III SA/Wa 1806/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2016-07-29
NSAinneŚredniawsa
PFRONwpłatyniepełnosprawnośćzatrudnieniewznowienie postępowaniadowodystan faktycznyprawo pracyorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki jawnej na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej, utrzymującą w mocy decyzję Prezesa PFRON odmawiającą uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, gdyż orzeczenie o niepełnosprawności pracownika uzyskane po wydaniu decyzji nie mogło stanowić podstawy do jej zmiany.

Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wpłat na PFRON, powołując się na orzeczenie o niepełnosprawności pracownika uzyskane po wydaniu ostatecznej decyzji. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że orzeczenie to nie stanowiło istotnej nowej okoliczności w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a zatrudnienie pracownika jako niepełnosprawnego wymagało świadomości obu stron i przedstawienia dokumentu w trakcie zatrudnienia. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi spółki jawnej na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON odmawiającą uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, przedstawiając orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności jednego z pracowników, uzyskane po wydaniu ostatecznej decyzji przez Prezesa PFRON. Spółka argumentowała, że powinno to skutkować uwzględnieniem tego pracownika jako niepełnosprawnego i obniżeniem wpłat na PFRON. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, wskazując, że wznowienie postępowania jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach, a nowe dowody muszą być istotne dla sprawy. Podkreślono, że zatrudnienie pracownika jako niepełnosprawnego wymaga świadomości pracodawcy i pracownika oraz przedstawienia stosownego orzeczenia, a także złożenia go do akt osobowych. Uzyskanie orzeczenia po wydaniu decyzji nie mogło zmienić stanu faktycznego z okresu objętego postępowaniem. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji, ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności uzyskane po wydaniu decyzji nie mogło stanowić podstawy do jej zmiany na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że zgodnie z dodanym art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, osoba niepełnosprawna wliczana jest do stanu zatrudnienia od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności pracownika, uzyskane po wydaniu ostatecznej decyzji, nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia tej decyzji, jeśli nie zostało przedstawione pracodawcy w trakcie zatrudnienia jako osoba niepełnosprawna.

Uzasadnienie

Wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wymaga, aby nowe dowody były istotne dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji. Zatrudnienie pracownika jako niepełnosprawnego wymaga świadomości pracodawcy i pracownika oraz przedstawienia orzeczenia. Uzyskanie orzeczenia po wydaniu decyzji nie zmienia stanu faktycznego z okresu objętego postępowaniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.r. art. 21 § 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Wysokość wpłat na PFRON zależy od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, które musi być potwierdzone orzeczeniem i znane pracodawcy.

Pomocnicze

u.r. art. 2a § 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność.

O.p. art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

Wznowienie postępowania jest możliwe m.in. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

k.p. art. 94 § 9a

Kodeks pracy

Obowiązek pracodawcy prowadzenia dokumentacji pracowniczej i akt osobowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie o niepełnosprawności pracownika uzyskane po wydaniu decyzji nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Zatrudnienie pracownika jako niepełnosprawnego wymaga świadomości pracodawcy i pracownika oraz przedstawienia orzeczenia w trakcie zatrudnienia. Pracodawca jest zobowiązany do prowadzenia dokumentacji pracowniczej i nie może oczekiwać od organu aktywnego poszukiwania dowodów jego niepełnosprawności w systemach zewnętrznych.

Odrzucone argumenty

Orzeczenie o niepełnosprawności pracownika uzyskane po wydaniu decyzji powinno skutkować uchyleniem decyzji. Uzyskanie ulgi z tytułu wpłat na PFRON jest uzależnione od rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a nie od posiadania dokumentu. Organ powinien wystąpić do właściwych organów o udostępnienie danych o zatrudnianych pracownikach niepełnosprawnych.

Godne uwagi sformułowania

wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością Postępowanie "wznowieniowe" toczy się w bardzo zawężonych ramach i na co należy zwrócić szczególnie uwagę, przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w ww. przepisie. O zaistnieniu rzeczonej podstawy można mówić dopiero wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: 1) wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody, 2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, to znaczy mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, 3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję, 4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji. Ustawodawca uzależnił wysokość oraz istnienie wpłaty (ustęp 2 ustawy o rehabilitacji) na Fundusz od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, czyli zgodnego z rzeczywistością pozostawania w stosunku pracy osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Stosunek pracy, o którym mowa w ustawie, pracodawca zawiera lub zmienia z osobą niepełnosprawną, czyli z osobą o orzeczonej niepełnosprawności i obie strony są świadome istnienia niepełnosprawności pracownika. Wynika to z okazanego orzeczenia, złożonego następnie do akt osobowych. Osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność.

Skład orzekający

Bożena Dziełak

przewodniczący

Elżbieta Olechniewicz

sprawozdawca

Ewa Radziszewska-Krupa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania w sprawach podatkowych (Ordynacja podatkowa) oraz warunków uzyskania ulgi z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych (ustawa o rehabilitacji), w szczególności znaczenia momentu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której dowód o niepełnosprawności został uzyskany po wydaniu decyzji. Interpretacja przepisów o PFRON jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące wznowienia postępowania oraz kluczowe wymogi formalne związane z ulgami podatkowymi dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. Jest to istotne dla firm i doradców podatkowych.

Czy orzeczenie o niepełnosprawności pracownika uzyskane po terminie może uratować firmę przed wpłatami na PFRON?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1806/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Dziełak /przewodniczący/
Elżbieta Olechniewicz /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II FSK 3358/16 - Wyrok NSA z 2018-11-22
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
art.21 ust.1, art. 2a ust.1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca) sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant sekretarz sądowy Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2016 r. sprawy ze skargi "G." spółka jawna z siedzibą w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") określił wysokość zobowiązań G. sp. j. z siedzibą w L. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące w okresie od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r.
Pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2013 r. (dalej: "decyzja ostateczna"). We wniosku poinformowała, że Spółka w trakcie prowadzonego postępowania nie posiadała informacji o niepełnosprawności aktualnych oraz byłych pracowników zatrudnionych w okresie, którego dotyczyło postępowanie. Po otrzymaniu decyzji Spółka uzyskała orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności jednego z pracowników, z którego wynika, iż pracownik ten w dniu 7 marca 2003 r. został zaliczony do osób posiadających lekki stopień niepełnosprawności. Strona wniosła ponadto o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów, w tym miejskich, powiatowych lub wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności o udostępnienie danych w zakresie wydanych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników zatrudnionych w okresie, którego dotyczyło postępowanie.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezes Zarządu PFRON wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.
Pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. organ I instancji wezwał Stronę do przedstawienia dowodów będących w jej posiadaniu w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii:
- złożonych do ZUS deklaracji ZUS RCA za okresy: 12/2007-05/2012, 07-11/2012,
- umowy o pracę lub świadectwo pracy pracownika, którego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wpłynęło do PFRON wraz z wnioskiem z dnia 9 grudnia 2013 r. o wznowienie postępowania,
- pisemnej informacji kiedy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ww. pracownika wpłynęło do pracodawcy (dzień-miesiąc-rok),
- innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
W odpowiedzi na wezwanie Strona poinformowała, iż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ww. pracownika wpłynęło do pracodawcy po otrzymaniu decyzji Prezesa Zarządu PFRON za okresy od grudnia 2007 r. do maja 2012 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. organ I instancji odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2013 r. określającej wysokość zobowiązań Spółki za poszczególne miesiące w okresie od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r.
W uzasadnieniu wskazał, że podniesione przez Skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej: "O.p."), gdyż za istotne dowody uznaje się dowody lub okoliczności, których istnienie będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia, co nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Organ wskazał, powołując się na 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. - o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011r., Nr 127, poz. 721 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji"), że Skarżąca w okresie od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. nie zatrudniała pracowników jako osób niepełnosprawnych, bowiem żaden z pracowników nie przedłożył pracodawcy stosownego orzeczenia ani też nie powiadomił o orzeczeniu wobec niego o niepełnosprawności.
W związku z powyższym Prezes Zarządu PFRON stwierdził, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2013 r. została wydana zgodnie z dyspozycją art. 21 § 3 O.p. Strona nie dopełniła bowiem obowiązku składania deklaracji i dokonywania wpłat, czego konsekwencją było wydanie przez Prezesa Zarządu PFRON decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r.
Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 122 i 187 § 1 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez brak działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz zebrania całokształtu materiału dowodowego,
- art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez uznanie, iż uzyskanie ulgi z tytułu wpłat na PFRON jest uzależnione od posiadania dokumentu o niepełnosprawności pracownika, a nie rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danym okresie.
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 O.p. Tylko stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek z ww. przesłanek powoduje konieczność rozpatrywania istoty sprawy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż podniesione przez Stronę okoliczności nie stanowią przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt. 5 O.p., gdyż za "istotne dowody" uznaje się dowody lub okoliczności, których istnienie będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Minister wskazał, iż w okresie od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Strona nie zatrudniała pracowników jako osób niepełnosprawnych, bowiem żaden z pracowników nie przedłożył pracodawcy stosownego orzeczenia, ani też nie powiadomił o orzeczeniu wobec niego niepełnosprawności. Dlatego za bezzasadny należy uznać zarzut Skarżącej, że organ I instancji pominął treść art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który odnosi się do rzeczywistego stanu zatrudnienia. Wyjaśnił, że zatrudnienie jest to umowa między pracodawcą i pracownikiem. Zatem "rzeczywiste zatrudnienie osób niepełnosprawnych", o którym mowa w art. 21 ust. 1 tej ustawy, jest to zatrudnienie osób, o których niepełnosprawności świadomość mają zarówno pracownicy, jak i pracodawca. Pracodawca musi mieć świadomość, że zatrudnia osobę niepełnosprawną, gdyż ustawa o rehabilitacji łączy z zatrudnianiem osoby niepełnosprawnej uprawnienia nie tylko dla pracodawcy, ale również dla pracownika. Dlatego w zakresie niezbędnym do uzyskania ulgi z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON dopiero przedstawienie dokumentu o niepełnosprawności pracownika wywiera skutki prawne.
W konsekwencji Minister za bezzasadny uznał zarzut Spółki dotyczący naruszenia art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Minister wskazał również, że Spółka nie może oczekiwać, iż organ będzie poszukiwał danych w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, które to dane miałyby stanowić podstawę do uzyskania przez Spółkę ulgi we wpłatach na PFRON. Zaznaczył, iż jednym z celów ustawy o rehabilitacji było zapewnienie równych szans osobom niepełnosprawnym i szeroka integracja osób niepełnosprawnych ze społeczeństwem. Artykuł 21 ust. 1 ww. ustawy ma również na celu promowanie zatrudniania osób niepełnosprawnych. Pracodawcy mają być otwarci na zatrudnianie osób niepełnosprawnych i zatrudniać osoby niepełnosprawne świadomie. Organ zauważył, że Spółka została zobowiązana przez art. 94 pkt 9a Kodeksu pracy do prowadzenia dokumentacji pracowniczej związanej ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracownika. Dlatego argument, iż niepełnosprawni pracownicy nie mają obowiązku i nie są zainteresowani ujawnianiem danych o otrzymanych stopniach niepełnosprawności, nie może być wzięty pod uwagę.
W związku z tym, Minister stwierdził, iż nie znajduje uzasadnienia również oczekiwanie Strony, iż organ będzie występować do właściwych organów o udostępnienie danych w zakresie wydanych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników zatrudnionych przez stronę, w okresie którego dotyczy postępowanie.
W konsekwencji Minister za nieuzasadniony uznał również zarzut dotyczący naruszenia art. 122 i 187 § 1 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez brak działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz zebrania całokształtu materiału dowodowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając naruszenie:
- art. 122 w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów o udostępnienie danych o zatrudnianych przez Spółkę pracownikach niepełnosprawnych,
- art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez brak działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz zebrania całokształtu materiału dowodowego,
- art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez uznanie, iż uzyskanie ulgi z tytułu wpłat na PFRON jest uzależnione od posiadania dokumentu o niepełnosprawności pracownika a nie rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danym okresie.
W uzasadnieniu Skarżąca podtrzymała argumenty i stanowisko zawarte we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 9 grudnia 2013 r. Stwierdziła, że Prezes Zarządu PFRON winien był podjąć działania służące ustaleniu rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Spółce. Odmowa natomiast wystąpienia do właściwych instytucji o powyższe dane prowadzi do akceptacji nieuczciwej praktyki polegającej na ukrywaniu przez pracowników wiedzy na temat przeszkód zdrowotnych do wykonywania określonej pracy. Według Spółki bierność organu w powyższym zakresie narusza zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę zupełności i oficjalności postępowania dowodowego.
Następnie Spółka wskazała, że Prezes Zarządu PFRON na podstawie art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji odmówił przyjęcia orzeczenia o niepełnosprawności S.B. jako dowodu w sprawie - gdyż w jego opinii - w zakresie niezbędnym do uzyskania ulgi z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON dopiero przedstawienie dokumentu o niepełnosprawności pracownika wywiera skutki prawne. Organ pominął natomiast treść art. 21 ust. 1, który odnosi się do rzeczywistego stanu zatrudnienia, bowiem ustalając rzeczywisty stan zatrudnienia i na jego podstawie wysokość należnych wpłat na rzecz PFRON organ winien uwzględnić S.B. jako pracownika niepełnosprawnego. Nie realizując powyższego obowiązku naruszył art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zmianami, zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej określającej Skarżącej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące w okresie od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r.
W związku z tym zauważenia wymaga, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W postępowaniu podatkowym, stosownie do regulacji zawartej w art. 240 § 1 O.p., wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną możliwe jest jeżeli zachodzą przyczyny enumeratywnie wyliczone w art. 240 O.p., to znaczy przynajmniej jedna z przyczyn w tym przepisie wskazanych. Postępowanie "wznowieniowe" toczy się w bardzo zawężonych ramach i na co należy zwrócić szczególnie uwagę, przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w ww. przepisie.
Należy mieć na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. O zaistnieniu rzeczonej podstawy można mówić dopiero wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki:
1) wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody,
2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, to znaczy mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie,
3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję,
4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji.
Przechodząc zatem na grunt rozpoznawanej sprawy w zaistniałym na tym tle sporze przyznać należy rację organom wydającym sporne rozstrzygnięcia, które - po wznowieniu postępowania - prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji dotychczasowej. W poddanej kontroli tut. Sądu sprawie nie zaistniała bowiem podstawa wznowieniowa z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Jednym z kluczowych elementów omawianej podstawy wznowieniowej jest zatem to, aby okoliczności faktyczne lub dowody, mające stanowić podstawę dla ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy - w omawianym trybie nadzwyczajnym - były dla tej sprawy istotne, to jest, aby owe okoliczności lub dowody mogły mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie.
Dowodem, na którym Skarżąca opierała swój wniosek (z dnia 9 grudnia 2013r.), a które po wznowieniu postępowania podlegał ocenie w powyższym zakresie, było orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności jednego z pracowników, S.B., z którego wynika, iż pracownik ten już w dniu 7 marca 2003 r. został zaliczony do osób posiadających lekki stopień niepełnosprawności, a które Skarżąca uzyskała po otrzymaniu decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2013r. We wniosku Strona wniosła ponadto o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów, w tym miejskich, powiatowych lub wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności o udostępnienie danych w zakresie wydanych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników zatrudnionych w okresie, którego dotyczyło postępowanie.
W związku z powyższym należy wskazać, że obowiązek dokonywania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest obowiązkiem ustawowym określonym w ustawie o rehabilitacji. Zgodnie z art. 21 ust 1 tej ustawy, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art.22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 % przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Zobowiązanie powstaje zatem z chwilą zatrudnienia odpowiedniej ilości osób, czyli z chwilą zaistnienia okoliczności powodujących powstanie obowiązku wpłat, a wysokość zobowiązania zależy od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Pracodawcę, o którym mowa w art. 21 ust 1 ustawy definiuje art. 3 Kodeksu pracy. W myśl tego przepisu pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają pracowników. Osoba niepełnosprawna to osoba posiadająca ubytek stanu zdrowia oraz orzeczenie o zakwalifikowaniu jej do jednego z trzech stopni niepełnosprawności (art. 1 ustawy o rehabilitacji). Nie jest możliwe uznanie za osobę niepełnosprawną osoby, która nie spełniła choćby jednego z tych punktów.
Ustawodawca uzależnił wysokość oraz istnienie wpłaty (ustęp 2 ustawy o rehabilitacji) na Fundusz od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, czyli zgodnego z rzeczywistością pozostawania w stosunku pracy osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Stosunek pracy, o którym mowa w ustawie, pracodawca zawiera lub zmienia z osobą niepełnosprawną, czyli z osobą o orzeczonej niepełnosprawności i obie strony są świadome istnienia niepełnosprawności pracownika. Wynika to z okazanego orzeczenia, złożonego następnie do akt osobowych. Brak przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności uniemożliwia zawarcie stosunku pracy z osobą niepełnosprawną, mimo iż osoba ta może być faktycznie niepełnosprawna. Jeżeli osoba była zatrudniona jako pełnosprawna, na zasadach ogólnych, nie można żądać zmiany jej statusu za okres wcześniejszy, gdyż według ówczesnych okoliczności była osobą zatrudnioną prawidłowo.
Jak wynika z akt sprawy ani Pan S.B., ani inni pracownicy Skarżącej, nie byli w spornym okresie zatrudnieni jako osoby niepełnosprawne. Powyższe znalazło potwierdzenie w treści decyzji wymiarowej za ten okres, która stała się ostateczna. Zdaniem Strony przedstawienie po zakończeniu tego postępowania orzeczenia o niepełnosprawności tej osoby powinno skutkować uchyleniem wcześniej wydanej decyzji.
Z powyżej wskazanych względów Sąd nie podziela tego poglądu. Skoro Pan S.B., pomimo istnienia stosownego orzeczenia, nie został zatrudniony jako osoba niepełnosprawna, do uzyskanie takiego dokumentu nie może zmienić faktu, że osoba ta – zgodnie z jej wolą i świadomością oraz taką samą wolą i świadomością pracodawcy – została zatrudniona jako osoba pełnosprawna. Z tego względu podnoszony przez Skarżącą argument w tym zakresie jest niezasadny. Stanowisko Skarżącej przeczy idei zatrudniania osób niepełnosprawnych na szczególnych warunkach z korzyścią dla podmiotu zatrudniającego takie osoby. W ustawie o rehabilitacji mowa jest o zatrudnionej osobie niepełnosprawnej, czyli pozostającej w stosunku pracy osobie, mającej orzeczenie o niepełnosprawności.
A zatem rację należało przyznać Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej, który odwołując się do treści art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepis ten odnosi się do rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a więc takiego zatrudnienia osób, o których niepełnosprawności świadomość mają zarówno pracownicy jak i pracodawca.
Zauważenia wymaga, że w celu rozwiania wątpliwości od jakiego momentu należy uwzględniać osobę niepełnosprawną w stanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych z dniem 1 stycznia 2011r. do ustawy o rehabilitacji dodano art. 2a ust. 1, zgodnie z którym osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Od tej zatem daty kwestia podnoszona przez Skarżącą nie może już budzić wątpliwości.
Reasumując, Sąd stwierdza, że orzeczenie o niepełnosprawności pracownika Skarżącej, uzyskane przez Skarżącą po otrzymaniu decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2013r. nie mogło stanowić podstawy obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji za okres, którego dotyczyła ta decyzja. Tym samym orzeczenie to nie mogło zostać uznane za dające podstawę do uchylenia decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2013r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
W świetle powyższego niezasadne okazały się, zdaniem Sądu, zarzuty skargi dotyczące obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie jak również błędnego zastosowania prawa materialnego przy wydaniu zaskarżonej decyzji czyli zarzuty naruszenia art. 122 w zw. art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
W ocenie Sądu niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 122 w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów o udostępnienie danych o zatrudnianych przez Spółkę pracownikach niepełnosprawnych. W tym zakresie Minister Pracy i Polityki Społecznej zasadnie wskazał w uzasadnieniu decyzji, będącej przedmiotem skargi, że Spółka nie może oczekiwać, iż organ będzie poszukiwał danych w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, które to dane miałyby stanowić podstawę do uzyskania przez Spółkę ulgi we wpłatach na PFRON. Jak wynika z art. 94 pkt 9a Kodeksu pracy to Strona, będąca pracodawcą wobec zatrudnionych pracowników, jest zobowiązana do prowadzenia dokumentacji pracowniczej związanej ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracownika oraz to Strona korzysta z ulgi związanej z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Sąd zauważa, że art. 122 O.p. nakłada co prawda na organy podatkowe obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie upoważnia do obciążenia organów prowadzących postępowanie nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów i dowodów świadczących o zasadności stanowiska Skarżącej, jeżeli nie dostarczyła ich sama Skarżąca, wywodząca dla siebie korzystne skutki prawne z podnoszonych okoliczności.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI