III SA/Wa 176/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej utrzymującą w mocy odmowę uchylenia decyzji w sprawie podatku akcyzowego, uznając, że mimo wadliwości proceduralnych, nie miały one wpływu na wynik sprawy.
Spółka zaskarżyła decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, która utrzymała w mocy odmowę uchylenia decyzji w sprawie podatku akcyzowego. Skarżąca argumentowała, że podatek został nałożony na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy podatkowe wznowiły postępowanie, ale ostatecznie odmówiły uchylenia pierwotnej decyzji, uznając, że wyrok TK dotyczył innych przepisów. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że choć w postępowaniu wystąpiły uchybienia proceduralne, nie miały one wpływu na wynik sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi spółki "L." s.c. W.D., L.D. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2003 r., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej odmawiającą uchylenia decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego za lipiec, sierpień i wrzesień 1999 r. Skarżąca domagała się stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego, argumentując, że został on wymierzony na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów, które były niezgodne z Konstytucją RP, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. (sygn. akt P 7/00). Organy podatkowe wznowiły postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, jednak Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej odmówił uchylenia pierwotnej decyzji, wskazując, że wyrok TK dotyczył § 16 rozporządzenia z 1998 r., a decyzja oparta była na § 18 rozporządzenia z 1998 r. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że choć w postępowaniu wystąpiły uchybienia proceduralne (m.in. błędne zastosowanie trybu wznowienia postępowania, gdyż wyrok TK dotyczył innych przepisów, oraz ewentualne uchybienie terminu), nie miały one wpływu na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organy podatkowe działały w ramach obowiązującego porządku prawnego, a orzeczenia TK nie mogą być stosowane 'przez analogię' do wszystkich przepisów. Sąd zaznaczył również, że nie mógł nakazać organowi wszczęcia postępowania z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Decyzja wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza po zmianach w Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że po zmianach w Ordynacji podatkowej, orzeczenie TK o niekonstytucyjności przepisu stało się podstawą do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto, wyrok TK dotyczył innych przepisów niż te, na podstawie których wydano kwestionowaną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
Dz. U. Nr 153, poz. 1269 art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądu administracyjnego.
Pomocnicze
Dz. U. Nr 157, poz. 1035 z późn. zm. art. 18 § ust. 1 pkt 1 i 6
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego
Skarżąca twierdziła, że przepis ten jest niezgodny z Konstytucją.
Dz. U. Nr 11, poz.50 z późn. zm. art. 35 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepis powiązany z rozporządzeniem w sprawie podatku akcyzowego.
Ord. pod. art. 74 § pkt 3
Ordynacja podatkowa
Podstawa wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Ord. pod. art. 240 § § 1 pkt 8
Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania dotycząca orzeczenia TK o niezgodności przepisu z Konstytucją.
Ord. pod. art. 245 § § 1 pkt 3 lit. a
Ordynacja podatkowa
Podstawa odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania.
Ord. pod. art. 247 § § 1 pkt 2 lub 3
Ordynacja podatkowa
Zarzut skarżącej dotyczący trybu stwierdzenia nieważności decyzji.
Dz. U. Nr 169, poz. 1387 art. 24
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy dotyczący trybów nadzwyczajnych.
Dz. U. Nr 221, poz. 2193 art. 2 § ust. 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zwrotu części wpisu.
Dz. U. Nr 2, poz. 3 z późn. zm. art. 16
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego
Przepis uznany za niekonstytucyjny w wyroku TK P 7/00.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe działały w ramach obowiązującego porządku prawnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył innych przepisów niż te, na podstawie których wydano decyzję. Uchybienia proceduralne nie miały wpływu na wynik sprawy. Sąd nie ma kompetencji do nakazania organowi wszczęcia postępowania z urzędu.
Odrzucone argumenty
Przepis rozporządzenia, na podstawie którego wydano decyzję, jest niezgodny z Konstytucją. Decyzja powinna zostać uchylona lub stwierdzona jej nieważność w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Organy podatkowe dopuściły się naruszeń przepisów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
nie jest to równoznaczne z przesądzeniem o możliwości całkowitego anulowania, automatycznego "skasowania" z mocą wsteczną istnienia aktów prawnych, które wprawdzie nie odpowiadały wymaganiom przepisu art. 217 Konstytucji - ale już nałożyły na obywateli obowiązki podatkowe; zaś one przekształciły się w wymagalne zobowiązania. organy administracji nie są powołane do odmawiania stosowania przepisów, co do których konstytucyjności żywią wątpliwości. organy podatkowe w postępowaniu wymiarowym działały w ramach istniejącego w tamtym czasie porządku prawnego. nie doszłoby w niniejszej sprawie do powstania tych wszystkich, omówionych wyżej, problemów proceduralnych, gdyby żądanie skarżącej rozpatrzone zostało w trybie, który ona sama wnioskowała, t.j. żądania stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 74 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Skład orzekający
Dariusz Dudra
przewodniczący
Jerzy Płusa
sprawozdawca
Andrzej Jagiełło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, a także zasady działania sądów administracyjnych w zakresie kontroli aktów administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z okresu przejściowego po zmianach w Ordynacji podatkowej i orzeczeniu TK, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do obecnych stanów prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia niezgodności przepisów z Konstytucją i wpływu orzeczeń TK na postępowania podatkowe. Pokazuje złożoność procedur nadzwyczajnych i potencjalne pułapki dla podatników.
“Niezgodność z Konstytucją nie zawsze oznacza zwrot podatku – jak sądy interpretują orzeczenia Trybunału?”
Dane finansowe
WPS: 1300 PLN
Sektor
podatki
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 176/04 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2004-12-03 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2004-03-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Jagiełło Dariusz Dudra /przewodniczący/ Jerzy Płusa /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Skarżony organ Inspektor Kontroli Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Jagiełło, sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi L. s. c.- W.D., L.D. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku akcyzowego 1. oddala skargę, 2. zarządza zwrot na rzecz skarżącego kwoty 1300 złotych (tysiąc trzysta złotych) z tytułu nadpłaconego wpisu Uzasadnienie Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania "L." s.c. W. D., L. D. - skarżącej w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. odmawiającą, po wznowieniu postępowania, uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] Inspektora Kontroli Skarbowej w sprawie podatku akcyzowego. Jak wynika z akt sprawy, po przeprowadzeniu kontroli skarbowej, Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w O. decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. określił skarżącej spółce zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę z tytułu podatku akcyzowego za miesiące - lipiec, sierpień i wrzesień 1999 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2003 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego w O. pełnomocnik skarżącej wystąpił z żądaniem stwierdzenia nadpłaty. Żądanie dotyczyło podatku akcyzowego zapłaconego przez skarżącą na podstawie decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej. W uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty pełnomocnik skarżącej podniósł, że podatek akcyzowy wymierzony decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego ( Dz. U. Nr 157, poz. 1035 z późn. zm.) w związku z art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz.50 z późn. zm.) był podatkiem "nienależnie zapłaconym" przez skarżącą, gdyż przepis § 18 w.w. rozporządzenia nakładając podatek akcyzowy na inne podmioty, niż określone w art. 35 ust. 1 ustawy, regulował materię zastrzeżoną dla ustawy i był niezgodny z Konstytucją. Na poparcie tego stanowiska powołany został, m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r., sygn. akt P 7/00. Urząd Skarbowy w O. przekazał pismo skarżącej, zgodnie z właściwością, do Urzędu Kontroli Skarbowej w O., wskazując na decyzję w sprawie podatku akcyzowego wydaną przez Inspektora Kontroli Skarbowej. Urząd Kontroli Skarbowej zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o sprecyzowanie wniosku, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, uwzględniając okoliczność, iż sprawa podatku akcyzowego za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 1999 r. została rozstrzygnięta decyzją ostateczną Inspektora Kontroli Skarbowej, która to decyzja może być wzruszona w trybie przewidzianym w Ordynacji podatkowej. Odpowiadając na wystąpienie Urzędu Kontroli Skarbowej pełnomocnik skarżącej pismem z dnia [...] sierpnia 2003 r. podał, iż chodzi mu o stwierdzenie nadpłaty na podstawie art. 74 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepisy, na podstawie których wyliczono podatek akcyzowy, za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w O. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. wznowił postępowanie w sprawie podatku akcyzowego za lipiec, sierpień i wrzesień 1999 r., gdyż uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Następnie decyzją z dnia [...] września 2003 r. na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. a) Ordynacji podatkowej odmówił uchylenia decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2001 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, m.in., że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. orzeczenie o niezgodności przepisów § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 2, poz. 3 z późn. zm.) w związku z art.35 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie stwarza podstawy zwrotu podatku uiszczonego na podstawie tych przepisów. Od decyzji tej pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie, w którym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 245 Ordynacji podatkowej oraz podtrzymał zarzuty podnoszone w swoich wcześniejszych pismach z dnia [...] czerwca 2003 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2003 r. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] września 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2001 r. nie mogła zostać wzruszona, gdyż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. dotyczy bowiem niekonstytucyjności § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r.w sprawie podatku akcyzowego, w związku z art. 35 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, natomiast decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej została wydana na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego. Na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej pełnomocnik skarżącej złożył skargę, w której wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2001 r. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że naruszone zostały art. 217 Konstytucji oraz art. 247 § 1 pkt 2 lub 3, natomiast w sprawie nadpłaty podatku właściwym rzeczowo jest tylko Naczelnik Urzędu Skarbowego. W ocenie skarżącej, także § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, na podstawie którego to przepisu została wydana decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej, jest niezgodny z art. 217 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, ponownie podkreślając, że żaden z przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji ostatecznej Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2001 r. nie utracił mocy, ani też nie został uchylony w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącej zastosowania trybu wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, a nie rozpatrzenia wniosku w trybie art. 247 § 1 pkt 2 lub 3 wskazał, że skarżąca nie sprecyzowała, pomimo wezwania, w jakim trybie ma być wzruszona decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej, a argumentacja przedstawiona przez skarżącą polegająca na powoływaniu się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, pozwalała przyjąć organowi kontroli skarbowej zastosowanie trybu wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż po zmianie przepisów Ordynacji podatkowej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu przestało być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji i zostało umiejscowione jako przesłanka wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium należy stwierdzić, iż nie narusza ona przepisów w zakresie zarzucanym w skardze w takim stopniu, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżeniu do Sądu została poddana decyzja Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej wydana w trybie postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Postępowanie to jest odrębnym postępowaniem, którego celem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Z powyższych względów nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącej zawarty w skardze o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2001 r. Inspektora Kontroli Skarbowej. Decyzja ta została bowiem wydana w postępowaniu zwykłym i nie mogła w niniejszej sprawie stanowić przedmiotu kontroli sądowej. Jak wynika z powyższego rozpoznawana sprawa była prowadzona w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania, a nie w trybie zwykłym odwoławczym. Wynikało to z tego, iż decyzja określająca skarżącej zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową i odsetki za zwłokę w podatku akcyzowym, wydana przez Inspektora Kontroli Skarbowej uzyskała przymiot ostateczności, a intencją skarżącej, niezależnie od wskazywanych przez nią podstaw do prowadzenia postępowania, było zniwelowanie skutków prawnych z tej decyzji wynikających. Skarżąca twierdziła przy tym, iż przepis § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, stanowiący podstawę prawną wydania tej decyzji jest sprzeczny z art. 217 Konstytucji. Rozpoznawanie sprawy w trybie nadzoru i skargi na decyzję wydaną w tym trybie powoduje określone konsekwencje zarówno dla organu rozpatrującego wniosek, jak i dla Sądu rozpoznającego skargę. W szczególności, jeżeli chodzi o Sąd, to możliwości odmowy zastosowania przepisu podustawowego, jako sprzecznego z Konstytucją istnieją jedynie w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym, t.j. ze skargi na decyzję odwoławczą w przedmiocie wymiaru podatku. Ponieważ w sprawie chodziło o rozważenie możliwości prawnych wzruszenia decyzji ostatecznej w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego należy rozważyć również, czy tryb wznowienia postępowania, przyjęty w niniejszej sprawie przez organy podatkowe, był prawidłowy. Począwszy bowiem od 1 stycznia 2003 r., w wyniku zmian Ordynacji podatkowej, wprowadzonych ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 169, poz. 1387 ), skreślony został art. 250 Ordynacji podatkowej, który stanowił, iż w razie wydania decyzji na podstawie przepisów prawnych, które utraciły moc, zostały uchylone, bądź zmienione w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, stwierdza się ich nieważność. W miejsce tego przepisu przyjęto w art. 240 § 1 pkt 8 rozwiązanie takie, jak w procedurach sądowych i w kodeksie postępowania administracyjnego , a mianowicie, że wydanie decyzji na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny - stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Problemu, który z trybów nadzwyczajnych powinien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, nie rozstrzygał także w sposób jednoznaczny przepis przejściowy zawarty w art. 24 wspomnianej wyżej ustawy z dnia 12 września 2002 r. O ile bowiem nakazywał on do rozpatrywania żądań o stwierdzenie nieważności decyzji stosowanie trybu, zasad i terminów określonych w przepisach dotychczasowych, tak nie wypowiadał się co do trybu wznowienia postępowania, przez co można było założyć, iż trzeba tu stosować nowe przepisy. Należy jednak przyjąć , że tryby nadzwyczajne nie powinny być w stosunku do siebie konkurencyjne. Oznacza to, że uznanie przez ustawodawcę określonej przesłanki, jako przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną wyklucza możliwość potraktowania tej samej przesłanki, jako, n.p. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro zatem ustawodawca wskazał, iż uznanie niezgodności z Konstytucją lub ustawą przez Trybunał Konstytucyjny przepisu, na podstawie którego wydana została decyzja podatkowa stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, a ponadto rozwiązanie takie istniało na gruncie innych ustaw oraz lepiej koresponduje z art. 190 ust. 4 Konstytucji, to należy uznać , że co do zasady, wybór tego trybu przez organy podatkowe, jako potencjalnej podstawy wzruszenia decyzji podatkowej, był prawidłowy. Wskazać przy tym należy, że obierając ten tryb postępowania organy podatkowe, a zwłaszcza organ podatkowy pierwszej instancji, dopuściły się tu pewnych uchybień proceduralnych. Przede wszystkim, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nieprawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy decyzja ostateczna została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Przywoływany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. sygn. akt P 7/2000 dotyczył bowiem § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, podczas gdy kwestionowana przez skarżącą decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2001 r. oparta była na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego. Ponadto, nawet gdyby podstaw wznowienia postępowania upatrywać w art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, to jak sam zauważył organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 wznowienie postępowania w oparciu o powyższą przesłankę może nastąpić tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Organ podatkowy uznał jednak, iż wobec zmiany przepisów, termin jednego miesiąca dla wnioskodawcy rozpoczął bieg od dnia wejścia w życie nowych przepisów, t.j. od dnia 1 stycznia 2003 r. Zauważyć jednak należy, iż wniosek skarżącej, który został potraktowany ostatecznie jako żądanie wznowienia postępowania, został złożony w czerwcu 2003 r. a więc mimo wszystko z uchybieniem terminu, co nakazywałoby raczej wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 243 Ordynacji podatkowej. Niezależnie jednak od tego, czy powinna nastąpić odmowa wznowienia postępowania, czy też organ podatkowy powinien odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1, czy też wreszcie jak uczynił to organ podatkowy pierwszej instancji i utrzymał w mocy organ odwoławczy, odmawiając na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit a) uchylenia decyzji dotychczasowej, gdyż co prawda zaistniały przesłanki wznowieniowe, ale w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana decyzja rozstrzygająca istotę sprawy, tak jak decyzja dotychczasowa - rezultat tych rozstrzygnięć jest analogiczny i objawiający się w braku uchylenia decyzji ostatecznej. Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania należy zatem potraktować jako nie mające wpływu na wynik sprawy. Nieuzasadnione są zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zaskarżonymi decyzjami art. 217 Konstytucji oraz art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Przede wszystkim, o czym już była mowa wcześniej, sprawa toczyła się w trybie wznowieniowym i aktualne są te wszystkie uwagi dotyczące niekonkurencyjności nadzwyczajnych trybów postępowania. Poza tym niepodjęcie przez organy podatkowe działań z urzędu zmierzających do stwierdzenia nieważności decyzji, o czym jest również mowa w skardze, nie podlega w tym sensie kontroli sądowej, iż organ nie podejmując działania z urzędu, nie może na tę okoliczność wydawać żadnych formalnych decyzji, gdyż byłyby one pozbawione podstawy prawnej, a więc nie podjęcie działania z urzędu nie daje się zweryfikować również przez Sąd, który nie ma kompetencji nakazania organowi wszczęcia postępowania z urzędu. Analizując zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 217 Konstytucji na uwagę zasługują te fragmenty uzasadnienia, powoływanego juz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r., gdzie wskazano, m.in., że choć Konstytucja jednoznacznie stwierdza, że ciężar podatkowy może być nakładany tylko w drodze ustawy - to nie jest to równoznaczne z przesądzeniem o możliwości całkowitego anulowania, automatycznego "skasowania" z mocą wsteczną istnienia aktów prawnych, które wprawdzie nie odpowiadały wymaganiom przepisu art. 217 Konstytucji - ale już nałożyły na obywateli obowiązki podatkowe; zaś one przekształciły się w wymagalne zobowiązania. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono również, że organy administracji nie są powołane do odmawiania stosowania przepisów, co do których konstytucyjności żywią wątpliwości. Należy wskazać, że organy podatkowe w postępowaniu wymiarowym działały w ramach istniejącego w tamtym czasie porządku prawnego. Rozstrzygnięcia organów podatkowych zostały wydane na podstawie przepisów, które nie zostały uznane za niekonstytucyjne. Organy podatkowe nie mogły stosować orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego "przez analogię" do wszystkich przepisów wydanych na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, gdyż byłoby to bowiem podważaniem istniejącego w państwie porządku prawnego. Na zakończenie należy dodać, iż nie doszłoby w niniejszej sprawie do powstania tych wszystkich, omówionych wyżej, problemów proceduralnych, gdyby żądanie skarżącej rozpatrzone zostało w trybie, który ona sama wnioskowała, t.j. żądania stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 74 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Istotnie, w razie wszczęcia postępowania na wniosek , obowiązkiem organu podatkowego jest dokładne ustalenie treści żądania strony. Prawidłowe było zatem działanie organu podatkowego - który wiedząc, że w sprawie objętej żądaniem nadpłaty wydana została decyzja i bez jej wzruszenia w jednym z trybów przewidzianych w Ordynacji podatkowej, nie będzie możliwe rozpatrywanie takiego wniosku co do istoty - zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie trybu w jakim miałoby nastąpić rozpatrzenie jego żądania. Jeżeli jednak, tak poinformowana strona i co jest istotne w sprawie, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, bo za takiego niewątpliwie należy uznać doradcę podatkowego, potwierdza iż chce, aby jej wniosek było rozpatrzony jako żądanie stwierdzenia nadpłaty, to organ nie był zobowiązany, ani też uprawniony, aby wychodzić z własnej inicjatywy poza to żądanie, nawet mając świadomość, iż wobec istnienia już decyzji podatkowej, jedynym rozstrzygnięciem, jakie może być podjęte w sprawie będzie odmowa wszczęcia postępowania. Uwzględniając okoliczność , iż skutek prawny takiego rozstrzygnięcia odpowiadałby w swojej istocie, rozstrzygnięciu jakie ostatecznie zapadło poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, również to uchybienie organów podatkowych należy potraktować jako nie mające wpływu na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Zarządzenie zwrotu na rzecz skarżącej części uiszczonego wpisu nastąpiło w związku z przepisem § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania, a zatem powinien być uiszczony wpis stały w wysokości określonej w tym przepisie , a nie wpis stosunkowy na podstawie § 1 w.w. rozporządzenia, jak zostało to uczynione.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI