III SA/Wa 1762/24

III SA/Wa 1762/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marta Sarnowiec-Cisłak
Piotr Dębkowski /sprawozdawca/
Radosław Teresiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 14 b par 1 i 3, art. 14 c par 1 i 2, ,art. 14 h, art. 14k par 1, art. 14 m par 1, art. 165a par 1, art. 169 par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie sędzia WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), asesor WSA Marta Sarnowiec - Cisłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi S.D. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 22 stycznia 2024 r. do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej DKIS) wpłynął wniosek S.D. (dalej Strona, Skarżący) o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej przepisów ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r., poz. 1570 ze zm., dalej Uptu).
We wniosku Strona podała, że nabyła nieruchomość w ramach licytacji komorniczej. Nabycie udokumentowano fakturą wystawioną przez komornika w imieniu dłużnika. Skarżący zauważył jednak, że z okoliczności sprawy nie wynika aby nieruchomość miała jakikolwiek związek z działalnością gospodarczą. Dłużnik nie figurował na tzw. białej liście, na nieruchomości nie stwierdzono śladów prowadzenia wspomnianej działalności. Jednocześnie z dłużnikiem nie ma kontaktu, więc nie jest możliwe ustalenie np. czy nieruchomość była ujęta w jej księgach podatkowych. Nie mniej jednak komornik błędnie naliczył VAT należny na fakturze.
Strona wyraziła w związku z tym wątpliwość, czy ma prawo ten podatek odliczyć. Na tak postawione pytanie Skarżący udzielił odpowiedzi przeczącej.
W dniu 19 lutego 2024 r. DKIS wezwał Stronę o uzupełnienie wniosku o informacje stanowiące odpowiedzi na 8 pytań, tj.: w jakim celu dłużniczka nabyła działki; w jaki sposób korzystała z działek od nabycia w 2014 r. do sprzedaży 9 grudnia 2021 r.; czy działki zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych; czy do dnia sprzedaży były przedmiotem dzierżawy; najmu lub umów o podobnym charakterze; czy do dnia sprzedaży dłużnik podejmował jakiekolwiek działania zmierzające do podniesienia ich wartości; czy dłużnik podejmował próby znalezienia nabywcy poprzez działania marketingowe; czy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje odrębne przeznaczenie pod usługi sportu i rekreacji, a w części pod ogólnodostępny parking; czy komornik podjął działania aby zdobyć informacje, czy dl dostawy przedmiotowych działek miało zastosowanie zwolnienie.
W piśmie z 26 lutego 2024 r. Strona wskazała, że poza pytaniem dotyczącym planu zagospodarowania przestrzennego, który jest dostępny publicznie, nie jest w stanie udzielić odpowiedzi na stawiane pytania z uwagi na brak kontaktu z dłużnikiem.
Postanowieniem z [...] marca 2024r. DKIS pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. DKIS uznał, że opis sprawy nie został przedstawiony w sposób pozwalający na wydanie interpretacji indywidualnej.
Strona złożyła zażalenie na to postanowienie.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2024 r., wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej Op), DKIS utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
DKIS podtrzymał stanowisko, że niewskazanie przez Stronę podstawowych informacji odnośnie posiadania przez dłużnika statusu podatnika VAT, uniemożliwiał wydanie interpretacji indywidualnej. W szczególności nie wiadomo, czy nieruchomość pochodziła z majątku prywatnego dłużnika, czy też jej sprzedaż nastąpiła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona, reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniosła o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach, zobowiązanie organu do wydania interpretacji indywidualnej, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1. art. 14b § 1 i 3 Op w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 Uptu, poprzez uznanie, że opisany we wniosku stan faktyczny nie daje podstaw do wydania interpretacji dotyczącej odliczenia podatku naliczonego z faktury, podczas gdy organ jest władny i zobowiązany wydać interpretację indywidualną w tak opisanej sprawie;
2. art. 14b § 1 i 3 oraz art. 121 § 1 Op w zw. z art. 30 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez niewydanie interpretacji w warunkach niebudzących zaufania do organów podatkowych oraz dyskryminacji podatnika, tzn. niewydania interpretacji w sytuacji, w której płatnik (komornik) w tej samej sprawie interpretację otrzymał.
DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej Ppsa) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa).
Stosownie zaś do treści art. 134 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 Ppsa.
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Strona złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, w którym jak twierdzi, wyraziła wątpliwość w zakresie prawa do odliczenia z faktury wystawionej przez komornika w imieniu dłużnika w związku z nabyciem nieruchomości w ramach licytacji. Sąd zauważa jednak, że kwestia prawa do odliczenia w rzeczywistości nie stanowiła istoty przedstawionego problemu. Była zaś jego wypadkową, zagadnieniem zaledwie wtórnym względem faktycznego zapytania Strony co do prawidłowości działania komornika na gruncie przepisów Uptu. Skarżący, wbrew stawianemu pytaniu, doskonale wie, czy ma prawo do odliczenia z faktury wystawionej w imieniu dłużnika. Nie może natomiast zaakceptować, że komornik w ogóle fakturę wystawił, gdyż zdaniem Strony dłużnik nie działał w charakterze podatnika VAT.
W ocenie Sądu, problem ze złożonym wnioskiem jest głębszy niż tylko uzupełnienie stanu faktycznego o informacje dotyczące statusu dłużnika. Wniosek Strony, po pierwsze, nie dotyczy sytuacji prawno-podatkowej pytającego, lecz sytuacji komornika, a konkretnie czy ów komornik miał obowiązek, w imieniu dłużnika, pobrać i odprowadzić podatek VAT. Po drugie, wątpliwości Strony nie dotyczą wykładni przepisów prawa podatkowego, lecz ustalenia stanu faktycznego, gdyż Skarżący wydaje się twierdzić, że informacje, które pozyskał odnośnie dłużnika i samej nieruchomości potwierdzają, że dłużnik w ramach przedmiotowej sprzedaży nie działał w charakterze podatnika VAT.
Zgodnie z art. 14b § 1 Op, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Specyfika postępowania interpretacyjnego polega na tym, że interpretacja indywidualna jest wydawana wyłącznie na wniosek podmiotu zainteresowanego. Stosownie do art. 14b § 3 Op składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Z unormowań przytoczonego przepisu wynika, że to na podmiocie występującym z wnioskiem o wydanie interpretacji spoczywa obowiązek przedstawienia opisu stanu faktycznego lub też opisu zdarzenia przyszłego. Wnioskodawca przedstawiając stan faktyczny/zdarzenie przyszłe, precyzując przedmiot interpretacji (pytanie/pytania) i przedstawiając własne stanowisko w sprawie, wyznacza zakres problemowy interpretacji, o którą występuje. Wszystkie ww. elementy wniosku powinny być przedstawione w sposób wyczerpujący, spójny i niebudzący wątpliwości co do zakresu żądania wnioskodawcy.
Organ wydający interpretację indywidualną dokonuje oceny stanowiska wnioskodawcy i przedstawia jej uzasadnienie prawne, a w przypadku oceny negatywnej - wskazuje stanowisko prawidłowe wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c § 1 - 2 Op). Istotą interpretacji indywidualnej jest zatem rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Ocena stanowiska wnioskodawcy, a w konsekwencji - wydanie interpretacji indywidualnej, są możliwe wyłącznie wówczas, gdy kwestia stanowiąca przedmiot jego wątpliwości jest regulowana przepisami prawa podatkowego.
Z wnioskiem może wystąpić osoba, u której wystąpił lub może wystąpić określony stan faktyczny (zdarzenie przyszłe), który może rodzić określone konsekwencje w sferze prawa podatkowego. Interpretacja wydawana jest w indywidualnej sprawie zainteresowanego, który składa wniosek o jej wydanie.
Zainteresowanym w przedmiocie interpretacji indywidualnej jest podmiot, który zwraca się o wydanie interpretacji indywidualnej w celu prawidłowej, tj. zgodnej z obowiązującymi go przepisami, realizacji swoich praw i obowiązków w sferze prawa podatkowego, wyjaśnienia lub ułożenia swoich interesów w sferze prawa podatkowego. Tak więc, do uzyskania interpretacji indywidualnej legitymowany jest podmiot, dla którego określony stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe może rodzić konsekwencje w sferze stosunków prawnopodatkowych. Przedmiotem interpretacji mogą być zatem takie sytuacje faktyczne, które mogą powodować powstanie obowiązku podatkowego lub zobowiązania podatkowego po stronie wnioskodawcy, które dotyczą sfery odpowiedzialności podatkowej tego podmiotu.
Co więcej, wszczęcie postępowania w sprawie wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego jest możliwe wyłącznie na podstawie takiego wniosku zainteresowanego, którego sposób sformułowania pozwała na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia realizującego omówione powyżej funkcje przypisane tej instytucji prawnej przez ustawodawcę - rozstrzygnięcia, którego charakter odpowiada istocie analizowanej instytucji.
Interpretacja przepisów prawa podatkowego jest czynnością, która nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz tylko o nich się wypowiada (por. uchwała NSA z 7 lipca 2014 r., sygn. II FPS 1/14, LEX nr 1478812). W drodze wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego nie dochodzi do powstania, zniesienia czy też zmodyfikowania istniejącego uprawnienia lub obowiązku. Specyfika interpretacji przepisów prawa podatkowego przejawia się w tym, że nie wywołują one bezpośrednio dla ich adresatów żadnych skutków prawnych. Interpretacja indywidualna nie stanowi indywidualnego aktu administracyjnego, będąc jedynie informacją co do określonej możliwości pojmowania materialnego prawa podatkowego oraz związanej z tym wykładni tego prawa, na gruncie przedstawionego przez wnioskodawcę opisu stanu faktycznego bądź też zdarzenia przyszłego.
Praktyczna doniosłość ubiegania się o wydanie interpretacji indywidualnej przejawia się w skutkach, jakie prawodawca wiąże z zastosowaniem się do wyrażonego w niej poglądu. Zgodnie z art. 14k § 1 Op zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą, stwierdzeniem jej wygaśnięcia lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Funkcja ochronna interpretacji indywidualnej realizowana jest pod warunkiem zastosowania się podmiotu, który taką interpretację pozyskał do wyrażonego w niej stanowiska. Najdalej idącym skutkiem zastosowania się do uzyskanej interpretacji jest unormowane w art. 14m § 1 Op zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku w zakresie wynikającym ze zdarzenia będącego przedmiotem interpretacji. Pozyskanie interpretacji indywidualnej umożliwia podmiotowi, który ją uzyskał kształtowanie swoich poczynań w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa przy świadomości konsekwencji, jakie prawo podatkowe wiąże z opisanymi w interpretacji zdarzeniami. Podany we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe), stanowiąc jedyną faktyczną podstawę udzielonej interpretacji indywidualnej, wyznacza zatem granice, w jakich interpretacja będzie mogła wywołać określone w ustawie skutki prawne.
W ocenie Sądu, treść wniosku wskazuje, że Skarżący, pod pozorem pytania o prawo do odliczenia, dąży de facto do potwierdzenia swojego przeświadczenia, iż komornik w sposób nieuprawniony udokumentował sprzedaż fakturą VAT. Strona w sposób sztuczny tworzy ewentualność przyszłego zakwestionowania jej prawa do odliczenia, zapominając zupełnie, że ów komornik otrzymał interpretację indywidualną potwierdzającą obowiązek wystawienia faktury, ponadto występuje w roli płatnika i wykonuje zawód zaufania publicznego. Jeśli więc Strona nabywa nieruchomość w związku z własną działalnością opodatkowaną, to trudno dostrzec w czym realnie mogłaby upatrywać zakwestionowania wspomnianego prawa.
Zdaniem Sądu, wniosek Skarżącego wprost dotyczy obowiązków spoczywających na komorniku. Strona jednoznacznie wskazuje, że komornik wadliwie zrealizował powinności wynikające ze statusu płatnika, w sposób nieuprawniony uznał, iż do ceny nieruchomości należy doliczyć podatek VAT, zaś całą transakcję udokumentować fakturą.
Organ błędnie odczytał treść wniosku Strony, jako zawierający braki podlegające uzupełnieniu w trybie art. 169 § 1 Op. Nie było podstaw by wzywać Skarżącego o uzupełnienie wniosku, ani też, w następstwie niezrealizowania wezwania organu, pozostawiać ów wniosek bez rozpatrzenia. Ustawodawca przewidział bowiem sytuacje, gdy wniosek podmiotu o udzielenie pisemnej interpretacji w ogóle nie może zostać rozpatrzony w trybie tego postępowania. Stosownie do art. 165a § 1 w zw. z art. 14h Op, gdy wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej został wniesiony przez osobę niebędącą zainteresowanym lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie w sprawie wydania interpretacji nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Analiza przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, w związku z przepisami tej ustawy regulującymi postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, prowadzi do wniosku, że w pojęciu: "jakichkolwiek innych niż brak statusu zainteresowanego przyczyn braku możliwości wszczęcia postępowania" mieszczą się wszelkie inne niż brak statusu zainteresowanego okoliczności uniemożliwiające wydanie prawidłowej, w tym zawierającej niezbędne elementy przewidziane przez ustawodawcę dla tego rodzaju rozstrzygnięcia i spełniającej funkcje przypisane tej instytucji, tj. interpretacji indywidualnej. W szczególności, taka przeszkoda dla wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, istnieje w sytuacji, gdy np.: przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów innych niż przepisy prawa podatkowego; przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów prawa podatkowego w sprawach pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia organu wydającego interpretacje indywidualne; wniosek dotyczy zagadnienia, unormowanego przepisami prawa podatkowego, którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja indywidualna. Organ wydający interpretację przepisów prawa podatkowego nie może również prowadzić postępowania ani podejmować rozstrzygnięć zastrzeżonych dla innego trybu orzekania (por. wyrok NSA z 10 września 2013 r., II FSK 2612/11, LEX nr 1610618).
W analizowanej sprawie treść przedstawionego pytania nie budziła żadnych wątpliwości co do zakresu, w jakim Strona oczekiwała wydania interpretacji indywidualnej, tj. wskazywała jednoznacznie, że oczekuje rozstrzygnięcia, iż komornik zrealizował obowiązki płatnika w sposób nieprawidłowy. W ocenie Sądu, wątpliwości Strony, wbrew treści wniosku, wcale nie dotyczyły prawa do odliczenia podatku naliczonego z wystawionej faktury przez komornika.
Dlatego też przedmiot wniosku dotyczy sytuacji prawnopodatkowej innego podmiotu prawa - komornika, który dokonał sprzedaży nieruchomości w ramach licytacji. Nawet jeśli wniosek dotyczy przepisów prawa podatkowego nie oznacza, że każdy i w każdej sprawie jest podmiotem uprawnionym do otrzymania interpretacji indywidualnej, w której organ dokonałby oceny przedstawionego stanowiska. Bowiem w przedmiotowej sprawie organ dokonałby oceny sytuacji podmiotu innego niż ten, który składał wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej.
Co więcej, Strona oczekuje de facto, że DKIS dokona oceny ustaleń faktycznych, które poczyniła względem dłużnika, a konkretnie wypowie się, czy brak dłużnika na białej liście oraz bliżej niesprecyzowany brak oznak prowadzenia działalności na nieruchomości są wystarczające aby stwierdzić, iż dłużnik nie działał w charakterze podatnika VAT.
Z tych wszystkich względów Sąd stwierdza, że DKIS powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie tak sformułowanego wniosku, a nie pozostawiać wniosek bez rozpatrzenia. Mając zaś na uwadze, że ostatecznie nie doszło do wydania interpretacji indywidualnej, uwzględniając przy tym zasadę ekonomii procesowej, Sąd uznał, iż z punktu widzenia oczekiwań Skarżącego nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów, działając na podstawie art. 151 Ppsa, należało skargę oddalić. Zdaniem Sądu, byłoby przejawem nadmiernego formalizmu uchylanie zaskarżonego postanowienia tylko po to aby organ wydał inne postanowienie kończące postępowanie w sprawie, czyli inne rozstrzygnięcie niezałatwiające wniosku co do meritum.