III SA/Wa 1969/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. K. na decyzję Ministra Finansów utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2002 r. Decyzje te dotyczyły odmowy stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od obrotu kapitałowego, pobranego przez bank na podstawie art. 52b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 maja 2002 r., który uznał art. 52b u.p.d.o.f. za niezgodny z Konstytucją. Organy podatkowe odmawiały stwierdzenia nadpłaty i nieważności decyzji, argumentując, że wyrok TK wszedł w życie z dniem ogłoszenia (19 czerwca 2002 r.) i nie ma zastosowania do podatku pobranego przed tą datą. Sąd pierwszej instancji pierwotnie uchylił decyzję Ministra Finansów, uznając ją za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na błędną interpretację art. 190 ust. 4 Konstytucji RP przez WSA i podkreślając, że postępowanie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, zgodnie z wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów. Sąd uznał, że decyzje o odmowie stwierdzenia nadpłaty zostały wydane bez podstawy prawnej (art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej), ponieważ wyrok TK spowodował utratę mocy obowiązującej art. 52b u.p.d.o.f. od dnia 19 czerwca 2002 r. W związku z tym, kwoty zapłacone po tej dacie stanowiły nadpłatę. Sąd zasądził od Ministra Finansów na rzecz P. K. zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla decyzji administracyjnych wydanych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, zwłaszcza w kontekście stwierdzenia nieważności i nadpłaty podatku.
Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Konstytucji RP w kontekście wyroków TK. Zastosowanie do innych spraw wymaga analizy indywidualnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, który wszedł w życie z dniem ogłoszenia, ma zastosowanie do podatku pobranego przed dniem ogłoszenia tego wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok TK stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, który wszedł w życie z dniem ogłoszenia, powoduje utratę mocy obowiązującej tego przepisu od dnia ogłoszenia. Decyzje wydane po tej dacie na podstawie tego przepisu są wydane bez podstawy prawnej, co uzasadnia stwierdzenie nieważności lub nadpłaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK, który wszedł w życie z dniem ogłoszenia, spowodował utratę mocy obowiązującej art. 52b u.p.d.o.f. od dnia 19 czerwca 2002 r. W związku z tym, decyzje wydane po tej dacie, odmawiające stwierdzenia nadpłaty podatku pobranego na podstawie tego przepisu, zostały wydane bez podstawy prawnej, co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu, na podstawie którego wydano ostateczną decyzję administracyjną, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji?
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji, ale nie do stwierdzenia jej nieważności, jeśli tryb nieważności nie jest wymieniony.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP wymienia wznowienie postępowania jako tryb nadzwyczajny możliwy do zastosowania w wyniku orzeczenia TK, ale nie wymienia postępowania o stwierdzenie nieważności. Dlatego orzeczenie TK nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie przepisu, który utracił moc w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, złożony po upływie roku od doręczenia decyzji, ale przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, jest złożony w terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wniosek został złożony po zmianie przepisów Ordynacji podatkowej (od 1 stycznia 2003 r.), która przewidziała 5-letni termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, eliminując roczny termin.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wniosek o stwierdzenie nieważności złożony 7 kwietnia 2005 r. był złożony w terminie, ponieważ od 1 stycznia 2003 r. obowiązywał 5-letni termin do złożenia takiego wniosku, zgodnie ze zmianą art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej.
Przepisy (16)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 72 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Za nadpłatę uważa się kwotę nienależnie zapłaconego podatku.
Ordynacja podatkowa art. 72 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Za nadpłatę uważa się kwotę nienależnie zapłaconego podatku.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów wskazanych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do kosztów postępowania zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego, zwrot kosztów przejazdu strony oraz zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
u.p.d.o.f. art. 52b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez wyrok TK z dnia 22 maja 2002 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 715), który utracił moc obowiązującą z dniem ogłoszenia (19 czerwca 2002 r.).
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 249 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Od 1 stycznia 2003 r. przewidziano 5-letni termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, eliminując roczny termin.
Ordynacja podatkowa art. 250 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Nie miał zastosowania w sytuacji, gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczyło decyzji wydanych na podstawie przepisów prawnych, które utraciły moc lub zostały uchylone bądź zmienione w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Ordynacja podatkowa art. 190
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia, ale nie do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli tryb ten nie jest wymieniony.
Konstytucja RP art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Trybunał Konstytucyjny może wskazać inny termin wejścia w życie orzeczenia niż dzień jego ogłoszenia.
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia, ale nie do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli tryb ten nie jest wymieniony.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Przepis, który został uznany za niezgodny z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Przepis, który został uznany za niezgodny z Konstytucją.
Dz.U. 2002 nr 169 poz. 1387 art. 24 § 1
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej noweli, podlegały rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w dotychczasowych przepisach Ordynacji podatkowej.
Dz. U. Nr 153, poz. 1296 art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 52b u.p.d.o.f. z Konstytucją RP oznacza utratę mocy obowiązującej tego przepisu od dnia ogłoszenia wyroku, co skutkuje wydaniem decyzji na jego podstawie bez podstawy prawnej. • Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony po zmianie przepisów Ordynacji podatkowej, wprowadzającej 5-letni termin, jest złożony w terminie.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie działa wstecz i nie ma zastosowania do podatku pobranego przed dniem jego ogłoszenia. • Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
decyzje te zostały wydane bez podstawy prawnej • wyrok TK wywiera skutki prawne od jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw • nie budzi zatem wątpliwości, że weszło ono w życie z dniem ogłoszenia • orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP ustawy, na podstawie której wydano ostateczną decyzję administracyjną nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności takiej decyzji
Skład orzekający
Lidia Ciechomska-Florek
przewodniczący
Bożena Dziełak
członek
Joanna Tarno
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla decyzji administracyjnych wydanych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, zwłaszcza w kontekście stwierdzenia nieważności i nadpłaty podatku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Konstytucji RP w kontekście wyroków TK. Zastosowanie do innych spraw wymaga analizy indywidualnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego i ich wpływem na ostateczne decyzje administracyjne, co jest istotne dla wielu podatników i prawników.
“Wyrok TK unieważnia decyzje podatkowe: czy zapłacony podatek można odzyskać?”
Dane finansowe
WPS: 86 645,5 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.