V SA/Wa 199/07

V SA/Wa 199/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska
Ewa Wrzesińska-Jóźków /przewodniczący/
Izabella Janson
Joanna Gierak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi T. N. P. O. Ś. na decyzję Prezesa Zakładu Uberzpieczeń Społecznych z dnia (...) sierpnia 2006 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z 4 września 2006 r., wniesionej przez T. N. P. O. Ś. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z (...) sierpnia 2006 r. o nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z (...) czerwca 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Pismem z 13 kwietnia 2006 r. T. N. P. O. Ś. wniosło o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek odnoszących się do byłego pracownika T., a opiewających na kwotę ponad 900 zł. W piśmie tym wskazano, iż T. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie dysponuje funduszami.
W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, iż zadłużenie T. wobec ZUS wynosi wraz z odsetkami na dzień (...) kwietnia 2006 r. - 2509,67 zł i dotyczy miesiąca lutego i marca 1999 r.
W piśmie z 10 maja 2006 r. T., nawiązując do swojego wniosku o umorzenie zadłużenia, poinformowało, iż od 1999 r. na mocy uchwały Zarządu nie prowadzi działalności gospodarczej. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W.-F. we W., VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego uzyskało wpis w Rejestrze Stowarzyszeń, innych Organizacji Społecznych i Zawodowych jako stowarzyszenie nie prowadzące działalności gospodarczej. Od 1999 r. działalność T. sprowadza się do działalności statutowej, tj. organizowania zebrań i konferencji. W tej sytuacji T. nie ma innych dochodów poza wpłatami z tytułu składek członkowskich, w kwocie 50 zł rocznie, co przy liczebności 46 członków nie stanowi dochodu umożliwiającego pokrycie należności bez istotnego uszczerbku dla działalności statutowej.
Decyzją z (...) czerwca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności w kwocie ogółem 2518,47 zł. W podstawie materialno-prawnej orzeczenia powołał art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji Zakład wyjaśnił, iż może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek jedynie w sytuacji ich całkowitej nieściągalności, której przypadki zostały przez ustawodawcę taksatywnie określone przepisami art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dalej, uwzględniając -jak wskazał- okoliczności faktyczne oraz prawne stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek świadczących o całkowitej nieściągalności należności. Na koniec dodał, iż w sprawie ze względu na fakt, że płatnikiem składek nie jest osoba fizyczna, nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. N. P. O. Ś., domagając się zmiany zaskarżonej decyzji, zarzuciło naruszenie:
-art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez brak jakiegokolwiek uzasadnienia odmowy zastosowania tej normy prawnej,
-art. 24 ust. 4 powyższej ustawy w zw. z art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), w zw. z art. 4 i art. 5 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 190, poz. 1606 ze zm.), poprzez pominięcie faktu przedawnienia zobowiązania,
-art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez całkowite niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, oraz
-art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak elementów istotnych uzasadnienia decyzji, w tym uzasadnienia faktycznego.
W uzasadnieniu tego środka zaskarżenia rozwinięto powyższe zarzuty, w tym m.in. podniesiono, iż zobowiązania T. powstały w 1999 r., a więc wówczas, gdy okres przedawnienia takich należności wynosił 5 lat. Zdaniem strony, pomimo zmiany okresu przedawnienia począwszy od 2003 r., w stosunku do zobowiązań opisanych w zaskarżonej decyzji w dalszym ciągu obowiązuje 5-letni okres przedawniania, albowiem zmiana wprowadzona od 1 stycznia 2003 r. nie może mieć zastosowania do zobowiązań powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z 2002 r.
Decyzją z (...) sierpnia 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż Zakład prawidłowo przedstawił stan faktyczny i ustalił prawidłową podstawę prawną. Następnie odniósł się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając je w całości za niezasadne. W tym względzie m.in. wyjaśnił, iż w związku z wejściem w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), do należności z tytułu składek, które do dnia 1 stycznia 2003 r. nie uległy jeszcze przedawnieniu, z uwagi na brak przepisów przejściowych, zastosowanie będą miały unormowania zawarte w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., tj. w brzmieniu przewidującym 10-letni okres przedawnienia. Dlatego też w ocenie Prezesa Zakładu możliwe jest dochodzenie na drodze egzekucyjnej składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lutego 1999 r. do marca 1999 r. Organ wyjaśnił też, iż prawidłowo ZUS przyjął, że w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazał, iż na podstawie tego przepisu mogą być umarzane wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek. Na koniec Prezes Zakładu stwierdził, iż w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ rozstrzygający wyraźnie określił dlaczego odmówiono umorzenia należności z tytułu składek.
W skardze na decyzję Prezesa Zakładu wniesiono o uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego, powtarzając zarzuty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. zarzucono naruszenie:
-art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie zaległych składek,
-art. 24 ust. 4 ww. ustawy w zw. z art. 4 i 5 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych poprzez błędne przyjęcie, iż zaległe składki podlegały pięcioletniemu okresowi przedawnienia, a także
-art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronego wyjaśnienia rozważenia materiału sprawy oraz brak precyzyjnego uzasadnienia rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi m.in. podniesiono, iż w toku postępowania administracyjnego organ w ogóle nie ustalał przesłanki nieściągalności składki, pomimo iż w oparciu o przepis art. 7 i art. 77 k.p.a. taki obowiązek ciąży na organie. Twierdzenia organu w tym zakresie nie są poparte żadnymi ustaleniami, co nakazuje uznać, iż organ w tej kwestii orzekał w sposób całkowicie dowolny.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, zauważając, iż umorzenie należności pomniejszy staż ubezpieczeniowy byłego pracownika T., rozpatrywany przy ustalaniu jego prawa do renty lub emerytury.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd uznał, iż jest ono wadliwe z uwagi na naruszenie w toku postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podzielił zarzuty proceduralne podniesione w skardze, sprowadzające się do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
W podstawie materialno-prawnej skarżonej decyzji Prezes Zakładu wskazał przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), uznając, iż wniosek T. N. P.O. Ś. może być załatwiony pozytywnie tylko wtedy gdy w sprawie będzie występowała jedna z przesłanek wymienionych w ust. 3 ww. przepisu, świadczących o całkowitej nieściągalności należności.
Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3 art. 28 cyt. ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W skardze strona skarżąca zarzuciła, iż organ w toku postępowania administracyjnego w ogóle nie ustalał przesłanki całkowitej nieściągalności, mimo iż na podstawie art. 7 i art. 77 k.p.a. był do tego obowiązany. W ocenie T. twierdzenia organu w tym zakresie nie są poparte żadnymi ustaleniami, co zaś świadczy o tym, iż skarżone orzeczenie jest całkowicie dowolne.
Sąd w pełni podziela przedstawione powyżej stanowisko strony skarżącej. Z uzasadnienia decyzji Prezesa Zakładu zupełnie bowiem nie wynika na jakiej podstawie organ ten przyjął, iż w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W decyzji tej nie wskazano ani na podstawy faktyczne, ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego, ani też na zgromadzone dowody, ewentualnie fakty znane organowi z urzędu. Ograniczono się jedynie do stwierdzenia, iż w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności nie zostały spełnione, a wobec tego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Nie dokonano przy tym analizy przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i -co równie istotne- nie uzasadniono dlaczego w sprawie przesłanki te nie zachodzą. Można właściwie stwierdzić, iż uzasadnienie kontrolowanej decyzji nie zawiera ani uzasadnienia prawnego ani faktycznego.
W tym miejscu Sąd zauważa, iż przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujący kwestie umarzania należności z tytułu składek, w tym również ust. 2 tego artykułu, oparty jest na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Właściwa zaś ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym jego zebraniem oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności występujących w sprawie.
Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.
Zatem, rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.
Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.
Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy.
Na tym tle warto przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".
Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej wymienionych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji, tak prawnego jaki i faktycznego, oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu braków w materiale dowodowym, o czym bezsprzecznie świadczy jej treść, jest wadliwa w stopniu wymagającym jej uchylenia.
Nadto, z decyzji tej zupełnie nie wynika, aby Prezes Zakładu ponownie zbadał sprawę, do czego zaś, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 15 k.p.a., był zobligowany. Zdecydowaną część decyzji stanowi odniesienie się organu do zarzutów strony zawartych w środku zaskarżenia, po czym organ przedstawił stwierdzenia świadczące jedynie o tym, iż zbadał zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pod względem jej prawidłowości. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia nie wynika natomiast, aby organ ten przeprowadził w sprawie ponownie postępowanie wyjaśniające i poczynił konieczne ustalenia faktyczne. Przedmiotem postępowania organu odwoławczego nie jest zaś -co trzeba tu wyraźnie podkreślić- weryfikacja decyzji organu I instancji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. W wyroku z 12 listopada 1992 r., sygn. akt V S.A. 721/92 (ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął: "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 KPA) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone."
W świetle powyższego, wobec tak "zbudowanego" uzasadnienia decyzji Prezesa Zakładu, nie można było przyjąć, iż organ ten przeprowadził zgodne z normami Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe, mając przy tym na względzie przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, którymi to winien kierować się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Zasadne w tym stanie faktycznym jest więc stwierdzenie strony skarżącej, iż orzeczenie w sprawie zapadło w sposób całkowicie dowolny.
Rozstrzygając ponownie Prezes Zakładu winien więc przeprowadzić w sprawie postępowania dowodowe, uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania. W zakresie stanu faktycznego Prezes Zakładu winien też ustalić czy na zadłużenie strony skarżącej składają się jedynie składki pracownicze finansowane przez płatnika, czy też przez ubezpieczonego. Trzeba bowiem pamiętać, iż zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29.
Następnie, Sąd zauważa, iż przebieg postępowania dowodowego musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wskazać wszystkie dowody występujące w sprawie, zarówno te, na których się oparł, jak i te, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisu prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie, tak aby strona nie miała wątpliwości co do zasadności wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia konieczne jest więc uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody, lub fakty znane organowi z urzędu. Samo stwierdzenie, niczym nie poparte, w świetle przepisów k.p.a. -jak wywiedziono- jest niewystarczające.
Przechodząc do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, Sąd stwierdza, iż są one całkowicie chybione i podziela w tym zakresie stanowisko Prezesa Zakładu.
Za zupełnie nietrafiony Sąd uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl tego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z treści tej normy prawnej wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości interpretacyjnych, iż odnosi się ona jedynie do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. T. N. P. O. Ś. występuje w sprawie jako płatnik składek dotyczących byłego pracownika T., a więc ubezpieczonym jest kto inny, niż strona tego postępowania. Z tego też powodu przepis ten nie mógł być w sprawie zastosowany. Wyjaśnienia organu w tym zakresie zawarte w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia są prawidłowe i Sąd je w pełni popiera.
Prawidłowe są też wyjaśnienia Prezesa Zakładu przestawione w zaskarżonej decyzji w kwestii dotyczącej przedawnienia należności, o których umorzenie strona skarżąca wystąpiła. Słusznie podniesiono bowiem, iż wobec braku przepisów przejściowych, do należności nieprzedawnionych przed 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt I UK 232/04, OSNP 2006/1-2/26, w którym Sąd ten przyjął, iż "Zmiana art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r., nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem".
Niezależnie od powyższego Sąd zaznacza, iż kwestia przedawnienia, czy też w ogóle kwestia zasadności dochodzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, nie mogła być przedmiotem oceny Sądu w tej sprawie. Sprawa ta dotyczyła bowiem wniosku o umorzenie należności i tylko w tym zakresie sąd administracyjny jest kompetentny do jej badania. Na marginesie warto też zauważyć, iż wniosek strony o umorzenie świadczy o tym, iż zgadza się ona z kwotą zadłużenia, a jedynie z różnych względów nie jest w stanie jej pokryć.
Konkludując, brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji sprawił, że nie tylko strona, jak wynika z treści skargi, ale również weryfikujący sprawę Sąd nie wiedział, czym kierował się organ wydając skarżone rozstrzygnięcie. Brak wyraźnych wskazań w tym zakresie czyni tym samym decyzję Prezesa Zakładu wadliwą, albowiem dowolną jako wydaną z przekroczeniem przyznanego uznania administracyjnego.
Na koniec, zauważenia wymaga, iż sformułowanie zawarte w sentencji zaskarżonej decyzji jako wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., jest błędne. Wynika z niego, iż organ utrzymuje w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i (tym samym) odmawia umorzenia należności z tytułu składek. Drugi człon tego sformułowania jest zupełnie niepotrzebny, co więcej - wadliwy. Decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy może jedynie odnosić się do wcześniejszej decyzji i musi odpowiadać jednemu z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 k.p.a. Nie może natomiast równocześnie "utrzymywać w mocy decyzję o odmowie umorzenia" i jednocześnie "odmawiać umorzenia".
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W przedmiocie braku możliwości wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
.