III SA/Wa 2033/24

III SA/Wa 2033/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Konrad Aromiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, asesor WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant referent Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
"B" sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. (dalej jako: "Wnioskodawca", "Strona", "Spółka" lub "Skarżąca") złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.
Strona opisując stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe wskazała, że zawarła z bankiem [...] SA (obecnie [...] S.A.) umowę kredytu inwestycyjnego na sfinansowanie nabycia nieruchomości komercyjnej - budynku biurowego. "B" Sp. z o.o. Sp. k. jest bowiem spółką nieruchomościową - jej przedmiotem działalności jest wynajem powierzchni biurowych. Umowa kredytu została sporządzona w lutym 2019 r., bank występował w niej jako główny kredytodawca i agent. Następnie w czerwcu 2019 r. bank przeniósł część należności z tytułu tej umowy na [...] SA, na mocy której [...] SA został drugim kredytodawcą. Zgodnie z zapisami umowy kredytu finansowanie zostało udzielone w Euro w części dotyczącej ceny nabycia nieruchomości netto (bez VAT) i dodatkowych kosztów związanych z transakcją oraz w PLN w kwocie stanowiącej równowartość VAT w cenie nabycia nieruchomości. Oprocentowanie pożyczki określono wg stopy zmiennej: EURIBOR 3M + marża 2pp dla kwoty udzielonej w Euro oraz WIBOR 3M + 1,8pp marży dla kwoty w PLN. Kwota kredytu w PLN został spłacona po odzyskaniu nadwyżki VAT naliczonego nad należnym z urzędu skarbowego.
Dodatkowo w zawartej umowie kredytu z [...] SA, spółka została zobowiązana do zawarcia umowy zabezpieczenia przed ryzykiem stopy procentowej, pokrywającej ryzyko dla przynajmniej 70% kwoty zadłużenia i nie wyższej niż 100% zadłużenia. Spółka zdecydowała się na zabezpieczenie stopy procentowej przy użyciu transakcji CAP, tj. zabezpieczenie maksymalnego poziomu stopy procentowej. Transakcja zakupu opcji na stopę procentową typu CAP to kontrakt dający nabywcy opcji prawo do żądania od sprzedającego (wystawcy) wykonania opcji oraz zapłaty kwoty rozliczenia różnicowego okresu odsetkowego (caplet), w przypadku gdy w danym okresie odsetkowym uzgodniona stopa realizacji opcji CAP jest niższa od stopy referencyjnej. Stopą wykonania CAP jest stopa procentowa uzgodniona między kredytobiorcą a dealerem bankowym a premia (prowizja) za instrument jest publikowana przez platformę Bloomberg lub inne, powiększona przynajmniej o 23 punkty bazowe. Stopą referencyjną jest stopa na dzień spłaty pożyczki ustalona przez kredytodawcę. Umowa zabezpieczenia ma charakter ramowy, a jej warunki są ustalane odrębnie dla każdego okresu obowiązywania umów cząstkowych.
Spółka ponosi koszty prowizji każdorazowo od zawartej nowej umowy cząstkowej zabezpieczenia, natomiast jej korzyścią jest ustalenie maksymalnego kosztu finansowania - w sytuacji gdy stopa procentowa ustalona dla pożyczki jest wyższa od tej ustalonej w umowie CAP, zabezpieczający wypłaca spółce różnicę. Ramowe umowy zabezpieczenia obowiązują przez cały okres finansowania przez banki. Jedną z umów ramowych zabezpieczenia spółka zawarła z [...] SA - odpowiadającej 70% kwoty zadłużenia z tytułu pożyczki wobec tego banku, drugą z [...] SA i dotyczy 70% pozostałej kwoty zadłużenia. Rozliczenie wynagrodzenia z tytułu CAP z [...] odbywa się poprzez potrącenie ewentualnego należnego wynagrodzenia dla spółki z kwotą należnych odsetek od pożyczki. Natomiast w przypadku umowy zabezpieczenia zawartej z [...] potrącenie nie jest możliwe, spółka zobowiązana jest wpłacić całą kwotę należnych odsetek od pożyczki na rzecz [...] SA jako agenta, natomiast wynagrodzenie z tytułu umowy zabezpieczenia otrzymuje od banku [...] na rachunek bankowy.
W poprzednich latach stopy procentowe EURIBOR pozostawały na stabilnym poziomie i Spółka nie uzyskiwała korzyści z tytułu umów zabezpieczenia, natomiast ponosiła koszty prowizji. W 2023 r. nastąpił wzrost stopy EURIBOR, przez co wynik na transakcji zabezpieczenia był dodatni dla spółki - otrzymała wynagrodzenie od banków.
Zarówno w latach poprzednich, jak i w 2023 r. spółka zobowiązana była kalkulować nadwyżkę kosztów finansowania dłużnego na podstawie art. 15c ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2805 ze zm., dalej: "ustawa o CIT"). Zarówno ponoszone przez nią koszty odsetek od pożyczki, koszty prowizji od pożyczki, jak i koszty związane z zawarciem umów zabezpieczających CAP spółka traktowała jako koszty finansowania dłużnego, wymienione w art. 15c ust. 12 ustawy o CIT i uwzględniała w wyliczeniu wartości nadwyżki kosztów finansowania dłużnego. Tożsamo postąpiła w 2023 r. - otrzymane wynagrodzenie z tyt. umowy CAP od [...] SA pomniejszyło wartość należnych odsetek od pożyczki (kompensaty dokonał bank) a wynagrodzenie otrzymane od [...] SA zostało wykazane jako przychody finansowe w rozumieniu art. 15c ust. 13 ustawy o CIT.
Spółka powzięła wątpliwość, czy postępuje prawidłowo.
Wskazała ponadto, że jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych w Polsce, posiada polską rezydencję podatkową i uzyskuje dochody do opodatkowania wyłącznie na terytorium Polski. Spółka pragnie podkreślić, że zawarte przez nią ramowe umowy zabezpieczenia nie mają charakteru spekulacyjnego i służą wyłącznie wyeliminowaniu ryzyka zmiennej stopy procentowej w związku z zaciągniętą pożyczką inwestycyjną długoterminową.
Skarżąca w związku z powyższym zapytała:
1) Czy koszty prowizji ponoszone w związku z zawarciem umowy zabezpieczenia stopy procentowej stanowią koszty finansowe, o których mowa w art. 15c ust. 12 ustawy o CIT?
2) Czy otrzymane wynagrodzenie z tytułu zwarcia umowy CAP, w sytuacji gdy w danym okresie odsetkowym uzgodniona stopa realizacji opcji CAP jest niższa od stopy referencyjnej, może pomniejszać koszty odsetek, wykazanych jako element kosztów finasowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 lub być wykazane jako przychód finansowy, o którym mowa w art. 15c ust. 13 ustawy o CIT, w zależności od tego jakie rozliczenie prezentuje bank, z którym zawarto umowę zabezpieczenia?
Stanowisko Wnioskodawcy opierało się na założeniu, że ponoszone przez nią koszty prowizji od zawieranych umów zabezpieczenia przed ryzykiem stopy procentowej stanowią element umowy pożyczki (obowiązek zawarcia takich zabezpieczeń został wprost wymieniony w umowie) i powinny być uznawane jako koszty finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 ustawy o CIT. Gdyby spółka nie zawarła umowy pożyczki, nie miałaby otwartej pozycji ryzyka zmiany stopy procentowej i tym samym nie zawierałaby umowy zabezpieczenia CAP. Koszt zapłaconej prowizji pozostaje w bezpośrednim związku z możliwością uzyskania finansowania zewnętrznego i tym samym powinien być uwzględniony w kalkulacji nadwyżki kosztów finansowania dłużnego.
W konsekwencji powyższego uznała, że otrzymane wynagrodzenie, w sytuacji gdy w danym okresie odsetkowym uzgodniona stopa realizacji opcji CAP jest niższa od stopy referencyjnej, może, w zależności od sposobu prezentacji i rozliczenia przez bank, pomniejszać koszt odsetek od pożyczki (uznawany wprost w art. 15c ust. 12 ustawy o CIT jako koszt finansowania dłużnego) lub być wykazane jako przychody o charakterze odsetkowym, o którym mowa w art. 15c ust. 13 tej ustawy. Zatem Spółka upoważniona jest uwzględnić otrzymane przez nią wynagrodzenia z tytułu umowy CAP w kalkulacji nadwyżki kosztów finansowania dłużnego, o której mowa w art. 15c ust. 1 ustawy o CIT.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor KIS") w interpretacji indywidualnej z 24 lipca 2024 r. stanowisko Strony uznał za prawidłowe w części uznania ponoszonych kosztów prowizji w związku z zawarciem umowy zabezpieczenia stopy procentowej za koszty finansowania dłużnego oraz za nieprawidłowe w części zgodnie z którym przysługujące Wnioskodawcy wynagrodzenie związane z zawartymi umowami zabezpieczenia może pomniejszać koszty odsetek, wykazanych jako element kosztów finasowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 lub być wykazane jako przychód finansowy, o którym mowa w art. 15c ust. 13 ustawy o CIT, w zależności od tego jakie rozliczenie prezentuje bank, z którym zawarto umowę zabezpieczenia.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stanął na stanowisku, że wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów, o którym mowa w art. 15c ustawy o CIT dotyczy kosztów finansowania dłużnego. Nie jest przy tym istotne na rzecz kogo koszty te zostały poniesione. W szczególności nie uzależnia jej stosowania od tego, czy udzielającym finansowania jest podmiot powiązany z podatnikiem (bezpośrednio lub pośrednio). Zwrócił uwagę, że szeroka formuła art. 15c ust. 12 ustawy o CIT nakazuje objąć nim wszystkie koszty związane z uzyskaniem finansowania od innych podmiotów oraz koszty związane z korzystaniem z tego finansowania. Ponadto nie jest istotne na rzecz kogo koszty te zostały poniesione. Dyrektor KIS uznał, że wydatki, które są ponoszone obligatoryjnie, należy kwalifikować do kosztów finansowania dłużnego. Przepis art. 15c ust. 12 ustawy o CIT stanowi bowiem, że koszty te, to koszty związane z pozyskaniem środków od innych podmiotów. Zdaniem organu skoro z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego wynika, że poniesienie kosztów z tytułu zawarcia umowy zabezpieczenia stopy procentowej było nieodłącznie związane z zawarciem umowy kredytu inwestycyjnego, powyższe koszty, jako związane z pozyskaniem środków finansowych od innych podmiotów i warunkujące pozyskanie tych środków będą kosztem finansowania dłużnego, o których mowa w art. 15c ust. 12 ustawy o CIT. Tym samym za prawidłowe uznał stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1.
Z kolei dokonywane przez Wnioskodawcę transakcje zabezpieczenia stóp procentowych przy użyciu transakcji CAP stanowią transakcje na instrumentach pochodnych. Ustawa o CIT nie zawiera definicji pochodnych instrumentów finansowych, a jedynie odwołuje się do definicji tego pojęcia zawartej w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 722 ze zm.).
Według organu zabezpieczenie stóp procentowych przy użyciu transakcji CAP, o których mowa we wniosku, to pochodne instrumenty finansowe związane z zabezpieczeniem stóp procentowych otrzymanych kredytów. W przypadku otrzymania od banków wynagrodzenia stanowią zatem przychód związany z rozliczeniem zawartych przez Stronę z bankiem transakcji zabezpieczenia stóp procentowych, a nie przychód za finansowanie innego podmiotu (czy przychód za przekazywanie środków finansowych innemu podmiotowi). Z tej też przyczyny wynagrodzenie takie po stronie Spółki nie może stanowić przychodu o charakterze odsetkowym, o którym mowa w art. 15c ust. 13 ustawy o CIT. Podkreślono, iż w takim przypadku powstanie po stronie Spółki przychód na zasadach ogólnych.
Dyrektor KIS zauważył, że z wniosku wynika, iż "Ramowe umowy zabezpieczenia obowiązują przez cały okres finansowania przez banki. Organ mając powyższe na uwadze wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o CIT, na wysokość przychodów, jak i kosztów podatkowych nie może wpływać sposób fizycznego przekazywania środków finansowych, np. po uwzględnieniu potrącenia/kompensaty. Tym samym sposób rozliczenia nie może modyfikować przychodów i kosztów podatkowych.
Strona w złożonej skardze, wnosząc o uchylenie ww. interpretacji indywidualnej w części dotyczącej sposobu ujęcia w kalkulacji podatku dochodowego wyniku zawartych transakcji zabezpieczających (tj. w części uznającej jej stanowisko za nieprawidłowe), a także zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła jej naruszenie przepisów:
1) prawa materialnego, tj. art. 15c ust. 12 i 13 ustawy o CIT, poprzez błędną jego wykładnią i zastosowanie w sprawie;
2) postępowania w zakresie wydawania indywidualnych interpretacji prawa podatkowego, tj. art. 14b § 1 oraz art. 14c § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej zwana: "O.p.") poprzez wydanie interpretacji bez uzasadnienia prawnego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej i powtórzył przedstawioną w niej argumentację. Zarzuty skargi ocenił jako niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W doktrynie podkreśla się, że w świetle przytoczonego przepisu sąd bada prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (por. A. Kabat, Komentarz do art. 57a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie VI Wolters Kluwer, wyd. elektr.).
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, że organ interpretacyjny rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu podatnika, stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez podatnika oceny prawnej (stanowisko podatnika). Organ nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do poglądu prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny poglądu wyrażonego we wniosku, winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i § 2 O.p.). Kontrola sądu administracyjnego w swojej istocie polega na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny/zdarzenie przyszłe przedstawiony przez podatnika we wniosku o interpretację, i jeśli tak, to czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa.
Sąd rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, przy czym podkreślenia ponownie wymaga, że Sąd badając zgodność z prawem zaskarżonej interpretacji wziął pod uwagę wyłącznie okoliczności stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego wskazane we wniosku.
Sporna w niniejszej sprawie jest kwestia czy otrzymywane wynagrodzenie z tytułu zabezpieczenia Strony przed ryzykiem stopy procentowej (transakcja przy użyciu formuły CAP) może pomniejszać koszty odsetek wykazanych jako element kosztów finansowania dłużnego lub być wykazane jako przychód równoważny ekonomicznie odsetkom, odpowiadający kosztom finansowania dłużnego.
Zdaniem Strony otrzymane wynagrodzenie, w sytuacji gdy w danym okresie odsetkowym uzgodniona stopa realizacji opcji CAP jest niższa od stopy referencyjnej, może pomniejszać koszt odsetek od pożyczki (uznawany jako koszt finansowania dłużnego) lub być wykazane jako przychody o charakterze odsetkowym, o którym mowa w art. 15c ust. 13 tej ustawy. Tym samym Spółka może uwzględnić otrzymane przez nią wynagrodzenia z tytułu umowy CAP w kalkulacji nadwyżki kosztów finansowania dłużnego, o której mowa w art. 15c ust. 1 ustawy o CIT.
Przeciwne zdanie prezentuje organ, uznając, że otrzymanie przez Stronę od banków wynagrodzenia z ww. tytułu stanowią przychód związany z rozliczeniem zawartych transakcji zabezpieczenia stóp procentowych i generują przychód na zasadach ogólnych.
Rację w tym sporze Sąd dał organowi.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy o CIT, podatnicy, o których mowa w art. 3 ust. 1, są obowiązani wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów koszty finansowania dłużnego w części, w jakiej nadwyżka kosztów finansowania dłużnego przekracza wyższą ze wskazanych kwot:
1) kwotę 3 000 000 zł albo
2) kwotę obliczoną według następującego wzoru:
[(P - Po)-(K - Am - Kfd)] x 30
w którym poszczególne symbole oznaczają:
P - zsumowaną wartość przychodów ze wszystkich źródeł przychodów, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym,
Po - przychody o charakterze odsetkowym,
K - sumę kosztów uzyskania przychodów bez pomniejszeń wynikających z niniejszego ustępu,
Am - odpisy amortyzacyjne, o których mowa w art. 16a-16m, zaliczone w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów,
Kfd - zaliczone w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów koszty finansowania dłużnego nieuwzględnione w wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, przed dokonaniem pomniejszeń wynikających z niniejszego ustępu.
W myśl art. 15c ust. 3 ww. ustawy przez nadwyżkę kosztów finansowania dłużnego rozumie się kwotę, o jaką poniesione przez podatnika koszty finansowania dłużnego, podlegające zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w roku podatkowym, przewyższają uzyskane przez podatnika w tym roku podatkowym podlegające opodatkowaniu przychody o charakterze odsetkowym.
Warunkiem koniecznym stosowania ograniczenia wynikającego z art. 15c ustawy o CIT, jest wystąpienie u danego podatnika nadwyżki kosztów finansowania dłużnego nad osiągniętymi przez podatnika w danym roku podatkowym, podlegającymi opodatkowaniu, przychodami o charakterze odsetkowym.
W myśl natomiast art. 15c ust. 7 ustawy o CIT:
Kwotę kosztów wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów na podstawie ust. 1 uwzględnia się w danym źródle przychodów proporcjonalnie do wysokości kosztów, o których mowa w ust. 1, poniesionych w ramach danego źródła przychodów.
Należy się odnieść do rekonstrukcji normy prawnej wynikającej z art. 15c ust. 12 u.p.d.o.p.
Zgodnie z tym przepisem przez koszty finansowania dłużnego rozumie się wszelkiego rodzaju koszty związane z uzyskaniem od innych podmiotów, w tym od podmiotów niepowiązanych, środków finansowych i z korzystaniem z tych środków, w szczególności odsetki, w tym skapitalizowane lub ujęte w wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, opłaty, prowizje, premie, część odsetkową raty leasingowej, kary i opłaty za opóźnienie w zapłacie zobowiązań oraz koszty zabezpieczenia zobowiązań, w tym koszty pochodnych instrumentów finansowych, niezależnie na rzecz kogo zostały one poniesione.
Z literalnego brzmienia części wstępnej art. 15c ust. 12 u.p.d.o.p. wynika wprost, że odnosi się on do takich kosztów finansowania dłużnego, które związane są z uzyskaniem od innych podmiotów, w tym od podmiotów niepowiązanych, środków finansowych i z korzystaniem z tych środków.
Według Słownika Języka Polskiego "uzyskać" znaczy tyle, co otrzymać coś, co było przedmiotem starań. Natomiast środki finansowe to, zgodnie z ustawą z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2019 r., poz. 659) - środki pieniężne oraz środki niepieniężne o wiarygodnie określonej wartości i stopniu płynności umożliwiającym niezwłoczne pokrycie ryzyka lub straty środkami pieniężnymi uzyskanymi z tych środków niepieniężnych (art. 2 pkt 27b). Jednocześnie ustawodawca przesądził, że środki niepieniężne to płynne aktywa, jak np. bony skarbowe, obligacje Skarbu Państwa (art. 74 ustawy o usługach płatniczych).
Stosownie do art. 15c ust. 13 ustawy o CIT, przez przychody o charakterze odsetkowym rozumie się przychody z tytułu odsetek, w tym odsetek skapitalizowanych, oraz inne przychody równoważne ekonomicznie odsetkom odpowiadające kosztom finansowania dłużnego.
Jak wynika z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, Spółka w 2019 roku zawarła z bankiem umowę kredytu inwestycyjnego na sfinansowanie nabycia nieruchomości komercyjnej. Kilka miesięcy później bank przeniósł część należności z tytułu umowy do innego banku (stał się w ten sposób drugim kredytodawcą). Finansowanie zostało udzielone w walucie euro - w części dotyczącej ceny nabycia nieruchomości netto oraz dodatkowych kosztów związanych z transakcję oraz w złotówkach - w kwocie stanowiącej równowartość podatku VAT w cenie nabycia nieruchomości. Umowa kredytowa zawierała zobowiązanie Państwa do zawarcia umowy zabezpieczenia przed ryzykiem stopy procentowej, pokrywającej ryzyko dla przynajmniej 70% kwoty zadłużenia i nie wyższej niż 100% zadłużenia. Stopę procentową zabezpieczono przy użyciu transakcji CAP. Umowa zabezpieczenia ma charakter ramowy, a jej warunki są ustalane odrębnie dla każdego okresu obowiązywania umów cząstkowych. Spółka ponosi koszty prowizji każdorazowo od zawartej nowej umowy cząstkowej zabezpieczenia, natomiast jej korzyścią jest ustalenie maksymalnego kosztu finansowania - w sytuacji gdy stopa procentowa ustalona dla pożyczki jest wyższa od tej ustalonej w umowie CAP, zabezpieczający wypłaca spółce różnicę. Zawarli Państwo umowy ramowe zarówno z pierwotnym kredytodawcą, jak również z bankiem który przystąpił do umowy kredytu w późniejszym czasie. W poprzednich latach stopy procentowe EURIBOR pozostawały na stabilnym poziomie i nie uzyskiwali Państwo korzyści z tytułu umów zabezpieczenia, lecz ponosili koszty prowizji. W 2023 r. stopa EURIBOR wzrosła, przez co wynik na transakcji zabezpieczenia stał się dodatki i Strona uzyskała wynagrodzenie od banków. Strona wskazał, że otrzymane w 2023 r. wynagrodzenie z tytułu umowy CAP od jednego z banków udzielających kredytu pomniejszyło wartość należnych odsetek od pożyczki (kompensaty dokonał bank), a wynagrodzenie od drugiego banku zostało wykazane jako przychód finansowy w rozumieniu art. 15 ust. 13 ustawy o CIT.
Zgodnie z treścią art. 15c ust. 1 ustawy o CIT podatnicy są obowiązani wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów koszty finansowania dłużnego w części, w jakiej nadwyżka kosztów finansowania dłużnego przekracza wyższą kwotę 3 000 000 zł albo 30% EBITDA w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa. Przez nadwyżkę kosztów finansowania dłużnego rozumie się kwotę, o jaką poniesione przez podatnika koszty finansowania dłużnego, podlegające zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w roku podatkowym, przewyższają uzyskane przez podatnika w tym roku podatkowym podlegające opodatkowaniu przychody o charakterze odsetkowym.
Koszty finansowania dłużnego zostały zdefiniowane w art. 15 ust. 12 ustawy o CIT jako: "wszelkiego rodzaju koszty związane z uzyskaniem od innych podmiotów, w tym od podmiotów niepowiązanych, środków finansowych i z korzystaniem z tych środków, w szczególności odsetki, w tym skapitalizowane lub ujęte w wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, opłaty, prowizje, premie, część odsetkową raty leasingowej, kary i opłaty za opóźnienie w zapłacie zobowiązań oraz koszty zabezpieczenia zobowiązań, w tym koszty pochodnych instrumentów finansowych, niezależnie na rzecz kogo zostały one poniesione".
Natomiast przez przychody o charakterze odsetkowym ustawodawca rozumie przychody z tytułu odsetek, w tym odsetek skapitalizowanych, oraz inne przychody równoważne ekonomicznie odsetkom odpowiadające kosztom finansowania dłużnego (art. 15c ust. 13 ustawy o CIT).
Słusznie jest stanowisko Strony wskazujące, że jako koszty finasowania dłużnego ustawodawca wskazuje koszty finansowe związane z uzyskaniem finansowania, nie wymienia wśród nich bezpośrednio kosztów związanych z zabezpieczeniem tego finansowania lub zabezpieczeniem podatnika przed ryzykiem stopy procentowej, choć same odsetki od pożyczki zostały w art. 15c ust. 12 wymienione.
Obecne brzmienie art. 15c ustawy o CIT jest wynikiem implementacji do polskiej ustawy dyrektywy Rady (EU) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz.Urz.UE.L 193 z 19 lipca 2016 r., s. 1, dalej: dyrektywa ATAD).
Zgodnie z definicją kosztów finansowania zewnętrznego zawartą w art. 2 pkt 1 dyrektywy ATAD, są nimi: "wydatki z tytułu odsetek od wszystkich form zadłużenia, inne koszty ekonomicznie równoważne odsetkom i wydatki poniesione w związku z pozyskiwaniem finansowania, zgodnie z definicją w prawie krajowym, w tym - choć nie tylko - płatności w ramach pożyczek partycypacyjnych, odsetki kalkulacyjne z tytułu takich instrumentów jak obligacje zamienne i obligacje zerokuponowe, kwoty w ramach alternatywnych uzgodnień dotyczących finansowania, takich jak finansowanie typu islamskiego, element odsetkowy finansowania w przypadku płatności z tytułu leasingu finansowego, odsetki skapitalizowane ujęte w wartości bilansowej danego składnika aktywów lub amortyzacja skapitalizowanych odsetek, kwoty określane przez odniesienie do zwrotu z finansowania w ramach zasad dotyczących ustalania cen transferowych, w stosownych przypadkach, kwoty odsetek nominalnych w ramach instrumentów pochodnych lub uzgodnień dotyczących zabezpieczenia związanych z finansowaniem zewnętrznym, z którego korzysta dany podmiot, określone zyski i straty z tytułu różnic kursowych wynikające z zaciągniętych pożyczek i instrumentów związanych z pozyskiwaniem finansowania, opłaty gwarancyjne związane z uzgodnieniami dotyczącymi finansowania, opłaty związane z uzgodnieniami i podobne koszty związane z zaciąganiem pożyczek".
Nie jest sporne w sprawie, że zabezpieczenie stóp procentowych przy użyciu transakcji CAP, opisane we wniosku, to pochodne instrumenty finansowe związane z zabezpieczeniem stóp procentowych otrzymanych kredytów. Zgodnie bowiem z z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.), na mocy odesłania zawartego w art. 4a pkt 22 u.p.d.o.p., stanowi, że instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są niebędące papierami wartościowymi:
c) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, z wyłączeniem instrumentów pochodnych, o których mowa w art. 10 rozporządzenia 2017/565,
d) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron,
e) opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, pod warunkiem że są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi, z wyłączeniem produktów energetycznych będących przedmiotem obrotu hurtowego na OTF, które muszą być wykonywane przez dostawę,
f) niedopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, a które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych, g) instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,
h) kontrakty na różnicę,
i) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także instrumenty pochodne, o których mowa w art. 8 rozporządzenia 2017/565, i inne, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,
j) uprawnienia do emisji.
W tym miejscu należy wyjaśnić co należy rozumieć przez instrument CAP. Jest to instrument finansowy mający charakter kontraktu, umowy między sprzedającym "cap" i jego nabywcą. Cap zabezpiecza przed wzrostem stóp procentowych i wynikającym z tego tytułu obciążeniem odsetkami powyżej określonej wartości. Cap jest kontraktem w którym sprzedający, w przypadku wzrostu ustalonej w umowie stopy procentowej powyżej określonego poziomu, wypłaci jego nabywcy różnicę odsetek dla przyjętego w umowie kapitału.
Tym samym CAP stanowi "opcje na stopę procentową". Opcje na stopę procentową to produkt, który daje jego nabywcy uprawnienie do zaciągnięcia pożyczki (jak w niniejszej sprawie). Typowe opcje na stopę procentową to opcje: CAP, FLOOR oraz COLLAR. O czym była już mowa opcja CAP pozwala przedsiębiorcy na zabezpieczenie się przed wzrostem stóp procentowych. Instytucja finansowa jako wystawca opcji CAP zobowiązuje się do wypłaty nabywcy opcji różnicy wynikającej ze wzrostu rynkowych stóp procentowych ponad poziom uprzednio ustalony w kontrakcie opcyjnym. Nabywca opcji CAP (najczęściej będzie to kredytobiorca, a w niniejszej sprawie - Strona) ogranicza w ten sposób ryzyko wzrostu stóp procentowych, przy jednoczesnej możliwości skorzystania z ewentualnego spadku. Innymi słowy, kupując opcję na stopę procentową CAP, przedsiębiorca zabezpiecza się przed prognozowanym wzrostem.
Mając powyższe na względzie Sąd za zasadne uznał stanowisko organu, wedle którego otrzymane wynagrodzenie od banku stanowi przychód związany z rozliczeniem zawartych przez Skarżącą z bankiem transakcji zabezpieczenia stóp procentowych, który jednak nie stanowi przychodu o charakterze odsetkowym, o którym mowa w art. 15c ust. 13 u.p.d.o.p. W ocenie Sądu charakter zawartej umowy i jej zakres prowadzi do wniosku, że w opisanej przez Stronę sytuacji wystąpienia dodatniego wyniku finansowego na transakcji zabezpieczenia stopy EURIBOR otrzyma ona wynagrodzenie od Banku, która to stanowi niespornie korzyść z tytułu zawartej umowy opcji CAP, jako rekompensatę, tj. według słownikowego znaczenie tegoż pojęcia: zrównoważenie lub wyrównanie braku, niedoboru lub ujemnego charakteru czegoś», «zlikwidowanie poniesionych przez kogoś strat lub doznanych krzywd», «to, co równoważy braki, straty lub krzywdy». Innymi słowy Strona w zasadzie otrzymuje wynagrodzenie rekompensujące jej wzrost stopy EURIBOR od podmiotu trzeciego (Banku), które to stanowi jej przychód, ale nie związany z odsetkami. Zawarta umowa o CAP ma niewątpliwie służyć tylko i wyłącznie wyeliminowaniu ryzyka zmiennej stopy procentowej w związku z zaciągniętą pożyczką inwestycyjną, nie jest przychodem o charakterze odsetkowym ani innym przychodem równoważnym ekonomicznie odsetkom, i nie może stanowić kosztu finansowania dłużnego związanego z uzyskaniem od podmiotów środków finansowych i z korzystaniem z tych środków. Sąd nie dostrzega przy tym analogii która miałaby wystąpić do sytuacji rozliczania ujemnych, jak i dodatnich różnic kursowych.
Zgodnie z przepisami ustawy o CIT, na wysokość przychodów, jak i kosztów podatkowych nie może wpływać sposób fizycznego przekazywania środków finansowych, np. po uwzględnieniu potrącenia/kompensaty. Dlatego też sposób rozliczenia nie może modyfikować przychodów i kosztów podatkowych. Zatem sam sposób przekazywania środków finansowych stanowiących rekompensatę za straty, tj. przez potrącenie czy też kompensaty, w ocenie Sądu nie może modyfikować podatkowego sposobu rozliczenia kosztów i przychodów u podatnika. Tak samo jak zapisy umowy opcji CAP zawartej przez stronę a Bankiem (bankami).
Mając na uwadze powyższe, nie można podzielić zarzutu Skarżącej, że wydając zaskarżoną interpretację indywidualną, organ popełnił błąd w wykładni i zastosowaniu w sprawie przepisów prawa materialnego, tzn. art. 15c ust. 12 i ust. 13 ustawy o CIT. Zarzuty te są niezasadne.
Słusznie bowiem przyjął Dyrektor KIS, że w zaistniałych stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) po stronie Skarżącej powstanie przychód na zasadach ogólnych., zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT.
W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 14b § 1 związku z art. 14c § 1 O.p. Sąd nie stwierdził naruszenia ww. przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi, bowiem organ interpretacyjny dokonał precyzyjnej wykładni przepisów prawa materialnego w sposób nie budzący wątpliwości, uzasadniając swoje stanowisko zarówno językowym brzmieniem przepisu jak i jego rozumieniem wynikającym z wykładni systemowej wewnętrznej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako pozbawioną uzasadnionych podstaw