III SA/Wa 2013/06

III SA/Wa 2013/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Lidia Ciechomska-Florek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (sprawozdawca) Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz stwierdza nieważność poprzedzającej ją decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w punkcie 1 nie mogą być wykonane w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dalej: Prezes KRUS, w wyniku złożenia przez Skarżącego M. O. skargi z dnia [...] lutego 2006 r., uchylił własną decyzję ostateczną Nr [...] r. z dnia [...] stycznia 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia odsetek od zadłużenia za okres od I kwartału 2000 r. do I kwartału 2005 r. i za III kwartał 2005 r. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, stwierdził, że brak jest okoliczności uzasadniających umorzenie odsetek. Organ wymienił jednocześnie dowody które legły u podstaw takiego rozstrzygnięcia. Zauważył ponadto, iż uwzględnił fakt dobrych warunków mieszkaniowych w miejscu stałego zameldowania Skarżącego oraz niemożność zebrania nowego materiału dowodowego.
Decyzja zawierała pouczenie o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z uprawnienia tego Skarżący skorzystał. We wniosku z dnia [...] kwietnia 2006 r. podniósł że należące do niego gospodarstwo rolne o powierzchni 1,50 ha wydzierżawia, a tym samym nie osiąga z niego żadnych przychodów. Pozostaje na utrzymaniu rodziców. Odnosząc się do stwierdzenia że nie istniała możliwość zebrania nowego materiału dowodowego Skarżący zauważył iż okoliczność rzekomego użytkowania przez niego gruntów potwierdziłyby zeznania sąsiadów. Skarżący wyjaśnił ponadto iż nie musi korzystać ze świadczeń z pomocy społecznej gdyż utrzymują go rodzice. To im również zawdzięcza dobre warunki mieszkaniowe.
Skarżący zwrócił także uwagę na fakt niedopuszczenia do udziału w postępowaniu ojca Skarżącego w charakterze jego pełnomocnika z uwagi na brak uwierzytelnienia przez notariusza udzielonego pełnomocnictwa.
Pismem z dnia [...] maja 2006 r. Skarżący wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przesłuchanie w charakterze świadków wymienionych w piśmie osób na okoliczność wydzierżawienia należących do Skarżącego gruntów.
Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy własną decyzję ponawiając zasadniczo argumentację w niej zawartą. Zauważył że o odmowie umorzenia odsetek zadecydowała niemożność zebrania nowego materiału dowodowego, brak informacji o sytuacji materialnej Skarżącego, brak zdarzeń losowych lub przewlekłej choroby, brak potwierdzenia trudnej sytuacji przez instytucje państwowe i samorządowe, możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. W postępowaniu nie stwierdzono ponadto braku źródeł dochodu (Skarżący spłaca pożyczkę) oraz majątku z którego można dochodzić należności.
W skardze na tę decyzję Skarżący podniósł iż nigdy nie był w posiadaniu gospodarstwa rolnego, a tym samym nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W jego przypadku może wchodzić w grę jedynie ubezpieczenie dobrowolne. Gospodarstwo rolne przekazano Skarżącemu w dniu [...] kwietnia 1997 r. Tenże zaś w dniu [...] września 1997 r. gospodarstwo to wydzierżawił swemu ojcu.
Zdaniem Skarżącego w jego przypadku – z uwagi na dobrowolny charakter ubezpieczenia – nie może być mowy o naliczaniu odsetek.
Podniósł jednocześnie że ze względu na brak źródeł dochodu Skarżący nie jest w stanie spłacić ciążącego na nim zadłużenia.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 7 i 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej powoływanej jako K.p.a. poprzez to iż organ nie uwzględnił złożonego przez niego wniosku dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę Sąd miał na uwadze również art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu, w sytuacji, gdy przesłanki te istnieją.
Badając, w myśl powyższego przepisu, legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Sąd stwierdził, iż decyzja z dnia [...] marca 2006 r. (znak: [...]) dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym o tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. można mówić, gdy występują te same podmioty (tu: Skarżący i Prezes KRUS), dotyczy ona tego samego przedmiotu (tu: odmowa umorzenia odsetek od zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 2000 r. do I kwartału 2005 r. i za III kwartał 2005 r.) i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2000 r., I SA/Ka 1458/99, LEX nr 47122; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r., V SA 1942/98 - ONSA 2000, nr 2, poz. 76; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r., III SA 6434/97 - LEX nr 37852; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., IV SA 1061/96, LEX nr 45166).
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd zważył, iż decyzja z dnia [...] marca 2006 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją, a mianowicie podjętą w I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., doręczoną Skarżącemu w dniu 5 grudnia 2005 r.
Dla jasności stanu faktycznego sprawy zauważyć również należy, iż co prawda decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. (znak: [...] r.) Prezes KRUS podzielił stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., co należy rozumieć jako utrzymanie jej w mocy, niemniej decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek jej uchylenia decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. (znak: [...]). Po jej uchyleniu przez Prezesa KRUS do rozpoznania pozostał więc wniosek Skarżącego z dnia [...] grudnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. (data wpływu do organu: [...]grudnia 2005 r.).
Tymczasem wniosek ten organ błędnie potraktował jako kolejny wniosek o umorzenie odsetek. O takiej jego kwalifikacji świadczy chociażby znajdująca się w aktach sprawy opinia (k. 77), w której mowa jest o "przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie wniosku strony od początku", czy też o "rozpoznawaniu wniosku na nowo".
Skoro zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ potraktował jako wniosek o umorzenie, czemu zresztą dał wyraz w sentencji decyzji z dnia [...] marca 2006 r. ("rozpatrując wniosek z dnia [...] grudnia 2005 r."), wydana w I instancji decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. uzyskała przymiot ostateczności, tj. stała się decyzją, od której nie złożono (wskutek błędnego jego rozpoznania) wniosku, o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a.
Oznacza to, iż wydanie przez Prezesa KRUS kolejnej decyzji z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek uzasadnia stwierdzenie, że decyzja ta dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a więc jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.
W tych okolicznościach Prezes KRUS, wydając w trybie art. 127 § 3 K.p.a., decyzję z dnia [...] maja 2006 r. o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] marca 2006 r., dotkniętej wadą nieważności, sam dopuścił się naruszenia prawa, uzasadniającego jej uchylenie.
Za niedopuszczalne uznać bowiem należy utrzymanie w mocy decyzji, w sytuacji gdy obowiązkiem organu odwoławczego było wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Prezes KRUS zobowiązany będzie ponownie ją rozstrzygnąć uwzględniając fakt, iż sprawa ta w I instancji zakończona została decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., od której Skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a.
Z tych też względów Sąd odstąpił od oceny przeprowadzonego w sprawie postępowania. Niewykluczone bowiem że podjęta na nowo decyzja zawierać będzie inne rozstrzygnięcie lub też mając takie samo rozstrzygnięcie zawierać będzie inne jego uzasadnienie, które spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 P.p.s.a.