III SA/WA 1808/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki prowadzącej placówki edukacyjne i opiekuńcze, uznając ją za pracodawcę zobowiązanego do wpłat na PFRON, a nie jej poszczególne jednostki.
Spółka kwestionowała decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa PFRON określającą wysokość zobowiązań spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Spółka argumentowała, że jej poszczególne placówki (przedszkole, poradnia, szkoła, żłobek) są odrębnymi pracodawcami, a nie ona sama, co miało wykluczyć obowiązek wpłat. Sąd uznał, że spółka jest pracodawcą, ponieważ to ona zawierała umowy o pracę i nie wykazała wystarczającego wyodrębnienia organizacyjnego i finansowego placówek.
Sprawa dotyczyła sporu między spółką prowadzącą placówki edukacyjne i opiekuńcze a Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie obowiązku wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Spółka, zatrudniająca łącznie 50 osób w swoich placówkach, twierdziła, że żadna z jednostek nie przekracza limitu 24 pracowników, a sama spółka nie jest pracodawcą, lecz jedynie organem prowadzącym. Argumentowała, że poszczególne placówki, jako odrębne jednostki organizacyjne, powinny być uznane za pracodawców. Sąd administracyjny, analizując przepisy Kodeksu pracy i ustawy o rehabilitacji, uznał stanowisko organów administracji za prawidłowe. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, kto jest pracodawcą w rozumieniu przepisów. Sąd podkreślił, że pracodawcą jest jednostka organizacyjna, która zatrudnia pracowników we własnym imieniu i posiada odpowiednie wyodrębnienie organizacyjne i finansowe. W tej sprawie spółka zawierała umowy o pracę, a jej placówki nie wykazały wystarczającej samodzielności organizacyjnej, finansowej ani prawnej do bycia odrębnym pracodawcą. Dodatkowo, sąd stwierdził, że żłobek i poradnia psychologiczno-pedagogiczna nie są placówkami opiekuńczo-wychowawczymi w rozumieniu art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, co wykluczało zastosowanie preferencyjnego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W konsekwencji, sąd oddalił skargę spółki, potwierdzając jej status jako pracodawcy zobowiązanego do wpłat na PFRON.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jednostka organizacyjna nie może być uznana za odrębnego pracodawcę, jeśli nie posiada wystarczającego wyodrębnienia organizacyjnego i finansowego oraz nie ma kompetencji do samodzielnego zatrudniania i rozwiązywania stosunków pracy.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na definicji pracodawcy z Kodeksu pracy oraz orzecznictwie, wskazując, że kluczowe jest samodzielne zatrudnianie pracowników i wyodrębnienie organizacyjno-finansowe. W tej sprawie spółka zawierała umowy, a placówki nie wykazały wymaganej samodzielności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (3)
Główne
u.r. art. 21 § 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Pomocnicze
u.r. art. 21 § 2b
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
k.p. art. 3
Kodeks pracy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka jest pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych pracowników, ponieważ to ona zawierała umowy o pracę i nie wykazała wystarczającego wyodrębnienia organizacyjnego i finansowego swoich placówek. Żłobek i poradnia psychologiczno-pedagogiczna nie są placówkami opiekuńczo-wychowawczymi w rozumieniu art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Prowadzenie przez spółkę działalności w zakresie żłobka i poradni wyklucza zastosowanie preferencyjnego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Odrzucone argumenty
Poszczególne placówki prowadzone przez spółkę są odrębnymi pracodawcami. Spółka nie jest obowiązana do dokonywania wpłat na PFRON, ponieważ jej placówki spełniają warunki z art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej, legalizmu i równości wobec prawa poprzez odmienne traktowanie podmiotów z sektora publicznego i prywatnego.
Godne uwagi sformułowania
Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W polskim systemie prawa pracy obowiązuje tzw. zarządcza koncepcja pracodawcy. Owo wyodrębnienie organizacyjno-finansowe wynika zazwyczaj z przepisów wewnętrznych osoby prawnej, ale może ono wynikać także z aktów prawnych rangi ustawy. Dla uznania jednostki organizacyjnej za pracodawcę, obok uprawnienia do samodzielnego zatrudniania pracowników, jednostka taka musi posiadać odpowiednie wyodrębnienie organizacyjne. Nie może być natomiast tak, że o tym, czy Skarżąca posiada status pracodawcy, będzie decydować to, czy jest to dla niej korzystne na gruncie danych przepisów prawa.
Skład orzekający
Anna Zaorska
sprawozdawca
Katarzyna Owsiak
przewodniczący
Radosław Teresiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu pracodawcy w przypadku jednostek organizacyjnych, interpretacja przepisów dotyczących PFRON i zatrudniania osób niepełnosprawnych, zwłaszcza w kontekście placówek edukacyjnych i opiekuńczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki prowadzącej różne typy placówek i może wymagać analizy w kontekście indywidualnych regulaminów i statutów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, jakim jest ustalenie pracodawcy, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki finansowe firm. Interpretacja przepisów dotyczących PFRON i statusu placówek edukacyjnych jest istotna dla wielu podmiotów.
“Kto jest pracodawcą? Spółka czy jej placówki? Sąd rozstrzyga spór o wpłaty na PFRON.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 1808/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-06-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-08-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Zaorska /sprawozdawca/ Katarzyna Owsiak /przewodniczący/ Radosław Teresiak Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III FSK 2417/21 - Wyrok NSA z 2023-01-25 Skarżony organ Minister Pracy i Polityki Społecznej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 127 poz 721 art. 21 ust. 1 Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Protokolant referent Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2014 r. do sierpnia 2015 r. oddala skargę. Uzasadnienie 1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "MRPiPS") utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") z [...] czerwca 2017 r. określającą [...] sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") wysokość zobowiązań Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za okresy od grudnia 2014 r. do sierpnia 2015 r. 1.2. Jak wynika z akt sprawy Prezes Zarządu PFRON pismem z 28 października 2015 r. wezwał Spółkę do uzupełnienia dokumentacji i złożenia wyjaśnień w ramach prowadzonych czynności sprawdzających, poprzez przesłanie: statutów wszystkich placówek prowadzonych przez Spółkę; regulaminów pracy i organizacyjnych wszystkich placówek prowadzonych przez Spółkę; po 5 przykładowych umów o pracę zawartych z pracownikami wszystkich placówek prowadzonych przez Spółkę. W odpowiedzi Spółka przesłała wskazane dokumenty oraz poinformowała, że jest organem prowadzącym następujące podmioty: - Niepubliczne Przedszkole Integracyjne " [...]", - Niepubliczną Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną " [...]"; - Niepubliczną Szkołę Podstawową Nowoczesnych Technologii i Języków Obcych " [...]"; - Niepubliczny Żłobek " [...]". Prezes Zarządu PFRON pismem z 21 grudnia 2015 r. poinformował Spółkę o treści art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji oraz wyjaśnił, że z przesłanych przez nią umów o pracę wynika, że pracodawcą dla zatrudnionych pracowników we wszystkich prowadzonych przez Spółkę placówkach jest Skarżąca. Dlatego też na dokumentach rozliczeniowych należy wykazywać zsumowany stan zatrudnienia ze wszystkich palcówek prowadzonych przez Spółkę. Z tych względów oraz z uwagi na fakt, że nie wszystkie placówki prowadzone przez Spółkę zostały wymienione w art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127 poz. 721, ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"), w stosunku do Spółki mają zastosowanie przepisy art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji. W odpowiedzi na powyższe, Spółka pismem z 26 stycznia 2016 r. poinformowała, że wymienione przez nią jednostki organizacyjne są odrębnymi pracodawcami, gdyż są wyodrębnione organizacyjnie, posiadają własne statuty i są odrębnie rozliczane finansowo. Natomiast to, że formalnie umowy o pracę zawarła Spółka nie wpływa – zdaniem Skarżącej – na to, kto jest rzeczywistym pracodawcą. Łącznie w ramach jednostek prowadzonych przez Spółkę zatrudnionych jest 50 osób, przy czym żadna z jednostek nie zatrudnia więcej niż 24 osoby w przeliczeniu na pełne etaty. Dlatego też, niezależnie od interpretacji art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, nie powstał obowiązek dokonywania wpłat na PFRON. Pismem z 22 lutego 2016 r. Prezes Zarządu PFRON poinformował ponownie Spółkę, że z analizy przesłanych dokumentów, w tym regulaminów i umów o pracę wynika, że poszczególne jednostki organizacyjne prowadzone przez Spółkę nie posiadały uprawnienia do zatrudnienia pracowników, a pracodawcą była Spółka. 1.3. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. Prezes Zarządu PFRON określił Spółce wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okresy od grudnia 2014 r. do czerwca 2015 r. Prezes Zarządu PFRON ustalił, że Spółka jako pracodawca zatrudniała co najmniej 25 pracowników, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy: W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że w dokumentach rozliczeniowych należy wykazywać zsumowany stan zatrudnienia ze wszystkich placówek prowadzonych przez Spółkę, gdyż pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych pracowników jest Skarżąca, a nie prowadzone przez nią jednostki organizacyjne. Wskazał przy tym, że podmioty niewymienione w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji np. żłobki, poradnie psychologiczno-pedagogiczne nie mogą rozliczać się z wpłat na PFRON na podstawie tego przepisu. 1.4. Od ww. decyzji Spółka wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie: art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, a także art. 3 Kodeksu Pracy. 1.5. Utrzymując w mocy decyzje Prezesa Zarządu PFRON, MRPiPS argumentował, że umowy o pracę były zawierane pomiędzy Spółką a konkretną osobą fizyczną, natomiast jako miejsce wykonywania pracy wskazywano poszczególne jednostki organizacyjne Spółki. Jak podkreślił MRPiPS, w rozdz. 1 § 1 pkt 2a regulaminu pracy Niepublicznego Przedszkola Integracyjnego "[...]", Niepublicznej Integracyjnej Szkoły Podstawowej Nowoczesnych Technologii i Języków Obcych " [...]", Niepublicznego Żłobka "[...]" oraz Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej "[...]" wskazano cyt. "Ilekroć w regulaminie mowa jest o pracodawcy – rozumie się przez to [...] Sp. z o.o. z siedzibą w C.". MRPiPS wyjaśnił, że z analizy Regulaminu Pracy jednostek prowadzonych przez Spółkę oraz przesłanych przez nią umów o pracę wynika, że pracodawcą była Skarżąca. Tym samym, w ocenie MRPiPS, jednostka organizacyjna, wskazana jako miejsce pracy zatrudnionego pracownika nie może być uznana za pracodawcę w rozumieniu art. 3 Kodeks pracy. Nie spełnia ona bowiem jednego z niezbędnych elementów, tj. nie zatrudniła we własnym imieniu pracowników. Jednocześnie MRPiPS wskazał, że ani żłobek, ani też poradnie psychologiczno-pedagogiczne nie zostały wymienione jako podmioty, do których ma zastosowanie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Dlatego też, nawet jeśliby zatrudniały one we własnym imieniu pracowników, którzy wykonują tam pracę to i tak, z uwagi na zamknięty katalog pracodawców wymienionych w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, nie mogłyby rozliczać się z wpłat na podstawie tego przepisu. Jak zaznaczył MRPiPS, w aktualnym brzmieniu przepisu art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, są wymienione publiczne i niepubliczne żłobki. Przepis ten wszedł w życie 1 stycznia 2018 r., dlatego też, wbrew twierdzeniom Spółki, nie mógł mieć zastosowania do zobowiązań za okres od grudnia 2015 r. do marca 2016 r. Zdaniem MRPiPS, to Spółka jest pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych pracowników, których miejscem wykonywania pracy są poszczególne jednostki organizacyjne osoby prawnej. Dlatego też to ona jako pracodawca była zobowiązana do rozliczeń z PFRON. 2. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżąca wywiodła skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 21 ust 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie jako podstawę prawną rozliczenia, podczas gdy pracownicy byli faktycznie zatrudnieni przez jednostki organizacyjne podległe Spółce, a Spółka nie była obowiązana do rozliczeń z PFRON jako pracodawca; - art. 21 ust 2b ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że przepis ten nie może stanowić podstawy rozliczenia z PFRON; - art. 3 Kodeksu pracy, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że podmioty prowadzone przez Spółkę nie można uznać za pracodawców, podczas gdy jako odrębne jednostki organizacyjne podległe Spółce, wyodrębnione organizacyjnie, posiadające własne statuty i odrębnie rozliczane finansowo mogą zatrudniać pracowników. Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. W odpowiedzi na skargę MRPiPS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. W piśmie procesowym z 5 czerwca 2020 r. Skarżąca uzupełniła argumentację skargi. Wskazywała na sprzeczność wydanych decyzji z konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości społecznej, legalizmu, równości wobec prawa. Wykazywała na odmienne traktowanie podmiotów z sektora publicznego oraz sekatora prywatnego. Ponadto, zdaniem Skarżącej, organy nie zbadały, czy prowadzone przez nią placówki posiadają samodzielność, która pozwala uznać je za pracodawcę. Nie oceniły samodzielności organizacyjnej i finansowej tych jednostek, z uwzględnieniem źródeł ich przychodów. Zdaniem Skarżącej, pełniła ona tylko rolę podmiotu prowadzącego. Nie była natomiast pracodawcą zatrudnionych w jednostkach pracowników. Skarżąca wskazała również na błędną wykładnię art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. W jej ocenie, niezrozumiałym jest dlaczego MRPiPS odmawia zarówno żłobkowi jak i poradni psychologiczno-pedagogicznej przymiotu placówki opiekuńczo-wychowawczej. Tym samym, w ocenie Skarżącej, nawet gdyby przyjąć, że była pracodawcą dla prowadzonych przez nią placówek, to zastosowanie winien znaleźć art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do pisma tj.: zaświadczeń o wpisie poszczególnych placówek do odpowiednich ewidencji i rejestrów, a także statutu niepublicznej integracyjnej szkoły podstawowej oraz regulaminu niepublicznego przedszkola na okoliczność oddzielnej podmiotowości prawnej placówek. 5. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2020 r., Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), postanowił odmówić uwzględnienia ww. wniosku dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 6.1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 6.2. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia podmiotu będącego pracodawcą w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Zdaniem MRPiPS, pracodawcą w okolicznościach niniejszej sprawy była Skarżąca, czyli organ założycielski i prowadzący szkołę, przedszkole, żłobek i poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Zdaniem natomiast Skarżącej, pracodawcą były poszczególne placówki, dla których Skarżąca była organem prowadzącym. Zauważyć należy, że odpowiedź na powyższe pytanie jest niezbędna dla ustalenia obowiązku dokonywania przez Skarżąca wpłat na PFRON. Przesadza bowiem o ewentualnym przekroczeniu przez pracodawcę limitu zatrudnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Jak stanowi art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 %, a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. W sporze tym rację należy przyznać organom administracji. 6.3. Rozważając zagadnienie związane z użytym w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji terminem "pracodawca" w pierwszej kolejności należy odnieść się do przepisów Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 3 Kodeksu pracy "Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników". Jak podkreśla się w judykaturze w polskim systemie prawa pracy obowiązuje tzw. zarządcza koncepcja pracodawcy. W świetle art. 3 K.p., pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Można wyróżnić trzy rodzaje jednostek organizacyjnych mających zdolność prawną zatrudniania pracowników: 1) osoby prawne, 2) samodzielne jednostki organizacyjne, niemające osobowości prawnej i niestanowiące ogniwa osoby prawnej, które mogą nabywać we własnym imieniu prawa i zaciągać zobowiązania oraz mogą pozywać i być pozywane, 3) niektóre jednostki organizacyjnej wchodzące w skład osób prawnych. Do tej ostatniej kategorii pracodawców zalicza się wyodrębnione organizacyjnie i finansowo części składowe osoby prawnej (ewentualnie samodzielnej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej), mające zdolność samodzielnego (w imieniu własnym) zatrudniania pracowników. Owo wyodrębnienie organizacyjno-finansowe wynika zazwyczaj z przepisów wewnętrznych osoby prawnej, ale może ono wynikać także z aktów prawnych rangi ustawy (por. wyrok SN z 14 lutego 2017 r. (I PK 351/16). W konsekwencji tylko wówczas, gdy przedsiębiorca tworzy na podstawie obowiązujących przepisów jednostkę organizacyjną, która jest prawnie, organizacyjnie, finansowo i majątkowo wyodrębniona, a ponadto ma zdolność zatrudniania pracowników, ma swoje kierownictwo (odrębne od przedsiębiorcy-właściciela), to wówczas ta jednostka organizacyjna jest pracodawcą, a nie sam przedsiębiorca (por. wyrok NSA z 3 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 3918/13). Na gruncie rozpoznawanej sprawy należało zatem rozstrzygnąć, czy poszczególne placówki (szkoła, przedszkole, żłobek, poradnia psychologiczno-pedagogiczna) mogły być pracodawcą w stosunku do zatrudnionych w nich pracowników. Jak już wskazywano w judykaturze nie budzi wątpliwości, że zdolność do bycia pracodawcą nie jest jedynie wyrazem woli stron stosunku pracy, lecz wynika z całokształtu okoliczności świadczących o wyodrębnieniu organizacyjno-finansowym jednostki zatrudniającej. Jednocześnie jednak za pracodawcę może być uznana tylko taka jednostka, która z mocy przepisów normujących wewnętrzny status prawny tej jednostki ma kompetencje do samodzielnego zatrudniania pracowników (składania oświadczeń woli) i rozwiązywania z nimi stosunku pracy (por. wyrok SN z dnia 14 czerwca 2016 r. II PK 144/15). Z akt sprawy wynika natomiast, że umowy o pracę z pracownikami wszystkich placówek zawarła Skarżąca, nie zaś wskazane placówki. Ponadto, ani ze statutów ani z regulaminów dotyczących placówek prowadzonych przez Skarżącą nie wynika, aby mogły one samodzielnie zatrudniać pracowników. Niewątpliwie więc placówki prowadzone przez Skarżącą nie miały samodzielności w zakresie składania oświadczeń woli (zawierania umów o pracę). W związku z powyższym, już z tej przyczyny, nie mogły być one uznane za pracodawcę w stosunku do zatrudnionych w nich pracowników. Dla uznania jednostki organizacyjnej za pracodawcę, obok uprawnienia do samodzielnego zatrudniania pracowników, jednostka taka musi posiadać odpowiednie wyodrębnienie organizacyjne. Przy czym nie chodzi wyłącznie o wyodrębnienie, jakiego na gruncie prawa cywilnego wymaga się np. dla przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (art. 55¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej zwana "K.c.") albo dla takiej zorganizowanej części przedsiębiorstwa na mocy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Wyodrębnienie organizacyjne konieczne dla zaistnienia jednostki organizacyjnej jako samodzielnego pracodawcy dotyczyć musi organizacji i finansowania tej jednostki (tak K. Jaśkowski, t. 2.1 w Komentarz do art. 3 Kodeksu pracy, publ. Lex/el). Tak samo, jak uprawnienie do samodzielnego zatrudniania pracowników wynikać powinno z wewnętrznych przepisów regulujących powstanie i organizację podmiotu, w skład którego wchodzi jednostka będąca odrębnym pracodawcą, tak też wymagane wyodrębnienie organizacyjne wynikać musi z tych przepisów. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w przypadku placówek nie można mówić również o całkowitym wyodrębnieniu finansowym. Jak wynika z akt sprawy, to Skarżąca odprowadzała m.in. składki na ubezpieczenie społeczne wszystkich pracowników zatrudnionych w poszczególnych placówkach. Z kolei finansowanie np. szkoły, jak to wynika ze statutu, oparte jest nie tylko na dotacjach, ale również na środkach własnych organu prowadzącego szkołę (§ 27 ust. 1 statutu). Ponadto jak wynika z § 4 ust. 1 statutu szkoły, jej majątkiem zarządza organ prowadzący - Skarżąca. Reasumując, podzielić należy stanowisko MRPiPS, że wskazane w decyzji placówki nie miały wystarczającej samodzielności w zakresie uprawnienia do zatrudniania pracowników i rozwiązywania z nimi stosunków pracy jak i samodzielności finansowej. Końcowo warto również dodać, że w rozdz. 1 § 1 pkt 2a regulaminu pracy Niepublicznego Przedszkola Integracyjnego "[...]", Niepublicznej Integracyjnej Szkoły Podstawowej Nowoczesnych Technologii i Języków Obcych "[...]", Niepublicznego Żłobka "[...]" oraz Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej "[...]" wskazano cyt. "Ilekroć w regulaminie mowa jest o pracodawcy – rozumie się przez to [...] Sp. z o.o. z siedzibą w C.". Ponadto, jak wynika z akt sprawy początkowo Skarżąca stała na stanowisku, że nie jest obowiązana do dokonywania wpłat na PFRON, bowiem prowadzi placówki, o których mowa w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji i osiągnęła ustawowy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynikający z tej regulacji. Nie kwestionowała natomiast tego, że jest pracodawcą dla wszystkich pracowników tych placówek. Jak wynika z akt sprawy deklaracje w zakresie wpłat na PFRON (DEK I-0) złożyła Skarżąca jako pracodawca dla wszystkich placówek. Nie może być natomiast tak, że o tym, czy Skarżąca posiada status pracodawcy, będzie decydować to, czy jest to dla niej korzystne na gruncie danych przepisów prawa. 6.4. Niezasadna jest argumentacja Skarżącej, zaprezentowana w piśmie procesowym z 5 czerwca 2020 r., dotycząca odmiennego traktowanie podmiotów z sektora publicznego oraz sekatora prywatnego i naruszenia w tym zakresie zasad sprawiedliwości społecznej, legalizmu, równości wobec prawa. Zauważyć bowiem należy, że to w gestii Skarżącej było takie ukształtowanie pozycji i organizacji prowadzonych przez nią placówek, aby mogły być one uznane za odrębnych od Skarżącej pracodawców. 6.5. Sąd podziela również stanowisko MRPiPS, że w sprawie nie miał zastosowania art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu obowiązującym w sprawie), dla publicznych i niepublicznych uczelni, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i 2, wynosi 0,5% w roku 2000, 1% w latach 2001-2004 i 2% w roku 2005 oraz w latach następnych. Zauważyć w tym miejscu należy, że przepis art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, wprowadza wprawdzie preferencyjny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ale wyłącznie dla podmiotów enumeratywnie wymienionych w tym przepisie tj. publicznych i niepublicznych uczelni, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli, placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz placówek resocjalizacyjnych. Przy czym mając na uwadze, że sam przepis art. 21 ustawy o rehabilitacji dotyczy pracodawców przyjąć należy, że to pracodawca musi być jednym z podmiotów wymienionych w ust. 2b, ewentualnie musi on prowadzić podmioty wymienione w tym przepisie. W związku z powyższym, Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że pracodawca chcąc korzystać z przywileju zawartego w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, nie może prowadzić działalności w żadnym innym zakresie niż prowadzenie podmiotów określonych w tym przepisie (zob. m.in. wyrok NSA z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1024/19, wyroki WSA w Warszawie z 14 października 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 735/16, z 23 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2082/18). Jak wynika z ustaleń w sprawie Skarżąca prowadziła m.in. żłobek i poradnię psychologiczno-pedagogiczną, które w badanym okresie nie były objęte dyspozycją przepisu art. 21 ust. 2b ustawy. Ponadto, wbrew twierdzeniom Skarżącej, ani żłobek ani poradnia psychologiczno-pedagogiczna nie są placówką opiekuńczo-wychowawczą, o której mowa w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. W przepisie tym chodzi bowiem o placówki wskazane w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (np. domy dziecka, czy pogotowia opiekuńcze). Zgodnie bowiem z art. 93 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, placówka opiekuńczo-wychowawcza jest formą instytucjonalnej pieczy zastępczej. Placówkę opiekuńczo-wychowawczą prowadzi powiat lub podmiot, któremu powiat zlecił realizację tego zadania. Placówka opiekuńczo-wychowawcza w szczególności zapewnia dziecku całodobową opiekę i wychowanie oraz zaspokaja jego niezbędne potrzeby, w szczególności emocjonalne, rozwojowe, zdrowotne, bytowe, społeczne i religijne, realizuje przygotowany we współpracy z asystentem rodziny plan pomocy dziecku, a także zapewnia dziecku dostęp do kształcenia dostosowanego do jego wieku i możliwości rozwojowych. 6.6. Wobec powyższego, organ w sposób prawidłowy określił Skarżącej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON mając na uwadze nieosiągnięcie przez Skarżącą – będącą pracodawcą dla wszystkich pracowników zatrudnionych w prowadzonych przez nią placówkach – 6% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W konwekcji podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne. 6.7. Sąd na rozprawie oddalił wniosek Skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma procesowego 5 czerwca 2020 r., bowiem nie było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Niezależnie od powyższego załączone do pisma: statut szkoły i regulamin przedszkola znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, z kolei okoliczność wpisu poszczególnych placówek do odpowiednich ewidencji i rejestrów szkół i placówek niepublicznych, czy też ewidencji żłobków i klubów dziecięcych, nie jest w sprawie kwestionowana. 6.8. Reasumując Sąd stwierdził, że przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta nie narusza przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie wspomnianego aktu z obrotu prawnego. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI