III SA/Wa 2079/18

III SA/Wa 2079/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Piotr Dębkowski
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatki inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 67a par 1  pkt 3 , art. 121 par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par 1  pkt 1  lit. a) i c), art. 135, art. 134  par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), asesor WSA Piotr Dębkowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Staniszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. T. S. (zwana dalej: "Skarżącą") wniosła pismem z 4 września 2015r. o umorzenie opłaty naliczonej jej za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W uzasadnieniu wniosku wskazała na trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz, że Wójt Gminy P. (zwany dalej: "Wójtem"), wnosząc o wszczęcie egzekucji, pominął wpłatę Skarżącej z 23 sierpnia 2013r. (12 zł), dotyczącą opłaty gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2013r. Kwotę tą wliczono do należności pieniężnej podlegającej egzekucji. Skarżąca podkreśliła, iż jej siostra nie złożyła deklaracji w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami i nie została nimi obciążona, jak Skarżąca. Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada sprzętu AGD i RTV; jest osobą samotną i schorowaną. Przebyła dwukrotnie ciężkie wypadki (w 2006r. i 2009r.), przez co jej stan zdrowia znacznie się pogorszył. Skarżąca wymaga stałego leczenia specjalistycznego, w tym wykonywania bardzo drogich badań i ciągłej rehabilitacji. Ma niewielkie szanse na refundacje leków z NFZ, a musi pilnie odbyć wizyty u lekarzy specjalistów: laryngologa, gastrologa i ortopedy. Nie ma szans na wizyty lekarskie do lekarzy specjalistów i wykonanie badań specjalistycznych z NFZ, z uwagi na wyczerpanie limitów zapisów na 2015r., a prywatne wizyty i badania są bardzo drogie. Skarżącej nie stać na wykupienie wszystkich leków, które musi przyjąć. Skarżąca od wypadku - 23 lipca 2006r. otrzymywała zasiłek chorobowy - 190 zł miesięcznie. KRUS w czerwcu 2008r. przyznał Jej rentę rolniczą, uznając za trwale i całkowicie niezdolną do pracy, ale odmówił przyznania części uzupełniającej renty, wypłacając tylko cześć składkową renty - 210 zł miesięcznie zamiast 50% wysokości renty, czyli 430 zł miesięcznie. W wyniku kolejnych orzeczeń Sądów Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po 7 latach, Skarżącej przyznano prawo do wypłaty części uzupełniającej renty w całości. Skarżąca przez ostatnie lata bardzo się zadłużyła i nie otrzymuje pomocy, gdyż Opieka Społeczna i Wójt, odmawiają Skarżącej jej udzielenia. Od 1999r. jest obciążona bardzo dużymi kosztami sądowymi dotyczącymi sprawy spadkowej po ojcu o dział spadku i zniesienie współwłasności. Skarżąca spodziewa się wezwania do zapłaty za opinię biegłych sądowych - około 20 tys. zł. Na Skarżącą przypadać będzie około 7 tys. zł. Skarżąca nie posiada takich środków i nie jest w stanie ich pożyczyć, gdyż ma zaciągnięte przed kilkunastu laty pożyczki na uregulowanie zobowiązań i leczenie, których jeszcze nie spłaciła. Skarżąca pomimo rozpoczęcia okresu grzewczego nie posiada opału, a stary piecyk przepalił się. Skarżąca mieszka w starym drewnianym, rozwalającymi się domu o nieszczelnych oknach, spróchniałych ścianach i podłodze z cieknącym dachem, bez urządzeń sanitarnych, bieżącej wody, centralnego ogrzewania. W zimę w mieszkaniu panują minusowe temperatury. Skarżąca mieszka i opiekuje się 89-letnią matką, która jest niepełnosprawna fizycznie i leży większość czasu w łóżku. Stan zdrowia Skarżącej i jej matki wymaga lepszych warunków i opieki drugiej osoby, której nie mają. Czterotygodniowa rehabilitacja przebyta od sierpnia do września 2015r. pomogła Skarżącej w małym stopniu. Na codzienne dojazdy i rehabilitacje poniosła bardzo duże koszty.
Skarżąca podkreśliła, że powiadomiono Ją o zajęciu i potrąceniach z jej renty rolniczej od września 2015r. z tytułu egzekucji administracyjnej.
2. Wójt decyzją z 25 listopada 2015r. umorzył Skarżącej zaległość podatkową z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w części niewyegzekwowanej przez organ egzekucyjny - 51,83 zł i zaległość za od czerwca do sierpnia 2015r. – 36 zł, łącznie - 87,83 zł.
3. Skarżąca w odwołaniu od ww. decyzji ponownie przedstawiła swoją trudną sytuację osobistą i majątkową oraz poinformowała, że w ww. decyzji wskazano błędną kwotę, gdyż 51,83 zł wyegzekwowano w październiku 2015r.
4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (zwana dalej: "SKO") decyzją z [...] maja 2016r. uchyliło ww. decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
5. Wójt decyzją z [...] września 2016r. umorzył zaległość podatkową z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od czerwca do sierpnia 2015r. – 36 zł.
6. Skarżąca w odwołaniu od ww. decyzji wskazała w szczególności, że prosi o umorzenie łącznie 323,15 zł, zgodnie z jej wnioskiem z 15 grudnia 2015r.
7. SKO decyzją z [...] listopada 2016r. uchyliło ww. decyzję Wójta i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
8. Wójt decyzją z [...] maja 2017r. odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – 323,15 zł.
W uzasadnieniu wskazał, że opisywana przez Skarżącą trudna sytuacja finansowa nie jest potwierdzona przez podatnika, która, choć była wzywana nie stawiła się osobiści w celu sporządzenia protokołu o stanie majątkowym i nie przedstawiła dokumentów wskazanych w wezwaniu. Złożyła jedynie pisemne wyjaśnienie, bez załączenia dowodów to potwierdzających. Skarżąca pobierała rentę rolniczą w: 2013r. - 12 189,08 zł; 2014r. -12.431,32 zł; 2015r. - 12 824,04 zł, a ponadto jest współwłaścicielem w ¼ części gospodarstwa rolnego o pow. 24,63 ha i współwłaścicielem w [..] części gospodarstwa rolnego o pow. 11,51 ha. Wójt umorzył ponadto w latach 2006-2015 zaległości podatkowe widniejące na koncie Skarżącej oraz S. G., S. J. o łącznej wysokości 1862 zł. Wójt przychylił się też do prośby podatnika, umarzając zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi decyzją z [...] listopada 2015r. nr [...], (wyłączając z tego kwotę wyegzekwowaną 13 października 2015r., na podstawie tytułu wykonawczego nr [..] - przed wydaniem ww. decyzji Wójta z [...] listopada 2015r.).
Zdaniem Wójta sytuacja materialna Skarżącej nie zagraża jej egzystencji i u Skarżącej nie doszło do obniżenia zdolności płatniczych, spowodowanych zdarzeniem losowym. Skarżąca nie znalazła się też w trudnej sytuacji życiowej, której nie mogłaby przewidzieć, lub której nie mogłaby zapobiec. W sprawie nie zaszły przesłanki wymienione w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. konieczne do przyznania ulgi w spłacie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi: ważnego interesu podatnika. Sytuacji życiowa Skarżącej nie miała nadzwyczajnego charakteru, pomimo przedstawionych danych o dochodach, gdyż nie pozostaje ona bez środków do życia. Miesięczna opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest wysoka, a Skarżąca przyczyniła się do skumulowania tych należności.
9. Skarżąca w odwołaniu od ww. decyzji ponownie opisała sytuację rodzinną i materialną i wskazała, że Wójt w uzasadnieniu tej decyzji mija się z prawdą. Wójt nie uwzględnił, że niezależnych potrąceń – 268,15 zł dokonano 11 września 2015r., a 54,48 zł w październiku 2015r. – łącznie 323,15 zł. Renty miesięczne to około 600 zł, z czego na zlecenie stałe odchodzi 160 zł (wyroby medyczne, rehabilitacyjne i inne). Pozostała kwota nie wystarcza na życie, gdyż same leki pochłaniają miesięcznie 300/400 zł. Skarżąca od 2006r. jest trwale niezdolna do pracy, więc zmuszona jest pożyczać pieniądze. Skarżąca podtrzymała także dotychczasowe wyjaśnienia w zakresie swojej sytuacji materialnej.
10. SKO decyzją z [...] czerwca 2018r. utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta. W uzasadnieniu wskazało, iż Wójt wnikliwie, po raz kolejny, przeanalizował materiał dowodowy sprawy i wydał decyzję rozważając interes Skarżącej i interes publiczny. Wójt wzywał Skarżącą o potwierdzenie trudnej sytuacji materialnej, lecz nie odpowiedziała na wezwania i nie dostarczyła stosownych dokumentów. Również do odwołania nie załączono dowodów na okoliczność trudnej sytuacji materialnej. Skoro Skarżąca posiada udziały we współwłasności dwóch gospodarstw rolnych, nie pozostaje bez środków do życia, a zapłata należności za odpady (6 zł miesięcznie) nie zagraża jej egzystencji. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżąca nie posiadała środków, którymi może bez uszczerbku dla własnej egzystencji opłacić opłatę. SKO nie podzieliło stanowiska Skarżącej o zasadności umorzenia ww. opłaty, gdyż powinno to następować wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, przez wzgląd na zasadę sprawiedliwości. Jeżeli zobowiązany nie uiści opłaty, z uwagi na umorzenie, obciąży ona de facto wszystkich - pozostałych mieszkańców gminy. Skoro wszyscy są zobowiązani opłatę ponosić, to umorzenie jej danej osobie, rodziłoby poczucie niesprawiedliwości u tych, którzy ją ponieśli, tym bardziej, że wśród tych osób też są i takie, których sytuacja materialna jest trudna. Oznaczałoby to, w zasadzie, promowanie osób niepłacących i odbierałoby motywację pozostałym zobowiązanym do jej uiszczania. Każdy mieszkaniec gminy jest obowiązany samodzielnie zadbać o zagospodarowanie odpadów znajdujących się na nieruchomości i uiszczać z tego tytułu stosowną, wynikającą z obowiązujących przepisów prawa opłatę. Zasadnie zatem Wójt odmówił Skarżącej umorzenia ww. opłaty. SKO zaznaczyło, że nie wyłącza to jednak możliwości ubiegania się o zastosowanie innej ulgi przewidzianej przepisami O.p., w szczególności rozłożenia płatności na raty.
11. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Wójta, z uwagi na naruszenie interesu prawnego i obrazę przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 89 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności w zakresie ustalania sytuacji majątkowej Skarżącej; b) art. 67 ust. 1 pkt 3 O.p. - przez przyjęcie, że wobec Skarżącej nie zaszły przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej w całości.
W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła, iż Organy nieprawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Podniosła, że ma 65 lat, jest osoba schorowaną, cierpiącą na liczne schorzenia, w tym neurologiczne i układu oddechowego oraz ortopedyczne i reumatologiczne, które utrudniają jej samodzielną egzystencję zwłaszcza, że Skarżąca jest osobą samotną i nie może liczyć na pomoc. Skarżąca leczy się w specjalistycznych poradniach medycznych i ma trudności w poruszaniu się, a nie ma środków na zakup sprzętu rehabilitacyjnego (chodzika). W związku z wysokimi kosztami leczenia Skarżącej nie stać na żywność, środki czystości i higieny, czy zakup opału do ogrzewania domu. Nie posiada sprzętu RTV i AGD. Mieszka w stuletnim drewnianym budynku, bez dostępu do wody. Skarżącą w lipcu 2006r. została uznana za trwale niezdolną do pracy, lecz dopiero od 1 lutego 2008r. KRUS rozpoczął wypłatę renty rolniczej - 210 zł miesięcznie, a 7 latach, w wyniku orzeczenia Sądu Pracy i Ubezpieczeń społecznych Skarżąca otrzymywała rentę 430 zł miesięcznie. Obecnie Skarżąca pobiera 850 zł, ale jest bardzo zadłużona. W prawdzie posiada udział w gospodarstwie rolnym, ale nie może z niego korzystać, gdyż pozostali współwłaściciele nie dopuszczają jej i z gospodarstwa nie otrzymuje dochodów, a zobowiązana jest do płacenia podatku rolnego. Od 2000r. w sądzie cywilnym trwa postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności, z którego wynika obowiązek uiszczenia opłat sądowych.
Skarżąca wyjaśniła, iż po wyegzekwowaniu kwoty podlegającej egzekucji wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi - 323,15 zł i po wpłaceniu przez Urząd Skarbowy na konto Gminy 241,42 zł, na spłatę zaległości podatkowej pozostała wyegzekwowana część została w depozycie Urzędu Skarbowego.
Wójt w ww. decyzji z 18 maja 2017r. zawarł też nieprawdziwe informacje, gdyż nie wzywał Skarżącej do stawienia się w Urzędzie Gminy w celu sporządzenia protokołu o stanie majątkowym oraz przedstawienia dokumentacji dotyczącej przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Dokumentację na wezwanie Wójta złożyła wraz z protokołem o stanie majątkowym zobowiązanego 30 sierpnia 2016r. Skarżąca wskazała, że mieszka z siostrą i matką, która ma 92 lat. Siostra w całości zabiera emeryturę matki, nie opłaca podatku, nie wypełnia deklaracji dotyczącej odbioru odpadów. Wójt w ww. decyzji z [,,] listopada 2015r. umarzył zaległość podatkową za okres podlegający prowadzonemu postępowaniu, z uwagi na ciężką sytuację Skarżącej, która dotychczas nie uległa zmianie. Tym samym Organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny.
12. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi.
13. Pełnomocnik Skarżącej ustanowiony z urzędu pismem z 19 lutego 2019r. wniósł o uchylnie ww. decyzji SKO i Wójta, z uwagi na nieprawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie. Natomiast pismem procesowym z 4 marca 2019r. Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: 1. oświadczenia G. S.; 2. paragonu fiskalnego nr [..] z dnia 21 grudnia 2018 roku; 3. faktury Nr [..] z 18 lutego 2019r. wraz ze świadectwem jakości paliw stałych; 4. paragonu fiskalnego nr [..] z 21 lipca 2018r.; 5. paragonu fiskalnego nr [..]z 4 grudnia 2018r.; 6. pokwitowania z 15 stycznia 2015 r.; 7. pokwitowania z 24 marca 2015r.; 8. pokwitowania z 28 maja 2015r.; 9. pokwitowania z 16 lipca 2015 r.; 10. pokwitowania z 12 stycznia 2016r.; 11. pokwitowania z 15 stycznia 2016r.; 12. pokwitowania z 15 lutego 2016r.; 13. dwóch pokwitowań z 18 kwietnia 2016r.; 14. pokwitowania z 30 czerwca 2016r.; 15. pokwitowania z 12 września 2016r.; 16. pokwitowania z 17 października 2016r.; 17. dwóch pokwitowań z 13 grudnia 2016r.; 18. pokwitowania z 30 stycznia 2017r.; 19. pokwitowania z 28 lutego 2018r.; 20. dwóch pokwitowań z 20 kwietnia 2018r.; 21. pokwitowania z 18 maja 2018r.; 22. pokwitowania z 17 lipca 2018r.; 23. pokwitowania z 14 września 2018r.; 24. pokwitowania z 16 października 2018r.; 25. dwóch pokwitowań z 4 stycznia 2019r.; 26. paragonu nr [..] z 12 lutego 2015r. wraz telekartą; 27. paragonu nr [..] z 20 sierpnia 2015r.; 28. telekarty z 24 listopada 2015r.; 29. paragonu nr 367540 z 24 lutego 2016r. z telekartą; 30. telekarty z 25 maja 2016r.; 31. paragonu [..] z 28 sierpnia 2016r. z telekartą; 32. paragonu nr [..] z 28 listopada 2016r. z telekartą; 33. decyzji z [..] stycznia 2016r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016r.; 34. pokwitowania z 5 kwietnia 2016r.; 35. decyzji z [..] stycznia 2017r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r.; 36. decyzji z[...] stycznia 2018r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018r.; 37. decyzji Prezesa KRUS z [...] lutego 2007r.; 38. decyzji Prezesa KRUS z [...] listopada 2007r.; 39. decyzji Prezesa KRUS z [...] lipca 2008r.; 40. decyzji Prezesa KRUS z [...] kwietnia 2009r.; 41. decyzji Prezesa KRUS z [...] kwietnia 2010r.; 42. decyzji Prezesa KRUS z [...] kwietnia 2011r.; 43. decyzji Prezesa KRUS z [...] marca 2012r.; 44. decyzji Prezesa KRUS z [...] marca 2013r.; 45. decyzji Prezesa KRUS z [...] sierpnia 2015r.; 46. wypisu z orzeczenia lekarza rzeczoznawcy z 7 września 2015r.; 47. decyzji Prezesa KRUS z [..] września 2015r.; 48. zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot od 1 stycznia 2015r. z 29 stycznia 2019r.; 49. informacji o zabiegach od 6 sierpnia do 2 września 2015r.; 50. umowy kredytu na zakup towarów z 22 sierpnia 2013r. z rozkładem spłaty i potwierdzeniem uiszczenia jednej z rat z 28 sierpnia 2013r.; 51. wyniku badania radiologicznego z 28 stycznia 2016r.; 52. opisu wyniku badania rtg z 12 maja 2016r.; 53. wyniku badania MR z 14 marca 2017r.; 54. wyniku badania usg z 24 czerwca 2017r.; 55. wyniku badania z 1 sierpnia 2017r.; 56. skierowania z 11 września 2017r.; 57. zaświadczenia lekarskiego z 3 stycznia 2018r.; 58. potwierdzenia z 30 kwietnia 2018r.; 59. wyniku badania z 14 maja 2018r.; 60. skierowania z 10 września 2018r.; 61. potwierdzenia z 10 września 2018r.; 62. wyniku badania kolana z 10 września 2018r.; 63. wyniku badania biodra z 10 września 2018r.; 64. paragonu fiskalnego nr W000582 z 25 stycznia 2019r.; 65. zaświadczenia lekarskiego z lutego 2019r.; 66. informacji o zabiegach od 27 lutego do 12 marca 2019r.;
- na okoliczność trudnej sytuacji życiowej, osobistej i finansowej Skarżącej, złego stanu zdrowia i wysokości ponoszonych przez nią comiesięcznych wydatków, a w konsekwencji niemożności uregulowania zaległości podatkowej z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Skarżąca w uzasadnieniu ww. pisma wskazała, że leczy się przewlekle od kilkunastu lat z powodu wielu chorób m.in. Parkinsona, astmy oskrzelowe, zaburzeń nerwicowo-depresyjnych, nasilonych zmian zwyrodnieniowych wielostawowych i refluksu żołądkowego, w poradniach specjalistycznych i w kilku placówkach medycznych, w różny miejscowościach. W związku z tym ponosi wysokie koszty leczenia farmakologicznego i rehabilitacyjnego, które w skali miesiąca sięgają ok. 500 zł. Do comiesięcznych wydatków Skarżącej zaliczyć należy: zakup dwóch butli gazu - łączny koszt z dowozem 100 zł, w okresie grzewczym zakup węgla za około 300 zł, opłatę za energię elektryczna w wysokości 50 zł, doładowanie telefonu -50 zł, zakup środków czystości i osobistej – 30 zł, koszty żywności - około 300 zł. Wydatki te i okoliczności potwierdzają ww. dokumenty, w tym zaświadczenie lekarskiego z lutego 2019r., a także liczne skierowania, wyniki badań i rachunki. Aktualnie pobierana przez Skarżącą renta nie przekracza 950 zł, więc nie jest w stanie uregulować 323,15 zł tytułem zaległości podatkowej bez uszczerbku dla egzystencji. W sytuacji pojawienia się nieprzewidzianych, wyższych wydatków Skarżąca nie byłaby w stanie ich uregulować, w jakiejkolwiek, części i konieczne byłoby zaciągnięcie kredytów na wiele lat. Skarżąca ma kredyt na 1197 zł, spłacany od 2 lat, w celu zakupu niezbędnego sprzętu medycznego. Skarżąca jest też w znaczący sposób zadłużona u znajomych, gdyż nie jest w stanie ponosić podstawowych wydatków związanych z codzienną egzystencją.
Skarżąca, odnosząc się do twierdzeń organów o posiadaniu udziały we współwłasności gospodarstw rolnych, podkreślił, że nie korzysta i nie czerpie korzyści z tych nieruchomości, bo pozostali współwłaściciele sukcesywnie uniemożliwiają jej do nich dostęp, a postępowania zawisłe przed Sądem Rejonowym w W. pod sygn. [...] oraz [...], m.in. o dział spadku i zniesienie współwłasności, nie zostały prawomocnie zakończone.
14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie 29 marca 2019r. dopuścił dowody załączone do pisma procesowego z 4 marca 2019r. (k. 38 - 47, k. 51- 80, k. 85 - 86, k. 96 - 97 akt sądowych), a w pozostałym zakresie wnioski dowodowe oddalono.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. skarga jest zasadna.
2. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w art. 247 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a.., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3. Sąd wskazuje, że zasadnicza kwestia sporna w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia prawa Skarżącej do skorzystania z ulgi podatkowej przewidzianej w 67a § 1 pkt 3 O.p., tj. umorzenia zaległości podatkowej - opłat naliczonych Skarżącej za gospodarowanie odpadami komunalnymi w latach wcześniejszych, którą wyegzekwowano od Skarżącej w drodze egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z ww. przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że w zaskarżonej decyzji SKO, jak również w poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 2017r. Wójt dopuścili się naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w kontekście zasady zaufania do organów podatkowych, którą przewiduje przepis art. 121 § 1 O.p.
Sąd stwierdza ponadto, że – co do zasady - sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym obejmuje zarówno postępowanie podatkowe, które poprzedzało jej wydanie, jak również motywy, którymi kierował się organ podejmując decyzję – czy zostały one wyrażone w sposób jasny i czytelny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 czerwca 1981r. sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981/1/57; 23 września 1987r. II SA 468/87, OSP 1988/11-12/poz. 258 z glosą Chróścielewskiego; 30 października 2009r. sygn. akt II FSK 805/08, POP 2010/2/130). Sąd wskazuje także, że NSA w wyroku z 18 maja 2005r. sygn. akt FSK 2211/04 podniósł, że organ podatkowy zobowiązany jest przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (niepublikowany). Sąd przy decyzjach uznaniowych bada jej zgodność z prawem, ale nie może wnikać w celowość wydania takiej decyzji, co oznacza, że decyzje takie są wyłączone spod kontroli sądowej w zakresie, w jakim organ administracji – kształtując ich treść – kieruje się uznaniem w granicach przyznanych mu w stosowanych przepisach prawa materialnego (por. wyrok NSA z 28 czerwca 1982r. sygn. akt SA/Wr 245/82, ONSA 1982/1/62).
Sąd, w niniejszym postepowaniu podziela zarazem pogląd wyrażany w najnowszym orzecznictwie, zgodnie z którym "(...) przyznanie organowi dyskrecjonalnych uprawnień nie oznacza zupełnej dowolności w podejmowaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego.
Decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych wydana na podstawie ww. przepisu - art. 67a § 1 pkt 3 O.p. - jak prawidłowo wskazało SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ma charakter uznaniowy, co powoduje, że do organu administracji należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Nawet wystąpienie jednej z przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" nie determinuje organu podatkowego do wydania pozytywnej decyzji, albowiem jest on uprawniony, a nie zobowiązany do rozważenia, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość może być umorzona.
Decyzja o charakterze uznaniowym powinna zatem zapaść, co wielokrotnie podkreślano w judykaturze, po prawidłowym zastosowaniu zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w treści art. 122 O.p. i w art. 187 § 1 O.p. Tym samym organy podatkowe, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, powinny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Powinny więc należycie zebrać materiał dowodowy oraz rozpatrzyć go w sposób wyczerpujący, a następnie - przy zachowaniu zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 O.p. – ocenić, a następnie wszystkim wyżej wymienionym działaniom dać wyraz w treści uzasadnienia decyzji, stosownie do art. 210 § 1 O.p. w związku z art. 124 O.p. Powyższe działania są szczególnie uzasadnione w odniesieniu do decyzji o charterze uznaniowym. Decyzje te odnoszą się bowiem do dyrektyw kierunkowych, stanowią wyjątek od zasady płacenia podatków. Uznanie administracyjne nie może bowiem oznaczać dowolności w sposobie rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę.
W ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie nie został w pełni ustalony, a sposób dokonywanych przez organy podatkowe obu instancji ocen należało uznać za dowolny oraz naruszający zasadę zaufania do organów podatkowych. Powyższe wadliwości proceduralne uniemożliwiały prawidłowe rozważanie rozumienia i zastosowanie prawa materialnego przez organy obu instancji, a w szczególności przesłanek z art. 67 § 1 pkt 3 O.p. Mimo to organy podatkowe – SKO i Wójt - oceniły, że Skarżąca nie wypełniła przesłanek do zastosowania 67a § 1 pkt 3 O.p, gdyż jej sytuacja materialna i zdrowotna pozwalała na uznanie, że jest w stanie zapłacić zaległości, które wyegzekwowano w drodze przymusu egzekucyjnego. Tym niemniej uwadze organów obu instancji uszło, że w toku postępowania dotyczącego umorzenia ww. zaległości Wójt w decyzji z [...] listopada 2015r. umorzył część zaległości podatkowej Skarżącej – 51,83 zł. Tym samym nie mógł pogorszyć sytuacji Skarżącej, tylko dlatego, że decyzja ta została uchylona przez SKO decyzją z [...] maja 2016r., w sytuacji, gdy w sposób dostateczny nie wyjaśnił okoliczności faktycznych sprawy, a akt administracyjnych nie wynika, że sytuacja zdrowotna i majątkowa Skarżącej uległa diametralnej poprawie. Za takim stanowiskiem przemawia zarówno treść art. 234 O.p., a przede wszystkim art. 121 § 1 O.p. Sąd stwierdza, że dopuszczone do akt przez Sąd, na mocy art. 106 § 3 P.p.s.a. dowody, które Skarżąca załączyła do pisma procesowego z 4 marca 2019r. nie wskazują na zmianę jej sytuacji materialnej i zdrowotnej w porównaniu z konsekwentnie podnoszonymi w toku postępowania podatkowego przez Skarżącą okolicznościami, które powinny być znane Wójtowi i SKO przy wydawaniu kolejnych decyzji znajdujących się w aktach. Również okoliczność posiadania przez Skarżącą udziałów w dwóch gospodarstwach rolnych była znana organom podatkowym obu instancji od czasu wydania pierwotnej decyzji w sprawie, czyli od [..] listopada 2015r., tym bardziej, że w aktach administracyjnych sprawy znajdowały się dwie decyzje z [...] stycznia 2015r., w których ustalono łączne zobowiązania pieniężne na 2015r. od dwóch nieruchomości rolnych, których Skarżąca była współwłaścicielką (niemożliwe jest wskazanie kart, bo akta administracyjne nie są ponumerowane). Nie można zatem przyjąć, że to przesądzało o poprawie sytuacji Skarżącej w odniesieniu do pierwotnie wydanej przez Wójta decyzji z[..] listopada 2015r., w której uznano, o czym mowa wyżej, że zasadne jest umorzenie części zaległości podatkowej, która nie została wyegzekwowana od Skarżącej w drodze przymusu – 51,83 zł. SKO w decyzji z [...] maja 2016r., uchylając ww. decyzję Wójta nie wskazywało, że takie działanie Wójta – polegające na umorzeniu części zaległości - było nieprawidłowe. SKO podniosło jedynie, że Wójt nie ustalił, czy doszło do wyegzekwowania tej kwoty czy też nie, co powinien uczynić, w związku z zarzutami Skarżącej.
Warto też wskazać, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że SKO w kolejnej decyzji, uchylającej kolejną decyzję Wójta zwróciło uwagę na potrzebę niepogarszania sytuacji Skarżącej. W uzasadnieniu decyzji SKO z[..] listopada 2016r. odwołano się ponadto do poglądów prezentowanych w orzecznictwie, że wyegzekwowanie z rachunku bankowego strony należności podatkowej nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest umorzenie tej należności (por. wyroki Sądu Najwyższego z: 9 listopada 1995r. sygn. akt III ARN 51/95 i 6 lutego 2002r. sygn. akt III RN 198/00). Nie można więc odmówić umorzenia zaległości tylko dlatego, że została wyegzekwowana w trakcie postępowania. Warto też zauważyć, że w kolejnej.
Sąd wskazuje ponadto, że w aktach sprawy nie ma wskazywanego przez Skarżącą protokołu o stanie majątkowym Skarżącej z 30 sierpnia 2016r. i załączonej do niego dokumentacji, które umożliwiłyby stwierdzenie prawidłowości wydanych w sprawie decyzji, a ponadto umożliwiłoby weryfikację, czy rzeczywiście na przestrzeni dwóch lat doszło do takiej poprawy sytuacji materialnej i zdrowotnej Skarżącej, że zachodzą przesłanki do zmiany stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie częściowego umorzenia ww. zaległości podatkowych. Warto też wskazać, że Wójt dwukrotnie w decyzjach z: [...] listopada 2015r. i [...] września 2016r. za uzasadnione uznał umorzenie Skarżącej części zaległości podatkowej, zaś SKO wydają zaskarżoną decyzję okoliczności te zupełnie pominęło, nie biorąc pod uwagę wcześniejszych stwierdzeń zawartych w decyzjach z: [...] maja 2016r. i [...] listopada 2016r. Takie działania organów podatkowych nie budzą zaufania do organów podatkowych i naruszają art. 121 § 1 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że Skarżąca załączyła do skargi szereg dokumentów, które potwierdzały niezmienną od lat, jej trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz trudne warunki bytowania.
Sąd w związku z tym stwierdza, że zmienność rozstrzygnięć Wójta i SKO w sytuacji, gdy nie wykazały one, że doszło do zmiany sytuacji majątkowej i zdrowotnej Skarżącej przed wydaniem decyzji podlegających kontroli Sądu, nie może budzić zaufania do organów podatkowych obu instancji oraz narusza art. 121 § 1 O.p.
Sąd stwierdza ponadto, że jakkolwiek z istoty art. 67a § 1 O.p. wynika, że Sąd administracyjny nie może zobowiązać organu podatkowego do wydania decyzji o umorzeniu bądź odmowie umorzenia zaległości podatkowej (w przypadku stwierdzenia istnienia co najmniej jednej z przesłanek). Nie może też oceniać kryteriów przyjętych przez organ, a uzasadniających wybór opcji decyzyjnej. Tym niemniej poza zakresem sprawowanej przez Sądy administracyjne kontroli administracji publicznej nie mogą pozostawać przypadki korzystania przez organy podatkowe z przyznanej im kompetencji w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, w tym także w sposób sprzeczny z art. 121 § 1 O.p., gdy nie wykazano, że zaszła potrzeba zmiany korzystnego wobec Skarżącej pierwotnego rozstrzygnięcia. Można zatem mówić, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 O.p. Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: albo z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; albo wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; albo na podstawie fałszywych przesłanek (argumentów, które są nieprawdziwe), albo też bez szczegółowego uzasadnienia swojego stanowiska z pominięcie dotychczasowych ustaleń, co stanowiło przejaw dowolności.
Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.). Chodzi zatem o działanie organu zapewniające stronie ochronę jej interesów w toku postępowania podatkowego i stwarzające jednocześnie gwarancje prawidłowego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu okoliczności wynikające z akt sprawy wskazują, że w toku postępowania pominięto ww. zasadę i w sposób należyty nie rozpatrzono przesłanek wskazujących na potrzebę umorzenia chociażby pierwotnie umorzonych zaległości podatkowych Skarżącej, z uwagi na istnienie po jej stronie "ważnego interesu podatnika", o którym mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Sąd, jedynie na marginesie podkreśla, że nie kwestionuje stanowiska organów podatkowych, że Skarżąca powinna płacić ciążące na niej zobowiązania podatkowe i nie może czynić z instytucji umorzenia zaległości podatkowych zasady, która przysługuje Jej bezwarunkowo, bo przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. odsyła do przesłanek, które muszą zostać w sprawie spełnione, w tym także do interesu publicznego. Skarżąca powinna też pamiętać, że organy podatkowe nawet wówczas, gdy istnieją przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej, o czym mowa wyżej, mogą odmówić umorzenia tychże zaległości, podając przesłanki, którymi kierowały się przy wydawaniu takiej decyzji. Skarżąca powinna też, stosownie do poglądów wypracowanych w judykaturze na bazie zasady prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 122 O.p. współdziałać z organami podatkowymi i przedkładać żądane dokumenty, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Każda sprawa wymaga jednakowoż indywidualnej oceny, a w sprawie zdaniem Sądu doszło do naruszenia przez organy obu instancji art. 121 § 1 O.p. w związku z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
4. Sąd, mając powyższe na względzie uchylił decyzję organu pierwszej i drugiej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a.