaskarżone postanowienie Szefa KAS z [...] lipca 2023 roku, którym organ ten stwierdził niedopuszczalność zażalenia na powyższe postanowienie z 3 listopada 2022 roku.
Zgodnie bowiem z art. 236 §1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Przepis art. 167 O.p., stanowiąc o tym, że odmowa uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania następuje w drodze postanowienia, nie przewiduje możliwości składania zażalenia. Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w doktrynie – "Odmowa uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania następuje w drodze postanowienia. Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie."( P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 167.).
W świetle powyższego jako niezasadne należy ocenić wszystkie zarzuty podniesione w skardze wymienione we wcześniejszej części uzasadnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma mowy o "rozczłonowywaniu" postępowania podatkowego. Jak to bowiem wyjaśnione – nie doszło do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. W konsekwencji nie mogło być mowy o rozszerzeniu zakresu tego postępowania. Stąd prawidłowa była odmowa uwzględnienia takiego żądania. Wobec braku możliwości zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia organu I instancji, prawidłowo Szef KAS, jako organ odwoławczy, stwierdził niedopuszczalność zażalenia.
Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę jako bezzasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.")., o czym orzekł w sentencji wyroku.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w ramach którego sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenie powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI