III SA/Wa 1668/21

III SA/Wa 1668/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jacek Kaute
Maciej Kurasz /sprawozdawca/
Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 851/22 - Wyrok NSA z 2024-05-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 121 par. 1, art. 124, art. 162 par. 1 i 2, art. 228 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold - Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi M.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2021r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowa jego przywrócenia do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych uchyla zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
1. Z akt sprawy wynikało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (dalej zwany "Naczelnikiem US"), decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. orzekł o solidarnej ze spółką A. Sp. z o.o. (dalej zwana "Spółką") odpowiedzialności podatkowej M.L. (dalej zwana "Stroną" lub "Skarżącą") za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za 12/2015 r. i 01-07/2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Decyzja została doręczona Stronie 3 lutego 2021 r. Termin 14 dniowy do złożenia odwołania upływał zatem w dniu 17 lutego 2021 r.
2. Skarżąca pismem z dnia 24 lutego 2021 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 25 lutego 2021 r. zgodnie z datą stempla pocztowego (wpływ do urzędu skarbowego w dniu 26 lutego 2021 r.) wniosła odwołanie od ww. decyzji Naczelnika US wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W powyższym wniosku podniosła, że zaskarżoną decyzję odebrała na początku miesiąca lutego, ale odebranie decyzji zbiegło się z chorobą jej dzieci, które musiały przejść badanie na Covid-19 i były objęte kwarantanną. Z powodu konieczności opieki nad dziećmi nie miała żadnej możliwości wysłania oraz przeanalizowania wydanej decyzji z kancelaria prawną.
3. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "Dyrektorem") postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, iż Skarżąca nie dopełniła wszystkich czterech przesłanek przywrócenia terminu, które muszą występować łącznie, czyli: wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin oraz uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Strona w dniu 25 lutego 2021 r. (data stempla pocztowego) poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jednocześnie wnosząc to odwołanie, wypełniła pierwszą i trzecią z przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Skarżąca nie wskazała natomiast daty, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Wskazała jedynie na brak możliwości skonsultowania wydanej decyzji z kancelarią prawną z powodu konieczności opieki nad dziećmi, przebywającymi na kwarantannie w związku z koniecznością wykonania testu na COVID-19 (bez wskazania kiedy kwarantanna się rozpoczęła oraz jak długo trwała). Według organu Skarżąca nie uprawdopodobniła również braku winy w niedopełnieniu obowiązku złożenia w terminie odwołania. Z treści wniosku Strony o przywrócenie terminu wynika, że zaskarżoną decyzję Naczelnika US Strona odebrała na początku lutego 2021 r. Powyższe znajduje potwierdzenie w aktach niniejszej sprawy, w których znajduje się potwierdzenie, w dniu 3 lutego 2021 r., doręczenia Stronie decyzji Naczelnika US z dnia [...] stycznia 2021 r. Odbiór ww. decyzji Strona pokwitowała własnoręcznym podpisem. Podnoszona w uzasadnieniu wniosku okoliczność, że Skarżąca nie mogła skonsultować treści wydanej decyzji z kancelarią prawną nie stanowi przesłanki do uwzględnienia wniosku Strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Dyrektor mając na uwadze, że przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, z późn. zm., dalej "O.p."), co do zasady woli Strony pozostawiają decyzję o samodzielnym występowaniu w sprawie lub działaniu przez pełnomocnika, stwierdził, że Skarżąca mogła złożyć odwołanie samodzielnie. Rzeczą podatnika jest takie zorganizowanie swojej działalności, aby podania niezbędne dla realizacji jego praw, wnoszone były z zachowaniem terminów określonych przepisami prawa. Skorzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika jest uprawnieniem Strony nie zaś jej obowiązkiem, którego niemożność wypełnienia uzasadniać by mogła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do argumentacji dotyczącej konieczności sprawowania opieki nad dziećmi, które z uwagi na potrzebę wykonania testu na COVID-19 przebywały na kwarantannie zauważył, że Strona ograniczyła się do lakonicznej informacji o kwarantannie dzieci, nie podając żadnych innych informacji, jak chociażby, daty rozpoczęcia i zakończenia kwarantanny. W żaden sposób nie wyjaśniła z jakich przyczyn nie mogła skorzystać np. z pomocy osób trzecich w terminowym wniesieniu odwołania czy też, dlaczego, widząc taką potrzebę po odebraniu decyzji Naczelnika US, nie mogła skonsultować się z kancelaria prawną za pomocą środków komunikacji elektronicznej (komunikatory internetowe, poczta e-mail) czy też telefonicznie. Zdaniem organu w niniejszej sprawie Strona nie uprawdopodobniła przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi na niewskazanie przez Stronę daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu oraz na nieuprawdopodobnienie braku jej winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 162 § 1 O.p., Dyrektor stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia [...] stycznia 2021 r. Końcowo zauważył, że w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, upłynął w dniu 17 lutego 2021 r., natomiast odwołanie od zaskarżonej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji zostało przez Stronę wysłane za pośrednictwem poczty w dniu 25 lutego 2021 r., Strona przekroczyła ustawowy termin warunkujący skuteczność odwołania.
4. Strona w skardze z dnia 29 czerwca 2021 r. wnosząc o uchylenie w całości powyższego rozstrzygnięcia oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zwróciła uwagę, że nie była w stanie złożyć przedmiotowego odwołania w przewidzianym terminie ponieważ musiała się zająć trójką dzieci chorych na Covid-19. Według Strony nawet zapoznanie się z decyzją nie dawało jej możliwości złożenia od niej odwołanie, bowiem posiadana wiedza w zakresie prawa administracyjnego jest zbyt mała, aby przygotować takie odwołanie. W związku z powyższym za niezbędne uznała zaciągnięcie porady i wsparcia przez prawnika, który doradziłyby jej jak ma przygotować przedmiotowe odwołanie. Odnosząc się do argumentacji organu zgodnie, z którą powodem odmowy przywrócenie terminu było, że Skarżąca "nie wskazała daty, kiedy ustała data przyczyna uchybienia terminu" oraz "nie uprawdopodobniła również braku winy w niedopełnieniu obowiązku złożenia w terminie odwołania, podniosła, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu, w którym złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W świetle wyżej powołanej sytuacji za nieuprawnione uznała stwierdzenie Dyrektora że: "Podnoszona w uzasadnieniu wniosku okoliczność, iż Pani M.L. nie mogła skonsultować treści wydanej decyzji z kancelarią prawną nie stanowi przesłanki do uwzględnienia wniosku Strony o przywrócenie terminu". Skarżąca podniosła, że odwołanie złożyła 23 dni od otrzymania decyzji, mimo choroby dzieci, mimo panującej pandemii, mimo ograniczeni w funkcjonowaniu jednostek oświatowych, mimo przysługującego jej zgodnie z art. 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 w przypadku zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły prawo zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dziećmi na podstawie wspomnianego art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy. Według Skarżącej w okresie pandemii i zamknięcia szkół głównym jej obowiązkiem było zapewnienie opieki nad małoletnimi dziećmi.
5. Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie
6. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga ta została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki oraz odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 (w stosunku do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania) O.p. W myśl 162 § 1 i § 2 w razie uchybienia terminu należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego wynika zatem, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie czterech przesłanek, tj.: - po pierwsze uchybienia terminowi, - po drugie złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, - po trzecie uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, - po czwarte dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin. Wskazać przede wszystkim należy, że przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w uchybieniu mu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Podkreśla się jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że "przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar" (wyrok WSA w Gliwicach z 1.02.2012 r., III SA/Gl 972/11, LEX nr 1146040). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Dokonując oceny czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku.
7. Z akt sprawy wynikało, że Skarżąca wraz z odwołaniem wniesionym z 8 dniowym uchybieniem terminu wniosła do organu pierwszej instancji wniosek o przywrócenia terminu, w którym wskazała, że nie była stanie złożyć w przewidzianym terminie odwołania, ponieważ w tym czasie musiała się zając 3 dzieci, które miały bardzo wysoko temperaturę, przechodziły test na Covid. Wskazała także, że z tych względów nie miała czasu, ani możliwości zapoznania się z decyzją. Skarżąca podniosła również, że jest matką samotnie wychowująca 3 dzieci w wieku 6,7,15 lat i na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 była zobligowana do sprawowania opieki nad nieletnimi. Wyjaśniła również, że dzieci były chore (miały wysoką gorączkę) oraz przechodziły test Covid-19 na podejrzenie zarażenie wirusem i przez okres od czasu wyniku były objęte automatyczną kwarantanną.
8. Organ mimo tych wyjaśnień wydał zaskarżone postanowienie wskazując jednocześnie, że uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu jest lakoniczne.
9. W ocenie Sądu takie postępowanie naruszało ogólne zasady postępowania w tym w szczególności zasadę zaufania obywatela do organów podatkowych jak i zasadę przekonywania. Sąd przede wszystkim dostrzegł, że organ podatkowy całkowicie zignorował podane przez Skarżącą okoliczności nie próbując nawet przeprowadzić wyjaśnienia w tym przedmiocie. Wydaje się, że trakcie pandemii podane przez Skarżącą powody uchybienia terminowi powinny zostać wzięte pod uwagę przez organ, który mając wątpliwości w tym zakresie był zobligowany do wezwania Skarżącej celem przedłożenia stosownych dokumentów, wydruków z systemu zdrowia itp., które by uprawdopodobniały podane przez Stronę powody uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Wydaje się ponadto, że wyjaśnienia Skarżącej jako matki samotnie wychowującej 3 dzieci mogą świadczyć o tym, że nie była w stanie dopełnić obowiązku w terminie. Pochopne wydanie zaskarżonego postanowienie bez zrozumienia sytuacji Skarżącej, czy też przeprowadzenia wyjaśnienia w tym zakresie świadczy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez zrozumienia sytuacji podatnika, a postępowanie w tej sprawie było niedokładne i nierzetelne i nie było prowadzone z należytą dbałością o każdy istotny w sprawie szczegół, oraz wyjaśniające wszystkie kwestie faktyczne.
10. Zauważyć należy, że wyjaśnienie pojęcia niedookreślonego, jakim jest "zaufanie do organów podatkowych", uwzględniać musi nie tylko oficjalnie przyjęty system wartości, lecz także różnorodne płaszczyzny stosowania omawianej zasady. W konsekwencji, należy brać pod uwagę wzajemne powiązania między nimi oraz wyznaczyć granice działania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie podatników, tym bardziej że zasada zaufania do organów podatkowych obowiązuje we wszystkich stadiach postępowania podatkowego. (Hanusz Antoni, Kontrola sądowoadministracyjna stosowania zasady zaufania do organów podatkowych Opublikowano: PiP 2013/8/20-35).
11. Nadto podnieść należy, że zgodnie z art. 124 O.p. organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Powyższy przepis określa zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy powinny przedstawić rzetelne i logiczne uzasadnienie swojego postępowania. Zdaniem Sądu organy nie wyjaśniając okoliczności uchybienia terminowi do wniesienia odwołania naruszyły również powyższy postulat prawidłowego postępowania.
12. Z tych powodów wobec nie wzięcia przez organ podatkowy pod uwagę okoliczności wskazywanych przez Skarżącą, braku przeprowadzenia stosownego postępowania z udziałem Skarżącej, co do uprawdopodobnienia powoływanych przez nią okoliczności (w przypadku istnienia wątpliwości po stronie organu), Sąd uznał, że organ podatkowy naruszył w sposób istotny przepisy art. 121 § 1 w związku z art. 124 O.p. określające ogólne zasady postępowania.
13. Ponownie rozpatrując wniosek Skarżącej organ we własnym zakresie podejmie decyzję o zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania a w sytuacji istnienia wątpliwości przeprowadzi postepowanie wyjaśniające w tym zakresie wzywając Skarżącą do przedłożenia dowodów potwierdzających jej twierdzenia zawarte we wniosku.
14. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.