III SA/Wa 1746/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora IAS stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego dotyczące zwrotu kosztów egzekucyjnych, uznając, że wadliwe postanowienie organu I instancji powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczące zwrotu części kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził niedopuszczalność tego zażalenia, argumentując, że przepis art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje zażalenia. WSA w Warszawie uchylił postanowienie DIAS, uznając, że organ odwoławczy nie mógł stwierdzić niedopuszczalności zażalenia na postanowienie wydane bez podstawy prawnej, które powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Sprawa dotyczyła skargi L.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., które stwierdziło niedopuszczalność zażalenia skarżącego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), zwrócił skarżącemu część kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych po 1 stycznia 2012 r., uznając, że zostały pobrane w okresie, gdy zobowiązanie już nie istniało z powodu przedawnienia. Organ egzekucyjny pouczył, że od tego postanowienia nie przysługuje zażalenie. Skarżący złożył jednak zażalenie, domagając się zwrotu wszystkich ściągniętych środków, a nie tylko tych pobranych po 2011 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia, powołując się na brak podstawy prawnej do jego wniesienia zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie DIAS. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie mógł stwierdzić niedopuszczalności zażalenia na postanowienie wydane bez podstawy prawnej (art. 64c § 3 u.p.e.a. nie jest samodzielną podstawą do wydania postanowienia o zwrocie kosztów, a właściwym przepisem jest art. 64c § 7 u.p.e.a.). Wadliwe postanowienie organu egzekucyjnego powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, a stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia na takie postanowienie jest sprzeczne z zasadą praworządności. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, na postanowienie wydane na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. nie przysługuje zażalenie, ponieważ przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy do wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, a właściwym przepisem jest art. 64c § 7 u.p.e.a., od którego zażalenie przysługuje.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 64c § 3 u.p.e.a. określa jedynie reguły zwrotu kosztów, a nie stanowi podstawy do wydania postanowienia. Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych powinno być wydane na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a., od którego zażalenie przysługuje. Organ odwoławczy nie mógł stwierdzić niedopuszczalności zażalenia na postanowienie wydane bez podstawy prawnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.e.a. art. 64c § § 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek strony, a na to postanowienie przysługuje zażalenie.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64c § § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis określa reguły zwrotu kosztów egzekucyjnych niesłusznie pobranych od dłużnika i obciążenia nimi wierzyciela, ale nie stanowi samodzielnej podstawy do wydania postanowienia w sprawie zwrotu kosztów.
u.p.e.a. art. 17 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Na postanowienia w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, jeżeli ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi.
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawach nieuregulowanych dotyczących zażaleń, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy działają na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie powinno budzić zaufanie do organów władzy publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla postanowienie w razie naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie uwzględnienia skargi, skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie mógł stwierdzić niedopuszczalności zażalenia na postanowienie wydane bez podstawy prawnej. Wadliwe postanowienie organu egzekucyjnego powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie bez podstawy prawnej jest sprzeczne z zasadą praworządności.
Odrzucone argumenty
Zażalenie na postanowienie wydane na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. jest niedopuszczalne, ponieważ przepis ten nie przewiduje takiej możliwości.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy w sposób czytelny wyraził negatywną ocenę prawną postanowienia zaskarżonego przez Skarżącego nie można akceptować pozostawiania w obrocie prawnym nieprawidłowych rozstrzygnięć organów, wydanych bez podstawy prawnej próba eliminacji takiego aktu za pomocą środka zaskarżenia kończyłaby się wówczas stwierdzeniem niedopuszczalności takiego środka z argumentacją, że przepisy prawa nie przewidują tego rodzaju aktu administracyjnego, a więc i środek zaskarżenia nie może być od niego złożony
Skład orzekający
Beata Sobocha
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Olesińska
sędzia
Piotr Przybysz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaskarżania postanowień w postępowaniu egzekucyjnym, zwłaszcza w kontekście postanowień wydanych bez podstawy prawnej oraz zasady praworządności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z art. 64c u.p.e.a. i zaskarżaniem postanowień organu egzekucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd administracyjny interweniuje, gdy organ administracji publicznej stosuje błędne rozumowanie proceduralne, prowadząc do sytuacji, w której wadliwe rozstrzygnięcie pozostaje w obrocie prawnym. Podkreśla znaczenie prawidłowej podstawy prawnej i możliwości zaskarżania decyzji.
“Sąd administracyjny: Organ nie może uchylać się od kontroli, twierdząc, że wadliwe postanowienie nie podlega zaskarżeniu!”
Dane finansowe
WPS: 18 533 427 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 1746/17 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2018-03-07 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2017-05-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Olesińska Beata Sobocha /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Przybysz Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FSK 81/21 - Wyrok NSA z 2021-10-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 599 art. 64c par. 3 par. 7 art. 17 par. 1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska, sędzia WSA Piotr Przybysz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi L.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz L. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego. Uzasadnienie Z akt egzekucyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził wobec L. P. (dalej "Skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2002 r. do marca 2004 r. w łącznej kwocie należności głównej 18.533.427,00 zł., które zostały doręczone Skarżącemu w 6 października 2008 r. Wnioskiem z dnia 1 września 2015 r. Skarżący zwrócił się o zwrot pobranych wierzytelności z jego emerytury w latach 2008 do 2013 w trybie egzekucji administracyjnej, związanej z odpowiedzialnością osoby trzeciej za zobowiązania podatnika, tj. PHU L. spółki z o.o., gdyż zobowiązanie wygasło na skutek przedawnienia, zarówno w stosunku do spółki jak i do osoby trzeciej. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, w trakcie którego stwierdził, że w wyniku czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku VAT za grudzień 2002 r. - marzec 2004 r. powstały koszty egzekucyjne w kwocie 77.478, 46 zł oraz stwierdził, że pobrane po 1 stycznia 2012 r., koszty egzekucyjne w kwocie 14.622, 98 zł, zostały pobrane w okresie, w którym zobowiązanie już nie istniało z powodu przedawnienia, wobec czego zwrócono zobowiązanemu ww. kwotę wraz z odsetkami naliczonymi od dnia ich pobrania. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ egzekucyjny wyjaśnił okoliczności sprawy oraz stwierdził, że wobec uznania słuszności żądania Skarżącego zwrócił kwotę kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.622,98 zł. wyegzekwowanych po dacie 31 grudnia 2011 r., w postępowaniach prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr SM[...], SM[...], SM[...], SM[...], SM[...], SM[...]. Organ pouczył Skarżącego, iż od ww. postanowienia nie przysługuje zażalenie. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2016 r. wnosząc o jego zmianę i uznanie, iż z uwagi na uchylenie decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania podatkowego PHU . sp. z o.o. należny zwrot nadpłaty obejmuje wszystkie pieniądze, ściągnięte w ramach egzekucji administracyjnej kierowanej do osoby trzeciej, tj. członka zarządu spółki, a nie tylko te, które powstały po 2011. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że w wyniku uchylenia decyzji organu podatkowego i umorzenia postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego, członka zarządu PHU L. sp. z o.o. powstała nadpłata związana z uzyskanymi środkami finansowymi, pozyskanymi przez organ egzekucyjny przy wykonywaniu uchylonej decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Oczywistym jest więc, że środki te niezależnie na co były kwalifikowane przy ich zabraniu przez organ egzekucyjny, powinny być zwrócone Skarżącemu, gdyż ich egzekucja była wykonywana w oparciu o uchyloną decyzję. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS") postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. DIAS w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599, dalej "u.p.e.a.") jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. DIAS podkreślił, iż zwrot pobranych kosztów w sytuacjach określonych tym przepisem jest czynnością techniczną. Art. 64c § 3 u.p.e.a. nie wskazuje na konieczność wydania w tej sprawie postanowienia, tym bardziej postanowienia z prawem zażalenia. Skoro zatem przepis art. 64c § 3 i art. 17 § 1 u.p.e.a. nie przyznają Skarżącemu prawa do wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie wydane na jego podstawie, to wniesienie zażalenia było niedopuszczalne. Skarżący nie zgadzając się z wydanym postanowieniem złożył skargę do Sądu. Wniósł o uchylenie postanowienia DIAS. Skarżący wniósł o uznanie, iż z uwagi na uchylenie decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki PHU L., należny zwrot nadpłaty obejmuje wszystkie pieniądze, ściągnięte w ramach egzekucji administracyjnej kierowanej do osoby trzeciej, tj. członka zarządu spółki a nie tylko te, które powstały po 2011 r., a także należne oprocentowanie nienależnie pobranych środków finansowych. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem przepisu art. 57a, nie mającego zastosowania w sprawie. Kontroli Sądu zostało poddane postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność złożenia zażalenia Skarżącego na postanowienie organu egzekucyjnego wydane na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. w przedmiocie zwrotu Skarżącemu kosztów egzekucyjnych. Skarżący kwestionował merytoryczną zasadność postanowienia organu I instancji. Natomiast w ocenie organu nie przysługuje zażalenie na postanowienie wydane w tym trybie albowiem przepis art. 64c § 3 u.p.e.a. nie przyznaje stronie prawa do wniesienia zażalenia. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z treścią przepisu art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy czym w myśl przepisu art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania (a tym samym również zażalenia) może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. Kwestia podmiotowej niedopuszczalności środka zaskarżenia pozostają poza zakresem niniejszej sprawy, ponieważ stwierdzenie niedopuszczalności zostało oparte na przyczynach przedmiotowych. Przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia albo brak jest możliwości zaskarżenia decyzji w formie odwołania (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011). Odwołanie jest zatem niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, jeżeli: 1) czynność organu nie jest decyzją, lecz np. czynnością materialno-techniczną lub umową cywilnoprawną (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2011 r., III SA/Wa 1374/10, dostępny w bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl); 2) decyzja nie została jeszcze doręczona ani ogłoszona stronie; 3) zostało wniesione od projektu decyzji (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 maja 2011 r., II SA/Kr 509/11, dostępny w bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl); 4) zostało wniesione od decyzji organu drugiej instancji; 5) ustawa wyłącza możliwość wniesienia odwołania (przy czym samo błędne pouczenie strony o możliwości zaskarżenia nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji - por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2006 r., II SA/Wr 622/06, dostępny w bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl); 6) ustawa wyłącza możliwość wniesienia odwołania od decyzji, przewidując inny tryb weryfikacji, np. powództwo do sądu powszechnego. Odpowiednio traktując kwestię niedopuszczalności zażalenia, należy stwierdzić, że jego niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych zachodzi w przypadku gdy czynność organu nie jest postanowieniem, lecz czynnością materialno-techniczną lub umową, postanowienie nie zostało doręczone lub ogłoszone stronie, zażalenie zostało wniesione od projektu postanowienia, zażalenie zostało wniesione od postanowienia drugiej instancji, ustawa wyłącza możliwość wniesienia zażalenia lub gdy ustawa wyłącza możliwość wniesienia zażalenia przewidując inny tryb weryfikacji. W niniejszej sprawie organ stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o odmowie zwrotu Skarżącemu kosztów egzekucyjnych, wydane na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a., uznając, że na postanowienie wydane w tym trybie zażalenie nie przysługuje. Zatem organ powołuje się na niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych związaną z tym, iż jego zdaniem ustawa wyłącza możliwość wniesienia zażalenia złożonego przez Skarżącego. Powyższe stwierdzenie nie wyczerpuje jednak treści zaskarżonego w sprawie postanowienia. W postanowieniu tym organ odwoławczy stwierdził również, że przepisy prawa (w szczególności przepis art. 64c § 3 u.p.e.a.) w ogóle nie dają podstawy prawnej do wydania postanowienia w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, a więc dokładnie takiego postanowienia, jakie w sprawie wydał organ I instancji. Biorąc zatem pod uwagę stwierdzenia organu odwoławczego, które znalazły się w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, zdaniem Sądu organ odwoławczy w sposób czytelny wyraził negatywną ocenę prawną postanowienia zaskarżonego przez Skarżącego. W ocenie Sądu podstawę prawną orzeczenia o kosztach egzekucyjnych powinien stanowić przepis art. 64c § 7 u.p.e.a., nie zaś art. 64c § 3 u.p.e.a. W myśl przepisu art. 64c § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a i na postanowienie to przysługuje zażalenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że określenie "w sprawie kosztów egzekucyjnych" zawarte w tym przepisie oznacza, że w postanowieniu tym organ egzekucyjny rozstrzyga o zasadzie ponoszenia kosztów egzekucyjnych i o ich wysokości (wyrok NSA z dnia 27.04.2017 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 60/16, dostępny w bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl) i stanowisko to w pełni Sąd podziela. Z kolei jak stanowi przepis art. 64 c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Zatem przepis art. 64c § 3 u.p.e.a. nie stanowi samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia, określa jedynie reguły dotyczące zwrotu kosztów egzekucyjnych niesłusznie pobranych od dłużnika i w określonych przypadkach obciążenia nimi wierzyciela. Zdaniem Sądu reguły dotyczące zwrotu kosztów egzekucyjnych określone w tymże przepisie winny być uwzględniane przy wydawaniu postanowienia, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a., a konsekwencją tego postanowienia może być techniczny zwrot kosztów egzekucyjnych pobranych od podmiotu nieobciążanego tymi kosztami. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, to właśnie w postępowaniu "w sprawie kosztów egzekucyjnych" powinny być rozstrzygane szczególne okoliczności przewidziane art. 64c § 3 lub § 4 u.p.e.a., decydujące o rozdziale tych kosztów (por. wyroki NSA: z 20.01.2009 r. II FSK 1027/08, z 12.01.2007, II FSK 139/06 oraz z 10.06.2008, II FSK 524/07, dostępne w bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W dalszej kolejności należy wskazać, że zasady zaskarżania postanowień w postępowaniu egzekucyjnym uregulowane zostały w przepisie art. 17 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym na postanowienia w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, jeżeli ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Jak już wyżej stwierdzono, skoro przepis art. 64c § 3 u.p.e.a. nie stanowi samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania egzekucyjnego, określając jedynie pewne reguły dotyczące ich zwrotu na rzecz dłużnika oraz obciążenia nimi wierzyciela, to postanowienie o zwrocie kosztów na podstawie tego przepisu nie powinno zostać w ogóle wydane, natomiast przy uwzględnieniu tychże reguł powinno zostać wydane postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisu art. 64c § 7 u.p.e.a. W ocenie Sądu, stwierdzenie organu odwoławczego, że na postanowienie, które w niniejszej sprawie zostało wydane na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a., nie przysługuje zażalenie z tego względu, że u.p.e.a. nie przewiduje możliwości jego zaskarżenia, jest wynikiem rozumowania opartego na daleko posuniętym skrócie myślowym, a ponadto rozumowania tego nie sposób podzielić. Należy bowiem wskazać, że u.p.e.a. w istocie nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie ale nie z tego powodu, że możliwość taka została przez ustawę wyłączona, lecz dlatego, że ustawa ta nie przewiduje w ogóle możliwości wydania takiego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w sytuacji, w której istnieje nieprawidłowość postanowienia organu I instancji polegająca na tym, że postanowienie to nie zostało wydane w oparciu o właściwą podstawę prawną (którą to nieprawidłowość organ odwoławczy sam dostrzega), stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia na takie postanowienie nie jest możliwe. Innymi słowy, skoro nie jest prawnie możliwe wydanie postanowienia o odmowie zwrotu kosztów egzekucyjnych w trybie art. 64c § 3 u.p.e.a., a postanowienie takie zostało jednak – w sposób błędny - wydane, stanowiąc merytoryczne rozpoznanie wniosku złożonego przez Skarżącego, nie można uznać, że organ odwoławczy miałby stwierdzić jego niedopuszczalność z powołaniem się na to, że od postanowienia wydanego na tej podstawie zażalenie nie przysługuje. Uznanie, że nie przysługuje zażalenie na postanowienie wydane w trybie art. 64c § 3 u.p.e.a. stanowi bowiem w istocie potwierdzenie przez organ II instancji możliwości prawnej wydania takiego postanowienia, a takiej konstatacji nie można zaakceptować w świetle treści art. 64c § 3 u.p.e.a. Potwierdzenie przez organ II instancji możliwości prawnej wydania takiego postanowienia przeczy również zasadzie działania organów na podstawie przepisów prawa, wynikającej z art. 6 k.p.a., tym bardziej, że organ odwoławczy dostrzegł wadliwość rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyraził jego negatywną ocenę prawną, a pomimo to pozostawił takie wadliwe postanowienie w obrocie prawnym. Ponadto w ocenie Sądu stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia Skarżącego na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych czyli na postanowienie nie przewidziane w przepisach prawa, należy ocenić negatywnie z punktu widzenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej określonej w art. 8 § 1 k.p.a. Zgodnie z przywołanym na wstępie brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. W tym kontekście należy wskazać, że Sąd nie może akceptować pozostawiania w obrocie prawnym nieprawidłowych rozstrzygnięć organów, wydanych bez podstawy prawnej. Gdyby uznać, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy zasadnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia na takie właśnie rozstrzygnięcie, to byłoby to równoznaczne z dopuszczeniem sytuacji, w które wydawane są akty bez podstawy prawnej i nie ma możliwości ich wyeliminowania. Próba eliminacji takiego aktu za pomocą środka zaskarżenia kończyłaby się wówczas stwierdzeniem niedopuszczalności takiego środka z argumentacją, że przepisy prawa nie przewidują tego rodzaju aktu administracyjnego, a więc i środek zaskarżenia nie może być od niego złożony. Jak to wyżej wskazano, takie rozumowanie przeczyłoby zasadzie praworządności obowiązującej organy administracyjne i nie może być akceptowane przez sąd administracyjny sprawujący kontrolę aktów administracyjnych pod katem ich zgodności z prawem. Wobec powyższego, Sąd uznał, że w sytuacji, w której wydany został akt administracyjny nie przewidziany w przepisach prawa (bez podstawy prawnej), organ odwoławczy rozpoznając środek zaskarżenia winien odnieść się nie tylko do formalnej strony wydanego w pierwszej instancji aktu, ale nade wszystko do sprawy administracyjnej, z którą środek zaskarżenia był związany. Analogiczne stanowisko wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2016 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1840/14 (wyrok dostępny w bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku tym NSA, wyrażając powyższy pogląd, zaakceptował w pełni stanowisko WSA w Warszawie odnośnie prawidłowości wydania przez organ odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego w sprawie, w której rozstrzygnięcie organu I instancji nie znajdowało podstawy w przepisach prawa oraz odnośnie braku możliwości wydawania w tej sytuacji przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności środka zaskarżenia złożonego od takiego bezpodstawnego rozstrzygnięcia. W wyroku tym NSA położył nacisk na konieczność przyjęcia takiego sposobu procedowania, aby umożliwić wyeliminowanie wadliwego aktu z obrotu prawnego i na konieczność ustabilizowania takiego toku postępowania, aby było możliwe jego zakończenie we właściwej formie. Z wyżej wskazanych przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy zobowiązany jest uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, w szczególności winien wziąć pod uwagę, że w obrocie pozostaje wadliwe postanowienie organu egzekucyjnego (nie przewidziane w przepisach prawa) i które z tej przyczyny winno bezwzględnie podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zasądzając na rzecz strony skarżącej w niniejszej sprawie zwrot kosztów, Sąd uwzględnił wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI