III SA/Wa 167/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-04-10
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościrygor natychmiastowej wykonalnościprzedawnieniepostanowienieSKOWSAOrdynacja podatkowanieostateczna decyzja

WSA w Warszawie uchylił postanowienie SKO o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej, uznając brak wystarczającego uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania.

Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na postanowienie SKO utrzymujące w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej podatek od nieruchomości za 2018 rok. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane, mimo zbliżającego się terminu przedawnienia. Sam fakt wniesienia odwołania i krótki termin do przedawnienia nie są wystarczające do nadania rygoru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej podatek od nieruchomości za 2018 rok. Organy podatkowe uzasadniały nadanie rygoru zbliżającym się terminem przedawnienia zobowiązania (krótszym niż 3 miesiące) oraz faktem wniesienia odwołania przez podatnika. Sąd uznał jednak, że te przesłanki nie są wystarczające do nadania rygoru. Zgodnie z art. 239b Ordynacji podatkowej, aby nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności, organ musi wykazać zaistnienie jednej z czterech sytuacji (w tym zbliżający się termin przedawnienia) ORAZ uprawdopodobnić, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Sąd podkreślił, że sam fakt wniesienia odwołania i krótki termin do przedawnienia nie stanowią automatycznego uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania. Organy muszą przedstawić konkretne argumenty wskazujące, dlaczego istnieje realne ryzyko niewykonania zobowiązania, zwłaszcza gdy postępowanie odwoławcze trwa długo. W tej sprawie, mimo że postępowanie odwoławcze trwało ponad rok, organy nie wykazały, dlaczego nie zostanie ono zakończone przed upływem terminu przedawnienia. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na naruszenie zasad postępowania i brak wystarczającego uzasadnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt wniesienia odwołania i krótki termin do przedawnienia nie są wystarczające do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ musi przedstawić dodatkowe, rzeczowe argumenty wskazujące na realne ryzyko niewykonania zobowiązania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej wymaga spełnienia dwóch przesłanek: zaistnienia jednej z sytuacji wskazanych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej (tu: art. 239b § 1 pkt 4) ORAZ uprawdopodobnienia przez organ, że zobowiązanie nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). Sąd podkreślił, że samo wniesienie odwołania i krótki termin do przedawnienia nie są wystarczające do spełnienia drugiej przesłanki. Organ musi wykazać konkretne okoliczności świadczące o ryzyku niewykonania zobowiązania, a nie opierać się jedynie na automatyzmie wynikającym z przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

o.p. art. 239b § 1

Ordynacja podatkowa

Określa sytuacje, w których decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, w tym gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

o.p. art. 239b § 2

Ordynacja podatkowa

Stanowi, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Pomocnicze

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada zaufania i przekonywania.

o.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Zakres kontroli sądowej sprawowanej przez sądy administracyjne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały wystarczającego uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, opierając się jedynie na fakcie wniesienia odwołania i zbliżającym się terminie przedawnienia. Brak rzeczowej analizy okoliczności sprawy uzasadniającej obawę niewykonania zobowiązania.

Godne uwagi sformułowania

nadawanie rygoru nie może mieć charakteru automatyzmu Organ musi więc przedstawić rzeczową argumentację, dlaczego uważa – zwłaszcza w sprawie takiej jak ta, w której odwołanie zostało wniesione w październiku 2022 r., że organ II instancji nadal nie jest w stanie rozpatrzyć tego odwołania, co rodzi realne ryzyko niewykonania decyzji przez spółkę. Sam fakt wniesienia odwołania w tej sprawie nie niósł ze sobą ryzyka, o którym mowa w analizowanych przepisach.

Skład orzekający

Jacek Kaute

przewodniczący

Dariusz Czarkowski

członek

Agnieszka Sułkowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w kontekście zbliżającego się terminu przedawnienia i wniesienia odwołania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nadania rygoru w podatku od nieruchomości, ale zasady interpretacji art. 239b Ordynacji podatkowej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych i że same przepisy nie wystarczą, jeśli brakuje konkretnych dowodów. Jest to istotne dla zrozumienia procedur podatkowych.

Czy krótki termin do zapłaty podatku i odwołanie wystarczą, by stracić pieniądze? Sąd wyjaśnia, kiedy rygor natychmiastowej wykonalności jest zasadny.

Dane finansowe

WPS: 71 432 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 167/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Sułkowska /sprawozdawca/
Dariusz Czarkowski
Jacek Kaute /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 973/24 - Wyrok NSA z 2025-05-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 239b § 1 i 2, art. 121 § 1, art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, asesor WSA Agnieszka Sułkowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość podatku od nieruchomości na 2018 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. SA jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] listopada 2023 r., w którym Kolegium działając na podstawie art. 169 § 1 i 4 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651, dalej jako o.p.) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 2022 r. nr [...]. określającej podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2018 rok w kwocie 71.432,00 zł.
Organ wskazał, że decyzją z [...] września 2022 r. Prezydent Miasta L. określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2018 rok w kwocie 71.432,00 zł. Decyzja została jej doręczona w dniu 26 września 2022 r. Od ww. decyzji podatnik wniósł odwołanie w dniu 13 października 2022 r. Sprawa została zarejestrowana w repertorium Kolegium pod numerem [...] i do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności, nie została rozpatrzona i nie zakończyła się wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia.
Zaskarżonym postanowieniem Prezydent Miasta L. nadał własnej decyzji nieostatecznej z dnia [...] września 2022 r. rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż okres do upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Spółka wniosła od tego postanowienia zażalenie, którego Kolegium nie uznało za zasadne. W ocenie Kolegium, organ I instancji uprawdopodobnił, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2018 rok może nie zostać wykonane. Przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być bowiem utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie ze wskazaniem określonych faktów pozwalających na przyjęcie, iż zachodzi uzasadniona obawa (przypuszczenie), że zobowiązanie takie nie zostanie wykonane, a w konsekwencji wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia.
Organ I instancji przyjmując, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uzasadnione było nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] września 2022 r., od której wniesione zostało odwołanie, miał na uwadze krótki okres do upływu terminu przedawnienia tego zobowiązania. Także w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że fakt wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe oraz brak zapłaty zobowiązania z tej decyzji wynikającego, w okolicznościach konkretnej sprawy, może zostać uznany za spełnienie przesłanki z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej.
Organ dodał, że przy przesłance nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wskazanej w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy nie jest zobowiązany do badania sytuacji majątkowej i perspektyw wykonania tego zobowiązania w świetle sytuacji majątkowej podatnika. Uprawdopodobnienie może w takim przypadku polegać także na wskazaniu innych okoliczności, które uniemożliwiają organom podatkowym dochodzenie należności, w tym niewątpliwie rychły upływ terminu przedawnienia.
Odnosząc się do drugiej przesłanki organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z § 2 art. 239b o.p. przepis § 1 tegoż artykułu stosuje się, jeśli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Do uprawdopodobnienia może być wystarczające ziszczenie się którejkolwiek z przesłanek z § 1 art. 239b o.p., o ile wystąpi dodatkowa przesłanka wskazująca, że zobowiązanie podatkowe nie będzie wykonane. Przykładem może być zbliżający się upływ okresu przedawnienia (art. 239b § 1 pkt 4 o.p.), a dodatkową przesłanką w takim stanie - złożenie odwołania od decyzji nieostatecznej - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Termin płatności określonego P. SA zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 rok upływał co do zasady w 2018 roku, a zatem pięcioletni okres przedawnienia tego zobowiązania rozpoczął bieg 1 stycznia 2019 r. i upłynąłby z dniem 31 grudnia 2023 r. Okolicznością bezsporną jest to, że nie doszło do doręczenia P. SA ostatecznego rozstrzygnięcia Kolegium w sprawie [...]. W tej sytuacji, powoływanie się przez Prezydenta Miasta L. w zaskarżonym postanowieniu na krótki termin do upływu przedawnienia nie naruszało prawa.
Z kolei odnosząc się do kwestii braku rozpoznania odwołania przez Organ odwoławczy organ wskazał, że ustawodawca wyposażył strony w instrumenty pozwalające na dyscyplinowanie organów w terminowym rozpoznawaniu spraw. Narzędziem tym jest ponaglenie, które nie zostało zainicjowane przez P. SA.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka wniosła o uchylenie postanowień Organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239b § 2 o.p. poprzez utrzymanie w mocy Postanowienia Prezydenta w sytuacji gdy w treści Postanowienia Prezydenta nie dokonano uprawdopodobnienia tego, iż zobowiązanie wynikające z decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 2022 r. nie zostanie wykonane, w sytuacji, gdy warunkiem sine qua non wydania postanowienia w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest uprawdopodobnienie przez organ je wydający tego, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane;
2) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239b § 1 pkt 4 w zw. z art. 239b § 2 o.p. poprzez utrzymanie w mocy Postanowienia Prezydenta, w sytuacji, gdy przejawia ono instrumentalne stosowanie instytucji nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji, gdy jedynym odpowiedzialnym za brak uprawomocnienia się Decyzji Prezydenta przed dniem wydania Postanowienia Prezydenta jest Organ, który wydał swoją decyzję znak [...] (dalej jako "Decyzja") dopiero w dniu 8 grudnia 2023 r. (Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 13 grudnia 2023 r.); Innymi słowy Organ przez 433 dni (1 rok i 2 miesiące i 1 tydzień), liczonych od dnia otrzymania przez Prezydenta Miasta L. odwołania od Decyzji Prezydenta był bierny, za co Skarżąca nie ponosi odpowiedzialności.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd na wstępie wskazuje, że złożoną w sprawie skargę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w W. z [...] listopada 2023 r., w którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z [...] października 2023 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności jego decyzji z [...] września 2022 r.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy zaistniały przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 o.p.
Odnosząc się do ram prawnych niniejszej sprawy należy wskazać, iż zgodnie art. 239b § 1 o.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub
2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub
4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Przesłanki nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności są związane przede wszystkim z sytuacją majątkową strony postępowania, jej podejściem do wykonywania zobowiązań pieniężnych oraz perspektywami wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji.
Analiza powyższych regulacji wskazuje (i nie jest to co do zasady sporne pomiędzy stronami), że nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest uzależnione od spełnienia łącznie dwóch przesłanek, po pierwsze musi zaistnieć jedna z czterech sytuacji określonych w art. 239b § 1 o.p. oraz, po drugie, organ musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Rozstrzygając o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności organy wskazały, że w sprawie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 239b § 1 pkt 4 o.p., tj. okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące i ta okoliczność faktyczna nie jest między stronami sporna, więc Sąd nie będzie jej szerzej analizował.
Organy przyjęły także, że prawdopodobne jest, że zobowiązanie wynikające z nieostatecznej decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane.
Powyższa ocena została wywiedziona przez organy przy uwzględnieniu, iż skoro do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, przez ustawodawcę wyznaczony na czas krótszy niż 3 miesiące, a spółka wniosła odwołanie, to prawdopodobne jest, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Dlatego też, skoro nieostateczna decyzja Organu podatkowego I instancji co do zasady nie podlega wykonaniu i podatnik nie ma obowiązku realizacji zobowiązania z niej wynikającego, a ponadto od decyzji tej składane jest odwołanie negujące zasadność podjętego rozstrzygnięcia, to bardzo mało prawdopodobnym jest, by tenże podatnik dobrowolnie wpłacił zobowiązanie, z którym się nie zgadza.
Oceniając okoliczności zaistniałe w tej sprawie Sąd miał na uwadze, że w przypadku przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 4 o.p., wbrew stanowisku organu, nadawanie rygoru nie może mieć charakteru automatyzmu. Przede wszystkim, postanowienie o nadaniu rygoru musi zostać właściwie uzasadnione, w tym w zakresie przesłanki określonej w § 2 tego przepisu. Organ musi więc przedstawić rzeczową argumentację, dlaczego uważa – zwłaszcza w sprawie takiej jak ta, w której odwołanie zostało wniesione w październiku 2022 r., że organ II instancji nadal nie jest w stanie rozpatrzyć tego odwołania, co rodzi realne ryzyko niewykonania decyzji przez spółkę. Innymi słowy, należy wykazać, że organ odwoławczy, w konkretnej sprawie, z uwagi na rzeczowo wskazane okoliczności związane z daną sprawą i jej przebiegiem, nie zdąży wydać i doręczyć podatnikowi decyzji ostatecznej, co rodzi ryzyko niewykonania zobowiązania przez podatnika. Tymczasem w postanowieniu organu I instancji takich analiz brak. Organ I instancji ograniczył się w postanowieniu do przytoczenia treści odwołania i opisania stanowiska spółki, która bez wątpienia kwestionuje prawidłowość stanowiska organu. Rzecz jednak w tym, że postępowanie odwoławcze trwało w chwili wydawania tego postanowienia około rok. Należało więc wyjaśnić, skąd obawa organu, że decyzja taka nadal nie zostanie wydana przed upływem terminu przedawnienia.
Sąd w tym miejscu przywołuje stanowisko, zgodnie z którym "Podstawą nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest zaistnienie łącznie dwóch przesłanek, tj. musi wystąpić jedna z okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p., a ponadto musi zostać spełniona przesłanka z art. 239b § 2 tej ustawy. Bezsporne jest, że w rozpoznanej sprawie ziściła się przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., a mianowicie okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w momencie wydawania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej był krótszy niż 3 miesiące. Zgodnie z art. 239b § 2 O.p., przepis § 1 tego artykułu stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (...). Należy mieć na uwadze także konieczność ochrony określonego dobra jakim jest ochrona interesów fiskalnych w trakcie postępowania podatkowego oraz obowiązku realizacji postanowień wynikających z art. 84 Konstytucji RP. Nie można zatem dopuścić do tego, żeby odwołanie, czyli element powodujący niewykonalność decyzji nieostatecznej, stało się jednocześnie instrumentem prowadzącym do przedawnienia się zobowiązania podatkowego, co uzasadnia potrzebę nadawania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, kiedy okres do przedawnienia jest zbyt krótki. Jak podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt I FSK 523/13 (publ. CBOSA): "Natychmiastowa wykonalność decyzji, wynikająca z nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest przejawem tymczasowej ochrony prawnej i ma charakter zapobiegawczy. Nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności może nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Takim dobrem prawnie chronionym jest w świetle regulacji przewidzianej w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. potrzeba ochrony interesów fiskalnych w trakcie postępowania podatkowego". W związku z powyższym, nie można zaakceptować takiej wykładni przepisów, zgodnie z którą nie zostają spełnione przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 w związku z art. 239b § 2 O.p. w sytuacji, gdy do upływu terminu przedawnienia pozostał okres zbliżony do terminu wydania decyzji przez organ odwoławczy, zaś realia sprawy wskazują na prawdopodobieństwo, że organ odwoławczy nie zdoła rozpoznać wniesionego przez stronę odwołania" (zob. wyrok NSA z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II FSK 3166/18).
W innym stanowisku wyrażonym przez NSA, które Sąd rozstrzygający sprawę również podziela, wywiedziono, iż "W zaskarżonym wyroku, jak również w poprzedzających go postanowieniach uznano w efekcie, iż uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane wynika przede wszystkim z faktu złożenia odwołania od decyzji organu podatkowego I instancji w połączeniu z datą wydania postanowienia przez organ podatkowy I instancji, która przypadała na okres wynikający z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., tj. krótszy niż 3 miesiące do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (...). Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. (...) Nie wiadomo jakie przesłanki i okoliczności faktyczne miały zadecydować o tym, że sprawa nie tylko nie zostanie załatwiona w postępowaniu odwoławczym w terminie wskazanym w art. 139 § 3 O.p., ale też nie będzie mogła zostać wydana i doręczona do upływu terminu przedawnienia decyzja ostateczna (...). Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji podstawą nadania rygoru natychmiastowej wykonalności była wyłącznie przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 O.p. Nie ulega wątpliwości, że jeżeli Skarżący nie zapłacił podatku, uruchomiając jednocześnie postępowanie odwoławcze, to istotne znaczenie miał przewidywany czas trwania tego postepowania z uwagi na konieczność rozpatrzenia zarzutów i wniosków odwołania, czy podjęcia z urzędu innych niezbędnych czynności przez organ odwoławczy. Z kolei czas spodziewany do przeprowadzenia tego postępowania z zachowaniem terminów określonych przez przepisy prawa musi przekraczać okres pozostały do przedawnienia zobowiązania. Należało zatem w postanowieniu organu podatkowego wskazać, jakie czynności procesowe, w tym przede wszystkim wynikające z treści odwołania, wskazywały, że sprawa podatkowa w drugiej instancji wymagała procedowania przez pełne dwa miesiące, a nawet znacznie ponad ten okres. Także organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu nie wskazał na żadne tego rodzaju okoliczności, które spowodowały konieczność podejmowania czynności w postępowaniu odwoławczym przez ponad cztery miesiące i tym samym stanowiły uprawdopodobnienie z art. 239b § 2 O.p., czyli że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Tym samym wystąpienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 O.p. stało się jednocześnie uprawdopodobnieniem niewykonania zobowiązania" (zob. wyrok NSA z 11 stycznia 2024 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 91/23).
W przekonaniu Sądu, w przypadku, w którym postępowanie odwoławcze w sposób znaczący przekracza terminy wynikające z Ordynacji podatkowej na załatwienie sprawy, dla uprawdopodobnienia, o którym mowa w art. 239b § 2 o.p. niezbędne jest wskazanie okoliczności świadczących o tym, że postępowanie nadal może nie zostać zakończone przed upływem terminu przedawnienia. Dalece niewystarczające jest w tym zakresie wskazanie, że skarżąca spółka wniosła odwołanie. Sam fakt wniesienia odwołania w tej sprawie nie niósł ze sobą ryzyka, o którym mowa w analizowanych przepisach.
W ocenie Sądu, zasada zaufania i przekonywania wyrażona w art. 121 § 1 i art. 124 o.p. wymagają, by w takim przypadku postanowienie o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru zawierało coś więcej, niż tylko wskazanie, że postępowanie odwoławcze nadal się toczy. Takimi okolicznościami mogą być np. zakres czynności dowodowych, które należy przeprowadzić, czy obszerność materiału dowodowego, który wymaga analizy. Jak słusznie więc zauważyło SKO, fakt wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe oraz brak zapłaty zobowiązania z tej decyzji wynikającego musi być oceniony koniecznie przez pryzmat okoliczności konkretnej sprawy, by uznać, że spełniona jest przesłanka z art. 239b § 2 o.p.
Zastrzec przy tym należy, że w sprawach dotyczących nadawania rygoru bez wątpienia Sąd nie ocenia ewentualnej przewlekłości postępowania czy bezczynności organu; nie ocenia więc przyczyn, z powodu których postępowanie odwoławcze wciąż się toczy. Sąd musi jednak dysponować informacjami pozwalającymi przyjąć, że organ odwoławczy nadal potrzebuje na tyle dużo czasu do załatwienia sprawy, że do przedawnienia rzeczywiście dojść może. Nic nie stoi przy tym na przeszkodzie, by argumentację co do zasadności nadania rygoru uzupełnił w swoim postanowieniu także organ odwoławczy, czego SKO w tej sprawie nie uczyniło. Zauważyć przy tym należy, że organ odwoławczy wydał swoje postanowienie [...] listopada 2023 r., zaś już [...] grudnia 2023 r. organ ten wydał decyzję w sprawie. Nie sposób uznać, że organ nie miał wiedzy co do tego, że postępowanie odwoławcze znajduje się już w końcowej fazie.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawna wyrażoną w niniejszym wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI