III SA/Wa 1797/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-10-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynności egzekucyjnezajęcie nieruchomościpełnomocnictwodoręczeniaKodeks postępowania administracyjnegoUstawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiprawo procesoweskargaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra Finansów dotyczące czynności egzekucyjnych, uznając, że doręczenie wezwania do zapłaty bezpośrednio zobowiązanym, a nie ich pełnomocnikowi, było zgodne z prawem.

Skarga dotyczyła czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu nieruchomości, zakwestionowanych z powodu pominięcia pełnomocnika skarżących przy doręczaniu wezwania do zapłaty. Skarżący argumentowali, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, wszelkie pisma powinny być doręczane pełnomocnikowi. Minister Finansów i Sąd uznali jednak, że wezwanie do zapłaty należności, jako czynność wymagająca osobistego działania zobowiązanego, powinno być skierowane bezpośrednio do niego, a jego doręczenie nie wpływa na skuteczność zajęcia nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi M. i M. B. na postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów poprzez pominięcie ich pełnomocnika przy doręczaniu wezwania do zapłaty należności egzekwowanej z nieruchomości. Argumentowali, że zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), wszelkie pisma powinny być doręczane pełnomocnikowi. Organy administracji, w tym Minister Finansów, stały na stanowisku, że wezwanie do zapłaty należności, jako czynność wymagająca osobistego działania zobowiązanego, powinno być skierowane bezpośrednio do niego, a jego doręczenie pełnomocnikowi nie jest wymagane dla skuteczności zajęcia nieruchomości. Sąd administracyjny w Warszawie podzielił to stanowisko, uznając, że choć pełnomocnik może reprezentować stronę w postępowaniu egzekucyjnym, to charakter czynności, jaką jest wezwanie do zapłaty, wymaga osobistego działania zobowiązanego. Sąd podkreślił, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym oznacza uzupełnianie, a nie modyfikowanie przepisów ustawy egzekucyjnej. Skuteczność zajęcia nieruchomości nie była uzależniona od doręczenia wezwania pełnomocnikowi, a jedynie od doręczenia go zobowiązanemu lub dokonania wpisu w księdze wieczystej. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy działały zgodnie z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wezwanie do zapłaty należności w postępowaniu egzekucyjnym, jako czynność wymagająca osobistego działania zobowiązanego, powinno być skierowane bezpośrednio do zobowiązanego, a nie do jego pełnomocnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć przepisy k.p.a. dotyczące pełnomocnictwa stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym, to art. 32 k.p.a. wyłącza działanie przez pełnomocnika, gdy charakter czynności wymaga osobistego działania strony. Wezwanie do zapłaty należy do takich czynności, ponieważ to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za spełnienie świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.e.a. art. 54

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 32

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 110c § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 110c § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 110c § § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 33 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 40 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 110 § § 1 i § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 110c § § 1-6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 1a § pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 168a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 36 § § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wezwanie do zapłaty należności w postępowaniu egzekucyjnym wymaga osobistego działania zobowiązanego i powinno być skierowane bezpośrednio do niego. Skuteczność zajęcia nieruchomości nie zależy od doręczenia wezwania pełnomocnikowi. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym ma charakter uzupełniający, a nie modyfikujący.

Odrzucone argumenty

Doręczenie wezwania do zapłaty pełnomocnikowi jest obligatoryjne na mocy art. 18 u.p.e.a. i art. 40 § 2 k.p.a., a jego pominięcie skutkuje naruszeniem prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Pominięcie pełnomocnika przy doręczaniu wezwania do zapłaty jest równoznaczne z pominięciem strony i może stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

odpowiednie zastosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji charakter czynności wymaga jej osobistego działania nie mieściło się w uprawnieniach tego organu, ponieważ wkraczało w sferę zakresu umocowania zależnego od woli stron

Skład orzekający

Bożena Dziełak

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Sokołowska

członek

Joanna Tarno

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym, zakresu stosowania k.p.a. oraz charakteru czynności wymagających osobistego działania zobowiązanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia wezwania do zapłaty w kontekście zajęcia nieruchomości. Interpretacja art. 32 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z pełnomocnictwem i doręczeniami w postępowaniu egzekucyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Pełnomocnik czy zobowiązany? Kto powinien otrzymać wezwanie do zapłaty w egzekucji administracyjnej?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1797/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Dziełak /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Tarno
Jolanta Sokołowska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Joanna Tarno, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi M. B. i M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lipca 2004 r. pełnomocnik M. i M. B. złożył skargę na czynności egzekucyjne, opartą na art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.". Wniósł o: uchylenie (przez wydanie postanowienia) zajęcia nieruchomości, dokonanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. pismem z dnia [...] czerwca 2004 r., doręczonym Skarżącym w dniu [...] lipca 2004 r., a także wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a.
Jego zdaniem poprzez powyższą czynność Skarżącym odebrano podstawowe uprawnienia procesowe, w szczególności zaś do działania za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika procesowego. W toku postępowania egzekucyjnego, w trybie art. 33 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), dołączono bowiem do akt prawidłowe pełnomocnictwo.
Pełnomocnik zarzucił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W jego ocenie czynność dokonana z takim naruszeniem prawa do czynnego udziału w postępowaniu nie może wywoływać żadnych skutków prawnych i faktycznych.
Postanowieniem z dnia [...] września 2004 r., doręczonym pełnomocnikowi, Dyrektor Izby Skarbowej we W. oddalił skargę.
Wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi egzekucję do majątku Skarżących na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. Wierzyciel uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 110 § 1 i § 2 u.p.e.a., a zatem organ egzekucyjny przystępując do egzekucji z nieruchomości, na podstawie art. 110c § 1-6 u.p.e.a., wezwał Skarżących do zapłaty egzekwowanej należności.
Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że dopiero w toku postępowania w przedmiocie zarzutów, a zatem po wszczęciu postępowania w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2001 r. potwierdzili umocowanie pełnomocnika do ich reprezentowania przed organami egzekucyjnymi. Postępowania w sprawie zarzutów oraz skargi na czynność egzekucyjną, gdzie Skarżący także podnosili zarzut pominięcia pełnomocnika, zakończone zostały prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2004 r. sygn.akt I SA/Wr 2939/01 i z dnia 25 marca 2004 r. sygn.akt I SA/Wr 233/02, którymi Sąd skargi oddalił. Dlatego też, pomimo braku uzasadnienia tych wyroków, organ za właściwe uznał prezentowane w tych postępowaniach stanowisko, że w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 32 i 110c § 2 u.p.e.a., dokumenty egzekucyjne doręcza się zobowiązanemu. Poinformował też, że w przypadku niedoręczenia wezwania zobowiązanemu, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej (art. 110c § 4 u.p.e.a.).
Na postanowienie to pełnomocnik Skarżących złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia.
Za bezsporny uznał fakt udzieleniu mu przez Skarżących pełnomocnictwa procesowego do występowania w ich imieniu i zastępstwie przed organami właściwymi rzeczowo i miejscowo do wydawania orzeczeń.
Powołując się na art. 18 u.p.e.a. wywiódł, że w postępowaniu egzekucyjnym mają "w całości, bez żadnych wyjątków, wprost" zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o pełnomocnictwach, ze wszystkimi procesowymi skutkami naruszenia tych przepisów, prowadzącymi do odebrania stronie prawa czynnego udziału w postępowaniu. Pominięcie pełnomocnika narusza prawa Skarżących wynikające z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 32 i 33 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego, a zatem i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie dzielą czynności na dokonywane z pełnomocnikiem i mimo jego ustanowienia – ze stroną. Dotyczy to również dostarczania pism i dokumentów po udzieleniu pełnomocnictwa.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. Minister Finansów zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
Wskazał przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) oraz regulujące sposób zajęcia nieruchomości i określające moment, w którym staje się ono skuteczne (art. 110c § 2 u.p.e.a.).
Stwierdził, że zawiadomienie o przystąpieniu do egzekucji z nieruchomości i wezwanie do zapłaty zobowiązania Skarżący odebrali w dniu 2 lipca 2004 r. Równocześnie organ egzekucyjny przesłał właściwemu sądowi wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji. Uznał zatem, że kwestionowana czynność egzekucyjna była zgodna z obowiązującymi przepisami.
Odnosząc się do kwestii ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, Minister Finansów podniósł, że postępowanie to ma szczególny charakter z uwagi na jego cel tj. doprowadzenie do wykonania nałożonych na zobowiązanych obowiązków. Przewidziane w art. 18 u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, ich posiłkowe stosowanie. W myśl zaś art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Zdaniem Ministra Finansów przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych udział zobowiązanego jest niezbędny, ponieważ czynności te skierowane są bezpośrednio do jego majątku. W postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnik może reprezentować zobowiązanego w zakresie środków zaskarżenia i wydawanych rozstrzygnięć administracyjnych. Skoro zajęcie nieruchomości następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby w terminie 14 dni zapłacił egzekwowaną należność, to wezwanie nie może być skierowane do pełnomocnika. W postępowaniu egzekucyjnym obowiązek dochodzony jest wyłącznie od zobowiązanego. Pełnomocnik nie może być wezwany do uregulowania należności ciążących na zobowiązanych. Niezapłacenie należności w terminie skutkuje przystąpieniem przez organ egzekucyjny do opisu i oszacowania nieruchomości. Wysłanie zawiadomienia o jej zajęciu pełnomocnikowi może więc prowadzić do niekorzystnego dla zobowiązanych skrócenia terminu zapłaty należności.
W ocenie Ministra Finansów dokonanie zaskarżonej czynności egzekucyjnej bezpośrednio ze Skarżącymi nie pozbawiło ich prawa udziału w postępowaniu przez pełnomocnika, który w terminie złożył skargę kwestionującą prawidłowość tej czynności.
Na postanowienie powyższe Skarżący złożyli skargę, w której wnieśli o jego uchylenie w całości i objęcie kontrolą legalności także postanowienia wydanego przez organ I instancji.
Zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Powołali się na art. 18 u.p.e.a. i art. 40 § 2 k.p.a. podnosząc, że tylko w razie wyraźnej dyspozycji udzielających pełnomocnictwa organ prowadzący postępowanie mógłby, doręczając pisma pełnomocnikowi, doręczać je również stronom, co w sprawie nie miało jednak miejsca.
Zdaniem Skarżących przy możliwych i istniejących w orzecznictwie oraz doktrynie rozbieżnościach co do wzajemnych stosunków i zależności między postępowaniem egzekucyjnym, jako postępowaniem wykonawczym, a postępowaniem określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, nie ulega żadnej wątpliwości, że z mocy art. 18 u.p.e.a. do postępowania egzekucyjnego stosuje się w całości wprost art. 32 i art. 33 oraz art. 40 § 2 k.p.a. Zastosowanie przepisów tego kodeksu, jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, oznacza, że wobec braku "samodzielnych" przepisów o prawie strony postępowania egzekucyjnego do występowania za pośrednictwem pełnomocnika, należy wprost stosować przepisy kodeksu o pełnomocnictwie i skutkach doręczeń, korzystając w tym względzie z jednolitego stanowiska doktryny i orzecznictwa.
Żaden przepis nie przyznał Ministrowi Finansów prawa do reglamentowania zakresu umocowania pełnomocnika i wkraczania w wolę stron. Stanowisko o możliwości reprezentowania zobowiązanego w zakresie środków zaskarżania i wydawanych rozstrzygnięć nie znajduje żadnego uzasadnienia. Organ administracji nie jest uprawniony do decydowania, jakich czynności procesowych dokonywać będzie z pełnomocnikiem, a jakie bezpośrednio z mocodawcą. W ich ocenie sytuacja taka prowadzi do manipulowania uprawnieniami procesowymi strony, nakładając na nią obowiązek informowania pełnomocnika o przebiegu postępowania i terminach procesowych.
Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona, zgodnie z art. 18 u.p.e.a. i art. 40 § 2 k.p.a., działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a wobec tego jemu doręcza się wszystkie pisma. Przepis art. 40 § 2 nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń, obarcza organy administracyjne obowiązkiem doręczania wszystkich pism pełnomocnikowi.
Skarżący podnieśli, że pominięcie pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony, co stwarza warunki do wznowienia postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie może rodzić dla strony żadnych skutków. Manipulowanie zaś postępowaniem poprzez doręczanie pism raz stronie, a raz pełnomocnikowi lub i pełnomocnikowi i stronie, ale różnych pism i w różnych terminach, godzi w zasadę praworządności i zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawna obywateli.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Dodatkowo wyjaśnił, że zgodnie z art. 67a u.p.e.a. organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Stosowanie środków egzekucyjnych prowadzi więc nie tylko do podejmowania czynności procesowych, ale wywiera przede wszystkim skutki dla wykonywania przez zobowiązanego jego praw własności. Minister Finansów przykładowo opisał skutki zajęcia ruchomości i praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych, wskazując przy tym informacje, które posiada i których może udzielić tylko zobowiązany. Udział zobowiązanego w czynnościach egzekucyjnych jest niezbędny także z uwagi na potrzebę ochrony praw osób trzecich. Posiada on bowiem informacje, czy do majątku, do którego skierowano egzekucję, roszczą sobie prawa osoby trzecie. Takich informacji nie musi natomiast posiadać pełnomocnik.
Ponadto Minister Finansów wskazał art. 168a u.p.e.a. przewidujący odpowiedzialność zobowiązanego za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej przez sprzedaż rzeczy lub prawa majątkowego, do którego rości ona prawo. Konieczność udziału zobowiązanego w czynnościach egzekucyjnych wynika także z przepisów o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy np. przy sporządzaniu protokołu o stanie majątkowym. Odpowiedzialność karna pełnomocnika jest iluzoryczna, ponieważ nie musi on posiadać jakiejkolwiek wiedzy o stanie majątkowym zobowiązanego. Ponadto konieczność udziału zobowiązanego w czynnościach potwierdza jego obowiązek powiadamiania organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca pobytu trwającej dłużej niż miesiąc (art. 36 § 3 u.p.e.a.). Inną kwestią jest natomiast dotrzymanie terminu wniesienia środka zaskarżenia w sytuacji, gdy zmiana miejsca pobytu zobowiązanego, który ustanowił pełnomocnika, trwała krócej niż miesiąc, a w tym czasie dokonano czynności. Przyjmuje się, że termin na złożenie skargi na czynność egzekucyjną liczony jest od powiadomienia go o niej. W interesie zobowiązanego jest również w takim przypadku przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, o ile przedstawi on dowód nieobecności w miejscu stałego pobytu.
Minister Finansów powołał się na orzecznictwo sądowe, uznające za prawidłowe doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi. Wywiódł stąd, że tym bardziej osobistego udziału strony wymaga zastosowanie środka egzekucyjnego. Wskazał, iż podejmując rozstrzygnięcie miał również na uwadze ww. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonych postanowień była ocena prawidłowości czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu nieruchomości, zakwestionowanej przez Skarżących poprzez złożenie skargi przewidzianej w art. 54 u.p.e.a.
W ocenie Sądu żądanie Skarżących zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego w istocie swej zmierzało do podważenia skuteczności tej czynności
z uwagi na pominięcie przy jej dokonywaniu prawidłowo ustanowionego pełnomocnika.
Zgodnie z art. 110c § 2 u.p.e.a. zajęcie nieruchomości następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz
z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu
i oszacowania wartości nieruchomości.
Bezspornym jest, że wezwanie takie doręczono bezpośrednio Skarżącym
w dniu 2 lipca 2004 r.
Oceniając zasadność skargi z powyższego punktu widzenia stwierdzić należy, że zajęcie nieruchomości Skarżących dokonane zostało skutecznie. Niedoręczenie pełnomocnikowi Skarżących wezwania do zapłaty należności, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a. nie mogło mieć żadnego znaczenia dla skuteczności samego zajęcia, tak jak nie miałby znaczenia brak doręczenia tego wezwania Skarżącym, jako zobowiązanym.
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie uzależniają bowiem skuteczności zajęcia nieruchomości od doręczenia wezwania zobowiązanemu. Zgodnie z art. 110c § 4 u.p.e.a. zajęcie to jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów. Dla każdego zaś, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany (art. 110c § 5 u.p.e.a.).
Z powyższego wynika, że niedoręczenie zobowiązanemu wezwania do zapłaty należności wywołuje skutki nie co do samej skuteczności zajęcia nieruchomości, a wyłącznie w zakresie określenia momentu, z którym zajęcie to następuje.
W niniejszej sprawie wezwanie to doręczono zobowiązanym, a zatem zajęcie nieruchomości nastąpiło z dniem tego doręczenia.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że pominięcie pełnomocnika Skarżących przy doręczaniu wezwania do zapłaty należności nie skutkowało bezskutecznością zajęcia nieruchomości.
Niezależnie od powyższego ocenić należało zasadność zarzutów Skarżących związanych z pominięciem przy doręczaniu wezwania ustanowionego przez nich pełnomocnika, równoznacznego z pominięciem strony. Oceny tej Sąd dokonał
z punktu widzenia naruszenia wskazanych przez Skarżących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym o działaniu strony poprzez pełnomocnika oraz o doręczaniu pism w postępowaniu.
Spór, jaki toczył się w tym zakresie miedzy stronami oparty był na treści art. 18 u.p.e.a. zgodnie z którym, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej,
w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Strony odmiennie interpretowały wpływ tego przepisu na obowiązki organu egzekucyjnego co do doręczania pism i rozstrzygnięć podejmowanych
w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem Skarżących udział pełnomocnika obligował organ egzekucyjny do doręczania mu wszelkich pism, a ograniczenie ich do niektórych tylko kategorii nie mieściło się w uprawnieniach tego organu, ponieważ wkraczało w sferę zakresu umocowania zależnego od woli stron. Organy nadzoru wskazywały natomiast na konieczność skierowania wezwania do zapłaty bezpośrednio do Skarżących, jako zobowiązanych, podkreślając konieczność ich osobistego udziału w czynnościach egzekucyjnych. Strony odmiennie interpretowały również zawarte w tym przepisie wskazanie na "odpowiednie" zastosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Zdaniem Sądu odpowiednie zastosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Piotr Przybysz; Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003, s. 73). Nie ma ono przy tym jednolitego charakteru i w rezultacie przepisy kodeksu mogą być stosowane bez żadnych zmian w ich dyspozycji (nie są one modyfikowane), mogą też być stosowane ze zmianami, a mogą też w ogóle nie mieć zastosowania, przede wszystkim z uwagi na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami dotyczącymi egzekucji administracyjnej (zob. Roman Hauser, Andrzej Skoczyłaś w System egzekucji administracyjnej; Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 106). Zawsze będzie to jednak stosowanie "odpowiednie", a nie "wprost".
Tak też należało ocenić zastosowanie art. 32 k.p.a. stanowiącego, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Bez wątpienia zobowiązany może ustanowić pełnomocnika
w postępowaniu egzekucyjnym.
Niezależnie jednak od przyznania prawa do działania przez pełnomocnika, przepis powyższy wyłącza takie działanie z uwagi na szczególny charakter określonej czynności, który może wynikać z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem Sądu, który podziela w tym względzie stanowisko organów nadzoru, charakter taki ma wezwanie zobowiązanego do zapłaty należności. Skoro bowiem to zobowiązanego obciąża obowiązek uiszczenia należności, to jemu należy doręczyć wezwanie do jego spełnienia. Rzeczą zobowiązanego jest wybór formy, w jakiej dokona zapłaty i ewentualnie za czyim pośrednictwem to uczyni. Jednakże nie podważa to zasady, że to zobowiązany obowiązany jest zastosować się do tego wezwania i tylko on może podjąć decyzję o zapłacie należności.
Rozumowanie Skarżących dotyczące zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów o pełnomocnikach, któremu to rozumowaniu nie sposób odmówić logiki i poprawności, aczkolwiek błędnie wskazano w nim na zastosowanie wprost przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o pełnomocnikach, nie uwzględnia ograniczenia możliwości działania przez pełnomocnika, przewidzianego właśnie w powołanym przez nich art. 32 k.p.a.
W świetle powyższego skierowanie i doręczenie wezwania do zapłaty bezpośrednio zobowiązanym nie mogło być uznane za niedopuszczalną ingerencję
w zakres umocowania oraz manipulowanie postępowaniem. Nie stanowiło też naruszenia przepisów postępowania, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Organy nadzoru nie naruszyły art. 40 § 2 k.p.a. w sposób wskazany przez Skarżących, którzy podnieśli, że przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków
i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Stanowisko Skarżących jest w istocie swej powtórzeniem fragmentu uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1993 r. III ARN 45/93 (OSNC 1994/5/112), w którym Sąd ten wśród pism procesowych wymienił orzeczenia tj. decyzje i postanowienia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie co do zasady pogląd ten podziela. Nie mógł mieć on jednak zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na odmienność jej stanu faktycznego, gdzie przedmiotem doręczenia było wezwanie do dokonania czynności wymagającej osobistego działania strony.
Z uwagi na charakter czynności, pominięcie pełnomocnika przy doręczaniu wezwania do zapłaty należności, wymaganego w postępowaniu egzekucyjnym, nie mogło być traktowane jako przesłanka wznowienia postępowania z uwagi na naruszenie prawa Skarżących do czynnego udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Skarżącym udział taki zapewniono, a w toku postępowania uwzględniono też fakt ustanowienia pełnomocnika, doręczając mu między innymi podejmowane w toku postępowania rozstrzygnięcia.
Wyjaśnić przy tym należy, że błędny jest pogląd Ministra Finansów, że
w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnik może reprezentować zobowiązanego tylko w zakresie środków zaskarżenia i wydawanych rozstrzygnięć administracyjnych. Postępowanie egzekucyjne nie ogranicza się wyłącznie do podejmowania rozstrzygnięć i czynności egzekucyjnych w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a.. Konieczność bezpośredniego udziału zobowiązanego w czynności i związany z tym obowiązek zapewnienia mu tego udziału winien być oceniany z perspektywy charakteru konkretnej czynności, wynikającego ze specyfiki samego postępowania egzekucyjnego, jako postępowania wykonawczego.
W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły też zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Zarzut takie należało uznać za niezasadny w sytuacji, gdy Sąd stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie działały zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Skoro zatem zaskarżone postanowienia nie naruszały przepisów prawa, Sąd działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI