III SA/Wa 1739/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-10-26
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowy od osób prawnychCITzaniechanie poboru podatkukredyt hipotecznypożyczka hipotecznaumorzenie wierzytelnościinterpretacja podatkowarozporządzenie Ministra Finansów

WSA w Warszawie oddalił skargę banku, uznając, że zaniechanie poboru CIT w przypadku umorzenia wierzytelności dotyczy wyłącznie kredytów hipotecznych, a nie pożyczek hipotecznych.

Bank złożył skargę na interpretację indywidualną Dyrektora KIS, kwestionując odmowę zastosowania zaniechania poboru CIT do umorzonych pożyczek hipotecznych. Bank argumentował, że pojęcie 'kredytu' w rozporządzeniu powinno obejmować również pożyczki, powołując się na cel rozporządzenia i potrzebę równego traktowania. WSA oddalił skargę, podkreślając odrębność prawną kredytu i pożyczki oraz konieczność ścisłej interpretacji przepisów wprowadzających ulgi podatkowe.

Sprawa dotyczyła skargi banku na indywidualną interpretację podatkową Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Bank, będący bankiem krajowym i spółką dominującą w podatkowej grupie kapitałowej, wystąpił o interpretację dotyczącą zaniechania poboru podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) w związku z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytów i pożyczek hipotecznych udzielonych na cele mieszkaniowe. Bank argumentował, że zaniechanie poboru CIT, przewidziane w rozporządzeniu Ministra Finansów, powinno obejmować zarówno kredyty, jak i pożyczki hipoteczne, powołując się na szerokie rozumienie terminu 'kredyt' oraz cel rozporządzenia, jakim jest wsparcie kredytobiorców w trudnej sytuacji finansowej. Dyrektor KIS wydał interpretację, w której uznał stanowisko banku za prawidłowe w części dotyczącej kredytów hipotecznych, ale za nieprawidłowe w odniesieniu do pożyczek hipotecznych. Organ podkreślił, że prawo do zaniechania poboru podatku powinno być interpretowane ściśle, a rozporządzenie dotyczy wyłącznie kredytów hipotecznych, nie obejmując pożyczek. Bank zaskarżył interpretację w części dotyczącej pożyczek, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że kluczowe jest brzmienie przepisów rozporządzenia, które konsekwentnie odwołują się do 'kredytu mieszkaniowego'. Sąd podkreślił, że instytucje kredytu i pożyczki mają odrębne znaczenie prawne i definicje w Kodeksie cywilnym i Prawie bankowym. Brak wyraźnego odesłania w rozporządzeniu do objęcia pożyczek zakresem jego stosowania uniemożliwia takie rozszerzenie, zwłaszcza że zaniechanie poboru podatku jest instytucją wyjątkową. Sąd odrzucił argumentację banku o potocznym rozumieniu kredytu oraz o potrzebie równego traktowania, wskazując na konieczność ścisłej interpretacji przepisów wprowadzających ulgi podatkowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Zaniechanie poboru podatku CIT na mocy wskazanego rozporządzenia obejmuje wyłącznie kredyty hipoteczne, a nie pożyczki hipoteczne.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że instytucje kredytu i pożyczki mają odrębne znaczenie prawne. Rozporządzenie konsekwentnie odwołuje się do 'kredytu mieszkaniowego', a brak wyraźnego odesłania do pożyczek uniemożliwia objęcie ich zakresem stosowania tego aktu prawnego, który wprowadza wyjątek od zasady powszechności opodatkowania i wymaga ścisłej interpretacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

Dz.U. z 2022 r., poz. 592 art. § 1 ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe

Przepis ten dotyczy wyłącznie kredytu hipotecznego, a nie pożyczki hipotecznej.

Dz.U. z 2022 r., poz. 592 art. § 2 ust. 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe

Dotyczy zaniechania poboru CIT w przypadku umorzenia wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Pomocnicze

Dz.U. z 2022 r., poz. 592 art. § 2 ust. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe

Określa wysokość dochodów banku, do której może mieć zastosowanie zaniechanie poboru CIT.

Dz.U. z 2022 r., poz. 592 art. § 3

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe

Definiuje pojęcie 'kredytu mieszkaniowego'.

u.p.d.o.f. art. 21 ust. 25 pkt 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wspomniana w kontekście odróżnienia kredytu od pożyczki, gdzie ustawa ta wprost łączy oba pojęcia.

Konstytucja RP art. 32 ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada powszechności opodatkowania.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada powszechności opodatkowania.

Prawo bankowe art. 69 ust. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Definicja umowy kredytu.

k.c. art. 720 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Definicja umowy pożyczki.

Ppsa art. 57a zd. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozporządzenie Ministra Finansów dotyczy wyłącznie kredytów hipotecznych, a nie pożyczek hipotecznych, ze względu na odrębność prawną tych instytucji i konieczność ścisłej interpretacji przepisów wprowadzających ulgi podatkowe.

Odrzucone argumenty

Argumentacja banku o szerokim rozumieniu pojęcia 'kredyt' obejmującym również pożyczki, powołując się na cel rozporządzenia i potrzebę równego traktowania.

Godne uwagi sformułowania

prawo do zaniechania poboru podatku jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania powinno być interpretowane ściśle instytucje pożyczki i kredytu mają na gruncie języka prawnego (i prawniczego) ugruntowane znaczenie i nie stanowią pojęć tożsamych nie może ulegać wątpliwości, że instytucje pożyczki i kredytu mają na gruncie języka prawnego (i prawniczego) ugruntowane znaczenie i nie stanowią pojęć tożsamych nie jest to natomiast możliwe w drodze zabiegu polegającego na przyjęciu bliżej nieokreślonego potocznego rozumienia pojęcia kredyt zaniechanie poboru podatku, a więc instytucji o charakterze wyjątkowym (nadzwyczajnym), która ustanawia odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania

Skład orzekający

Maciej Kurasz

przewodniczący

Jacek Kaute

członek

Marta Sarnowiec-Cisłak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów rozporządzenia Ministra Finansów dotyczących zaniechania poboru CIT w przypadku umorzenia wierzytelności, a także rozróżnienie między kredytem a pożyczką hipoteczną na gruncie prawa podatkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia wierzytelności w ramach rozporządzenia z 2022 r. i nie stanowi przełomu w ogólnym rozumieniu kredytu i pożyczki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla banków i ich klientów – możliwości zastosowania ulgi podatkowej do umorzonych pożyczek hipotecznych. Rozróżnienie między kredytem a pożyczką ma istotne implikacje finansowe.

Czy umorzona pożyczka hipoteczna to to samo co kredyt? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczowe różnice dla banków.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1739/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jacek Kaute
Maciej Kurasz /przewodniczący/
Marta Sarnowiec-Cisłak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 121/24 - Wyrok NSA z 2024-12-06
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2647
art. 21 ust. 25 pkt 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32 ust. 1, art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2021 poz 2439
art. 69 ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, asesor WSA Marta Sarnowiec-Cisłak (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi X. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 31 maja 2023 r. nr 0114-KDIP2-2.4010.175.2023.1.SP w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 marca 2023 r. [...] S.A. z siedzibą w W. (dalej: spółka, bank, wnioskodawca, skarżący) wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor) o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.
W treści wniosku spółka wyjaśniła, że jest bankiem krajowym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2324 ze zm.), podlegającym nadzorowi sprawowanemu przez Komisję Nadzoru Finansowego. Należy do podatkowej grupy kapitałowej jako spółka dominująca. Podstawowym przedmiotem działalności wnioskodawcy jest świadczenie usług bankowych i konsultacyjno-doradczych w sprawach finansowych. W przeszłości, w ramach prowadzonej działalności bankowej, wnioskodawca zawierał m.in. umowy o kredyt hipoteczny oraz umowy o pożyczkę hipoteczną z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, które były zaciągnięte na cele mieszkaniowe, tj. na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 (dalej odpowiednio: umowy kredytu/kredyt, umowy pożyczki hipotecznej/pożyczki hipoteczne).
Umowy kredytu zawierają bezpośrednio w treści wskazanie celu, na który kredyt został udzielony, a umowy pożyczki hipotecznej nie zawierają w treści wskazanego celu/przeznaczenia środków. Kredyty oraz pożyczki hipoteczne zostały zabezpieczone w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie.
Z uwagi na postępującą w ostatnich latach deprecjację złotego względem walut obcych, która przyczyniła się do pogorszenia sytuacji kredytobiorców i pożyczkobiorców, pomiędzy bankami a częścią kredytobiorców i pożyczkobiorców powstały i mogą powstawać spory prawne. Z tego względu bank podjął decyzję o wdrożeniu i oferowaniu kredytobiorcom i pożyczkobiorcom procesu ugodowego obejmującego umowy, w przypadku których zadłużenie nie zostało jeszcze spłacone (na dzień zawarcia ugody). Opisując warunki zawarcia i następstwa ugody wnioskodawca wskazał m.in., że po dokonaniu zmiany waluty zadłużenia (z CHF na PLN), na podstawie ugody bank zwalnia kredytobiorcę lub pożyczkobiorcę z długu (dalej odpowiednio: umorzenie kredytu lub umorzenie pożyczki hipotecznej) w kwocie równej kwocie zadłużenia, a kredytobiorca/pożyczkobiorca zwolnienie z długu przyjmuje. W związku z umorzeniem kredytu oraz umorzeniem pożyczki hipotecznej, zadłużenie kredytobiorcy/pożyczkobiorcy wobec banku z tytułu odpowiednio kredytu lub pożyczki hipotecznej zostaje spłacone w całości.
Ponadto spółka zaznaczyła, że wniosek o wydanie interpretacji spełnia przesłanki określone w § 4 oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz.U. z 2022 r., poz. 592; dalej: rozporządzenie Ministra Finansów) i dotyczy wyłącznie kredytów oraz pożyczek hipotecznych odpowiadających warunkom przewidzianym w § 1 pkt 1 lit. a) i b); § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia.
W świetle powyższego wnioskodawca zadał pytanie:
Czy w związku z opisanym w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym umorzeniem kredytu oraz umorzeniem pożyczki hipotecznej na podstawie ugody od dochodu odpowiadającego równowartości umorzonych kwot wierzytelności z tytułu udzielonych kredytów oraz pożyczek hipotecznych od tej części kapitału kredytu oraz pożyczki hipotecznej, od której następuje zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów, do wysokości dochodów banku zgodnie z § 2 ust. 2, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru CIT na mocy § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów?
Zdaniem wnioskodawcy, w związku z opisanym w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym umorzeniem kredytu oraz umorzeniem pożyczki hipotecznej na podstawie ugody od dochodu odpowiadającego równowartości umorzonych kwot wierzytelności z tytułu udzielonych kredytów oraz pożyczek hipotecznych, od tej części kapitału kredytu oraz pożyczki hipotecznej, od której następuje zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru CIT na mocy § 2 ust. 1 tego rozporządzenia.
Biorąc pod uwagę, że bank należy do podatkowej grupy kapitałowej, analizowane wyżej zaniechanie poboru CIT na mocy § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów znajdzie natomiast zastosowanie do wysokości dochodów banku, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów.
W ocenie wnioskodawcy, skoro w treści rozporządzenia Ministra Finansów nie zdefiniowano pojęcia "kredyt" i nie odwołano się w tym zakresie do definicji "umowy kredytu" wynikającej z Prawa bankowego, to termin ten należy rozumieć szeroko jako wszelkie formy kredytowania, w tym także pożyczki (podobnie jak ma to miejsce w przypadku ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami - Dz. U. z 2022 r., poz. 2245 ze zm.). W przekonaniu spółki, na zasadność objęcia regulacjami rozporządzenia Ministra Finansów zarówno kredytów, jak i pożyczek hipotecznych wskazuje również cel tego rozporządzenia. Z uzasadnienia do projektu danego aktu wynika bowiem potrzeba zapewnienia równego traktowania różnych sposobów i form pozyskania finansowania na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych przez osoby fizyczne. Argumenty uzasadniające wprowadzenie ww. rozporządzenia można - według spółki - odnieść zarówno do kredytów, jak i pożyczek, co oznacza, że powinny one podlegać tej samej preferencji podatkowej. Bank podkreślił, że mając na uwadze podobieństwa pomiędzy udzielanymi przez banki kredytami oraz pożyczkami hipotecznymi, a także trudną sytuację finansową w jakiej znaleźli się zarówno pożyczkobiorcy, jak i kredytobiorcy, wykluczenie jednej z tych grup podatników z możliwości stosowania postanowień rozporządzenia Ministra Finansów mogłoby być sprzeczne z zasadą powszechności i równości opodatkowania.
W odniesieniu do umów pożyczki hipotecznej spółka zwróciła uwagę, że choć w treści tych umów nie wskazano celu/przeznaczenia środków, to bank jest i będzie w stanie uzyskać dodatkowe dokumenty (takie jak oświadczenie pożyczkobiorcy, przelewy bankowe, akty notarialne) potwierdzające, że pożyczki hipoteczne zostały zaciągnięte na cele mieszkaniowe.
W interpretacji indywidualnej z dnia 31 maja 2023 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.175.2023.1.SP, Dyrektor uznał za prawidłowe stanowisko banku odnośnie do umorzenia na podstawie ugody kredytu hipotecznego. Nie zgodził się jednak ze stanowiskiem strony w zakresie dotyczącym pożyczek hipotecznych, oceniając pogląd banku w tej mierze za nieprawidłowy.
W spornej kwestii organ podkreślił, że prawo do zaniechania poboru podatku jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania powinno być interpretowane ściśle. Z literalnego brzmienia rozporządzenia Ministra Finansów wprost wynika, że dotyczy ono wyłącznie kredytu hipotecznego. Na gruncie regulacji przepisów prawa kredyt i pożyczka to dwie odrębne instytucje. Różnią się one m.in. podstawą prawną, jak również tym, że kredyt hipoteczny musi zostać przeznaczony na z góry określony cel, zaś pożyczka hipoteczna takiego warunku nie przewiduje. Ostateczne cele, na które zostaną przeznaczone środki uzyskane w wyniku zaciągnięcia pożyczki hipotecznej nie mają zatem znaczenia w kontekście możliwości zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego od osób prawnych. Rozporządzenie Ministra Finansów nie zawiera w swej treści żadnych odniesień do pożyczek hipotecznych, ani pożyczek przeznaczonych na cele mieszkaniowe.
W skardze do tut. Sądu spółka wniosła o uchylenie powyższej interpretacji w części, w jakiej Dyrektor uznał stanowisko banku za nieprawidłowe, a ponadto zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Powyższej interpretacji w kwestionowanym zakresie zarzucono:
• naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. § 1 ust. 1 pkt 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że mogą one znaleźć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do kredytów hipotecznych udzielonych na podstawie przepisów Prawa bankowego, podczas gdy użyte w rozporządzeniu Ministra Finansów pojęcie "kredytu mieszkaniowego" obejmuje swoim zakresem również spełniające określone w tym rozporządzeniu warunki pożyczki hipoteczne;
2. § 2 ust. 1 i ust. 2 w związku z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów poprzez niewłaściwą ocenę co do ich zastosowania polegającą na uznaniu, że w odniesieniu do dochodu odpowiadającego równowartości umorzonych kwot wierzytelności z tytułu opisanych we wniosku o wydanie interpretacji pożyczek hipotecznych nie ma zastosowania zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób prawnych, do wysokości dochodów banku, na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów, ponieważ w odniesieniu do kwot umorzonych wierzytelności z tytułu tych pożyczek hipotecznych nie ma zastosowania zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów, podczas gdy z przedstawionych przez bank argumentów wynika, że w odniesieniu do dochodu odpowiadającego równowartości umorzonych kwot wierzytelności z tytułu opisanych we wniosku o wydanie interpretacji pożyczek hipotecznych ma zastosowanie zaniechanie poboru podatku, do wysokości dochodów banku, na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów, jako że w odniesieniu do kwot umorzonych wierzytelności z tytułu tych pożyczek hipotecznych ma zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów.
• naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 14c § 1 w związku z art. 121 § 1 w związku z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez brak przedstawienia przez organ podatkowy w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej interpretacji całościowej, spójnej i rzetelnej oceny stanowiska banku zaprezentowanego we wniosku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W ramach wiążących sąd administracyjny zarzutów i podstawy prawnej środka zaskarżenia - zgodnie z art. 57a zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: Ppsa) - bank wskazuje na ww. naruszenia o charakterze materialnoprawnym i procesowym, które pozwalają na dokonanie kontroli legalności kwestionowanej interpretacji indywidualnej w zaskarżonym przez stronę zakresie.
Istota sporu interpretacyjnego zawisłego przed tut. Sądem sprowadza się do oceny zakresu zastosowania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, które weszło w życie w dniu 15 marca 2022 r. Podczas gdy bank przyjmuje, że zawarte tam regulacje można odnieść także do pożyczek hipotecznych, organ zastrzega, że przedmiotowy akt prawny dotyczy wyłącznie kredytów.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia powstałych wątpliwości interpretacyjnych ma brzmienie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów. W § 1 i 2 wspomnianego aktu prawodawca zarządził zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych (po stronie kredytobiorców) oraz osób prawnych (po stronie kredytodawców) w razie umorzenia wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, ściśle precyzując warunki, jakie muszą być spełnione dla skorzystania z tej formy preferencji. Pozostawiając na marginesie rozważań analizę poszczególnych przesłanek zaniechania poboru podatku, te bowiem - jak oświadczył bank we wniosku o wydanie interpretacji - zostały/będą zrealizowane, zauważyć należy, że powołane regulacje konsekwentnie odwołują się do pojęcia kredytu mieszkaniowego, wyznaczając w ten sposób przedmiotowe granice zastosowania rozporządzenia Ministra Finansów. Definicję owego terminu zamieszczono w § 3 ww. aktu, wskazując, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela zapatrywania skarżącego jakoby brak odesłania w treści § 3 do ustawowej definicji kredytu zawartej w Prawie bankowym był równoznaczny z nakazem sięgnięcia do szerszego ujęcia kredytu rozumianego potocznie również jako pożyczka.
Po pierwsze, strona forsując tę tezę w istocie w żaden sposób nie wykazała, by zwyczajowe rozumienie terminu kredyt dawało jasną odpowiedź co do jego znaczenia i by było ono jednoznacznie utożsamiane również z pożyczką na gruncie języka potocznego. Takiego wniosku nie sposób wyprowadzić z przytoczonego przez bank fragmentu Komentarza do ustawy Prawo bankowe (A. Kawulski [w:] Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2013, art. 69), wskazującego na możliwość szerszego ujęcia kredytu niż to, jakie zostało przewidziane w komentowanej ustawie. Wypowiedź ta nie przesądza bowiem ani o proponowanym przez stronę szerokim zwyczajowym rozumieniu kredytu, ani tym bardziej o konieczności odejścia od sensu tego terminu nadanego w Prawie bankowym w procesie interpretacji innych przepisów prawa.
Po wtóre, nie może ulegać wątpliwości, że instytucje pożyczki i kredytu mają na gruncie języka prawnego (i prawniczego) ugruntowane znaczenie i nie stanowią pojęć tożsamych. Różnią się zarówno podstawą prawną (pożyczka została uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.; Tytuł XIX "Pożyczka"; kredyt w Prawie Bankowym), jak i kształtem poszczególnych rozwiązań (odmienności mogą dotyczyć m. in. podmiotów uprawnionych do ich udzielania, przeznaczenia - celu ich udzielenia, kwestii odpłatności/nieodpłatności). Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Stosownie zaś do art. 69 ust. 1 Prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
W świetle przedstawionych uwag nie można uznać za błędne sięganie - w procesie wykładni pojęć o ukształtowanym w sferze prawnej znaczeniu - do definicji owych pojęć zamieszczonych w aktach prawnych o podstawowym znaczeniu dla danej dziedziny, tj. do Kodeksu cywilnego (w odniesieniu do pożyczki) i Prawa bankowego (w odniesieniu do kredytu). Nie sposób tym samym czynić organowi zarzutu, że w oparciu o ustalony sens instytucji pożyczki i kredytu, uznał on za niedopuszczalne utożsamianie tych pojęć na gruncie rozporządzenia Ministra Finansów. Skoro prawodawca w żadnym z przepisów tego aktu nie odwołuje się do pojęcia pożyczki, a definiując pojęcie kredytu mieszkaniowego nie zastrzega, że terminem tym należy objąć również tę formę wsparcia finansowego, brak jest jakichkolwiek podstaw, by zaniechanie poboru podatku odnieść do sytuacji umorzenia wierzytelności z tytułu pożyczki hipotecznej.
Za nieprzekonujący należy przy tym uznać argument banku, że ustawodawca rozumie niekiedy pod pojęciem kredytu również pożyczkę, tak jak ma to miejsce w przypadku ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. W myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy, za umowę o kredyt hipoteczny uważa się w szczególności umowę: pożyczki (pkt 1), a także kredytu w rozumieniu art. 69 ust. 1 Prawa bankowego (pkt 2). Twierdzenie to uzasadnia w istocie tezę przeciwną do wywiedzionej przez skarżącego. Świadczy mianowicie o tym, że dla objęcia terminem kredyt także pożyczki, konieczne jest zamieszczenie regulacji przewidującej zrównanie tych pojęć na potrzeby danego aktu prawnego. Nie jest to natomiast możliwe w drodze zabiegu polegającego na przyjęciu bliżej nieokreślonego potocznego rozumienia pojęcia kredyt. Jednakowe traktowanie kredytu i pożyczki wymaga więc wyraźnego zastrzeżenia (zob. np. art. 21 ust. 25 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w którym wprost postanowiono, że dotyczy on wydatków poniesionych na spłatę "kredytu (pożyczki)"). Na marginesie dostrzec należy, że we wcześniej obowiązujących rozporządzeniach Ministra Finansów z dnia 21 listopada 2017 r. i z dnia 27 marca 2020 r., wprowadzających zaniechanie poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, również nie przewidywano możliwości objęcia ich zakresem przypadków umorzenia wierzytelności wynikających z pożyczek.
Po trzecie, Sąd nie podziela racji banku nawiązujących do treści uzasadnienia do projektu rozporządzenia Ministra Finansów. Okoliczność, że argumenty usprawiedliwiające wprowadzenie określonej regulacji prawnej mogą być w równym stopniu odniesione do zbliżonych rodzajowo sytuacji, nie może zastępować (uzupełniać) treści rozporządzenia o zapisy, które z danego aktu prawnego nie wynikają. Prowadziłoby to do nieuprawnionego rozszerzenia zaniechania poboru podatku, a więc instytucji o charakterze wyjątkowym (nadzwyczajnym), która ustanawia odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania (art. 32 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP). Ze swej istoty zatem wprowadza rozwiązanie uprzywilejowujące określoną grupę beneficjentów. Ze względu na wspomnianą specyfikę zaniechania poboru podatku, odstąpienie od wyraźnego brzmienia regulacji rozporządzenia Ministra Finansów i objęcie preferencją podatkową szerszej grupy podmiotów nie może być uzasadniane jedynie postulatem pełniejszej realizacji zasady sprawiedliwości, czy równości beneficjentów. Na ten aspekt sprawy zasadnie zwracał uwagę Dyrektor, akcentując konieczność ścisłego odczytywania przepisów zawartych w ww. rozporządzeniu jako wyłomu od podstawowych zasad opodatkowania. Taki kierunek interpretacji unormowań wprowadzających preferencje w sferze prawa podatkowego jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2505/16 i powołane tam orzecznictwo; a także B. Dauter, A. Dauter-Kozłowska, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Rozdział XII.4, WKP 2023, Lex/el.)
W świetle powyższego Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 pkt 1 i § 3 oraz § 2 ust. 1 i ust. 2 w związku z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów. Uwzględniając zaś, że stanowisko organu zostało prawidłowo i wyczerpująco uzasadnione, nie stwierdzono uchybień o charakterze procesowym. Fakt, że skarżąca nie zgodziła się z interpretacją prezentowaną przez Dyrektora, nie świadczył o brakach uzasadnienia zaskarżonej interpretacji indywidualnej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 Ppsa, oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI