III SA/Wa 1739/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że opodatkowanie pożyczek udzielanych spółce przez jej udziałowca podatkiem od czynności cywilnoprawnych w latach 2007-2008 było niezgodne z prawem UE.
Spółka domagała się stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) od pożyczek udzielonych przez udziałowca. Organy podatkowe odmówiły, uznając podatek za należny. Spółka argumentowała, że opodatkowanie tych pożyczek było sprzeczne z Dyrektywą 69/335/EWG, która miała na celu ograniczenie podatku kapitałowego. WSA przychylił się do stanowiska spółki, stwierdzając, że Polska, po zwolnieniu takich pożyczek z opodatkowania przy przystąpieniu do UE, nie mogła ich później ponownie opodatkować.
Sprawa dotyczyła skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty w wysokości 58.000 zł, argumentując, że podatek zapłacony od umów pożyczek zawartych z jej udziałowcem w latach 2007-2008 był nienależny. Spółka powołała się na Dyrektywę Rady 69/335/EWG, która miała ograniczać opodatkowanie kapitału i której implementacja w polskim prawie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2006 r. przewidywała zwolnienie z PCC pożyczek udzielanych spółce przez wspólnika. Po tej dacie, na mocy ustawy z 16 grudnia 2006 r., opodatkowanie zostało przywrócone. Organy podatkowe uznały podatek za należny, odmawiając stwierdzenia nadpłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, opierając się na wyroku TSUE z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie C-212/10, uznał, że państwo członkowskie, które raz zwolniło daną czynność z podatku kapitałowego, nie może go później przywrócić. Sąd stwierdził, że Polska, decydując się na zwolnienie z PCC pożyczek udzielanych spółce przez wspólnika przy przystąpieniu do UE, nie mogła ich później ponownie opodatkować. W związku z tym przepisy ustawy o PCC obowiązujące w latach 2007-2008 w zakresie opodatkowania tych pożyczek były sprzeczne z Dyrektywą 69/335 EWG. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że pożyczki te nie podlegały opodatkowaniu PCC.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, opodatkowanie takich pożyczek było niezgodne z prawem UE, ponieważ Polska, po zwolnieniu tych czynności z opodatkowania przy przystąpieniu do UE, nie mogła ich później ponownie opodatkować.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku TSUE C-212/10, który interpretował art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335/EWG. Zgodnie z tym przepisem, państwo członkowskie, które raz zwolniło daną czynność z podatku kapitałowego, nie może go później przywrócić. Polska, zwalniając pożyczki od udziałowców z PCC przy przystąpieniu do UE, naruszyła zasadę ciągłości i cel dyrektywy, jakim jest ograniczenie podatku kapitałowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.p.c.c. art. 1 § 3 pkt 2
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Dyrektywa 69/335/EWG art. 4 § ust. 2
Dyrektywa Rady z dnia 17 lipca 1969 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału
Dyrektywa 69/335/EWG art. 7 § ust. 1
Dyrektywa Rady z dnia 17 lipca 1969 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału
Dyrektywa 69/335/EWG art. 7 § ust. 2
Dyrektywa Rady z dnia 17 lipca 1969 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.c.c. art. 1 § 1 pkt 1 lit. k
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 1 § 1 pkt 2
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 1 § 3 pkt 4
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 7 § 1 pkt 9
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Ord.pod. art. 72 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 73 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 91 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
TWE art. 10
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
TWE art. 56
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
TWE art. 249
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opodatkowanie pożyczek udzielanych spółce przez udziałowca w latach 2007-2008 było sprzeczne z Dyrektywą 69/335/EWG, która zakazuje ponownego wprowadzania podatku kapitałowego po jego zniesieniu. Polska, zwalniając pożyczki od udziałowców z PCC przy przystąpieniu do UE, nie mogła ich później ponownie opodatkować.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów podatkowych, że podatek od czynności cywilnoprawnych był należny i nie wystąpiła nadpłata.
Godne uwagi sformułowania
państwo członkowskie, które po 1 lipca 1984r. zwolniło, zgodnie z art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69/335, określone czynności z opodatkowania podatkiem kapitałowym, nie może ponownie wprowadzić takiego podatku od tych czynności. Polska, decydując się w dniu przystąpienia do Unii Europejskiej na zwolnienie z podatku pożyczki udzielonej spółce przez wspólnika, nie mogła ponownie opodatkować tej czynności.
Skład orzekający
Marek Krawczak
przewodniczący
Krystyna Kleiber
członek
Jolanta Sokołowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Dyrektywy 69/335/EWG w kontekście opodatkowania pożyczek od udziałowców podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz zasada pierwszeństwa prawa UE."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w latach 2007-2008 i specyficznej interpretacji Dyrektywy 69/335/EWG przez TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji prawa krajowego z prawem UE, a konkretnie możliwości ponownego opodatkowania czynności, które wcześniej były z niego zwolnione. Wyrok opiera się na interpretacji TSUE, co czyni go istotnym dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy polskie prawo może przywrócić podatek, którego UE zakazała?”
Dane finansowe
WPS: 58 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 1739/11 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2012-02-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-06-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/ Krystyna Kleiber Marek Krawczak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty Hasła tematyczne Podatek od czynności cywilnoprawnych Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2007 nr 68 poz 450 art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k, art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 1 ust. 3 pkt 2 i 4, art. 7 ust. 1 pkt 9 Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - tekst jedn. Dz.U.UE.L 1969 nr 249 poz 25 art. 7 ust. 2, art. 4 ust. 2 Dyrektywa Rady z dnia 17 lipca 1969 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (69/335/EWG) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 800 zł (słownie: osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu odwołania A. (dalej: Spółka lub Skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2010 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 5000 zł. Z motywów decyzji wynika, że w dniu 8 stycznia 2010 r. Spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym W. korekty deklaracji PCC-3 oraz pismo wyjaśniające powody złożenia korekt, w którym zawarła wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w łącznej wysokości 58.000,00 zł. Podatek został uiszczony od umów pożyczek w łącznej kwocie 11.600.000,00 zł, zawartych w latach 2007-2008 przez Spółkę z jej udziałowcem. Spółka uważa, że zapłata podatku w związku z pożyczką od udziałowca była nienależna, ponieważ Dyrektywa Rady z dnia 17 lipca 1969 r. Nr 69/335 dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.U.UE.L 69/249/25), dalej "Dyrektywa 69/335/EWG", nie przewiduje opodatkowania takich pożyczek podatkiem kapitałowym. We wniosku Spółka wskazała na nadrzędność prawa wspólnotowego wynikającą z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego w przypadku sprzeczności z prawem krajowym oraz obowiązek stosowania prawa wspólnotowego przez organy administracji publicznej i sądy krajowe. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie podzielił stanowiska Spółki i decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 5.000 zł od umowy pożyczki zawartej w dniu 19 lipca 2007 r. Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., po wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego dotyczącego określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zawarcia ww. umowy pożyczki, decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że definicja nadpłaty zawarta jest w art. 72 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze. zm.). W myśl art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się kwotę: nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; podatku pobranego przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji; o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej; zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Nadpłata podatku ma zatem miejsce wtedy, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa nie powinno w ogóle mieć miejsca. Nadpłata i zobowiązanie podatkowe są różnymi przedmiotami, co do których istnieją odrębne podstawy prawne orzekania. Aby dopuszczalne było decyzyjne rozstrzygnięcie wniosku złożonego w sprawie nadpłaty, konieczne jest najpierw załatwienie sprawy dotyczącej zobowiązania podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przed wydaniem zaskarżonej decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. określił zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 5.000 zł. W uzasadnieniu tej decyzji, organ podatkowy stwierdził, że z tytułu zawartej przez Spółkę w dniu 19 lipca 2007 r. umowy pożyczki powstał w tym dniu obowiązek podatkowy oraz, iż krajowe przepisy podatkowe obowiązujące w latach 2007 - 2008 były zgodne z Dyrektywą 69/335, w brzmieniu nadanym Dyrektywą Rady 85/303/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. Wpłata podatku dokonana przez podatnika jest równa wysokości określonego zobowiązania podatkowego, więc nie wystąpiła nadpłata, a decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych jest następstwem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W związku z powyższym podatek od czynności cywilnoprawnych uiszczony przez Spółkę był podatkiem należnym, nie może być więc uznany za nadpłatę. Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził, by organ podatkowy pierwszej instancji naruszył przepisy wskazane przez Spółkę, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku, który jest podatkiem należnym. Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organ podatkowy pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, wskazał, że odpowiedź na te zarzuty zawarł on w decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydanej w wyniku rozpatrzenia odwołania od wyżej wskazanej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie miało miejsca naruszenie przepisów prawa podatkowego i organ podatkowy zasadnie odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ podatkowy prowadząc postępowanie w sprawie nadpłaty nie dokonuje ponownej weryfikacji zasadności zastosowania przepisów dotyczących określenia zobowiązania podatkowego. W tej sytuacji, zarzuty dotyczące nieprawidłowego zastosowania przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w powiązaniu z przepisami wspólnotowymi, Dyrektor Izby Skarbowej uznał za chybione. W ocenie organu odwoławczego decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2010 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, a fakt, że jej uzasadnienie jest sprzeczne ze stanowiskiem strony nie oznacza, że wydana została niezgodnie z prawem. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2011r. W skardze Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 4 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 1, a także art. 4 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69/335 poprzez niezgodne z prawem europejskim wprowadzenie do polskiego porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2007r. opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych pożyczek udzielanych spółce kapitałowej przez jej udziałowca, w sytuacji, gdy Polska zdecydowała się na zwolnienie takich pożyczek od podatku kapitałowego implementując przepisy Dyrektywy 69/335/EWG do ustawodawstwa krajowego z dniem wstąpienia do Unii Europejskiej oraz błędne zastosowanie art. 4 ust. 2, art. 7 ust. 1 oraz art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69/335/EWG do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty; - art. 10 w związku z art. 56 i 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez niewypełnienie nałożonych na organy władzy Państwa Polskiego obowiązków wynikających z członkowstwa we Wspólnocie; - art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez wykroczenie przez organ podatkowy w swoich działaniach poza prawnie wyznaczone granice, naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych, naruszenie zasady przekonywania poprzez nierzetelne uzasadnienie prawne decyzji; - art. 75 § 2 w zw. z art. 72 § 1 oraz art. 74 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w sytuacji zapłaty przez podatnika podatku nienależnego. W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając zaskarżoną decyzję - w świetle przedstawionych kryteriów, stwierdził - że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny zobligowany był do przeanalizowania nie tylko polskiego prawa podatkowego, lecz również prawa Unii Europejskiej, stosownie do art. 91 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. Konstytucja RP (Dz. U. Nr 78, poz. 483, dalej: "Konstytucja RP"). Zgodnie z ww. przepisem ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy, a umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Wobec tego Sąd miał obowiązek zastosować w tej sprawie Traktat o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90, poz. 864/31), który wiąże Polskę od dnia 1 maja 2004r. z racji podpisania w Atenach 16 kwietnia 2003r. przez Prezydenta RP, aktu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, ratyfikowanego za uprzednią zgodą wyrażoną w referendum ogólnokrajowym (Obwieszczenie Rządowe z dnia 21 kwietnia 2004r. w sprawie mocy obowiązującej Traktatu, dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90, poz. 865). Jednocześnie ustawą z dnia 10 lipca 2008r. upoważniono Prezydenta RP do złożenia oświadczenia o uznaniu właściwości Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (Dz. U. z 2009 r., Nr 249, poz. 253). W związku z tym Sądy krajowe poddano jurysdykcji TSWE, w zakresie tam wskazanym. Zgodnie z Traktatem, Polskę wiązało prawo unijne, również istniejące w dacie przystąpienia do Unii Europejskiej oraz wykładnia prawa dokonana przez TSWE. Sąd stwierdza, że zasadnicze znaczenie do oceny legalności zaskarżonej decyzji ma wyrok TSUE z dnia 16 czerwca 2011r. w sprawie C-212/10, w którym dokonano interpretacji art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335 w kontekście możliwości ponownego wprowadzenia przez państwo członkowskie podatku kapitałowego od pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez udziałowca w sytuacji, gdy państwo to wcześniej zrezygnowało z pobierania takiego podatku. Orzeczenia TSUE stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania prawa wspólnotowego, odpowiadają też na pytania prawne sądów krajowych w przedmiocie interpretacji pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego oraz ważności prawa wtórnego. Co do zasady wykładnia prawa wspólnotowego dokonana przez TSUE, na podstawie art. 234 TWE wiąże tylko sąd krajowy, który skierował dane pytanie prawne i to tylko w konkretnej sprawie, bowiem brak jest wyraźnego przepisu nadającego tym orzeczeniom moc powszechnie obowiązującą. Faktycznie jednak orzeczenia prejudycjalne mają taką moc chociażby przez fakt powoływania się przez TSUE na wcześniejsze swoje orzeczenia. Również pominięcie orzeczeń TSUE przez sąd krajowy może być potraktowane jako poważne i oczywiste naruszenie prawa wspólnotowego, co z kolei może stanowić jedną z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej państwa. W sprawie, będącej przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, spór dotyczył tożsamego problemu, do tego który wystąpił w ww. orzeczeniu TSUE - zasadności opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych pożyczki udzielonej Spółce przez wspólnika, na podstawie przepisów przywracających wcześniej zniesiony obowiązek podatkowy w tym zakresie. Argumentacja Spółki zawarta w skardze zmierza do wykazania, że prawidłowa implementacja Dyrektywy 69/335 do krajowego porządku prawnego nakazuje zwolnić z opodatkowania czynność polegającą na udzieleniu pożyczki przez udziałowca. Wymóg ten był spełniony w okresie od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 grudnia 2006r. - w okresie obowiązywania art. 9 pkt 10 lit. h) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 ze zm., dalej: "u.p.c.c."), po czym – wbrew zasadzie stand still - ustawą z dnia 16 grudnia 2006r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629) przywrócono opodatkowanie ww. czynności od 1 stycznia 2007r. Sąd stwierdza, że TSUE w powołanym wyżej wyroku z dnia 16 czerwca 2011r. C-212/10 wskazał, że z motywu pierwszego Dyrektywy 69/335 wynika, iż miała ona na celu wspieranie swobodnego przepływu kapitału, uznanego za podstawową swobodę niezbędną do utworzenia rynku wewnętrznego. W tym celu, jak wynika z motywów od szóstego do ósmego ww. wyroku C-212/10, Dyrektywa 69/335 zmierzała do ujednolicenia podatków od wkładów kapitałowych do spółek w ramach Unii Europejskiej przez wprowadzenie jednolitego podatku od gromadzenia kapitału, który może być naliczany tylko raz w ramach wspólnego rynku, a także przez zniesienie wszelkich innych podatków pośrednich o takich samych cechach jak ten podatek. Zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. c) Dyrektywy 69/335 w zakresie, w jakim były opodatkowane stawką 1% w dniu 1 lipca 1984r. mogą nadal podlegać podatkowi kapitałowemu operacje, m.in. takie jak zaciągnięcie pożyczki przez spółkę kapitałową, jeśli wierzyciel uprawniony jest do udziału w zyskach spółki. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 i 2 Dyrektywy 69/335 państwa członkowskie zwolnią z podatku kapitałowego operacje, inne niż operacje określone w art. 9, które 1 lipca 1984r. były zwolnione z podatku lub opodatkowane stawką 0,50% lub niższą. Zwolnienie zależy od warunków, które w tamtym dniu były stosowane do przyznania zwolnienia lub, zależnie od okoliczności, nałożenia podatku według stawki 0,50% lub niższej (ust. 1). Państwa członkowskie mogą zwolnić z podatku kapitałowego wszystkie operacje inne niż określone w ust. 1 lub naliczyć od nich podatek o jednolitej stawce nieprzekraczającej 1% (ust. 2). W Polsce, między dniem 1 stycznia 2001r. a dniem 30 kwietnia 2004r. przepis art. 1 ust. 1 u.p.c.c. poddawał opodatkowaniu tym podatkiem zawarcie umowy spółki, a także jej zmianę, o ile prowadziła do zmiany podstawy opodatkowania tym podatkiem. Art. 1 ust. 3 pkt 4 u.p.c.c. stanowił, że w przypadku umowy spółki za zmianę umowy uważa się dopłaty, pożyczki udzielane spółce przez wspólników (akcjonariuszy) oraz oddanie przez wspólnika (akcjonariusza) spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania. Art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c. określał degresywną stawkę opodatkowania, wahającą się, w zależności od kwoty pożyczki, od 1% do 0,5% wartości czynności. Ustawą z dnia 19 grudnia 2003r. o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 42) zwolniono z tego podatku pożyczki udzielone spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza. Zgodnie z art. 9 pkt 10 lit. h) u.p.c.c., w wersji obowiązującej od dnia 1 maja 2004r. (Dz. U. z 2005r. Nr 41, poz. 399), zwalnia się od podatku pożyczki udzielane przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej. Ww. przepis uchylono dnia 1 stycznia 2007r., na mocy ustawy z dnia 15 listopada 2006r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności prawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629). Pożyczki zostały uznane za zmianę umowy spółki (art. 1 ust. 3 pkt 2 u.p.c.c.) i na mocy art. 7 ust. 1 pkt 9 objęte jednolitą stawką w wysokości 0,5%. Ustawą z dnia 7 listopada 2008r. (Dz. U. Nr 209, poz. 1319) transponowano do prawa polskiego Dyrektywę 2008/7 i w art. 9 pkt 10 lit. i) u.p.c.c. ponownie zwolniono z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych pożyczki udzielane spółce kapitałowej przez wspólników lub akcjonariuszy. TSUE, mając na względzie przedstawiony wyżej stan prawny wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335 określone operacje mogły, w zakresie, w jakim były opodatkowane stawką 1% w dniu 1 lipca 1984r., nadal podlegać podatkowi kapitałowemu. Data 1 lipca 1984r. dotyczy również Rzeczypospolitej Polskiej. Polska miała prawo, przystępując do Unii Europejskiej, utrzymać opodatkowanie tych czynności podatkiem kapitałowym, jednakże po tym, jak zrezygnowała z tego podatku z dniem przystąpienia do Unii Europejskiej, nie miała już prawa go później przywrócić. TSUE argumentował, że art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335, którego brzmienie odwołuje się do pojęcia ciągłości, należy interpretować w świetle celu wskazanego w motywach drugim i trzecim Dyrektywy 85/303, jakim jest ograniczenie, a nawet zniesienie podatku kapitałowego. Z motywu trzeciego Dyrektywy wynika, że z punktu widzenia owego celu tylko trudności budżetowe, jakie napotkałyby państwa członkowskie w razie zniesienia podatku kapitałowego, uzasadniają możliwość jego utrzymania przez te państwa, które nie zaniechały jego pobierania. Zawarte w art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335 sformułowanie "mogą [...] nadal podlegać podatkowi kapitałowemu" należy więc interpretować w ten sposób, że możliwość opodatkowania przez państwa członkowskie wymienionych w owym ustępie czynności podatkiem kapitałowym wymaga nie tylko, by były one opodatkowane w rozumieniu tego przepisu na podstawie przepisów krajowych obowiązujących w dniu 1 lipca 1984 r., lecz także by podlegały następnie opodatkowaniu w sposób nieprzerwany. W przeciwnym razie państwo członkowskie nie może powoływać się na utratę przychodów jako uzasadnienie utrzymania podatku kapitałowego. Wskazanie w art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335 daty 1 lipca 1984 r. nie upoważnia więc państw członkowskich, które w owym dniu poddawały omawiane czynności opodatkowaniu podatkiem kapitałowym, do ponownego wprowadzenia takiego podatku po jego zniesieniu. Byłoby to sprzeczne z brzmieniem wspomnianego przepisu, a także z celem omawianej Dyrektywy, jakim jest ograniczenie, a nawet zniesienie podatku kapitałowego. Sąd rozpoznając sprawę ze skargi Spółki, w związku z tym stwierdza, że państwo członkowskie, które po 1 lipca 1984r. zwolniło, zgodnie z art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69/335, określone czynności z opodatkowania podatkiem kapitałowym, nie może ponownie wprowadzić takiego podatku od tych czynności. Polska, decydując się w dniu przystąpienia do Unii Europejskiej na zwolnienie z podatku pożyczki udzielonej spółce przez wspólnika, nie mogła ponownie opodatkować tej czynności. Oznacza to, że przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązujące w 2007r. i 2008r., w zakresie opodatkowania pożyczki udzielonej spółce przez wspólnika, są sprzeczne z Dyrektywą 69/335. W przypadku stwierdzenia, że norma prawa krajowego jest sprzeczna z normą prawa wspólnotowego, sąd - mając na względzie ścisłe powiązanie zasady bezpośredniego skutku z zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego - odmówi zastosowania sprzecznej z dyrektywą normy prawa krajowego. Sąd, mając na uwadze powyższe, stanął na stanowisku, że skoro w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 1 ust. 3 pkt 2 u.p.c.c. w brzmieniu obowiązującym w 2007r. i 2008r., pożyczki udzielone Spółce przez jej udziałowców, nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Dyrektor Izby Skarbowej w W., rozpatrując ponownie sprawę, uwzględni zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu i w tym kontekście raz jeszcze oceni zasadność wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Z przedstawionych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego tj. art. 7 ust. 2, w związku z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335 EWG, a przez to - art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k, pkt 2 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.c.c., w brzmieniu z lat 2007 – 2008, przez ich zastosowanie ze skutkiem dla art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zaś naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł o jej uchyleniu. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu Sąd wydał na mocy art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI