III SA/Wa 1936/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-06-12
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie egzekucyjneczynności egzekucyjneskargaWSApodatkirachunek bankowyzajęcietytuł wykonawczyupomnieniezarzuty

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na czynność egzekucyjną, uznając, że zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego i braku doręczenia upomnienia powinny być rozpatrywane w odrębnym trybie zarzutów, a nie skargi na czynności egzekucyjne.

Skarżący J.P. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące braku doręczenia upomnienia oraz wadliwości tytułu wykonawczego. Sąd administracyjny uznał, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny i nie służy do badania zasadności tytułu wykonawczego ani istnienia obowiązku, co powinno być przedmiotem odrębnego postępowania w sprawie zarzutów. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone prawidłowo formalnie.

Przedmiotem skargi J.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunków bankowych w związku z należnością podatkową za 2011 rok. Skarżący zarzucał organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. (brak wezwania do wykonania obowiązku) oraz art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. (brak zbadania wymogów tytułu wykonawczego). Po oddaleniu skargi przez organ pierwszej instancji i utrzymaniu w mocy tego postanowienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, skarżący wniósł skargę do WSA. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 u.p.e.a.) służy kontroli prawidłowości stosowania środków i czynności egzekucyjnych, a nie badaniu zasadności wystawienia tytułu wykonawczego czy istnienia egzekwowanego obowiązku. Kwestie te powinny być przedmiotem odrębnego postępowania w sprawie zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Sąd wskazał, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny (zajęcie rachunku bankowego) zgodnie z art. 80 u.p.e.a. i nie stwierdził uchybień formalnych w dokonanych czynnościach. Sąd zaznaczył, że zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego, braku upomnienia czy przedawnienia obowiązku podlegają kontroli w trybie art. 33 u.p.e.a., a nie w ramach skargi na czynności egzekucyjne. W aktach sprawy znajdowało się również postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej przedawnienia, co potwierdzało możliwość rozpatrzenia tych zarzutów w odrębnym trybie. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie kontroli prawidłowości stosowania środków i czynności egzekucyjnych, a nie badaniu zasadności tytułu wykonawczego czy istnienia obowiązku. Te kwestie podlegają rozpatrzeniu w odrębnym trybie zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił subsydiarny i komplementarny charakter skargi na czynności egzekucyjne, wskazując, że nie jest ona uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. Kognicja sądu w tym trybie jest ograniczona do badania formalnoprawnych aspektów dokonanych czynności egzekucyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skarga ta służy kontroli prawidłowości stosowania środków i czynności egzekucyjnych, a nie badaniu zasadności wystawienia tytułów wykonawczych czy istnienia egzekwowanego obowiązku.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być m.in. wykonanie lub umorzenie obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalność egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, niespełnienie wymogów tytułu wykonawczego.

u.p.e.a. art. 80 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa sposób dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego poprzez doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu.

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definiuje środek egzekucyjny, jakim jest egzekucja z rachunku bankowego.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nakazuje oddalenie skargi, jeśli zarzuty okazały się bezzasadne.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguluje rolę sądów administracyjnych w systemie prawnym.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych

Określa wzory dokumentów stosowanych w egzekucji, w tym zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny i nie służy do badania zasadności tytułu wykonawczego ani istnienia obowiązku. Zarzuty dotyczące braku doręczenia upomnienia i wadliwości tytułu wykonawczego powinny być rozpatrywane w trybie zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. (brak wezwania do wykonania obowiązku). Naruszenie art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. (brak zbadania wymogów tytułu wykonawczego). Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w dacie doręczenia zaskarżonego postanowienia.

Godne uwagi sformułowania

Skarga na czynności egzekucyjne jest instytucją postępowania egzekucyjnego, która przysługuje na czynność, której celem jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.

Skład orzekający

Beata Sobocha

przewodniczący

Honorata Łopianowska

członek

Waldemar Śledzik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że skarga na czynności egzekucyjne ma ograniczony zakres kognicji sądu i nie służy do badania merytorycznej zasadności tytułu wykonawczego ani istnienia obowiązku, które to kwestie powinny być rozpatrywane w trybie zarzutów."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i relacji między skargą na czynności egzekucyjne a zarzutami na prowadzenie egzekucji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne rozróżnienie między dwoma środkami ochrony prawnej w postępowaniu egzekucyjnym, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Skarga na czynności egzekucyjne vs. zarzuty: Kiedy sąd bada tytuł wykonawczy?

Dane finansowe

WPS: 40 073 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1936/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Sobocha /przewodniczący/
Honorata Łopianowska
Waldemar Śledzik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1715/21 - Wyrok NSA z 2023-03-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J.P. (dalej "Skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2018 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 grudnia 2017 r. obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2011 r., w kwocie należności głównej 40.073,00 zł. plus należne odsetki za zwłokę. Podstawę prawną wystawienia ww. tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. uchylająca w całości decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2017 r. i określająca Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w kwocie 40,073,00 zł. z tytułu dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia lokali mieszkalnych nr [...] i [...] położonych w W. przy ul. [...].
Celem realizacji należności dochodzonych ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") wystosował do Banku [...] w W. S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 13 grudnia 2017 r. Bank odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu 13 grudnia 2017 r. i pismem z dnia 14 grudnia 2017 r. zawiadomił, że nie prowadzi rachunku bankowego dla podmiotu. Skarżący odebrał zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 4 stycznia 2018 r.
Następnie organ egzekucyjny wystosował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 18 grudnia 2017 r.: skierowane do [...] S.A., skierowane do [...] S.A., skierowane do [...] Banku S.A., skierowane do [...] S.A., skierowane do Banku [...] S.A., skierowane do Banku [...] S.A., skierowane do [...] S.A. Banki odebrały powyższe zawiadomienia o zajęciu w dniu 18 grudnia 2017 r. i pismami z tego samego dnia zawiadomiły, że nie prowadzą rachunku bankowego dla podmiotu. Skarżący odebrał powyższe zawiadomienia o zajęciu w dniu 12 stycznia 2018 r.
W dniach 18 stycznia 2018 r., 19 stycznia 2018 r. i 22 stycznia 2018 r. złożono osobiście do [...] Urzędu Skarbowego W. osiem pism z dnia 18 stycznia 2018 r. zatytułowanych "Skarga na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", które Skarżący wniósł na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Powyższe pisma są tożsame w swej treści i dotyczą podjętych przez organ egzekucyjny czynności zajęcia rachunków bankowych w: Banku [...] w W. S.A., [...] S.A., [...] S.A., [...] Banku S.A., [...] S.A., Banku [...] S.A., Banku [...] S.A. oraz [...] S.A. W treści złożonych pism Skarżący wskazał na:
a) naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. polegające na nie wysłaniu pisemnego wezwania do wykonania obowiązku,
b) naruszenie prawa polegające na braku doręczenia decyzji,
c) naruszenie art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. przez brak zbadania z urzędu przez organ egzekucyjny faktu, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych wart. 27 § 1 i 2 u.p.e.a.
W uzasadnieniu pism Skarżący podniósł, że egzekucja administracyjna na podstawie ww. tytułu wykonawczego została wszczęta pomimo uprzedniego niedoręczenia Skarżącemu wezwania do wykonania obowiązku (upomnienia) dokonując naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. Ponadto zdaniem Skarżącego egzekucja jest prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., w związku z czym organ egzekucyjny przystępując do egzekucji naruszył również przepis art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącego dostrzegając ww. okoliczności organ egzekucyjny winien nie przystąpić do egzekucji i zawiadomić wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. oddalił skargi. W uzasadnieniu stwierdził, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, można podnosić zarzuty formalnoprawne, dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub egzekutora zgodnie z przepisami, regulującymi sposób i formę dokonywania tych czynności. Biorąc powyższe pod uwagę dokonał oceny formalnoprawnej zaskarżonych czynności, stwierdzając, iż zaskarżone czynności egzekucyjne nie były obarczone jakąkolwiek wadliwością. Postanowienie doręczono Skarżącemu w dniu 6 kwietnia 2018 r.
Nie zgadzając się z treścią wydanego rozstrzygnięcia, pismem z dnia 13 kwietnia 2018 r. Skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił powyższemu postanowieniu niezgodność z prawem, wobec zaistnienia wobec Skarżącego w dacie doręczenia zaskarżonego postanowienia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego i obowiązku podatkowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia i argumentów w nim zawartych, postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2018 r.
W uzasadnieniu organ podał, że stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Powołany przepis stanowi zatem swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia może jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.
Reasumując, w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie odnalazł nieprawidłowości w podjętych przez organ egzekucyjny czynnościach dokonanych w związku z działaniami zmierzającymi do zastosowania środka egzekucyjnego, które zostały przeprowadzone zgodnie z zapisem art. 80 u.p.e.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa w zw. z art. 54 § 1 w zw. z art. 15 § 1 w zw. z art. 27 § 1 i 2 w zw. z art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego skargi na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł argumenty tożsame z zawartymi w pismach z dnia 18 stycznia 2018 r. i zażaleniu z dnia 13 kwietnia 2018 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Ponieważ zarzuty skargi oraz zakres zaskarżenia spornego postanowienia zostały przedstawione w tzw. części "historycznej" niniejszego uzasadnienia, Sąd odstępuje od ich ponownego omówienia, podkreślając jedynie, że przedmiotowe zarzuty koncentrują się wokół kwestii wszczęcia egzekucji pomimo braku uprzedniego doręczenia Stronie wezwania do wykonania obowiązku (upomnienia) oraz prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r., poz. 1314), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.".
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Skarga taka jest więc instytucją postępowania egzekucyjnego, która przysługuje na czynność, której celem jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków i czynności egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności.
Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela (organu podatkowego) egzekwuje należność (zobowiązanie podatkowe) wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.
Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonane przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Nie jest zatem dopuszczalne w ramach skargi na czynności egzekucyjne podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może zatem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Ustawodawca nie nadał bowiem regulacji z art. 54 § 1 u.p.e.a. charakteru uniwersalnego i konkurencyjnego wobec innych środków zaskarżenia; (por. wyroki WSA z: 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, z 3 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07, z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2936/12, z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 727/12, z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, z 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03, oraz z 9 lutego 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1002/04, wyrok NSA z 10 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1588/10, CBOSA dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl oraz P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne..., 2006, s. 184).
Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018r., sygn. akt II FSK 141/16), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.
Odnosząc powyższe rozważania do realiów sprawy, słusznie więc podkreślił organ kontroli nad postępowaniem egzekucyjnym, że zastosowany środek egzekucyjny (egzekucja z rachunku bankowego) wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a.
Z akt sprawy wynika, że w rozstrzyganej sprawie organ egzekucyjny podjął działania zmierzające do zastosowania egzekucji z rachunku bankowego w zgodzie z art. 80 § 1 u.p.e.a. zarówno co do sposobu jak i formy dokonania czynności egzekucyjnych, mających na celu doprowadzenie do wykonania przez Stronę obowiązku o charakterze pieniężnym. Polegały one na skierowaniu do Banku [...] S.A., [...] S.A., [...] S.A., [...] Banku S.A.. [...] S.A.. Banku [...] S.A., [...] S.A. oraz [...] S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 13.12.2017 r, nr [...], z dnia 18.12.2017 r. od nr [...] do nr [...] i nr [...].
Ponadto wezwano banki, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywały wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu opłaty.
W myśl art. 80 § 2 ww. ustawy, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowy m w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei postępując zgodnie z § 3 tego artykułu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, do zajęć wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów- z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierał elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny przesłał do Banku [...] S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu z dnia 13.12.2017 r., zaś Bank potwierdził odbiór zawiadomienia w dniu 13.12.2017 r.
Jednocześnie z przesłaniem ww. zawiadomienia do banku, organ egzekucyjny zawiadomił Stronę o zajęciu jej wierzytelności z rachunku bankowego oraz przesłał odpis tytułu wykonawczego z dnia 12.12.2017 r. Zobowiązany odebrał przedmiotowe zawiadomienie wraz odpisem tytułu wykonawczego w dniu 04.01.2018 r.
Ponadto organ egzekucyjny przestał do [...] S.A., [...] S.A.. [...] Banku S.A., [...] S.A., Banku [...] S.A., Banku [...] S.A. oraz [...] S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 18.12.2017 r. od nr [...] do nr [...] i nr [...], co również ma potwierdzenie w aktach sprawy, zaś Banki potwierdziły odbiór zawiadomień w dniu 18.12.2017 r.
Jednocześnie z przesłaniem ww. zawiadomień do banku, organ egzekucyjny zawiadomił Stronę o zajęciu jej wierzytelności z rachunku bankowego. Zobowiązany odebrał przedmiotowe zawiadomienia w dniu 12.01.2018 r.
Ponieważ Banki w odpowiedzi na zawiadomienia o zajęciu poinformowały, że nie prowadzą rachunku bankowego dla podmiotu, Zobowiązanego powiadomiono, że nie nastąpiło skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w powyższych bankach.
W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw pozwalających na zakwestionowanie tak zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia, które je poprzedzało, albowiem zastosowany środek egzekucyjny został przewidziany w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. i kwestionowana przez skarżącego czynność egzekucyjna dokonana została z poszanowaniem zapisów art. 80 tej ustawy. Sąd nie stwierdził w dokonanej czynności egzekucyjnej uchybień o charakterze formalnym.
Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że podnoszone przez Skarżącego zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego, istnienia egzekwowanego obowiązku i trybu prowadzonego postępowania podlegają kontroli na podstawie ww. art. 33. § 1 i nie mogły być badane w ramach skargi na czynności egzekucyjne.
Zgodnie bowiem z art. 33. § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Podkreślić należy, że mimo braku obowiązku kontroli zarzutów, które nie mieszczą w granicach skargi na czynności egzekucyjne, organ kontroli nad postępowaniem egzekucyjnym informacyjnie, działając w ramach zasady przekonywania, odniósł się jednak do tych zarzutów w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podnosząc, że Strona skorzystała z przysługującego jej prawa, wnosząc pismem z dnia 11.01.2018 r. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oparte o przepis art. 33 § 1 pkt 1. 3, 4. 6. 7 i 9 u.p.e.a. oraz, że postanowieniem z dnia [...].03.2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. uznał jeden ze zgłoszonych zarzutów dotyczący przedawnienia egzekwowanego obowiązku za uzasadniony i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 12.12.2017 r., zaś powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...].05.2018r.
Reasumując, ponieważ zarzuty skargi z przyczyn wskazanych wyżej okazały się bezpodstawne, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI