III SA/WA 1771/04

III SA/Wa 1771/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-02-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Dziełak /przewodniczący/
Jerzy Płusa /sprawozdawca/
Sylwester Golec
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ
Minister Gospodarki Morskiej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Dziełak, asesor WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Protokolant Karolina Zawadzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością odwołania od decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) stwierdza, że postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Gospodarki i Pracy na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2004 r. adresowanym do Burmistrza Gminy C. M. O. wskazując , iż sprawa dotyczy decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] zwrócił się do Wojewody [...] z prośbą o pomoc w tej sprawie. Decyzją tą była decyzja z dnia [...] stycznia 2004 r. Burmistrza Gminy C. odmawiająca skarżącemu, na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych. Pismo skarżącego wpłynęło w dniu [...] stycznia 2004 r. do Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w P.
Wojewoda [...] potraktował pismo skarżącego jako odwołanie od wskazanej w tym piśmie decyzji Burmistrza Gminy C. i postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - określanej dalej jako "k.p.a." przekazał je temu organowi do rozpatrzenia zgodnie z właściwością.
W uzasadnieniu postanowienia organ administracji wyjaśnił, że odwołanie zostało błędnie przekazane do Wojewody [...], ze względu na to, że gmina jest jednostką samorządu terytorialnego i jako taka nie podlega zwierzchności wojewodów. Wskazano również, że organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze. W pouczeniu zamieszczona została informacja, iż na postanowienie to służy stronie prawo wniesienia zażalenia do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.
Kierując się tym pouczeniem, skarżący pismem z dnia [...] lutego 2004 r. wniósł zażalenie do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, w którym podniósł zarzuty dotyczące rozstrzygnięcia Burmistrza Gminy C. w przedmiocie podatku od środków transportowych.
Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] na podstawie art. 65 § 1 oraz art. 132 i art. 133 k.p.a utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie przekazania podania zgodnie z właściwością. W uzasadnieniu swojego postanowienia, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że postanowienie Wojewody [...] jest zgodne z prawem i nie ma podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego.
Na postanowienie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej, M. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił mu naruszenie art. 124 § 2, art. 126 k.p.a. w związku z art. 107 § 3, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego sprawie naruszono generalne zasady wynikające z art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Skarżący zarzucił również w skardze, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest uzasadnienia spełniającego wymogi określone w art. 124 k.p.a.
Minister Gospodarki i Pracy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej skargi nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane przez skarżącego.
Stosownie do art. 65 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1stycznia 2004 r., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono , jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Wojewoda [...] trafnie potraktował pismo skarżącego jako odwołanie od decyzji wydanej przez Burmistrza Gminy C. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych. Prawidłowo również wskazał organ odwoławczy, t.j. samorządowe kolegium odwoławcze i słusznie przekazał pismo, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., do organu właściwego jakim był Burmistrz Gminy C. Wprawdzie uzasadniając właściwość tego organu Wojewoda [...] błędnie powołał się na przepisy k.p.a, zamiast na przepisy Ordynacji podatkowej, na podstawie których została wydana decyzja, powinien zatem wskazać na art. 13 § 1 pkt 3 w związku z art. 223 § 1 tej ostatniej ustawy, niemniej postanowienie to, co do swojej istoty odpowiadało prawu.
Problemem natomiast jest ustalenie, jaki organ był właściwy do rozpatrzenia zażalenia od tego postanowienia. Nie są znane powody, którymi kierował się Wojewoda [...] wskazując jako organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia - Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Socjalnej. Można tylko zakładać, iż stało się tak dlatego, iż pismo skarżącego wpłynęło do Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego. Trzeba przyjąć , biorąc pod uwagę nazwę tej jednostki organizacyjnej, iż załatwiała ona z upoważnienia wojewody inne sprawy, w których zwykle organem odwoławczym był Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, z tej więc przyczyny również i w niniejsze sprawie, minister ten wskazany został jako właściwy do rozpatrzenia środka zaskarżenia.
Z przepisów art.141, art. 144 w związku z art. 127 § 2 k.p.a. wynika, iż organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia jest organ administracji publicznej wyższego stopnia. Z kolei z art. 17 pkt 2 k.p.a. wynika, że organem wyższego stopnia, w rozumieniu kodeksu, w stosunku do wojewody jest właściwy w sprawie minister.
W celu ustalenia więc właściwości danego ministra jako organu wyższego stopnia w sprawach określonego rodzaju załatwianych w toku postępowania administracyjnego przez wojewodów, należy sięgnąć do przepisów ustrojowych normujących zasady funkcjonowania administracji rządowej. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 z późn. zm.) wojewoda jako organ administracji rządowej w województwie wykonuje, obok rządowych organów administracji niezespolonej oraz organów samorządu województwa, władzę publiczną w województwie (art. 1). Wojewoda jako przedstawiciel Rady Ministrów w województwie odpowiada za wykonywanie polityki rządu na obszarze województwa (art.7 i art.15). Wojewoda powoływany i odwoływany jest Przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Prezes Rady Ministrów sprawuje także nadzór nad działalnością wojewody i dokonuje oceny jego pracy (art. 10 i art 11). Ustawa ta również nie przesądza, jaki minister jest organem wyższego stopnia nad wojewodą w zakresie załatwianych przez niego danego rodzaju spraw. Jedynie w art. 9 zawierającym definicję podstawowych pojęć używanych w ustawie, mowa jest o tym, iż ilekroć w ustawie jest mowa o właściwym ministrze, ze wskazaniem działu, którym kieruje - należy przez to rozumieć ministra członka Rady Ministrów, a bez wskazania określonego działu - ministra członka Rady Ministrów lub centralny organ administracji rządowej.
Aktem prawnym, który określa zakres działów administracji rządowej oraz właściwość ministra kierującego danym działem jest ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t.j. Dz. U z 2003 r. Nr 159, poz. 1548 z późn. zm.).
Zgodnie z treścią art. 79 pkt 1 tej ustawy ilekroć w przepisach obowiązujących jest mowa o ministrze właściwym do określonych spraw lub w określonych sprawach - należy przez to rozumieć ministra właściwego w sprawach oznaczonych nazwą danego działu (..).
W art. 5 tej ustawy wyszczególniono działy, na które podzielona została administracja rządowa, przyporządkowując im w regulacjach zawartych w art. 6 - art. 33 określone rodzaje spraw.
W art. 9, art. 21 art. 23a, art. 27a i art. 31 dotyczących spraw wchodzących w skład działów: gospodarki, pracy, rozwoju regionalnego, turystyki i zabezpieczenia społecznego, a więc działów, którymi w dniu wydawania postanowienia kierował Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, brak jest wskazania jakichkolwiek spraw, które choć w najmniejszym stopniu mogłyby uzasadniać właściwość tego ministra do rozpatrzenia zażalenia od postanowienia wojewody, co jest przedmiotem niniejszej sprawy.
Natomiast w art. 6 tej ustawy znajduje się zapis stanowiący o tym , że dział administracji publicznej obejmuje, m.in. sprawy administracji publicznej, w tym organizacji urzędów administracji publicznej oraz procedur administracyjnych.
Należy przy tym zauważyć, iż wydane na podstawie art. 65 §1 k.p.a. postanowienie wydane zostało przez wojewodę jako organ "niewłaściwy w danej sprawie" i przekazujący tę sprawę organowi właściwemu. Jest to rozstrzygnięcie czysto procesowe i dotyczy ogólnego postępowania administracyjnego. Właściwości danego ministra do rozpatrywania zażaleń od postanowień wydawanych przez wojewodę na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. nie należy więc doszukiwać się, w określonych regulacjach prawnych powierzającym wojewodom kompetencje do załatwiania danego rodzaju spraw, w których to regulacjach biorąc pod uwagę rodzaj tych spraw, znajdują się również wskazania, co do konkretnego ministra właściwego w danej sprawie jako organ odwoławczy, lecz wychodząc z funkcji wojewody jako organu administracji publicznej w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Niezależnie bowiem od przyczyn "niewłaściwości" wojewody i od tego jaki organ jest właściwy w sprawie, minister właściwy do rozpatrzenia zażalenia w tego rodzaju sprawach powinien być zawsze jeden i ten sam, a ściślej rzecz biorąc ten sam powinien pozostawać dział administracji rządowej obejmujący takie sprawy, są to bowiem regulacje o charakterze ustawowym, natomiast powierzanie danym ministrom kierowania określonym działem administracji rządowej regulowane jest aktami wykonawczymi i podlega częstym zmianom.
Wobec braku jednoznacznych regulacji na gruncie samego k.p.a., zdaniem sądu, właśnie w zapisach cytowanego wyżej art. 6 ustawy o działach administracji rządowej, należy doszukiwać się uzasadnienia właściwości ministra kierującego działem administracja publiczna do rozpatrywania zażaleń od postanowień wojewody wydawanych na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. W stanie prawnym obowiązującym zarówno w dniu wydania postanowienia przez Wojewodę [...] - [...] lutego 2004 r., jak i w dniu wydania zaskarżonego postanowienia przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - [...]marca 2004 r., na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 marca 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ( Dz. U. Nr 35, poz. 325 z późn. zm.) wydanego na podstawie art. 33 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 1999 r., Nr 82, poz. 929 z późn zm.) ministrem kierującym działem administracja publiczna był Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Tym samym był on również właściwy w niniejszej sprawie, do wydania postanowienia w sprawie zażalenia od wydanego na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. postanowienia Wojewody [...]. W aktualnym stanie prawnym minister ten kieruje również tym działem, na podstawie przepisu § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. Nr 134, poz. 1436).
W tym stanie rzeczy Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej rozpatrując zażalenie od wydanego, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. postanowienia Wojewody [...] i wydając postanowienie z dnia [...] marca 2004 r. uczynił to jako organ niewłaściwy w tej sprawie naruszając tym samym art. 19 i art. 20 k.p.a. Stosownie zaś do przepisu art.156 § 1 pkt 1 w związku z art. 126 k.p.a. postanowienie wydane z naruszeniem przepisów o właściwości obarczone jest wadą nieważności. Na taka ocenę nie może mieć wpływu błędne pouczenie, które zawarte było w postanowieniu Wojewody [...]. Z przepisu art. 19 k.p.a. wynika bowiem, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.