III SA/WA 1673/23
Podsumowanie
WSA w Warszawie uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że przeniesienie akcji w ramach datio in solutum w celu spłaty pożyczki nie stanowi odpłatnego zbycia i nie podlega opodatkowaniu PIT.
Skarżący przeniósł własność akcji o wartości 2 750 000 zł na pożyczkodawcę w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) w celu spłaty pożyczki. Skarżący uważał, że taka transakcja nie stanowi odpłatnego zbycia akcji i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dyrektor KIS uznał jednak, że jest to odpłatne zbycie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił interpretację organu, stwierdzając, że datio in solutum w celu spłaty długu nie generuje przychodu, ponieważ nie dochodzi do przysporzenia majątkowego po stronie dłużnika.
Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, w której Skarżący zapytał, czy przeniesienie własności akcji w zamian za zwolnienie z długu (pożyczki) w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) stanowi odpłatne zbycie tych akcji i podlega opodatkowaniu. Skarżący zawarł umowę pożyczki na kwotę 2 750 000 zł, a następnie, w celu spłaty, przeniósł na pożyczkodawcę własność 25 000 akcji o tej samej wartości, co skutkowało wygaśnięciem zobowiązania. Skarżący argumentował, że taka operacja nie jest odpłatnym zbyciem, gdyż nie powoduje przysporzenia majątkowego, a jedynie zmianę struktury aktywów i spłatę długu. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe, twierdząc, że przeniesienie własności akcji w ramach datio in solutum jest równoznaczne ze zbyciem i generuje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd podkreślił, że instytucja datio in solutum (art. 453 k.c.) służy wykonaniu zobowiązania i zaspokojeniu wierzyciela, a nie generowaniu przysporzenia po stronie dłużnika. W przeciwieństwie do zwolnienia z długu (art. 508 k.c.), datio in solutum nie powoduje powstania przychodu, ponieważ nie dochodzi do powiększenia aktywów podatnika. Sąd uznał, że organ podatkowy bezpodstawnie dokonał sztucznego podziału transakcji i błędnie zastosował przepisy dotyczące odpłatnego zbycia akcji, podczas gdy celem czynności było uregulowanie zobowiązania.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi odpłatnego zbycia podlegającego opodatkowaniu.
Uzasadnienie
Datio in solutum jest formą wykonania zobowiązania i zaspokojenia wierzyciela, a nie przysporzenia majątkowego po stronie dłużnika. Nie dochodzi do powiększenia aktywów podatnika, co jest kluczowe dla powstania przychodu podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (4)
Główne
u.p.d.o.f. art. 30b § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podatek dochodowy od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) wynosi 19% uzyskanego dochodu.
k.c. art. 453
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 pkt 6 lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych.
k.c. art. 508
Kodeks cywilny
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. (Sąd wskazał, że tej instytucji nie należy mylić z datio in solutum).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeniesienie akcji w ramach datio in solutum w celu spłaty pożyczki nie stanowi przysporzenia majątkowego po stronie dłużnika. Datio in solutum jest formą wykonania zobowiązania, a nie odpłatnego zbycia. Spłata długu poprzez przeniesienie akcji nie zwiększa aktywów podatnika.
Odrzucone argumenty
Przeniesienie akcji w ramach datio in solutum jest równoznaczne z odpłatnym zbyciem i generuje przychód podlegający opodatkowaniu PIT (argumentacja organu interpretacyjnego).
Godne uwagi sformułowania
datio in solutum jest formą jego zaspokojenia i co do zasady nie powoduje żadnego przysporzenia po stronie spełniającego świadczenie dłużnika. nie ma podstaw do zrównania tych dwóch instytucji prawa cywilnego w zakresie skutków podatkowych. nie doszło do powstania żadnego przysporzenia majątkowego. organ interpretacyjny dokonał sztucznego podziału dokonanej czynności prawnej, który miał na celu wyłącznie generowanie przychodu
Skład orzekający
Marta Waksmundzka-Karasińska
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Czarkowski
sędzia
Ewa Izabela Fiedorowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że transakcje datio in solutum w celu spłaty zobowiązań nie generują przychodu podatkowego, jeśli nie dochodzi do przysporzenia majątkowego po stronie dłużnika."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy celem transakcji jest wyłącznie spłata istniejącego długu, a nie osiągnięcie zysku ze zbycia akcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z nietypowymi formami spłaty zobowiązań i ich konsekwencjami podatkowymi, co jest istotne dla wielu podatników i doradców podatkowych.
“Spłaciłeś dług akcjami? Uważaj na podatek! WSA wyjaśnia, kiedy datio in solutum nie generuje przychodu.”
Dane finansowe
WPS: 2 750 000 PLN
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Wa 1673/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Czarkowski
Ewa Izabela Fiedorowicz
Marta Waksmundzka-Karasińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2647
art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a, art. 30b ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Protokolant referent stażysta Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P.M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 10 maja 2023 r. nr 0114-KDIP3-1.4011.301.2023.1.MG w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz P.M. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 13 marca 2023 r. P.M. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") zwrócił się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor KIS" lub "organ interpretacyjny") o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. We wniosku przedstawił stan faktyczny, z którego wynikało, że w czerwcu 2016 r., działając w imieniu własnym (jako osoba fizyczna) zawarł z inną osobą fizyczną umowę pożyczki sumy pieniężnej, na mocy której Skarżący pożyczył od Pożyczkodawcy 2 750 000 zł ("Pożyczka"). Następnie w maju 2022 r. te same osoby zawarły kolejne porozumienie, mocą którego ustaliły warunki zwrotu Pożyczki przy zastosowaniu instytucji świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum). Zwrot Pożyczki nastąpił w ten sposób, że Skarżący przeniósł na Pożyczkodawcę własność 25.000 akcji o łącznej wartości 2 750 000 zł tytułem spłaty Pożyczki. We wspomnianym porozumieniu z maja 2022 r. strony wprost wskazały, że w związku z przeniesieniem na rzecz Pożyczkodawcy własności 25.000 akcji roszczenie Pożyczkodawcy z tytułu należności głównej Pożyczki wygasa z chwilą przeniesienia na niego prawa własności tych akcji, wraz z umorzeniem należnych Pożyczkodawcy należności ubocznych w postaci odsetek. Wobec powyższego przeniesienie przez Skarżącego własności akcji na Pożyczkodawcę spowodowało zwolnienie Skarżącego ze wszelkich długów wynikających z Pożyczki.
Mając powyższe na uwadze Skarżący zapytał czy przeniesienie własności akcji w zamian za zwolnienie z długu (pożyczki udzielonej przez osobę fizyczną) w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) stanowi odpłatne zbycie tych akcji w rozumieniu przepisu art. 30b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, o którym mowa w tym przepisie?
W ocenie Skarżącego przeniesienie własności akcji na Pożyczkodawcę w zamian za zwolnienie z długu (Pożyczki) w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) nie stanowi odpłatnego zbycia tych akcji w rozumieniu przepisu art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.) – dalej "u.p.d.o.f." - i w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, o którym mowa w tym przepisie.
Skarżący uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że porozumienie zawarte pomiędzy nim i Pożyczkodawcą z maja 2022 r. modyfikuje umowę pożyczki zawartą w czerwcu 2016 r. w ten sposób, że zmienia zasady spłaty Pożyczki. Zamiast zwrócić Pożyczkodawcy pożyczoną kwotę pieniężną spłaca zaciągniętą Pożyczkę w ten sposób, że Skarżący przenosi na Pożyczkodawcę własność 25.000 akcji. Wobec tego spłata pożyczki następuje poprzez przeniesienie własności akcji przy zastosowaniu instytucji świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum). Przeniesienie własności akcji skutkuje jedynie uregulowaniem wcześniej zaciągniętej Pożyczki, a zatem Skarżący nie osiąga na podstawie tej operacji żadnego przysporzenia (dochodu), które mogłoby podlegać opodatkowaniu. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o możliwości zaliczenia danego przysporzenia majątkowego do przychodów (będących podstawą ustalenia dochodu) decyduje to, czy faktycznie powiększa ono aktywa danej osoby. Skarżący podkreślił, że z istoty podatku dochodowego wynika, że obciąża on przyrost majątkowy, a zatem wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa. Przy czym powiększenie to może mieć cechy zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów. W ocenie Skarżącego w analizowanym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z odpłatnym zbyciem akcji, ponieważ na skutek czynności przeprowadzonych przez Skarżącego nie wzrasta wartość jego aktywów, a jedynie ulega zmianie ich rodzaj i struktura. Świadczeniu nie odpowiada bowiem jakiekolwiek świadczenie wzajemne podmiotu nabywającego akcje (Pożyczkodawcy), co oznacza, że czynność ta jest nieekwiwalentna, a zatem nieodpłatna.
Końcowo Skarżący dodał, że do omawianego stanu faktycznego nie ma zastosowania przepis art. 14 ust. 2e u.p.d.o.f., bowiem dotyczy on jedynie przychodów osiąganych z działalności gospodarczej.
Dyrektor KIS, interpretacją indywidualną z 10 maja 2023 r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe. Dyrektor KIS wyjaśnił, że na gruncie Kodeksu cywilnego umowa pożyczki jest umową nieodpłatną. Niemniej jednak umowa ta może mieć charakter odpłatny. Odpłatność można ustalić w różny sposób, np. w postaci oprocentowania wyrażonego w pieniądzu, przeniesienia własności rzeczy oznaczonych co do tożsamości, zezwolenia na korzystanie z rzeczy, udziału w zysku osiągniętym przez pożyczkobiorcę. Organ interpretacyjny podkreślił, że bez znaczenia jest, czy podatnik dokonuje zbycia akcji w drodze sprzedaży, zamiany, czy też - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - dokona zbycia akcji w ten sposób, że przenosi własność posiadanych akcji na pożyczkodawcę w celu zwolnienia się z długu, czyli spłaty zaciągniętej pożyczki. Skutek prawny świadczenia zamiast wykonania pierwotnej umowy w rozpoznawanym przypadku prowadzi do wygaśnięcia pierwotnego zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki, ale także powoduje przejście własności akcji w spółce na pożyczkodawcę.
Dyrektor KIS wskazał, że w zaprezentowanym stanie faktycznym w momencie dokonania przeniesienia własności akcji na pożyczkodawcę w zamian za wygaśnięcie zobowiązania do spłaty zaciągniętej pożyczki, nastąpiła zmiana ich właściciela. Bezspornym jest więc, że w wyniku zawartej umowy datio in solutum dochodzi do zmiany właściciela akcji, a więc przeniesienia prawa ich własności oraz czynność ta ma konkretny wymiar finansowy. Umowa datio in solutum nie może służyć unikaniu opodatkowania, gdyż prowadziłaby do nierównego traktowania podatników. Nieuzasadnione jest różnicowanie sytuacji prawnopodatkowej podatnika, który najpierw dokonał zbycia udziałów, a następnie za otrzymaną faktycznie kwotę dokonał spłaty zadłużenia z tytułu zaciągniętej pożyczki, od sytuacji osoby, która dokonała zbycia akcji w ramach datio in solutum. Zarówno bowiem w jednym i w drugim przypadku osiągnięty zostaje ten sam efekt ekonomiczny.
Wobec powyższego Dyrektor KIS stwierdził, że jeżeli w wyniku spełnienia świadczenia dłużnik przenosi w celu zwolnienia się z zobowiązania na rzecz wierzycieli (pożyczkodawcy będącego osobą fizyczną) własność akcji, to z pewnością mamy do czynienia z odpłatnym zbyciem tych akcji.
W dalszej części uzasadnienia Dyrektor KIS stwierdził, że przeniesienie przez Skarżącego na pożyczkodawcę prawa własności akcji w miejsce obowiązku spłaty zaciągniętej pożyczki (w trybie datio in solutum) należy traktować na równi ze zbyciem tych akcji. W konsekwencji po stronie Skarżącego powstał przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. w momencie przeniesienia własności akcji na pożyczkodawcę w ramach zwrotu zaciągniętej pożyczki, który podlega opodatkowaniu na mocy art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.
Pismem z 21 czerwca 2023 r. Skarżący wniósł skargę na powyższą interpretację zarzucając jej naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przeniesienie prawa własności akcji w zamian za zwolnienie z długu (z tytułu pożyczki), dokonane w ramach czynności świadczenia w miejsce wykonania (datio in soiutum), stanowi odpłatne zbycie tych akcji w rozumieniu przepisu art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., w sytuacji, gdy spełniający to świadczenie nie uzyskuje żadnego przysporzenia w rozumieniu przepisu art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f.
W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył argumentację zaprezentowaną we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, zgodnie z którą przeniesienie własności akcji skutkuje jedynie uregulowaniem wcześniej zaciągniętej Pożyczki, a zatem Skarżący nie osiąga na podstawie tej operacji żadnego przysporzenia (dochodu), które mogłoby podlegać opodatkowaniu. Wobec powyższego, w ocenie Skarżącego, należy przyjąć, że przeniesienie przez Skarżącego własności akcji na Pożyczkodawcę w zamian za zwolnienie z długu (Pożyczki) w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio insolutum) nie stanowi odpłatnego zbycia tych akcji w rozumieniu przepisu art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f. i w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, o którym mowa w tym przepisie.
Skarżący zarzucił również organowi interpretacyjnemu, że argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji nie dotyka istoty problemu przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji.
Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi KIS.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz.1634) - dalej "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do treści art. 146 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynność.
Stosując odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd uchyla interpretację w całości albo w części, jeżeli stwierdzi (a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub (c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nie stwierdzenia podstaw do uwzględnienia skargi na interpretację, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy przeniesienie własności akcji w zamian za zwolnienie z długu w ramach świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum) stanowi odpłatne zbycie tych akcji w rozumieniu art. 30 b ust. 1 u.p.d.o.f. i w konsekwencji podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, o którym mowa w tym przepisie.
W ocenie Skarżącego przeniesienie własności akcji skutkuje jedynie uregulowaniem wcześniej zaciągniętej Pożyczki, a zatem Skarżący nie osiąga żadnego przysporzenia, które mogłoby podlegać opodatkowaniu.
Zdaniem zaś organu podatkowego przeniesienie przez Skarżącego na Pożyczkodawcę prawa własności akcji w miejsce obowiązku spłaty zaciągniętej Pożyczki należy traktować na równi ze zbyciem tych akcji. Tym samym po stronie Skarżącego powstał przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., który podlega opodatkowaniu na mocy art. 30 b ust. 1 u.p.d.o.f.
Dokonując kontroli legalności wydanej przez Dyrektora KIS interpretacji indywidualnej na tle przedstawionego przez Skarżącego stanu faktycznego oraz stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania, Sąd uznał, że interpretacja ta narusza przepisy prawa w stopniu nakazującym jej uchylenie.
Na wstępie wskazać należy na treść art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., zgodnie z którym źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a- c.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f., za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych.
Z art. 30 b ust. 1 u.p.d.o.f. wynika, że od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, w tym z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), z odpłatnego zbycia udziałów w spółdzielni oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny, podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.
Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że przychód to definitywne przysporzenie majątkowe. Źródłem przychodów może być w związku z tym m.in. odpłatne zbycie rzeczy, nieruchomości, praw majątkowych, czyli takie w wyniku których po stronie podatnika powstanie przysporzenie.
Rozpoznając niniejszą sprawę odnieść się należy do definicji datio in solutum zawartej w art. 453 kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 453 kodeksu cywilnego (zdanie pierwsze), jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Z powyższego wynika, że spełnienie za zgodą wierzyciela przez dłużnika innego świadczenia w miejsce tego, do którego dłużnik był pierwotnie zobowiązany powoduje wygaśnięcie zobowiązania. Powyższy przepis znajduje się w Dziale I Tytułu VII, Księgi trzeciej Kodeksu cywilnego zatytułowanym "wykonanie zobowiązań". Wykonanie zobowiązania, w tym przez świadczenie zamienne (datio in solutum) o jakim mowa w art. 453 Kodeksu cywilnego jest formą jego zaspokojenia i co do zasady nie powoduje żadnego przysporzenia po stronie spełniającego świadczenie dłużnika. Roszczenie wierzyciela, wynikające z umowy zobowiązaniowej zostaje zaspokojone wskutek spełnienia przez dłużnika na jego rzecz świadczenia zastępczego. Jest to sytuacja zasadniczo inna niż zwolnienie z długu, o jakim mowa w art. 508 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Nie ma podstaw do zrównania tych dwóch instytucji prawa cywilnego w zakresie skutków podatkowych. W przypadku zwolnienia z długu (art. 508 Kodeksu cywilnego) co do zasady możemy mówić o powstaniu przychodu. Zwolnienie z długu jest bowiem przysporzeniem dłużnika wskutek darowania mu długu. Tych skutków podatkowych nie można jednak przenosić na datio in solutum, które skutkuje wygaśnięciem zobowiązania z zaspokojeniem wierzyciela. Z całą pewnością do przysporzenie po stronie podatnika nie dochodzi w sytuacji, gdy uregulował on swoje zobowiązania przy wykorzystaniu instytucji datio in solutum. Instytucja określona w art. 453 Kodeksu cywilnego prowadzi do zaspokojenia interesu wierzyciela bez spełnienia umówionego świadczenia (należy do grupy tzw. surogatów wykonania zobowiązania). Świadczenie w miejsce wypełnienia (datio in solutum) zachodzi więc wówczas, gdy dłużnik zamiast świadczenia, które powinien spełnić zgodnie z treścią zobowiązania, ofiarowuje wierzycielowi inne świadczenie, a wierzyciel je przyjmuje ((wyrok SN z dnia 15 września 2005 r., II CK 68/05, LEX nr 479353, wyrok NSA z 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 2301/15 ). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
W kontekście powyższych uwag stwierdzić należy, że nie jest zasadne odwoływanie się w zaskarżonej interpretacji do treści art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f., który uznaje za przychód z kapitałów pieniężnych przychód z odpłatnego zbycia udziałów (akcji).
W ocenie Sądu, Dyrektor KIS bezpodstawnie przyjął, że w opisanej we wniosku sytuacji doszło do przeprowadzenia przez strony dwóch odrębnych transakcji: odpłatnego zbycia akcji oraz spłaty długu. Zastępcza forma rozliczenia nie prowadzi do przysporzenia majątkowego po stronie Skarżącego. O możliwości zaliczenia danego przysporzenia majątkowego do przychodów decyduje bowiem to, czy faktycznie powiększa ono aktywa. Z istoty podatku dochodowego wynika, że jest on ciężarem publicznoprawnym od przyrostu majątkowego (dochodu), a zatem przychodem - jako źródłem dochodu - jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa. Powiększenie to może mieć cechy zwiększenia zasobów majątkowych lub zmniejszenia zobowiązań. Przeniesienie własności akcji w celu spełnienia przez Skarżącego innego świadczenia w opinii Sądu nie spowodowało powstania żadnego przysporzenia majątkowego.
Według stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Skarżący uwolnił się z ciążącego na nim zobowiązania opiewającego na kwotę 2 750 000 zł, poprzez przeniesienie na wierzyciela, za jego zgodą, własności 25.000 akcji o łącznej wartości 2 750 000 zł i dzięki temu zwolnił się z tego zobowiązania. Na skutek tej czynności Skarżący nie otrzymał żadnego trwałego przysporzenia, które powiększałoby jej majątek, przez co mogłoby być potraktowane jako przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. Skarżący w ten sposób spłacił swój dług, zaś spłata długu nie zwiększa aktywów, ani nie zmniejsza pasywów, jak to ma miejsce np. w przypadku umorzenia zobowiązania lub zwolnienia z długu (art. 508 Kodeksu cywilnego).
W ocenie Sądu niezasadnie organ interpretacyjny uznał, iż w warunkach rozpoznanej sprawy przeniesienie przez Skarżącego na Pożyczkodawcę prawa własności akcji w miejsce obowiązku spłaty zaciągniętej pożyczki należy uznać na równi ze zbyciem tych akcji. Przede wszystkim Skarżący nie uzyskał wynagrodzenia za zbycie akcji, lecz poprzez ich zbycie uwolnił się od ciążącego na nim zobowiązania i taki był cel dokonanej czynności od samego początku. Skoro na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zasadniczym kryterium powstania obowiązku podatkowego jest uzyskanie przychodu, to przez pryzmat tego kryterium należało ocenić dokonaną transakcję. Natomiast organ interpretacyjny dokonał sztucznego podziału dokonanej czynności prawnej, który miał na celu wyłącznie generowanie przychodu, czyli doprowadzenie do powstania obowiązku podatkowego po stronie Skarżącego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2016r. sygn. akt II FSK 669/14, wyrok NSA z 21 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 835/12).
Reasumując stwierdzić należy, iż w okolicznościach przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej po stronie Skarżącego nie powstał przychód. Ponieważ nie powstał przychód, to zastosowania nie mógł mieć art. 30 b ust. 1 u.p.d.o.f.
Z uwagi na wskazane wyżej naruszenie przepisów prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit a) w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidulaną, o czym orzeczono w punkcie 1) sentencji wyroku. W toku dalszego postępowania w sprawie organ interpretacyjny uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
O kosztach orzeczono w punkcie 2) sentencji wyroku. Kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz Skarżącego stanowią: wpis od skargi – 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę