III SA/Wa 1710/05

III SA/Wa 1710/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Lidia Ciechomska-Florek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2006 r. sprawy ze skargi "O." Sp. z o.o. na postanowienie Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wyjaśnienia niezgodności w ustalonej przez organ wysokości kwoty przyznanego dofinansowania za okres marzec i kwiecień 2004 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie Ministra Polityki Społecznej oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z [...] września 2004 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 14 czerwca 2004 r. skierowanym do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej - PFRON), "O." Sp. z o.o., wniosła o przywrócenie terminu uzgodnienia wysokości przysługującego Spółce dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres marzec i kwiecień 2004 r.
Postanowieniem z [...] września 2004 r. nr [...] odmówiono Spółce przywrócenia 7- dniowego terminu do wyjaśnienia niezgodności w ustalonej przez PFRON wysokości kwoty przyznanego dofinansowania .
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż 13 maja 2004 r. Spółka przekazała, za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań (SOD), do PFRON wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za okres marzec/kwiecień 2004 r. Dokument został przekazany zgodnie z terminem określonym w art. 26c ust. l pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Zdaniem organu, kwota wykazana we wniosku była niezgodna z kwotą ustaloną przez PFRON, w związku powyższym, zgodnie z treścią § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 232, poz. 2330), za pośrednictwem SOD została przesłana do Spółki informacja o wysokości dofinansowania oraz wezwanie do wyjaśnienia niezgodności w terminie 7 dni od otrzymania wezwania.
Organ I instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie uzgodnienia wysokości kwoty przyznanego dofinansowania należało dokonać do dnia 27 maja 2004 r.
Z uwagi na fakt, iż Spółka uchybiła temu terminowi, PFRON, na podstawie § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia przekazał Spółce informację o tym uchybieniu i odmowie dofinansowania za okres objęty przedmiotowym wnioskiem.
Ponadto, w ocenie organu, wyjaśnienia Spółki, dotyczące niedochowania terminu, nie spełniały przesłanek wymienionych w art. 58 § l Kpa umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu.
Na powyższe postanowienie, "O." Sp. z o.o., wniosła zażalenie wskazując, iż na niedochowanie terminu miały wpływ okoliczności niezależne od Spółki. Skarżąca podniosła, że komunikat o niezgodności salda oraz wezwanie, z przyczyn technicznych, mogła odczytać dopiero 11 czerwca 2004 r. Spółka wskazała na nieprawidłowości działania systemu informatycznego tj. przeciążenie systemu oraz zrywanie połączenia. Skarżąca zarzuciła również postanowieniu brak uzasadnienia oraz brak ustosunkowania się do wyjaśnień Spółki.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r. Minister Polityki Społecznej utrzymał
w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu Minister Polityki Społecznej wskazał, iż spółka nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy. Ponadto w ocenie organu II instancji, argumenty Spółki o źle funkcjonującym systemie informatycznym są bezzasadne, gdyż organ nie może ponosić odpowiedzialności za ewentualne problemy w posługiwaniu się programem elektronicznym lub niedopatrzenia wynikłe po stronie pracodawcy.
Pismem z 1 czerwca 2005 r. Spółka wniosła skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2005 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7, art. 8 i art. 35 § 3 Kpa.
W uzasadnieniu skargi, Spółka ponownie wskazała, iż uchybienie terminu do uzgodnienia wysokości dofinansowania nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, wynikających z nieprawidłowego funkcjonowania systemu informatycznego. Wyjaśniła, iż komunikat o niezgodności salda oraz wezwanie do uzgodnienia salda odczytała dopiero 11 czerwca 2004 r. W załączeniu do skargi Spółka przedstawiła kopię dokumentów, które jej zdaniem, jednoznacznie dowodzą, iż wprowadzenie systemu informatycznego SOD było nienależycie przygotowane.
Skarżąca podniosła, iż nie otrzymała żadnych informacji o niezgodności salda
w formie np.: e-meila, fax-u, telefonicznie bądź za pośrednictwem poczty.
W uzasadnieniu skargi Spółka zarzuciła również organom nieustosunkowanie się do wskazanych przez nią okoliczności uchybienia terminowi. W związku z czym, w ocenie Spółki organy naruszyły m.in. art. 7 i 8 Kpa, tj. zasadę prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów. W ocenie, Spółki w trakcie toczącego się postępowania uprawdopodobniła ona, iż uchybienie terminu do uzgodnienia wysokości dofinansowania nastąpiło bez jej winy. Zdaniem Skarżącej, spełnione zostały wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 58 Kpa.
Spółka podkreśliła, iż w wyniku odmowy przywrócenia terminu poniosła szkodę w postaci utraty możliwości uzyskania dofinansowania w wysokości [...] zł.
Ponadto Skarżąca zarzuciła organom obu instancji przewlekłość postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z dyspozycją art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej powoływana jako P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Mając na uwadze stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym zostały spełnione.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 P.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, iż organy I i II instancji w sposób istotny naruszyły przepisy postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekając związany jest granicami sprawy wyznaczonej przez przedmiot zaskarżenia. W tym przypadku jest nim zgodność z prawem postanowienia Ministra Polityki Społecznej utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające przywrócenia 7 - dniowego terminu do wyjaśnienia niezgodności w wysokości kwoty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres marze/kwiecień 2004 r.
Sąd wskazuje, iż zgodnie z treścią art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę strony lub uczestników postępowania.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organów, skarżąca Spółka nie dotrzymała terminu do wyjaśnienia niezgodności w wysokości kwoty dofinansowania wskazanej we wniosku (Wn-D). Organy wskazały, iż do Spółki została skierowana za pośrednictwem SOD informacja o powstałych niezgodnościach wraz z wezwaniem do ich usunięcia, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, stosownie do przepisu § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Ustosunkowując się do powyższej kwestii wskazać należy, iż zgodnie z § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku gdy ustalona przez Fundusz kwota dofinansowania jest inna niż kwota dofinansowania wykazana we wniosku pracodawcy, Fundusz przesyła pracodawcy informację o ustalonej przez siebie kwocie dofinansowania wraz z dokładną informacją o sposobie ustalenia tej kwoty oraz wzywa (podkreślenie Sądu) pracodawcę do wyjaśnienia niezgodności w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.
W tym miejscu wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom organów, ani rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, ani ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nie reguluje w sposób szczególny procedury wzywania pracodawcy do wyjaśnienia niezgodności w wysokości przysługującego pracodawcom dofinansowania, wykazywanej we wniosku (Wn-D), przesyłanym do Funduszu drogą elektroniczną. Z kolei, sam fakt, iż powołane wyżej akty prawne zobowiązują niektórych pracodawców do przesyłanie informacji i wniosków za pomocą programu informatycznego, nie zwalnia organu administracji publicznej od działania zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego tj. zasadą pisemności postępowania i oficjalności doręczeń.
Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w sprawach nie unormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy.
W związku z powyższym Sąd wskazuje, iż wezwanie do wyjaśnienia niezgodności w wysokości dofinansowania przysługującego Skarżącej powinno być dokonane zgodnie z przepisami art. 50 § 1, art. 54 § 1 i § 2, art. 39 Kpa.
Zgodnie z art. 50 § 1 Kpa, organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Z kolei, jak stanowi art. 54 § 1 i § 2 Kpa, w wezwaniu należy wskazać:
1) nazwę i adres organu wzywającego,
2) imię i nazwisko wzywanego,
3) w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany,
4) czy wezwany powinien się stawić osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie,
5) termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce stawienia się wezwanego lub jego pełnomocnika,
6) skutki prawne niezastosowania się do wezwania.
Wezwanie powinno być zaopatrzone podpisem pracownika organu wzywającego, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego.
Sąd wskazuje, iż w aktach przedmiotowej sprawy nie ma wezwania skierowanego do spółki, które spełniałoby w/w przesłanki. Nie sposób, z kolei za takie wezwanie, uznać informacji wysłanej przez Fundusz za pośrednictwem systemu SOD.
Ponadto, zgodnie z przepisem art. 39 Kpa, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
W cytowanym przepisie używa się pojęcia, "pismo", jako zbiorczego określenia. W rozumieniu przepisu "pismem" będzie wezwanie, zawiadomienie, protokół, każdy inny dokument, jak również sporządzona na piśmie decyzja czy jej odpis, odpis ugody, postanowienie. Zgodnie z zasadą ogólną, obowiązującą w postępowaniu administracyjnym na mocy art. 14 § 1 Kpa (z niewielkimi wyjątkami wynikającymi z § 2), przyjmowanie od stron i uczestników postępowania oraz przekazywanie im pism stanowi zasadniczą formę komunikowania się organu administracyjnego z tymi podmiotami. Zasada oficjalności doręczeń wyraża się w tym, że strony i inni uczestnicy postępowania ani nie muszą składać osobnych wniosków lub żądań co do doręczania im pism, ani nie muszą dowiadywać się w siedzibie organu, czy jest jakieś pismo do odebrania w ich sprawie, ponieważ organ z urzędu dokonuje doręczeń, gdyż jest to jego ustawowy obowiązek określony w art. 39 Kpa. Podobnie jak w postępowaniu cywilnym, rozwiązanie to jest podyktowane społecznym znaczeniem i funkcją postępowania administracyjnego (por. Siedlecki, Postępowanie cywilne; przepis art. 39 jest podobny w treści do art. 131 § 1 Kpc, z którego wywodzona jest zasada oficjalności doręczeń obowiązująca w postępowaniu cywilnym). Naruszenie zasady oficjalności doręczeń stanowi wadliwość postępowania (por. Adamiak, Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego).
W rozpoznawanej sprawie, wezwanie do wyjaśnienia niezgodności w wysokości dofinansowania, nie zostało dokonane zgodnie z powołanymi wyżej przepisami. Konsekwencją powyższego jest to, że nie można uznać, iż skarżącej Spółce w ogóle doręczono takie wezwanie. Jeszcze raz podkreślić należy, iż data wyświetlenia się komunikatu o niezgodności salda oraz wygenerowania wezwania do uzgodnienia salda w postaci dokumentu SPD, na stronie internetowej nie może być uznana za datę doręczenia wezwania.
Sąd wskazuje ponadto, iż tylko w tych przypadkach, gdy przepisy szczególne dopuszczają inne formy powiadomienia o czynnościach organu podejmowanych w postępowaniu administracyjnym, organ ten będzie zwolniony od obowiązku dokonywania indywidualnych doręczeń pism procesowych oraz innych pism związanych z czynnościami procesowymi (np. art. 49 Kpa). Wezwanie w szczególnej formie reguluje również przepis art. 55 Kpa, zgodnie z którym, w sprawach nie cierpiących zwłoki wezwania można dokonać również telegraficznie lub telefonicznie albo przy użyciu innych środków łączności, z podaniem danych wymienionych w art. 54. Jak stanowi z kolei przepis § 2 tego artykułu, wezwanie dokonane w sposób określony w § 1 powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że dotarło do adresata we właściwej treści i w odpowiednim terminie.
W rozpoznawanej sprawie niniejsza regulacja nie miała zastosowania, ponieważ nie została spełniona żadna z przesłanek, o których mowa w cytowanych przepisach.
Reasumując wskazać należy, iż wydanie postanowienia w przedmiocie przywrócenia bądź odmowy przywrócenia terminu do usunięcia niezgodności w wysokości dofinansowania przysługującego Spółce do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, powinno być poprzedzone skierowaniem do strony wezwania, które spełnia wymogi określone art. 54 Kpa oraz zostało prawidłowo doręczone. Dopiero wówczas organ może dokonać oceny terminowości dokonania czynności określonej w wezwaniu.
Ponadto podkreślić należy, iż zgodnie z art. 107 § 1 Kpa decyzja winna zawierać między innymi oznaczenie organu, który ją wydał. Z kolei postanowienie organu I instancji z [...] września 2004 r. takiego oznaczenia nie zawiera. Pod decyzją widnieje podpis "Zastępcy Prezesa Zarządu", jednak ani z brzmienia treści podpisu ani z tzw. "nagłówka" postanowienia nie wynika, kto wydał przedmiotową decyzję. Zauważyć również należy, iż Minister Polityki Społecznej w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż rozpoznał zażalenie wniesione na postanowienie Prezesa Zarządu PFRON, z drugiej jednak strony stwierdził, iż utrzymuje w mocy postanowienie PFRON. Powyższe rozbieżności nie pozwoliły dokonać oceny, czy postanowienie z [...] września 2004 r. zostało wydane przez właściwy organ.
W ocenie Sądu, za zasadny uznać należy zarzut Skarżącej dotyczący przewlekłości postępowania prowadzonego przez organy obu instancji. Z akt sprawy wynika bowiem, iż wniosek o przywrócenie terminu wpłynął do organu 18 czerwca 2004 r. Z kolei, organ I instancji wydał postanowienie dopiero po upływie 3 miesięcy. Jeśli chodzi natomiast o organ II instancji, to rozpoznanie zażalenia zajęło mu pół roku. Ustosunkowując się do powyższego, wskazać należy, iż zgodnie z art. 35 § 3 Kpa, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia przyczyn, które wpłynęły na niezałatwienie sprawy w terminie miesiąca (art. 35 § 3 Kpa). Zauważyć również należy, iż Spółka nie była informowana o niezałatwieniu sprawy w terminie, do czego organ był zobowiązany na podstawie art. 36 § 1 Kpa.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z tym zaistniały podstawy do uchylenia postanowień w oparciu
o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania postanowień do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto
w oparciu o art. 200 w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a.