III SA/Wa 2026/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-01-10
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowywznowienie postępowaniaterminyCOVID-19prawo podatkoweprawo administracyjnenieruchomościzobowiązanie podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego, uznając, że zastosowanie powinien mieć przepis o przywróceniu terminu w okresie pandemii COVID-19.

Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, który został umorzony przez organy jako bezprzedmiotowy z powodu uchybienia miesięcznego terminu. Skarżący powołał się na przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który przewidywał możliwość przywrócenia terminu w okresie pandemii. Sąd uznał, że przepis ten ma zastosowanie również do prawa podatkowego i nakazał organom uwzględnienie go w dalszym postępowaniu.

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od zbycia nieruchomości. Skarżący wystąpił o wznowienie postępowania, powołując się na art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy). Organy uznały, że wniosek został złożony po terminie (miesięcznym od dnia powzięcia wiadomości o decyzji), który upływał 28 lutego 2022 r., podczas gdy wniosek wpłynął 8 marca 2022 r. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy błędnie zinterpretowały zastosowanie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Sąd stwierdził, że przepis ten, wprowadzający możliwość przywrócenia terminu w okresie pandemii, ma zastosowanie również do terminów prawa podatkowego, w tym terminów zawitych. W związku z tym organ powinien był zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć jej 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, czego nie uczynił. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanej regulacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie podatkowym.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na wykładni celowościowej, funkcjonalnej i prokonstytucyjnej, uznał, że intencją ustawodawcy było objęcie przepisem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wszystkich przepisów regulujących relacje między obywatelem a organami państwa, w tym prawa podatkowego, w celu ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

ustawa COVID-19 art. 15 zzzzzn2 § 1 pkt 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie stanu epidemii, ma zastosowanie do prawa podatkowego.

ustawa COVID-19 art. 15 zzzzzn2 § 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

O.p. art. 240 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa wznowienia postępowania z powodu nieuczestniczenia strony w postępowaniu bez własnej winy.

O.p. art. 241 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymaga złożenia wniosku o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.

Pomocnicze

ustawa COVID-19 art. 15 zzr § 1 pkt 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Dz.U. 2021 poz 2095

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

O.p. art. 150 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Tryb doręczenia zastępczego.

O.p. art. 208 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

O.p. art. 246 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Możliwość wystąpienia o wstrzymanie wykonania decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 8 lit. a

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 3 § 1

Dz.U. 2023 poz 2383

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2021 poz 2095

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 do prawa podatkowego w celu przywrócenia terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Niewątpliwie natomiast kryteriów "powzięcia wiadomości" w rozumieniu art. 241 § 2 pkt 1 O.p. nie spełnia doręczenie zastępcze w trybie art. 150 O.p. Celem takiej regulacji było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków.

Skład orzekający

Ewa Izabela Fiedorowicz

przewodniczący sprawozdawca

Dariusz Czarkowski

sędzia

Jacek Kaute

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów w prawie podatkowym w kontekście pandemii COVID-19 oraz zastosowanie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 do postępowań podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania stanu epidemii i przepisów wprowadzonych w jego ramach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy wprowadzane w sytuacjach kryzysowych (pandemia) mogą wpływać na standardowe procedury prawne, w tym podatkowe, i jak sądy interpretują ich zakres zastosowania.

Pandemia COVID-19 otwiera furtkę do przywrócenia terminów w sprawach podatkowych – kluczowa interpretacja WSA.

Dane finansowe

WPS: 19 748 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2026/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Czarkowski
Ewa Izabela Fiedorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Kaute
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 635/24 - Wyrok NSA z 2024-09-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15 zzr ust. 1 pkt 3, art. 15 zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 240 par. 1 pkt 4 w zw. z art. 241 par. 2 pkt 1, art. 246 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, sędzia WSA Jacek Kaute, Protokolant referent stażysta Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] ; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz S.K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. K. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) z [...] lipca 2023 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia, jako bezprzedmiotowego postępowania podatkowego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] lipca 2021 r., określającą wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia w 2015 r. nieruchomości i praw majątkowych przed upływem 5 lat.
Z uzasadnienia powyższej decyzji wynikało, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US) decyzją z [...] lipca 2021 r., nr [...], określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie 19.748,00 zł z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia w 2015 r. nieruchomości i praw majątkowych przed upływem 5 lat. Decyzja ta została doręczona stronie 20 sierpnia 2021 r. w trybie art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.2023.2383 z późn. zm.; dalej także jako O.p.) i stała się ostateczna, jako że strona nie wniosła odwołania.
27 stycznia 2022 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wydanie kserokopii ww. decyzji, którą to kserokopię otrzymał w tym samym dniu. Następnie 8 marca 2022 r., na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. strona wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika US z [...] lipca 2021 r., nr [...].
Naczelnik US wydał [...] marca 2022 r. postanowienie nr [...] wznawiające postępowanie zakończone ww. decyzją ostateczną. Następnie organ ten decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej.
Od powyższej decyzji z [...] lipca 2022 r. strona wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor IAS decyzją z [...] października 2022 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 O.p. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Naczelnik US rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, że skarżący nie zachował określonego w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W takiej sytuacji oznacza to, że postępowanie zostało wadliwie wszczęte, a tym samym podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W związku z powyższym, Naczelnik US decyzją z [...] marca 2023 r., nr [...] umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie podatkowe w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] lipca 2021 r., nr [...].
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.
Wymienioną na wstępie decyzją z [...] lipca 2023 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania został oparty o podstawę prawną wymienioną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. (strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). A zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Ta ostatnia formalna przesłanka nie została jednak przez stronę spełniona. Decyzja Naczelnika US z [...] lipca 2021 r., nr [...], została wysłana do skarżącego przesyłką pocztową 4 sierpnia 2021 r. i pomimo dwukrotnego awizowania nie została odebrana, w związku z czym decyzja ta została uznana za doręczoną 20 sierpnia 2021 r. w trybie art. 150 O.p. W art. 241 § 2 pkt 1 O.p. nie ma mowy o "dniu doręczenia decyzji", lecz o "dniu powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji". Niewątpliwie natomiast kryteriów "powzięcia wiadomości" w rozumieniu art. 241 § 2 pkt 1 O.p. nie spełnia doręczenie zastępcze w trybie art. 150 O.p. Natomiast 27 stycznia 2022 r. strona wystąpiła do [...] Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o wydanie kserokopii decyzji Naczelnika US z [...] lipca 2021 r., nr [...] i w tym samym odebrała kserokopię tej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, za należycie udokumentowaną datę powzięcia przez stronę wiadomości o wydaniu decyzji z [...] lipca 2021 r. oraz treści jej rozstrzygnięcia, Dyrektor IAS przyjął 27 stycznia 2022 r. Miesięczny termin określony w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. upływał zatem z końcem 28 lutego 2022 r. Powyższy termin nie został jednak dochowany ponieważ wniosek o wznowienie postępowania podatkowego (datowany na 4 marca 2022 r. został złożony przez stronę osobiście w Kancelarii [...] Urzędu Skarbowego W. dopiero 8 marca 2022 r. W treści wniosku skarżący nie powołał przy tym żadnych okoliczności, potwierdzających twierdzenie, że nie brał on udziału w postępowaniu podatkowym bez własnej winy ani nie przedstawił powodów opóźnienia złożenia wniosku. W toku ponownego rozpatrywania sprawy przez Naczelnika US została potwierdzona okoliczność niedochowania wynikającego z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Konsekwencją powyższych ustaleń było uznanie przez Naczelnika US, że w toku pierwszego rozpatrzenia sprawy postępowanie podatkowe zostało wadliwie wszczęte, a tym samym w myśl art. 208 § 1 O.p. stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.
W związku z powyższym Dyrektor IAS uznał za prawidłowe wydanie przez Naczelnika US decyzji, na mocy której zostało umorzone, jako bezprzedmiotowe, postępowanie podatkowe w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] lipca 2021 r., nr [...].
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu pominięcia art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095; dalej ustawa COVID-19), stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania, gdyż odnosi się tylko do terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, a nie prawa podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny w podjętej 27 marca 2023 r. uchwale o sygn. I FPS 2/22, przedstawił ocenę kwalifikacji prawa podatkowego jako odrębnej gałęzi prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie w całości powyższej decyzji Dyrektora IAS oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika US. Na rozprawie 10 stycznia 2024 r. wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
1. art. 120 O.p., zgodnie z którym organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (zasada legalizmu w postępowaniu podatkowym),
2. art. 121 O.p., zgodnie z którym postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, które w trakcie postępowania podatkowego są obowiązane udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania,
3. art. 122 O.p., zgodnie z którym organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym),
4. art. 124 O.p., zgodnie z którym organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (zasada przekonywania strony w ustępowaniu podatkowym)
5. art 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U z 2019 r poz. 2204), poprzez nieuwzględnienie w przeprowadzonym postępowaniu domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym,
6. art 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2022.2647), poprzez błędne przyjęcie daty nabycia przez skarżącego 3/12 udziału we współwłasności nieruchomości położonej w W., przed upływem pięciu lat od dnia jego zbycia, a w konsekwencji naliczenie nienależnego podatku dochodowego z tytułu zbycia nieruchomości,
7. art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, zgodnie z którym w związku z przekazaną przez stronę informacją o chorobie, urząd skarbowy powinien wyznaczyć mi termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu pandemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie podatkowym.
Odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca.
W niniejszej sprawie stan faktyczny był bezsporny. Z dowodów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, co prawidłowo ustaliły organy podatkowe, że skarżący 27 stycznia 2022 r. otrzymał kserokopię ostatecznej decyzji Naczelnika US z [...] lipca 2021 r., nr [...], określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia w 2015 r. nieruchomości i praw majątkowych przed upływem 5 lat. Tym samym jest to należycie udokumentowana data powzięcia przez stronę wiadomości o wydaniu decyzji określającej wysokość podatku. Zatem określony w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. miesięczny termin do wniesienia wniosku upływał z końcem 28 lutego 2022 r. Wniosek o wznowienie postępowania podatkowego został natomiast przez skarżącego wniesiony 8 marca 2022 r. Złożenie wniosku nastąpiło zatem po terminie przewidzianym w art. 241 § 2 pkt 1 O.p.
Nie ma jednak racji Dyrektor IAS twierdząc, że w świetle uchwały NSA z 27 marca 2023 r., sygn. I FPS 2/22, nie było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie regulacji przewidzianych w art. 15 zzzzzn2 uCOVID-19.
Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, dodanym ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), który wszedł w życie 16 grudnia 2020 r., w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu – ust. 2.
Należy przypomnieć, że stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 20 marca 2020 r. do odwołania (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Stan ten obowiązywał do 16 maja 2022 r., kiedy weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Przepis art. 15zzzzzn2 uCOVID-19 obowiązywał zatem w czasie, w którym skarżący powinien wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania (kserokopię decyzji ostatecznej strona otrzymała 27 stycznia 2022 r., w tym dniu zapoznała się z jej treścią, a zatem miesięczny termin upływał 28 lutego 2022 r.).
Podkreślenia wymaga, że problematyka omawianego przepisu była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone np. w wyroku z 6 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 554/22 (oraz w powołanym w nim orzecznictwie jednoznacznie przyjmującym, że odkodowanie treści normy zawartej w przepisie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID – 19 dotyczącym biegu terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, wymaga odwołania się do celu wprowadzenia przez ustawodawcę tego przepisu. NSA wskazał w powyższym wyroku, że celem takiej regulacji było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Zdaniem NSA, zamiarem ustawodawcy było stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminom przewidzianym prawem administracyjnym.
Kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną NSA we wspomnianym wyroku przyjął, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu. NSA stwierdził, że intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie nie przewidziano żadnych wyjątków.
NSA w wyżej powoływanym wyroku przyjął, że w art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 ustawodawca odwołuje się do stwierdzenia uchybienia terminowi przewidzianego "przepisami prawa administracyjnego", co wskazuje na to, że chodzi o wszystkie przepisy wchodzące w skład tej dziedziny prawa. W sześciu punktach zostały wymienione dokładnie, o jakiego rodzaju terminy chodzi (np. terminy zawite, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, terminy do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki). NSA wskazał, że cechą wspólną tych terminów jest to, że są to terminy, których upływ powoduje, że strona traci prawo żądania ukształtowania jej sytuacji prawnej poprzez podjęcie przez organ określonego rozstrzygnięcia.
W konkluzji powyższych rozważań NSA jednoznacznie stwierdził, że analiza treści tego przepisu niewątpliwie wskazuje, że z woli ustawodawcy w okresie stanu epidemii dopuszczalne stało się przywrócenie terminów prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że omawiany przepis miał zastosowanie, wbrew twierdzeniom Dyrektora IAS, do przepisów prawa podatkowego. Zarzuty zawarte w skardze w zakresie naruszenia art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 należało uznać więc za zasadne, skoro organ nie zastosował trybu przewidzianego we wskazanej regulacji, a od razu przyjął, że skarżący uchybił miesięcznemu terminowi na złożenie wniosku o wznowienie.
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie ten pogląd podziela. Tym samym, w przypadku niezachowania przez stronę terminu przewidzianego przepisami prawa podatkowego, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ powinien zastosować się do treści powyższego przepisu.
Nie ulega wątpliwości, że celem wprowadzenia powyższej regulacji była ochrona obywateli RP przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. A skoro tak, to tych przepisów nie można wykładać zawężająco, co prowadzi do wniosku, że mają one zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem i do regulacji zawartych w prawie podatkowym. Jest to wynik wykładni językowej, celowościowej i prokonstytucyjnej. Ograniczenia związane ze stanem zagrożenia epidemicznego, a następnie ze stanem epidemii, zmotywowały ustawodawcę do wprowadzenie na ten czas szczególnych regulacji, dających obywatelom z tego tytułu ochronę, a rolą organów administracyjnych, w tym organów podatkowych jest stosowanie tych przepisów z uwzględnieniem ich celu. Jest to ochrona wyjątkowa, bowiem dotyczy możliwości przywrócenia terminu prawa materialnego, w tym zawitego, który - co do zasady - w jakiejkolwiek innej sytuacji nie jest przywracalny. Ustawodawca stworzył zatem stronie, która uchybiła terminowi zawitemu, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, jak w przypadku art. 240 § 1 pkt 4 w zw. z art. 241 § 2 pkt 1 O.p., możliwość jego przywrócenia. W tym przypadku chodzi o termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże dla strony ujemne skutki (pkt 5 art. 15 zzzzzn2 uCOVID-19).
Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już powyżej sprawie o sygn. akt III FSK 554/22 przyjął, że powyższą argumentację potwierdza powołana przez organ uchwała z 27 marca 2023, sygn. akt I FPS 2/22, w której stwierdzono, że ar 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19 nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wprawdzie dotyczy ona terminów prawa materialnego, jednak dokonując szerokiej argumentacji zaprezentowanego w tezie stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do celu i funkcji ochronnej wprowadzonej regulacji, jakim była ochrona obywateli, których dobrostan został zagrożony przez epidemię. Ponadto uchwała I FPS 2/22 dotyczyła art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19, a nie art.15 zzzzzn2.
Powyższe stanowisko sąd orzekający w sprawie przyjmuje za własne.
Zestawiając zatem daty ostatniego dnia obowiązywania stanu epidemii (15 maja 2022 r.) z datą upływu terminu dla skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania (28 lutego 2022 r.) stwierdzić należało, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 miał zastosowanie do sytuacji prawnej skarżącego. Zatem organ podatkowy pierwszej instancji był zobowiązany do zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi określonemu w art. 241 §2 pkt 1 O.p. kiedy 8 marca 2022 r. wpłynął wniosek strony o wznowienie postępowania podatkowego. W zawiadomieniu tym Naczelnik US był zobowiązany wyznaczyć skarżącemu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2 art. 15 zzzzzn2 uCOVID-19).
Podkreślić także należy, że od obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminów określonych w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 (oraz pkt 2) ustawy o COVID-19 ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminu, o którym mowa w tym przepisie, organ powinien zastosować się do wynikającego z jego treści obowiązku zawiadomienia i wyznaczenia stronie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że organ podatkowy nie wykonał powyższego obowiązku prawnego. W rezultacie, organ naruszył art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt pkt 5 oraz ust. 2 ustawy COVID-19, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niewątpliwie także, co należy podkreślić, odwołanie stanu epidemii z 16 maja 2022 r. nie oznacza, że do stanów faktycznych powstałych w stanie epidemii przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie mogą być stosowane po 16 maja 2022 r. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, że do uchybienia terminowi w zakresie złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania doszło w czasie obowiązywania stanu epidemii, zatem organ jeszcze w stanie epidemii powinien zastosować ten przepis (por. wyroki: WSA w Krakowie z 15 września 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 638/22; WSA w Gliwicach z 16 listopada 2023 r., I SA/Gl 1289/23).
Ponownie rozpatrując sprawę organ podatkowy uwzględni wskazaną regulację zawartą w art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Dopełni zatem i to niezwłocznie, z uwagi na trwającą egzekucję prowadzoną na podstawie decyzji ostatecznej, obowiązku ciążącego na nim na podstawie tego przepisu, oraz wyznaczy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, który strona powinna złożyć z odpowiednim uzasadnieniem wskazującym na przyczyny uchybienia terminowi z art. 241 §2 pkt 1O.p., w okresie miesięcznym liczonym od 27 stycznia 2022 r. Organy będą zobowiązane do rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego. Sam wniosek o wznowienie postepowania został już bowiem złożony 8 marca 2022 r. Strona w ramach tego wniosku jest także uprawniona na podstawie art. 246 § 1 O.p. wystąpić o wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji Naczelnik US z 29 lipca 2021 r.
Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2023.1634 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu kwotę składa się wysokość uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI