III SA/WA 2017/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę spółki S. S.A. na interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając wydatki na rekompensatę strat kontrahenta za niemożliwe do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów.
Spółka S. S.A. zarządzała portfelem inwestycyjnym swojego klienta (Kontrahenta). W związku ze sprzedażą obligacji Spółki Z. S.A. przez spółkę S. S.A., Kontrahent poniósł stratę. Spółka S. S.A. zawarła porozumienie, zobowiązując się do wypłaty rekompensaty Kontrahentowi. Spółka chciała zaliczyć te wydatki do kosztów uzyskania przychodów, argumentując, że miały na celu utrzymanie strategicznego klienta. Dyrektor KIS odmówił, uznając, że spółka przeniosła na siebie ryzyko inwestycyjne należące do klienta. WSA w Warszawie zgodził się z organem, oddalając skargę.
Spółka S. S.A. świadczyła usługi zarządzania portfelem inwestycyjnym dla swojego klienta, Kontrahenta. W ramach tej usługi, spółka sprzedała obligacje Spółki Z. S.A., które znajdowały się w portfelu Kontrahenta. Decyzja ta, choć początkowo uznana za racjonalną z uwagi na proces restrukturyzacji Spółki Z. S.A., doprowadziła do straty Kontrahenta, który uzyskałby więcej, gdyby poczekał na zakończenie restrukturyzacji. W celu utrzymania dobrych relacji z kluczowym klientem, spółka S. S.A. zawarła porozumienie, zobowiązując się do wypłaty Kontrahentowi rekompensaty za utracone korzyści oraz pokrycia kosztów związanych z nabyciem akcji Spółki Z. S.A. Spółka wniosła o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, pytając, czy te wydatki mogą stanowić koszty uzyskania przychodów. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił, argumentując, że spółka przeniosła na siebie ryzyko inwestycyjne, które powinno obciążać klienta, a celem wydatków nie było zabezpieczenie źródła przychodów. Spółka zaskarżyła interpretację do WSA w Warszawie. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd uznał, że spółka, akceptując warunki porozumienia, zmieniła charakter umowy z umowy starannego działania na umowę rezultatu, przejmując ryzyko inwestycyjne w sposób nieracjonalny i odbiegający od realiów rynkowych. Zdaniem Sądu, takie wydatki nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, ponieważ nie mają bezpośredniego związku z celem osiągnięcia, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wydatki te nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka, ponosząc te wydatki, przeniosła na siebie ryzyko inwestycyjne, które powinno obciążać klienta. Działania te były nieracjonalne, odbiegały od realiów rynkowych i nie miały na celu bezpośredniego osiągnięcia, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów spółki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
Updop art. 15 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych art. 15 § 1
Pomocnicze
Updop art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Zamknięty katalog wydatków, które nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów.
Updop art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wymienia wydatki na objęcie udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych jako niemożliwe do zaliczenia do kosztów.
Updop art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wymienia kary umowne oraz odszkodowania jako niemożliwe do zaliczenia do kosztów.
Updop art. 15 § 4b
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Dotyczy momentu potrącania kosztów uzyskania przychodu.
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych art. 16 § 1
Op art. 13 § 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 14b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 2
Ppsa art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego.
Ppsa art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący oddalenia skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Argumentacja DKIS, że spółka przeniosła na siebie ryzyko inwestycyjne należące do klienta. Argumentacja DKIS, że wydatki poniesione na rekompensatę nie służyły bezpośrednio osiągnięciu, zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów spółki. Argumentacja Sądu, że działania spółki były nieracjonalne i odbiegały od realiów rynkowych, zmieniając umowę starannego działania w umowę rezultatu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja spółki, że wydatki poniesione na rekompensatę i nabycie akcji stanowiły koszty uzyskania przychodów, ponieważ miały na celu utrzymanie strategicznego klienta i zapobieżenie konfliktowi. Argumentacja spółki, że nie poniosła ryzyka inwestycyjnego, a jedynie działała w celu zabezpieczenia źródła przychodów poprzez utrzymanie relacji biznesowych.
Godne uwagi sformułowania
przeniesienie ryzyka inwestycyjnego z Kontrahenta na Skarżącą działania sprzeczne z charakterem prowadzonej działalności, oderwane od realiów rynkowych, podważające istotę zawartej umowy umowa opartej na należytej staranności stała się umową rezultatu i to ustalonego następczo
Skład orzekający
Piotr Dębkowski
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Baran
sędzia
Maciej Borychowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad zaliczania wydatków na rekompensaty i pokrycie strat klienta do kosztów uzyskania przychodów, zwłaszcza w kontekście umów o zarządzanie portfelem inwestycyjnym i ryzyka inwestycyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia ryzyka inwestycyjnego przez podmiot zarządzający, co jest uznane za nieracjonalne w kontekście przepisów podatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między ryzykiem inwestycyjnym klienta a odpowiedzialnością podmiotu zarządzającego, a także jak sądy oceniają racjonalność wydatków w kontekście przepisów podatkowych.
“Czy rekompensata dla klienta to koszt firmy? Sąd administracyjny wyjaśnia granice racjonalności w podatkach.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 2017/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-04-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-09-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Baran Maciej Borychowski Piotr Dębkowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych 6560 Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1800 art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1, Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Baran, asesor WSA Maciej Borychowski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę. Uzasadnienie W dniu 25 kwietnia 2022 r. do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej DKIS) wpłynął wniosek S. S.A. z/s w W. w wydanie interpretacji indywidualnej przepisów ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1800 ze zm., dalej Updop). We wniosku Strona podała, że w ramach prowadzonej działalności zawarła umowę z kontrahentem (dalej Kontrahent) – na podstawie której świadczy na rzecz Kontrahenta usługi zarządzania portfelem (dalej Umowa). W ramach przedmiotowej Umowy Strona zobowiązana jest do zarządzania portfelem inwestycyjnym Kontrahenta (dalej Portfel inwestycyjny), w tym dokonywania na rynku inwestycyjnym transakcji sprzedaży/kupna papierów wartościowych. W Portfelu inwestycyjnym znajdowały się, m.in. obligacje spółki Z. S.A. (dalej Spółka) – będącej w procesie restrukturyzacji w celu zawarcia układu z wierzycielami. Jednocześnie jednym z wierzycieli Spółki był Kontrahent – posiadał wierzytelności z tytułu niespłaconych obligacji. W ramach działań wynikających z postanowień zawartych w Umowie (wykonywania Umowy), Strona w grudniu 2020 r. podjęła decyzję o sprzedaży obligacji Spółki, będących częścią Portfela inwestycyjnego na rzecz podmiotu trzeciego (niepowiązanego zarówno ze Stroną jak i Kontrahentem w świetle art. 11a ust. 1 pkt 4 Updop). Na moment sprzedaży obligacji Spółki, Strona nie posiadała informacji, z których wynikałoby, że uprawomocniony został układ restrukturyzacyjny Spółki. Informacja ta została opublikowana w dniu sprzedaży obligacji Spółki. W wyniku sprzedaży obligacji, Kontrahent poniósł straty, gdyż jak się okazało, realizacja układu restrukturyzacyjnego Spółki była korzystniejsza aniżeli zbycie obligacji Spółki, będących częścią Portfela inwestycyjnego. W wyniku powyższego zdarzenia, Strona zawarła porozumienie w sprawie zadośćuczynienia/rekompensaty utraconych korzyści na rzecz Kontrahenta z tytułu sprzedaży obligacji wyemitowanych przez Spółkę, które wchodziły w skład portfela inwestycyjnego Kontrahenta, a które zostały zbyte w 2020 r. przez Wnioskodawcę (dalej Porozumienie). Na mocy Porozumienia, Strona zobowiązała się do: - wypłaty na rzecz Kontrahenta rekompensaty kwoty utraconych korzyści w wysokości 248,4 tys. zł – w wyniku sprzedaży obligacji Spółki przez Stronę Kontrahent uzyskał 720 tys. zł, przy czym w ramach realizacji układu Kontrahent uzyskałby 968,4 tys. zł; - wypłaty na rzecz Kontrahenta rekompensaty kwoty potencjalnych przyszłych utraconych korzyści wynikającej z Dodatkowej Raty Układowej tj. kwoty 180 tys. zł w przypadku wypłaty tej kwoty przez Spółkę; - wypłaty na rzecz Kontrahenta rekompensaty kwoty potencjalnych utraconych korzyści w związku z brakiem realizacji lub opóźnieniem w realizacji na rzecz Kontrahenta konwersji wierzytelności na akcje nowej emisji serii ... Spółki zgodnie z układem, poprzez dokonanie z własnych środków Strony zakupu akcji Spółki do portfela Kontrahenta w ilości 73.920 sztuk tj. w ilości, w jakiej Kontrahent otrzymałaby akcje w ramach konwersji; - zwrotu wszelkich ewentualnych kosztów opłat sądowych lub zwrotów kosztów zastępstwa procesowego, jeżeliby takie zostały zasądzone od Kontrahenta w związku z podjęciem przez Kontrahenta czynności prawnych zmierzających do uzyskania prawa własności akcji Spółki; - bezpośredniego pokrycia kosztów reprezentacji Kontrahenta w sporach sądowych dotyczących akcji Spółki przez pełnomocników wskazanych przez Stronę. Mając na uwadze powyższe, po stronie Skarżącej powstała wątpliwość, czy wydatki wynikające z realizacji Porozumienia mogą stanowić koszty uzyskania przychodów dla Strony, w rozumieniu art. 15 ust. 1 Updop. W uzupełnieniu wniosku Strona wskazała, że wierzytelność z tytułu braku wykupu obligacji w terminie powstała z dniem 4 lipca 2017 r. Od 2017 r. Spółka nie wypłacała odsetek od obligacji – w dniu 4 stycznia 2017 r. powstała wierzytelność z tego tytułu w wysokości 38.594,40 zł oraz w dniu 4 lipca 2017 r. w wysokości 38.203,20 zł. W opisanej sprawie doszło do zbycia wszystkich obligacji Spółki, wchodzących w skład Portfela Inwestycyjnego Kontrahenta, nastąpiło to w dniu 18 grudnia 2020 r. Na moment sprzedaży opisanych we wniosku obligacji Spółki Strona posiadała wiedzę o postępowaniu restrukturyzacyjnym toczącym się wobec Spółki, jednakże nie posiadała wiedzy o terminie zakończenia postępowania oraz ewentualnym rezultacie prowadzonego postępowania – przewidywano, że uprawomocnienie się układu będzie procesem długotrwałym. O sprzedaży opisanych obligacji we wskazanym momencie zadecydowały obawy, że uprawomocnienie się układu zawartego przez Spółkę w postępowaniu sanacyjnym będzie procesem długotrwałym. Konsekwencją tego były utracone korzyści z tytułu posiadania przez Kontrahenta obligacji Spółki – Kontrahent był jednym z wierzycieli, posiadając wierzytelności z tytułu niespłaconych obligacji. Na ten moment dla Kontrahenta korzystniejszym rozwiązaniem z punktu ekonomicznego (biznesowego) była sprzedaż obligacji Spółki na rzecz podmiotu trzeciego, niż oczekiwanie na zakończenie i rezultat toczącego się procesu restrukturyzacyjnego wobec Spółki, który nie był do końca pewny. W celu wyeliminowania ryzyka związanego ze sprzedażą opisanych we wniosku obligacji Spółki, Strona podjęła próbę sprawdzenia na jakim etapie jest proces uprawomocnienia się układu zawieranego przez Spółkę w postępowaniu sanacyjnym. W ramach układu miało dojść do spłaty części wierzytelności i do konwersji pozostałych wierzytelności z tytułu wyemitowanych obligacji na prawa do akcji nowej emisji w Spółce. Natomiast przez użyte w lit. a wniosku sformułowanie "w ramach realizacji układu Kontrahent uzyskałby 968,4 tys. zł" należy rozumieć, że w przypadku braku sprzedaży Obligacji Spółki w dniu 18 grudnia 2020 r., za łączną kwotę 720.000,00 zł, Portfel, na skutek spłaty Obligacji Spółki w części 40,35%, mógł w styczniu 2021 r. uzyskać kwotę 968.400,00 zł. W ocenie Strony, do wypłaty "Dodatkowej Raty Układowej" miało dojść w przypadku, gdy udałoby się zrealizować program restrukturyzacji Spółki. Wówczas można byłoby dokonać sprzedaży praw do akcji lub akcji na rynku regulowanym. W złożonym wniosku mowa jest o "potencjalnych utraconych korzyściach w związku z brakiem realizacji lub opóźnieniem w realizacji na rzecz Kontrahenta konwersji wierzytelności na akcje" w postaci możliwości natychmiastowego (szybkiego) zbycia akcji Spółki. Mowa jest również o sporze sądowym ze Spółką Y, którego celem jest ustalenie, komu przysługuje prawo konwersji obligacji na akcje Spółki. Strona podjęła decyzję o dokonaniu zakupu akcji Spółki, w celu zrekompensowania straty wynikłej z braku uzyskania akcji Spółki w wyniku konwersji wierzytelności na akcje. Prawie 60% wartość obligacji miała być bowiem na mocy układu skonwertowana na prawa do akcji Spółki. W ocenie Strony, jak wskazano we wniosku, wszystkie wydatki poniesione zostały z uwagi na konieczność zabezpieczenia źródła dochodu w postaci zatrzymania strategicznego klienta – Kontrahent jest jednym ze strategicznych partnerów biznesowych Strony i instytucją opiniotwórczą. W tym kontekście wydatki poniesione przez Stronę – opisane we wniosku – mają za zadanie zminimalizować ryzyko złej reputacji Skarżącej i ryzyko nagłego zakończenia współpracy z Kontrahentem, jak również potencjalnych sporów sądowych z tego tytułu. Strona zapytała w związku z tym: 1. Czy wydatki poniesione przez Stronę w postaci wypłaty gotówkowej na rzecz Kontrahenta stanowiącej rekompensatę kwoty utraconych korzyści oraz potencjalnych przyszłych utraconych korzyści stanowią dla Skarżącej koszty uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 Updop? 2. Czy wydatki poniesione przez Stronę związane z nabyciem akcji Spółki do Portfela inwestycyjnego Kontrahenta (ze środków własnych) – jako rekompensaty kwoty potencjalnych utraconych korzyści w związku z brakiem realizacji lub opóźnieniem w realizacji na rzecz Kontrahenta konwersji wierzytelności na akcje nowej emisji serii ... Spółki zgodnie z układem – stanowią dla Strony koszty uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 Updop? Przedstawiając własne stanowisko w Skarżąca na oba pytania udzieliła odpowiedzi twierdzących. Zdaniem Strony, wydatki poniesione zostały w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów Spółki. Nie mieszczą się w kosztach wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 8 Updop – jako wydatki na objęcie udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych. Nie mieszczą się w kosztach wymieniowych w art. 16 ust. 1 pkt 22 Updop – jako kary umowne oraz odszkodowania. W zaskarżonej interpretacji indywidualnej z 25 lipca 2022 r., wydanej na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej Op), DKIS uznał stanowisko Strony za nieprawidłowe. W uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji DKIS wskazał, że w opisanej sprawie fakt poniesienia opisanych we wniosku wydatków wyłącznie w celu zapobieżenia konfliktowi z Kontrahentem i utrzymania z nim poprawnych relacji, nie jest wystarczający dla uznania, że celem tych wydatków jest zachowanie, czy też zabezpieczenie źródła przychodów, w myśl art. 15 ust. 1 Updop. DKIS nawiązał do pojęcia ryzyka inwestycyjnego, z którego wynika, że oznacza ono niepewność co do osiągnięcia zakładanego rezultatu jakim jest powiększenie zasobów majątkowych. Inwestowanie wiąże się z ponoszeniem ryzyka, bowiem rezultat inwestycji nie jest pewny, to znaczy nie ma pewności w jakim stopniu powiększy się inwestowany majątek, ani też czy w ogóle do tego dojdzie, bowiem inwestycja może zakończyć się stratą. W inwestowaniu nie ma gwarancji osiągnięcia zakładanego rezultatu jakim jest powiększenie zasobów majątkowych. Zatem ryzyko inwestycyjne rozumiane jest jako niepewność w kwestii wielkości osiąganego zysku lub straty, jaką może przynieść inwestycja. DKIS podkreślił, że ryzyko inwestycyjne obciąża podmiot, który jest właścicielem środków pieniężnych, które podlegają inwestycji. Powyższe dotyczy także sytuacji, gdy środki pieniężne są powierzane w zarządzanie profesjonalnemu podmiotowi. Pomimo, że takie podmioty posiadają doświadczenie w zarządzaniu portfelami inwestycyjnymi nie są w stanie całkowicie wyeliminować ryzyka inwestycyjnego, ponieważ nigdy nie ma się pewności, jaka będzie wielkość wpływów pieniężnych w związku z podjętymi decyzjami, nawet jeżeli są one podejmowane przez wyspecjalizowane podmioty. W praktyce sprowadza to się do tego, że podejmując jakąkolwiek inwestycję, należy brać pod uwagę to, że istnieje możliwość nie wypracowania zakładanych zysków, a zamiast tego można zanotować straty. DKIS stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przeniesieniem ryzyka inwestycyjnego z Kontrahenta na Skarżącą jako podmiot zarządzający portfelem inwestycyjnym. Zdaniem DKIS, przedstawione okoliczności sprawy nie uzasadniają spełnienia przesłanek zaliczenia danych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Jak wskazano we wniosku decyzja o zawarciu porozumienia i wypłaceniu świadczeń podjęta została wyłącznie z uwagi na fakt, że Kontrahent jest kluczowym i strategicznym klientem oraz podmiotem opiniotwórczym. Mając na uwadze DKIS uznał, że wskazane wydatki nie spełniają dyspozycji przepisu art. 15 ust. 1 Updop, ponieważ nie wypełniają przesłanek uznania danych wydatków za koszty uzyskania przychodów. Trudno bowiem znaleźć uzasadnienie dlaczego Strona decyduje się na przeniesienie na siebie ryzyka inwestycyjnego, które powinien ponieść Kontrahent. Trudno także doszukać się związku z osiągnięciem, bądź zabezpieczeniem (zachowaniem) źródła przychodów dla Strony. Co prawda Strona wskazuje na utrzymanie dobrych relacji z kluczowym klientem, a także podmiotem opiniotwórczym, przy czym takie przesłanki, zdaniem DKIS, w świetle całokształtu okoliczności ponoszonych wydatków nie wypełniają dyspozycji zaliczenia ich do podatkowych kosztów uzyskania przychodu. DKIS dodał, że poniesienie wydatków sprowadza się do przeniesienia ryzyka inwestycyjnego z podmiotu powierzającego środki na Stronę, jako podmiot zarządzający portfelem inwestycyjnym, co nie znajduje racjonalnego uzasadnienia w stosunkach gospodarczych pomiędzy podmiotami zawierającymi takie transakcje. Trudno wyobrazić sobie sytuację, aby to podmiot zarządzający za każdym razem, gdyby okazało się że podjęcie innych decyzji byłoby bardziej korzystne dla inwestora, wypłacał rekompensatę wyrównując zysk (bądź pokrywał stratę) w stosunku do innego bardziej korzystnego scenariusza inwestowania. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem, które ponosi inwestor powierzający środki, natomiast spółka zarządzająca dokonuje inwestycji w oparciu o swoją najlepszą wiedzę i przewidując, które z rozwiązań będzie najlepsze w danej sytuacji, przy czym nie ma gwarancji, że podjęta decyzja będzie tą najlepszą w danych okolicznościach, bowiem jest to możliwe do stwierdzenia po czasie, gdy są już znane wszystkie okoliczności i fakty. DKIS zaznaczył, że celowość wydatku jest jedną z kluczowych przesłanek umożliwiających zaliczenie danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Z opisu sprawy nie wynika, żeby Strona nie dochowała należytej staranności podejmując decyzję o sprzedaży obligacji, bowiem decyzja została podjęta według najlepszej wiedzy oraz przewidywanej przyszłości (gdzie spodziewano się, że uprawomocnienie się układu w postepowaniu sanacyjnym będzie procesem długotrwałym). Zatem działania Strony nie były niewłaściwe tylko były obarczone ryzykiem, a poniesienie przez Kontrahenta straty w wyniku sprzedaży obligacji wynikały z ryzyka inwestycyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona, reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zarzuciła DKIS naruszenie: 1. art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 Updop, poprzez uznanie, że fakt poniesienia wydatków wyłącznie w celu zapobieżenia konfliktu z kontrahentem i utrzymania z nim poprawnych relacji, nie jest wystarczający dla uznania, że celem tych wydatków jest zachowanie, czy zabezpieczenie źródła przychodów w myśl art. 15 ust. 1 Updop, a w konsekwencji błędne uznanie, że wydatki te nie wypełniają przesłanek uznania ich za koszty uzyskania przychodów; 2. art. 15 ust. 1 Updop, poprzez błędną ocenę stanu faktycznego, a w konsekwencji uznania, że Skarżąca, jako podmiot zarządzający portfelem inwestycyjnym, przeniosła ryzyko inwestycyjne z kontrahenta na siebie; 3. art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 Updop, poprzez uzależnienie celowości ponoszonych przez Stronę wydatków (celowości działania) od faktu poniesienia ryzyka inwestycyjnego; 4. art. 15 ust. 4b w zw. z art. 15 ust. 1 Updop, poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodu, o których mowa w art. 15 ust. 1 Updop potrącane są w momencie ich poniesienia. DKIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej Ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W myśl art. 57a Ppsa, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje zatem wyłącznie we wskazanym w skardze zakresie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 Updop kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 Updop. Wspomniany art. 16 ust. 1 Updop zawiera zamknięty katalog wydatków, które nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów nawet wówczas, gdy pozostają w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością i zostały poniesione w celu uzyskania przychodu. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że uznanie wydatku za koszt uzyskania przychodu może nastąpić przy spełnieniu określonych warunków. Otóż wydatek musi: a) zostać poniesiony przez podatnika, b) być definitywny (rzeczywisty), c) pozostawać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, d) być poniesiony w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia ich źródła lub mieć inny wpływ na wielkość osiągniętych przychodów, e) zostać właściwie udokumentowany. Zasadność poniesienia wydatku należy ocenić na podstawie jego związku z uzyskanym przychodem, mając na uwadze racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Poniesienie wydatku musi zatem być powiązane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, ukierunkowaną na uzyskanie przychodów - wydatek winien przynajmniej potencjalnie wpływać na wielkość uzyskiwanych lub spodziewanych przychodów z tej działalności. Kosztowa kwalifikacja konkretnego wydatku u danego podatnika musi więc uwzględniać charakter i profil prowadzonej działalności oraz ekonomiczną racjonalność poniesionego wydatku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru związku między wydatkami, a przychodem, który musi zaistnieć, aby wydatki mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów podatnika. Decydującym kryterium przy kwalifikacji prawnej danego wydatku, jako kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 Updop pozostaje kryterium celu poniesienia kosztu, poza tym niezbędne jest istnienie bezpośredniego lub pośredniego tylko związku pomiędzy kosztem a realizacją wymienionych w tym przepisie celów. Dokonując wykładni art. 15 ust. 1 Updop należy też uwzględnić postulowany w piśmiennictwie podatkowym sposób interpretowania prawa podatkowego, oparty na tzw. wykładni gospodarczej. Przewiduje ona m.in. przyjęcie założenia, że podatnik działa i powinien działać w sposób typowy dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, tj. przykładowo dąży do osiągnięcia zysku a nie strat. Obok racjonalności działań podatnika, drugim założeniem jest to, że wszyscy podatnicy winni podlegać adekwatnemu obciążeniu podatkowemu. Obciążenie to jest adekwatne wtedy, gdy podatnik płaci podatek w wysokości odpowiadającej ogólnym założeniom konstrukcji podatku, z uwzględnieniem przysługujących mu ulg i zwolnień. Takie rozumienie kosztów uzyskania, oparte na ich istocie ekonomicznej, dominuje we współczesnych ustawodawstwach podatkowych. Z treści wniosku wynika, że Strona w ramach prowadzonej działalności zawarła umowę z Kontrahentem, na podstawie której świadczy na jego rzecz usługi zarządzania portfelem inwestycyjnym. Usługa zarządzania portfelem polega na zarządzaniu aktywami finansowymi klientów w celu osiągnięcia przez nich zysków. W niniejszej sprawie Strona w ramach świadczenia powyższej usługi podjęła decyzję o sprzedaży obligacji wchodzących w skład portfela inwestycyjnego klienta. Jak sama wskazała, było to działanie racjonalne. Skarżąca podkreśliła, że na moment zbycia obligacji, dla Kontrahenta korzystniejszym rozwiązaniem z punktu ekonomicznego (biznesowego) była sprzedaż obligacji Spółki na rzecz podmiotu trzeciego, niż oczekiwanie na zakończenie i rezultat toczącego się procesu restrukturyzacyjnego wobec Spółki, który nie był do końca pewny. Słusznie wskazuje organ interpretacyjny, że transakcje kupna i sprzedaży papierów wartościowych obarczone są ryzykiem, które obciąża właściciela portfela inwestycyjnego. Obowiązkiem podmiotu zarządzającego portfelem jest natomiast działanie w sposób rzetelny, z wykorzystaniem doświadczenia i wiedzy, które stanowią istotne wsparcie w procesie inwestycyjnym. Zarządzanie portfelem inwestycyjnym jest umową starannego działania. Jej istotą jest więc sumienne, odpowiedzialnie działanie przyjmującego zlecenie w ramach kontraktu. Nie jest to umowa rezultatu, gdyż usługobiorca nie zobowiązuje się na jej podstawie do realizacji określonego, konkretnego wyniku finansowego. Skarżąca nie była w związku z tym odpowiedzialna za ostateczny efekt swojej pracy lecz za sposób jej wykonania, a ten, jak wynika z treści wniosku, nie budził żadnych zastrzeżeń. Analizując relacje Strony z Kontrahentem widać gołym okiem, że doszło do całkowitej modyfikacji charakteru świadczonej usługi, która z umowy opartej na należytej staranności stała się umową rezultatu i to ustalonego następczo, tj. po zaistnieniu wszystkich niepewnych wcześniej zdarzeń wpływających na ostateczną ocenę procesu zarządzania portfelem. Obiektywnie rzecz ujmując, Strona zaakceptowała końcowo warunki, które w procesie zarządzania aktywami inwestorów byłby całkowicie nieracjonalne oraz nie do przyjęcia. Jako podmiot zarządzający portfelem zgodziła się pokryć wszelkie straty wynikające z podjętej przez siebie decyzji. Innymi słowy, zrekompensowała swojemu Kontrahentowi "utracone" korzyści, które ten osiągnąłby gdyby decyzje związane z zarządzaniem jego aktywami, oceniane retrospektywnie, były wyłącznie optymalne. Sąd zgadza się z organem, że Skarżąca, w sposób odbiegający od realiów rynkowych, przejęła ryzyko inwestycyjne związane z obrotem instrumentami finansowymi. Strona zawarła porozumienie, które w praktyce oznacza daleko idące konsekwencje finansowe niewłaściwego antycypowania zdarzeń gospodarczych. Zdaniem Sądu, Skarżąca ma oczywiście prawo do swobodnego kształtowania swoich relacji biznesowych oraz swobodnego rozporządzania uzyskanym przychodem. Sąd nie może jednak zgodzić się z poglądem, że jej działania, sprzeczne z charakterem prowadzonej działalności, oderwane od realiów rynkowych, podważające istotę zawartej umowy, mogą stanowić koszt podatkowy. Nasuwa się bowiem pytanie, czy ów Kontrahent w dalszym ciągu będzie realizował współpracę ze Stroną? Jeśli tak, to cóż odwiedzie go od wykorzystania najwyraźniej dominującej pozycji względem Skarżącej? Czy Strona za każdym razem w taki właśnie sposób pokryje nie tyle stratę, co brak optymalnych (ocenianych retrospektywnie) korzyści finansowych Kontrahenta? Czy Skarżąca zachowa się tak wobec innych klientów? Czy każdorazowo, po prawidłowym i rzetelnym wykonaniu kontraktu, ulegnie presji inwestora? Sąd, podobnie jak organ, nie dostrzega związku ponoszonych wydatków z przychodami Skarżącej, a także nie kwalifikuje ich jako poniesionych celem zabezpieczenia źródła przychodów. Wszakże Skarżąca może w dalszym ciągu świadczyć usługi zarządzania portfelami inwestycyjnymi, tyle że na normalnych zasadach, gdy to klient ponosi ryzyko związane z procesem inwestycyjnym, zaś Skarżąca wykonuje kontrakty w sposób staranny, z wykorzystaniem swojej wiedzy oraz doświadczenia. Sąd badając legalność zaskarżonej interpretacji zgodnie z kompetencją ustanowioną w cytowanych przepisach stwierdza, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani też przepisów postępowania podatkowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zarzuty podniesione w skardze uznać więc należało za niezasadne. Wniesiona skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 Ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI