III SA/Wa 1809/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2016-07-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
PFRONwpłatyniepełnosprawnośćzatrudnieniewznowienie postępowaniaprawo pracyświadomość pracodawcyorzeczenie o niepełnosprawnościakty prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki jawnej na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej, uznając, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji określającej zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON, gdyż pracownik nie przedstawił pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności w spornym okresie.

Spółka jawna wniosła o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji określającej jej zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Argumentowała, że uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności jednego z pracowników po wydaniu ostatecznej decyzji i domagała się od organu wystąpienia o dane dotyczące niepełnosprawności innych pracowników. Sądy obu instancji uznały, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, ponieważ kluczowe jest, aby pracodawca posiadał wiedzę o niepełnosprawności pracownika udokumentowaną orzeczeniem w momencie zatrudnienia lub w trakcie jego trwania, a nie dopiero po wydaniu decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi spółki jawnej "G." na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON odmawiającą uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na nowe okoliczności – uzyskanie orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności pracownika S. B. z 2003 r. po wydaniu ostatecznej decyzji. Spółka argumentowała, że powinna być uwzględniona jako zatrudniająca osobę niepełnosprawną, a także domagała się od organu wystąpienia o dane dotyczące niepełnosprawności innych pracowników. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że nie zaszła przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Kluczowe znaczenie ma świadomość pracodawcy o niepełnosprawności pracownika, potwierdzona stosownym orzeczeniem, które powinno być przedłożone i umieszczone w aktach osobowych. Samo późniejsze uzyskanie orzeczenia lub wiedza o nim nie może wpływać na wsteczne obniżenie zobowiązań podatkowych za okres, w którym pracodawca nie posiadał tej wiedzy i nie zatrudniał pracownika jako osoby niepełnosprawnej. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, osoba niepełnosprawna wliczana jest do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. W związku z tym, późniejsze uzyskanie orzeczenia przez spółkę nie mogło stanowić podstawy do uchylenia decyzji określającej zobowiązania za okres, gdy pracownik nie był formalnie zatrudniony jako osoba niepełnosprawna. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, późniejsze uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności pracownika nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji określającej zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres, w którym pracodawca nie posiadał wiedzy o niepełnosprawności pracownika udokumentowanej orzeczeniem.

Uzasadnienie

Kluczowe jest, aby pracodawca posiadał wiedzę o niepełnosprawności pracownika, potwierdzoną orzeczeniem, które zostało przedłożone i umieszczone w aktach osobowych. Ustawa o rehabilitacji uzależnia uwzględnienie pracownika jako niepełnosprawnego od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia. Późniejsze uzyskanie dokumentu nie wpływa na okres wcześniejszy, gdy pracownik nie był zatrudniony jako osoba niepełnosprawna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 240 § § 1 pkt 5

Ordynacja podatkowa

W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

ustawa o rehabilitacji art. 21 § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany dokonywać miesięcznych wpłat na PFRON, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, w wysokości zależnej od różnicy między wskaźnikiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych a rzeczywistym zatrudnieniem tych osób.

ustawa o rehabilitacji art. 2a § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność.

Pomocnicze

ustawa o rehabilitacji art. 21 § ust. 2

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Z wpłat na PFRON zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%.

k.p. art. 94 § pkt 9a

Kodeks pracy

Pracodawca jest obowiązany prowadzić dokumentację pracowniczą związaną ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracownika.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pracodawca musi posiadać wiedzę o niepełnosprawności pracownika, potwierdzoną orzeczeniem, które zostało przedłożone i umieszczone w aktach osobowych, aby móc skorzystać z ulg z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych. Późniejsze uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności pracownika nie może wpływać na wsteczne obniżenie zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres, w którym pracodawca nie posiadał tej wiedzy. Organ administracji nie ma obowiązku aktywnie poszukiwać danych o niepełnosprawności pracowników na wniosek pracodawcy.

Odrzucone argumenty

Uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracownika po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej powinno skutkować uchyleniem tej decyzji. Organ powinien wystąpić do właściwych organów o udostępnienie danych dotyczących orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników w celu ustalenia rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym przez brak działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

"Rzeczywiste zatrudnienie osób niepełnosprawnych", o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, jest to zatrudnienie osób, o których niepełnosprawności świadomość mają zarówno pracownicy, jak i pracodawca. Pracodawca musi mieć świadomość, że zatrudnia osobę niepełnosprawną, ponieważ ustawa o rehabilitacji z zatrudnianiem osoby niepełnosprawnej łączy uprawnienia nie tylko dla pracodawcy, ale również dla pracownika. W zakresie niezbędnym do uzyskania ulgi z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON skutki prawne wywiera dopiero przedstawienie dokumentu o niepełnosprawności pracownika pracodawcy. Osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność.

Skład orzekający

Bożena Dziełak

przewodniczący

Elżbieta Olechniewicz

członek

Ewa Radziszewska-Krupa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że dla skorzystania z ulg z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych kluczowa jest świadomość pracodawcy o niepełnosprawności pracownika, potwierdzona orzeczeniem, które zostało przedłożone i umieszczone w aktach osobowych. Późniejsze uzyskanie orzeczenia nie wpływa na wsteczne obniżenie zobowiązań."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracodawca domaga się ulg z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych, a orzeczenie o niepełnosprawności pracownika zostało uzyskane po wydaniu decyzji administracyjnej lub po zakończeniu okresu, którego dotyczyły zobowiązania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy i podatkowego związanego z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych i ulgami z tym związanymi, co jest istotne dla wielu pracodawców.

Czy późniejsze orzeczenie o niepełnosprawności pracownika uratuje Cię przed wpłatami na PFRON? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1809/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Dziełak /przewodniczący/
Elżbieta Olechniewicz
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Sygn. powiązane
II FSK 3587/16 - Wyrok NSA z 2018-11-22
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2016 r. sprawy ze skargi "G." spółka jawna z siedzibą w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. oddala skargę
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Prezes Zarządu PFRON ("Prezes Zarządu PFRON") decyzją z [...] czerwca 2013r. określił Skarżącej – G. E. G., A. G. sp. j. w L. wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące od grudnia 2009r. do listopada 2010r.
2. Skarżąca 9 grudnia 2013r. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją ostateczną. Podniosła, że w trakcie prowadzonego postępowania nie posiadała informacji o niepełnosprawności aktualnych oraz byłych pracowników zatrudnionych w okresie, którego dotyczyło postępowanie. Po otrzymaniu decyzji Skarżąca uzyskała orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności jednego z pracowników – S. B., z którego wynika, że 7 marca 2003r. został on zaliczony do osób posiadających lekki stopień niepełnosprawności. Skarżąca wniosła o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów, w tym miejskich, powiatowych lub wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, o udostępnienie danych dotyczących orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych dla pracowników zatrudnionych w okresie objętym postępowaniem.
3. Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z [...] grudnia 2013r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] czerwca 2013r. Natomiast pismem z 23 grudnia 2013r. wezwał Skarżącą do przedstawienia dowodów w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii: złożonych do ZUS deklaracji ZUS RCA za okresy: 12/2007-05/2012, 07-11/2012; umowy o pracę lub świadectwo pracy S. B., informacji kiedy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności S. B. wpłynęło do pracodawcy, a także innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
4. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca poinformowała, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności S. B. wpłynęło po otrzymaniu decyzji Prezesa Zarządu PFRON za okresy od grudnia 2007r. do maja 2012r.
5. Prezes Zarządu PFRON decyzją z [...] marca 2014r. odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z [...] czerwca 2013r., określającej wysokość zobowiązań Skarżącej z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne miesiące od grudnia 2009r. do listopada 2010r.
Jego zdaniem, podniesione przez Skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej ("O.p."), Za dowody istotne uznaje się bowiem dowody lub okoliczności, których istnienie będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia, co w tej sprawie nie ma miejsca.
Organ pierwszej instancji powołał się na 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zm., zwana dalej: "ustawą o rehabilitacji") i wskazał, że Skarżąca w ww. okresie nie zatrudniała pracowników jako osób niepełnosprawnych, ponieważ żaden z pracowników nie przedłożył jej – jako pracodawcy, stosownego orzeczenia ani też nie powiadomił, że jego niepełnosprawność została orzeczona.
Prezes Zarządu PFRON uważał, iż miał podstawy do ustalenia zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. W okresie którego dotyczy ww. decyzja ostateczna Skarżąca zatrudniała co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, co zgodnie z art. 21 ustawy o rehabilitacji zobowiązywało ją do składania miesięcznych deklaracji oraz dokonywania wpłat na PFRON. Skarżąca nie dopełniła tych obowiązków, czego konsekwencją było wydanie powyższej decyzji na podstawie art. 21 § 3 O.p.
6. Skarżąca w odwołaniu od tej decyzji wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na naruszenie:
– art. 122 i art. 187 § 1 o.p. w związku z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez brak działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i zebrania całokształtu materiału dowodowego,
– art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez uznanie, że uzyskanie ulgi z tytułu wpłat na PFRON uzależnione jest od posiadania dokumentu o niepełnosprawności pracownika, a nie rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danym okresie.
7. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] maja 2015r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.
Wyjaśnił, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 O.p. Tylko stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie powoduje konieczność rozpatrywania istoty sprawy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezesa Zarządu PFRON, że podane przez Skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanki z art. 240 § 1 pkt. 5 O.p., a Skarżąca w ww. okresie nie zatrudniała pracowników jako osób niepełnosprawnych. Żaden z pracowników nie przedłożył stosownego orzeczenia i nie powiadomił o orzeczeniu wobec niego niepełnosprawności. Dlatego za bezzasadny Minister Pracy i Polityki Społecznej uznał zarzut Skarżącej, iż organ pierwszej instancji pominął art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który to przepis odnosi się do rzeczywistego stanu zatrudnienia. Zatrudnienie jest to umowa między pracodawcą i pracownikiem. "Rzeczywiste zatrudnienie osób niepełnosprawnych", o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, jest to zatrudnienie osób, o których niepełnosprawności świadomość mają zarówno pracownicy, jak i pracodawca. Pracodawca musi mieć świadomość, że zatrudnia osobę niepełnosprawną, ponieważ ustawa o rehabilitacji z zatrudnianiem osoby niepełnosprawnej łączy uprawnienia nie tylko dla pracodawcy, ale również dla pracownika. Dlatego w zakresie niezbędnym do uzyskania ulgi z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON skutki prawne wywiera dopiero przedstawienie dokumentu o niepełnosprawności pracownika pracodawcy. W konsekwencji Minister Pracy i Polityki Społecznej za bezzasadny uznał podniesiony przez Skarżącą zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Zdaniem Ministra, Skarżąca nie może oczekiwać, iż organ będzie poszukiwał danych w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, które to dane miałyby stanowić podstawę do uzyskania przez Skarżącą ulgi we wpłatach na PFRON. Jednym z celów ustawy o rehabilitacji było zapewnienie równych szans osobom niepełnosprawnym i szeroka integracja osób niepełnosprawnych ze społeczeństwem. Przepis art. 21 ust. 1 tej ustawy ma również na celu promowanie zatrudniania osób niepełnosprawnych. Pracodawcy mają być otwarci na zatrudnianie osób niepełnosprawnych i zatrudniać je świadomie. Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że art. 94 pkt 9a Kodeksu pracy zobowiązuje Skarżącą do prowadzenia dokumentacji pracowniczej związanej ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracownika. Dlatego argument, iż niepełnosprawni pracownicy nie mają obowiązku i nie są zainteresowani ujawnianiem danych o otrzymanych stopniach niepełnosprawności, nie może być wzięty pod uwagę. Nieuzasadnione jest również oczekiwanie Skarżącej, że organ będzie występować do właściwych organów o udostępnienie danych dotyczących orzeczeń o stopniu niepełnosprawności zatrudnianych przez nią pracowników. W konsekwencji Minister Pracy i Polityki Społecznej za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym.
8. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na naruszenie:
– art. 122 w zw. z art. 188 o.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez nieuwzględnienie wniosku o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów o udostępnienie danych dotyczących zatrudnianych przez nią pracownikach niepełnosprawnych,
– art. 122 i art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez brak działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz zebrania całokształtu materiału dowodowego,
– art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez uznanie, że uzyskanie ulgi z tytułu wpłat na PFRON uzależnione jest od posiadania dokumentu o niepełnosprawności pracownika, a nie rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danym okresie.
Skarżąca uzasadniając zarzuty podtrzymała argumenty i stanowisko zawarte we wniosku o wznowienie postępowania. W jej ocenie zaskarżona decyzja nie znajduje oparcia w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności S. B. istniało w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie było znane organowi orzekającemu. Skarżąca również, pomimo podjętych działań, nie wiedziała o tym dokumencie i nie była w jego posiadaniu.
Skarżąca uważa, że w świetle art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji wpływ na wysokość wpłat na PFRON (ewentualnie na zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia) ma rzeczywista, faktyczna liczba zatrudnionych przez nią pracowników, którzy posiadają orzeczony stopień niepełnosprawności. W celu ustalenia rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych Skarżąca domagała się od Prezesa Zarządu PFRON podjęcia działań w celu uzyskania od właściwych organów informacji o wydanych orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności jej pracowników. Jednakże wydane w sprawie decyzje oparto wyłącznie na informacjach uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które nie potwierdzały rzeczywistego stanu faktycznego. Nie skonfrontowano otrzymanych informacji z bazami danych prowadzonymi przez właściwe instytucje. Skarżąca danych tych nie może uzyskać samodzielnie, ponieważ nie posiada legitymacji do wystąpienia o ich udostępnienie, a niepełnosprawni pracownicy nie mają obowiązku i nie są zainteresowani ujawnianiem danych o otrzymanym stopniu niepełnosprawności. Aktywna postawa organu w tym zakresie, z pewnością służyłaby zapewnieniu równych szans osobom niepełnosprawnym i ich integracji ze społeczeństwem. Odmowa wystąpienia do właściwych instytucji o powyższe dane prowadzi do akceptacji nieuczciwej praktyki polegającej na ukrywaniu przez pracowników wiedzy na temat przeszkód zdrowotnych do wykonywania określonej pracy. Bierność organu w powyższym zakresie narusza zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę zupełności i oficjalności postępowania dowodowego.
Prezes Zarządu PFRON na podstawie art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji odmówił przyjęcia orzeczenia o niepełnosprawności S. B. jako dowodu w sprawie, uznając, że w zakresie niezbędnym do uzyskania ulgi z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON dopiero przedstawienie dokumentu o niepełnosprawności pracownika wywiera skutki prawne. Pominął natomiast art. 21 ust. 1 ww. ustawy, który odnosi się do rzeczywistego stanu zatrudnienia. Ustalając rzeczywisty stan zatrudnienia i na jego podstawie wysokość należnych wpłat na PFRON, organ winien był uwzględnić S. B. jako pracownika niepełnosprawnego. Nie realizując tego obowiązku naruszył art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
9. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi ocenił jako niezasadne.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy wydając zaskarżony akt organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwana dalej: "P.p.s.a.") Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Sąd rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów stwierdza, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej określającej Skarżącej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne miesiące od grudnia 2009r. do listopada 2010r., a zatem decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad enumeratywnie wymienionych w art. 240 § 1 O.p. Rację ma organ odwoławczy wskazując, że postępowanie "wznowieniowe" toczy się w zawężonych ramach i – na co szczególnie należy zwrócić uwagę – przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wskazane w powyższym przepisie.
W rozpoznanej sprawie podstawę wznowienia postępowania stanowiła przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przesłanka ta występuje, jeżeli łącznie zaistnieją następujące okoliczności:
1) wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody,
2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, to znaczy mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie,
3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję,
4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji.
Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie prawidłowo, po wznowieniu postępowania, odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej. Nie zaistniała bowiem przesłanka wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Jednym z kluczowych elementów tej przesłanki jest to, aby okoliczności faktyczne lub dowody, mające stanowić podstawę dla ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy – w omawianym trybie nadzwyczajnym – były dla tej sprawy istotne, a mianowicie, aby mogły mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie.
Dowodem, na którym Skarżąca oparła swój wniosek o wznowienie postępowania było orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności pracownika S. B. Z dokumentu tego wynika, że S. B. już [...] marca 2003r. został zaliczony do osób posiadających lekki stopień niepełnosprawności. Orzeczenie to Skarżąca uzyskała po otrzymaniu decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] czerwca 2013r. We wniosku o wznowienie postępowania Skarżąca wniosła ponadto o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów, w tym miejskich, powiatowych lub wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności o udostępnienie danych dotyczących wydanych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników zatrudnionych w okresie, którego dotyczyło postępowanie.
W związku z tym wskazać należy, że obowiązek dokonywania wpłat na PFRON jest obowiązkiem ustawowym. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Zobowiązanie powstaje zatem z chwilą zatrudnienia odpowiedniej liczby osób, a jego wysokość zależy od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%.
Definicję pracodawcy zawiera art. 3 Kodeksu pracy. Na podstawie tego przepisu pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają pracowników.
Zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji, ustawa ta dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem (1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3, (2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub (3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Definicję niepełnosprawności zawiera natomiast art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji. Pojęcie to oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy.
Generalnie rzecz ujmując, osobą niepełnosprawną jest więc osoba posiadająca ubytek stanu zdrowia oraz stosowne orzeczenie o niepełnosprawności. Warunki te muszą być spełnione łącznie.
Ustawodawca uzależnił wysokość oraz istnienie obowiązku wpłaty na PFRON od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, czyli zgodnego z rzeczywistością pozostawania w stosunku pracy osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności. Chodzi zatem o sytuacje, gdy pracodawca nawiązuje stosunek pracy z osobą o orzeczonej niepełnosprawności albo w trakcie już zawartego stosunku pracy pracownik przedstawia orzeczenie o niepełnosprawności. Tym samy, gdy obie strony są świadome istnienia niepełnosprawności pracownika. Świadomość ta wynika faktu, że pracownik posiada stosowne orzeczenie oraz przedkłada je pracodawcy, przy czym dokument ten umieszczany jest w aktach osobowych pracownika. Jeżeli zatem pracownik nie przedstawił pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności, nie dochodzi do zawarcia stosunku pracy z osobą niepełnosprawną, nawet jeżeli pracownik spełnia warunki uznania go za taką osobę – faktycznie jest osobą niepełnosprawną. Jeżeli pracownik przedkłada orzeczenie o niepełnosprawności w trakcie już trwającego zatrudnienia, jego status jako osoby niepełnosprawnej uwzględniany jest od tego momentu. Osoba, która była zatrudniona jako osoba pełnosprawna, na zasadach ogólnych, nie może żądać zmiany jej statusu za okres wcześniejszy, tj. przed przedłożeniem pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności, ponieważ pracodawca prawidłowo zatrudnił ją jako osobę nie posiadającą takiego statusu. Konsekwentnie pracodawca nie może powoływać się na zatrudnienie osoby niepełnosprawnej, jeżeli pracownik nie przedłożył mu orzeczenia o niepełnosprawności.
Zasadnie Minister wskazał, że ze statusem osoby niepełnosprawnej łączą się określone uprawnienia pracownika oraz obowiązki pracodawcy. Mogą być one realizowane, jeżeli pracodawca wie o niepełnosprawności pracownika. W świetle zaś przytoczonego wyżej art. 1 ustawy o rehabilitacji, wiedza ta musi być udokumentowana posiadaniem orzeczenia o niepełnosprawności danego pracownika.
Z akt sprawy wynika, że w spornym okresie ani S. B., ani inni pracownicy Skarżącej, nie byli zatrudnieni jako osoby niepełnosprawne. Powyższe znalazło potwierdzenie w treści decyzji wymiarowej za ten okres, która stała się ostateczna.
Zdaniem Skarżącej, przedłożenie orzeczenia o niepełnosprawności S.B. po ostatecznym zakończeniu postępowania wymiarowego powinno skutkować uchyleniem kończącej to postępowanie decyzji.
Sąd poglądu tego nie podziela, ze wskazanych wyżej względów. Skoro, pomimo istnienia stosownego orzeczenia, S. B. nie został zatrudniony jako osoba niepełnosprawna, późniejsze uzyskanie tego dokumentu nie może zmienić faktu, że pracownik ten – zgodnie z jego wolą i świadomością oraz taką samą wolą i świadomością Skarżącej (pracodawcy) – został zatrudniony jako osoba pełnosprawna i jako osoba pełnosprawna świadczył pracę. Otrzymanie przez Skarżącą orzeczenia o niepełnosprawności może wywierać skutki od tego momentu, ale nie ma wpływu na okres wcześniejszy. Zanim orzeczenie to zostało przedłożone, w relacjach między Skarżącą, jako pracodawcą, oraz S.B., jako pracownikiem, przepisy ustawy o rehabilitacji nie były stosowane. Skarżąca nie mogła ich stosować nie wiedząc o niepełnosprawności S.B.. Dlatego też w rozpoznanej sprawie nie mogła być skuteczna argumentacja Skarżącej o konieczności uwzględnienia niepełnosprawności S.B. w okresie, gdy nie wiedziała ona o tej niepełnosprawności.
Uwzględnienie stanowiska Skarżącej przeczyłoby idei zatrudniania osób niepełnosprawnych na szczególnych warunkach z korzyścią dla podmiotu zatrudniającego takie osoby. W ustawie o rehabilitacji mowa jest o "zatrudnionej osobie niepełnosprawnej", a zatem osobie pozostającej w stosunku pracy i posiadającej orzeczenie o niepełnosprawności, której niepełnosprawność jest znana pracodawcy.
Prawidłowe jest więc stanowisko organu odwoławczego, który powołując się na art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepis ten odnosi się do rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, rozumianego jako zatrudnienie osób, o których niepełnosprawności świadomość mają zarówno pracownik, jak i pracodawca.
Sąd zauważa, że wątpliwości dotyczące momentu, od jakiego należy uwzględniać osobę niepełnosprawną w stanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ustawodawca rozwiał dodając do ustawy o rehabilitacji z dniem 1 stycznia 2011r. art. 2a ust. 1, zgodnie z którym osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność.
Od tej zatem daty kwestia podnoszona przez Skarżącą nie może już budzić wątpliwości.
Sąd stwierdza, że orzeczenie o niepełnosprawności S. B., uzyskane przez Skarżącą po otrzymaniu ostatecznej decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] czerwca 2013r., nie mogło stanowić podstawy obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji za okres, którego dotyczyła ta decyzja. Tym samym orzeczenie to, jak zasadnie uznał organ odwoławczy, nie stanowiło istotnego dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Oznacza to, że nie wystąpiła określona w tym przepisie przesłanka wznowienia postępowania, a w rezultacie brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] czerwca 2013r.
Jako niezasadne Sąd ocenił zarzuty naruszenia art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, to właśnie posiadanie przez pracodawcę orzeczenia o niepełnosprawności pracownika warunkuje możliwość uwzględnienia zatrudnienia tegoż pracownika jako zatrudnienie osoby niepełnosprawnej, a w konsekwencji uzyskanie ulgi z tytułu wpłat na PFRON.
W ocenie Sądu niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 122 w związku z art. 187 § 1 oraz w związku z art. 188 O.p., których to naruszeń Skarżąca upatrywała w braku działań organów orzekających, zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz zebrania całokształtu materiału dowodowego oraz odmowie uwzględnienia jej wniosku o wystąpienia przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów o udostępnienie danych o zatrudnianych przez Spółkę pracownikach niepełnosprawnych.
Sąd zgadza się z organem odwoławczym, iż niezasadne jest oczekiwanie Skarżącej, że to Prezes Zarządu PFRON będzie poszukiwał w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności danych dotyczących niepełnosprawności zatrudnianych przez nią pracowników, a dokładnie – ustalał, w odniesieniu do których pracowników wydano orzeczenia o niepełnosprawności. To pracownik decyduje o ujawnieniu pracodawcy swojej niepełnosprawności i jeżeli nie chce tego uczynić – rezygnuje z przywilejów wynikających z ustawy o rehabilitacji. Jest to więc uprawnienie pracownika, chyba że przepisy dotyczące danego rodzaju pracy wymagają, aby podatnik podał dane w tym zakresie. Poszukiwanie takich danych przez Prezesa PFRON i ujawnienie ich pracodawcy naruszałoby prawa pracownika.
Skarżąca, jako pracodawca - jak wynika z art. 94 pkt 9a Kodeksu pracy -obowiązana jest prowadzić dokumentację pracowniczą związaną ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników. W dokumentacji tej powinny znajdować się również orzeczenia o niepełnosprawności pracowników, o ile orzeczenia takie przedłożyli.
Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, a zatem to ona powinna przedłożyć dowody i wskazać okoliczności, które potwierdzają wystąpienie przesłanki wznowienia. Do wniosku o wznowienie postepowania Skarżąca przedłożyła orzeczenie o niepełnosprawności S. B.. Jej wniosek o ustalenie przez Prezesa Zarządu PFRON, czy takie orzeczenia wydane zostały w odniesieniu do innych jej pracowników oznacza w istocie, że powołuje się ona na okoliczność faktyczną taką oto, że faktycznie zatrudniała osoby niepełnosprawne, które nie przedłożyły orzeczeń o niepełnosprawności. Jak już Sąd wskazał, uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności pracownika nie ma wpływu na obowiązek wpłat na PFRON oraz zwolnienie z obowiązku dokonywania tych wpłat w okresie przed przedłożeniem tego orzeczenia pracodawcy.
Zważyć przy tym należało, że wprawdzie art. 122 O.p. nakłada na organy orzekające obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, ale nie upoważnia do obciążenia organów prowadzących postępowanie nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów i dowodów świadczących o zasadności stanowiska Skarżącej, jeżeli nie dostarczyła ich sama Skarżąca, wywodząca dla siebie korzystne skutki prawne z podnoszonych okoliczności.
3. Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia prawa w sposób skutkujący koniecznością wyeliminowania wydanych decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI