III SA/Wa 2012/21

III SA/Wa 2012/21 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Zaorska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 53 § ; art. 54 § 1; art. 58 §  1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r. postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Stronie skarżącej H. sp. z o.o. z siedzibą w W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 23 687 zł (słownie: dwadzieścia trzy tysiące sześćset osiemdziesiąt siedem złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
H. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Skarżąca"), zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika adw. A.F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS") z dnia [...] lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego stwierdzono, na podstawie nadesłanego wraz ze skargą wyciągu KRS Skarżącej, że na dzień wydania i doręczenia decyzji DIAS, Spółka pozbawiona była organów uprawnionych do jej reprezentowania. Ostatnim członkiem jednoosobowego zarządu Spółki ujawnionym w KRS jest M.K. (wpisu dokonano 10 listopada 2020 r. a wykreślono – 29 stycznia 2021 r.).
Stwierdzono ponadto, że z odpisu pełnego KRS wynika, że również na dzień złożenia skargi i udzielenia pełnomocnictwa adwokat A.F. (2 listopada 2020 r.), Spółka pozbawiona była organów uprawnionych do jej reprezentowania.
W odpowiedzi na wezwanie z 4 marca 2020 r. pełnomocnik Skarżącej nadesłała uchwałę wspólników Spółki z 19 maja 2022 r. powołującą K.P. na funkcję prezesa zarządu Spółki, uprawnionego do jednoosobowej reprezentacji Spółki. Zdaniem pełnomocnik, uchwała wskazuje, że Spółka posiada organ uprawniony do reprezentacji, a tym samym ma zdolność sądowa i procesową.
Jednocześnie, wpis ten do dnia dzisiejszego nie został ujawniony w KRS, a Sąd Rejonowy dla W. ustanawia dla Spółki kuratorów na podstawie art. 69 § 1 w zw. z art. 460 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.
Ponadto, w równoległej sprawie Skarżącej (sygn. akt III SA/W 2361/21), pełnomocnik, mimo wezwań, nie przedłożyła ww. uchwały wspólników i skarga została odrzucona (prawomocne postanowienie z 14 listopada 2022 r.).
W dalszej kolejności w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 22 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącej nadesłała uchwalę wspólników Spółki z 20 października 2020 r. powołującą M.K. na funkcję prezesa Spółki, uprawnionego do jednoosobowej reprezentacji Spółki oraz uchwałę wspólników Spółki z 5 listopada 2020 r. odwołującą M.K. z tej funkcji. Jak wyjaśniła pełnomocnik, M.K. był umocowany do reprezentowania Skarżącej w okresie od 12 października 2020 r. do 5 listopada 2020 r. Oznacza to, że w dniu 2 listopada 2020 r. M.K. był uprawniony do udzielenia w imieniu Spółki pełnomocnictwa.
Na podstawie zarządzenia z 3 listopada 2022 r. wezwano DIAS do wyjaśnienia i ewentualnego uzupełnienia akt sprawy o dokumenty, na podstawie których organ uznał prawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji adwokat A.F. . Ponadto, wezwano pełnomocnika Skarżącej do wyjaśnienia, czy w dniu wydania i doręczenia zaskarżonej decyzji Spółka posiadała organy uprawnione do jej reprezentacji oraz nadesłania stosownych dokumentów w tym zakresie.
W odpowiedzi DIAS wyjaśnił, że adwokat A.F. przedłożyła pełnomocnictwo z 2 listopada 2020 r. w związku z tym organ uznał prawidłowość doręczenia decyzji. Jednocześnie wskazał, że w aktach zastępczych brak jest wydruku KRS Spółki aktualnego na dzień wydania decyzji.
Pełnomocnik Skarżącej w odpowiedzi na wezwanie wyjaśniła, że zgodnie z jej najlepszą wiedzą Spółka zarówno w dniu wydania jak i doręczenia zaskarżonej decyzji posiadała organy uprawnione do jej reprezentacji, zmiany te jednak nie zostały zgłoszone do KRS, co nie zmienia jednak skuteczności powołania. Jednocześnie pełnomocnik wskazała, że po stronie Spółki zachodzi ważna przyczyna zewnętrzna uniemożliwiana złożenie żądanych dokumentów, w związku z czym pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu sądowego do 14 grudnia 2022 r.
Tutejszy Sąd, zarządzeniem z dnia 16 listopada 2022 r., przedłużył termin sądowy o wnioskowany okres, tj. do dnia 14 grudnia 2022 r.
Na kolejny wniosek pełnomocnika Skarżącej, termin ten przedłużono do 14 lutego 2023 r.
Pismem z 14 lutego 2023 r. pełnomocnik Skarżącej ponownie wniosła o przedłużenie terminu wskazanego przez Sąd, do dnia 14 kwietnia 2023 r.
Sąd powyższego wniosku nie uwzględnił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
W pierwszej kolejności Sąd doszedł do przekonania, że decyzja DIAS z [...] lipca 2021 r., nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego. Z kolei dopiero prawidłowe doręczenie decyzji otwiera termin na wniesienie skargi. W takich okolicznościach niniejszą skargę należało uznać za przedwczesną.
Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "P.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę w sytuacji gdy wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1-5a wskazanego przepisu.
Mając na względzie treść art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, ze zm. – dalej: "O.p."), należy wskazać, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu w dacie jego skutecznego doręczenia.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego stwierdzono natomiast, że z odpisu pełnego KRS Spółki wynika, że na dzień wydania i doręczenia decyzji DIAS, Spółka pozbawiona była organów uprawnionych do jej reprezentowania. Pełnomocnik Skarżącej, mimo wezwań w tym zakresie i przedłużania dwukrotnie, zgodnie z wnioskiem, terminu do wykonania wezwania, nie przedłożyła dokumentów, z których by wynikało, że w dniu wydania i doręczenia zaskarżonej decyzji Spółka posiadała organy uprawnione do jej reprezentacji.
W związku z powyższym, z uwagi na treść KRS, uprawnionym było przyjęcie, że w tym okresie Spółka tych organów nie posiadała.
Nie ulega wątpliwości, że taka sytuacja stanowi brak w składzie organu uniemożliwiający działanie jednostki organizacyjnej, jaką jest osoba prawna. Osoba prawna działa bowiem przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie (art. 38 k.c.). Jeżeli osoba prawna nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to mimo, że nadal istnieje w obrocie prawnym, a co za tym idzie ma zdolność sądową, nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych, nawet jeżeli posiada należycie umocowanego pełnomocnika ustanowionego przed utratą organu powołanego do jej reprezentowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt I CSK 224/06, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZ 15/10). Podnieść należy, że odwołanie piastunów funkcji organu osoby prawnej, jak również likwidatorów osoby prawnej nie powoduje wygaśnięcia udzielonych wcześniej pełnomocnictw. Jednak Spółka, nie mając organu powołanego do reprezentacji nie może w takiej sytuacji w stosunku do swego pełnomocnika wypełniać funkcji mocodawcy. Działanie przez pełnomocnika może bowiem dotyczyć strony, która sama ma możliwość działania. Brak organów uprawnionych do reprezentacji osoby prawnej oznacza tym samym, że działanie Spółki jest uniemożliwione.
DIAS przed doręczeniem zaskarżonej decyzji winien zbadać, czy Spółka posiada organy uprawnione do jej reprezentowania. Wskazać należy, że już z dniem 29 stycznia 2021 r. M.K. został wykreślony KRS, a zaskarżona decyzja została wydana ponad pól roku później. DIAS mógł więc bez problemu powziąć informację o braku organów uprawnionych do działania w imieniu Spółki.
Zdaniem Sądu, DIAS po powzięciu informacji o braku organów uprawnionych do reprezentowani Spółki powinien na podstawie art. 138 § 3 O.p. złożyć do sądu wniosek o wyznaczenie kuratora lub skorzystać z art. 138m O.p.
Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 154 § 1 O.p., pisma skierowane do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie mają organów, doręcza się kuratorowi wyznaczonemu przez sąd.
Powyższy przepis odnosi się do szczególnej sytuacji w jakiej znajdują się osoby prawne nieposiadające reprezentujących je organów. W przypadku spółki z o.o. wynikać to może np. z odwołania dotychczasowego zarządu i niepowołania nowego. Tego rodzaju adresaci, zgodnie z art. 331 i art. 38 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 135 O.p., w postępowaniu podatkowym działają przez swoje organy. Jeżeli wystąpi taka sytuacja, np. w wyniku odwołania organów i niepowołania nowych, pisma skutecznie doręcza się kuratorowi powołanemu przez sąd. Zgodnie z art. 138 § 1 O.p., organ podatkowy ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora, jeżeli osoba jest niezdolna do czynności prawnych, a taki skutek wywołuje w przypadku osób prawnych i jednostek niemających osobowości prawnej brak organów, przez które te jednostki mogą działać (por. B. Dauter (w:) S. Babiarz, B. Dauter, R.Hauser, A. Kabat, M.Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 1000). Do osób prawnych odwołuje się zresztą wprost art. 138 § 3 O.p., który stanowi, że jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora.
Zestawiając treść art. 138 § 3 i art. 154 § 1 O.p. należy uznać, że brak kuratora w przypadku spółki pozbawionej organów do jej reprezentacji, z uwagi na obowiązującą w postępowaniu podatkowym zasadę pisemności, uniemożliwia tak wszczęcie postępowania, jego prowadzenie jak i zakończenie postępowania wydaniem decyzji. Żadne z pism organu (w tym decyzja) nie może zostać bowiem skutecznie doręczone.
W konsekwencji dokonanie doręczenia decyzji z naruszeniem art. 154 § 1 O.p., doprowadziło do wady tej czynności, a w konsekwencji nie wejścia decyzji podatkowej do obrotu prawnego.
W związku powyższym, termin do wniesienia skargi nie rozpoczął jeszcze swojego biegu. Z tego powodu złożoną skargę należy uznać za niedopuszczalną. Po uprawomocnieniu się postanowienia, obowiązkiem organu będzie dokonanie doręczenia decyzji w sposób prawidłowy.
Skarga na wydaną, lecz niedoręczoną stronie decyzję jest przedwczesna i podlega odrzuceniu przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. jako niedopuszczalna.