III SA/Wa 1621/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę syndyka masy upadłości na interpretację Ministra Finansów, uznając syndyka za podatnika VAT zobowiązanego do rozliczenia sprzedaży nieruchomości w drodze egzekucji.
Sprawa dotyczyła interpretacji podatkowej w przedmiocie VAT od sprzedaży nieruchomości w drodze egzekucji przez syndyka masy upadłości. Syndyk uważał, że nie jest zobowiązany do wystawienia faktury VAT i rozliczenia podatku, twierdząc, że czynność ta należy do właściciela nieruchomości. Minister Finansów uznał stanowisko syndyka za nieprawidłowe, wskazując, że syndyk, jako podmiot dysponujący nieruchomością i dokonujący jej sprzedaży, jest podatnikiem VAT. Sąd administracyjny oddalił skargę syndyka, podzielając stanowisko Ministra Finansów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę Syndyka masy upadłości O. S.A. w upadłości na indywidualną interpretację Ministra Finansów dotyczącą podatku od towarów i usług. Spór dotyczył tego, kto jest zobowiązany do wystawienia faktury VAT i rozliczenia podatku od sprzedaży nieruchomości dokonanej w drodze egzekucji przez syndyka. Syndyk argumentował, że nie jest podatnikiem VAT, ponieważ nie jest właścicielem nieruchomości, a jedynie dokonuje czynności egzekucyjnych. Uważał, że obowiązek wystawienia faktury i rozliczenia VAT spoczywa na faktycznym właścicielu. Minister Finansów uznał to stanowisko za nieprawidłowe, wskazując, że z perspektywy VAT istotne jest ekonomiczne władztwo nad rzeczą i możliwość rozporządzania nią jak właściciel, a nie cywilne prawo własności. Sąd administracyjny, kontrolując zaskarżoną interpretację, podzielił stanowisko Ministra Finansów. Stwierdził, że prawo podatkowe, w tym VAT, charakteryzuje się autonomią i oderwaniem od cywilistycznych pojęć własności. Syndyk, który na mocy orzeczenia sądowego uzyskał prawo do rozporządzania nieruchomością i dokonał jej sprzedaży, jest podmiotem dokonującym dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT i jako taki jest zobowiązany do udokumentowania transakcji oraz rozliczenia podatku. Sąd podkreślił, że obowiązki podatkowe syndyka nie ustają z chwilą ogłoszenia upadłości. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie zakresu interpretacji zostały uznane za niezasadne, ponieważ kwestia zwolnienia z VAT została podniesiona dopiero w skardze, a organ interpretacyjny jest związany zakresem wniosku podatnika. W konsekwencji sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, syndyk masy upadłości, który na mocy orzeczenia sądowego uzyskał prawo do rozporządzania nieruchomością i dokonał jej sprzedaży, jest podmiotem dokonującym dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT i jako taki jest zobowiązany do udokumentowania transakcji oraz rozliczenia podatku.
Uzasadnienie
Prawo podatkowe, w tym VAT, charakteryzuje się autonomią i oderwaniem od cywilistycznych pojęć własności. Istotne jest ekonomiczne władztwo nad rzeczą i możliwość rozporządzania nią jak właściciel. Syndyk, który faktycznie dokonuje sprzedaży, jest podmiotem zobowiązanym do rozliczenia VAT, a obowiązki te nie ustają z chwilą ogłoszenia upadłości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (25)
Główne
u.p.t.u. art. 7 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Istotne jest ekonomiczne władztwo nad rzeczą i możliwość rozporządzania nią jak właściciel, a nie cywilne prawo własności.
u.p.t.u. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 18
Ustawa o podatku od towarów i usług
Ustawodawca uznaje za płatnika niektóre podmioty dokonujące w trybie egzekucyjnym dostawy towarów.
u.p.t.u. art. 43 § 1 pkt 10a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący zwolnienia z VAT, podniesiony przez skarżącego w skardze.
o.p. art. 14b § 3
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego i własnego stanowiska przez wnioskodawcę.
o.p. art. 14c § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi.
o.p. art. 14b § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 14c § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 103 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 106 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 18
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Ustawa z dnia 25 maja 2005 r. - Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od towarów i usług art. 24
p.u.n.
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
k.c. art. 527
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny
k.c. art. 531 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe art. 59
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe art. 536
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe art. 90
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe art. 54-59
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Syndyk, dokonując sprzedaży nieruchomości w drodze egzekucji, jest podmiotem dokonującym dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT i jako taki jest zobowiązany do udokumentowania transakcji oraz rozliczenia podatku. Prawo podatkowe, w tym VAT, charakteryzuje się autonomią i oderwaniem od cywilistycznych pojęć własności. Organ interpretacyjny jest związany zakresem wniosku podatnika i nie musi rozpatrywać kwestii podniesionych dopiero w skardze.
Odrzucone argumenty
Syndyk nie jest podatnikiem VAT, ponieważ nie jest właścicielem nieruchomości, a jedynie dokonuje czynności egzekucyjnych. Obowiązek wystawienia faktury i rozliczenia VAT spoczywa na faktycznym właścicielu nieruchomości. Należy zastosować art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT, gdyż odpłatna dostawa towaru powinna podlegać zwolnieniu.
Godne uwagi sformułowania
Prawo podatkowe ma w przypadku systemu podatku VAT wymiar szczególny, w związku z czym dokonywane transakcje w zakresie obrotu towarami i usługami muszą być interpretowane w takim znaczeniu, jakie nadaje im prawo podatkowe, a nie inne dziedziny prawa. Podatnikiem jest w istocie podmiot działający na prawach właściciela - dysponujący rzeczą (towarem) i dokonujący obrotu w rozumieniu przepisów prawa podatkowego, dla którego mogą nie mieć znaczenia skutki mające miejsce w sferze prawa cywilnego. Obowiązki nałożone na podatnika przepisami ustawy o podatku od towarów i usług nic ustają z chwilą ogłoszenia upadłości, a syndyk masy upadłości jest osobą odpowiedzialną w czasie trwania postępowania upadłościowego za realizację obowiązków podatnika.
Skład orzekający
Grzegorz Nowecki
przewodniczący sprawozdawca
Sylwester Golec
członek
Anna Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu syndyka jako podatnika VAT w przypadku sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości, autonomia prawa podatkowego w stosunku do prawa cywilnego, zakres interpretacji indywidualnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży egzekucyjnej przez syndyka masy upadłości. Kwestia zwolnienia z VAT została podniesiona zbyt późno.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii podatkowej związanej z postępowaniem upadłościowym i egzekucyjnym, która może mieć praktyczne znaczenie dla syndyków i przedsiębiorców.
“Syndyk sprzedał nieruchomość, ale kto zapłaci VAT? Sąd rozstrzyga!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 1621/12 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2013-01-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-05-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Wesołowska Grzegorz Nowecki /przewodniczący sprawozdawca/ Sylwester Golec Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług 6560 Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Podatek od towarów i usług Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 14b par. 3, art. 14c par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 7 ust. 1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości O. S.A. w upadłości z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 3 października 2011 r. Syndyk masy upadłości O. S.A. z siedzibą w W. (dalej "Syndyk", "Skarżący") wniósł o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie udokumentowania i rozliczenia tego podatku z tytułu sprzedaży w drodze egzekucji nieruchomości zabudowanej w przypadku, gdy jej uprzednia sprzedaż została uznana przez sąd za bezskuteczną. W przedmiotowym wniosku przedstawił następujący stan faktyczny. W dniu 26 października 2001 r. spółka O. S.A. z siedzibą w W. (dalej "Spółka") dokonała sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego nr 8 przy ul. [...] w W. na rzecz spółki W. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Spółka W."). W dniu 8 sierpnia 2002 r. Spółka na mocy postanowienia Sądu Rejonowego W. Wydział [...] Gospodarczy została postawiona w stan upadłości. Na Syndyka masy upadłości Spółki wyznaczona została B. O.. W związku z powyższym, pozwem z dnia 5 sierpnia 2004 r. Syndyk wystąpił przeciwko pozwanemu Spółce W. z powództwem o uznanie bezskuteczności w stosunku do niego ww. umowy sprzedaży. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Gospodarczy uwzględnił powództwo Syndyka, zaś w dniu 9 czerwca 2008 r. powyższe orzeczenie stało się prawomocne. Na podstawie tego orzeczenia Syndyk uzyskał uprawnienia do przeprowadzenia egzekucji do majątku usuniętego spod egzekucji (sprzedaży nieruchomości) w stosunku do aktualnego właściciela tego majątku, który go nabył na mocy czynności uznanej za bezskuteczną. Właściciel nieruchomości, tj. Spółka W. nie wykonała wezwania Syndyka do dobrowolnego wydania nieruchomości, zatem Syndyk wniósł o nakazanie eksmisji Spółce W.. Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Gospodarczy orzekł eksmisję pozwanego Spółki W.. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w W. [...] Wydział Cywilny nadał klauzulę wykonalności ww. wyrokowi. Egzekucja nieruchomości, prowadzona bezpośrednio przez Syndyka, na podstawie powyższych wyroków, polegała na sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w drodze przetargu. W dniu 14 września 2011 r. Syndyk podpisał umowę z kupującym - Okręgową Izbą Radców Prawnych w W.. Skutkiem dokonanej przez Syndyka sprzedaży, prawo własności nieruchomości przeszło bezpośrednio z właściciela, tj. Spółki W. na nowego nabywcę. Syndyk poinformował Spółkę W. o dokonanej sprzedaży na rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.. W związku z powyższym Skarżący zadał następujące pytanie. Czy Syndyk dokonując sprzedaży może ograniczyć swoje działania do pobrania od kupującego ceny netto i powiadomienia o sprzedaży właściciela nieruchomości, który to powinien wystawić fakturę VAT, pobrać od kupującego podatek VAT i odprowadzić ten podatek? Tym samym, kto jest uprawniony do wystawienia i podpisania faktury VAT dokumentującej tę sprzedaż? Zdaniem Skarżącego nie jest on uprawniony do wystawienia i podpisania faktury VAT dokumentującej tę sprzedaż. Wskazał bowiem, że przepisy § 24 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798 ze zm.), nie mają zastosowania do egzekucji prowadzonej przez syndyka. Zaznaczył, że wyrok uznający sprzedaż za bezskuteczną nie przywraca prawa własności upadłemu. Stwierdził natomiast, że umowa zawarta przez upadłego pozostaje ważna, a jedynie jest bezskuteczna i to tylko w stosunku do masy upadłości. Podkreślił, że upadły nie jest właścicielem rzeczy, które zbył bezskutecznie, zatem nie może być ich sprzedawcą, w rozumieniu przepisów podatkowych. W kontekście powyższego uznał, że syndyk nie jest odpowiedzialny za rozliczenia podatku od towarów i usług od dokonanej sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej. W ocenie Syndyka podatnikiem tego podatku jest właściciel nieruchomości, w związku z powyższym powinien wystawić fakturę VAT oraz pobrać od nabywcy nieruchomości podatek i rozliczyć go z urzędem skarbowym. Zdaniem Skarżącego, rola syndyka ogranicza się jedynie do zawiadomienia właściciela nieruchomości o dokonanej sprzedaży. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] uznał stanowisko Syndyka za nieprawidłowe. Na wstępie uzasadnienia przytoczył treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) – dalej "ustawa o VAT" regulujących kwestię opodatkowania podatkiem od towarów i usług odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenie usług na terytorium kraju. Dokonując analizy okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku z uwzględnieniem art. 7 ust. 1 ustawy o VAT wskazał, iż nie ma znaczenia, czy podmiot dokonujący dostawy jest właścicielem rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego. Wyjaśnił, że z punktu widzenia przepisów ustawy o VAT istotne jest, aby dany podmiot przenosił ekonomiczne władztwo nad rzeczą i mógł nią rozporządzić jak właściciel. Zdaniem Ministra Finansów, użycie ww. przepisie sformułowania "jak właściciel" potwierdza, że do dokonania czynności opodatkowanej podatkiem VAT nie jest konieczne bycie właścicielem rzeczy, lecz jedynie możliwość rozporządzenia rzeczą tak jakby się było właścicielem. Na podstawie przedstawionego stanu prawnego uznał, że dla rozpoznanej sprawy nie może mieć decydującego znaczenia, jaki podmiot był z punktu widzenia prawa cywilnego właścicielem nieruchomości, lub z jakiego podmiotu ta własność miała przejść na nabywcę. Natomiast stwierdził, że istotne było, kto mógł dysponować nieruchomością w ten sposób, aby przenieść na inny podmiot prawo do rozporządzania nią jak właściciel, a więc dokonać dostawy tej nieruchomości. Podkreślił, że jeśli w wyniku działań danego podmiotu będącego zbywcą dochodzi także do przeniesienia własności towaru, to transakcja taka jest dostawą (mieści się w jej zakresie pojęciowym), a podmiot ją realizujący podatnikiem z tego tytułu. Wskazał, iż w analizowanym przypadku na skutek orzeczenia sądowego Syndyk uzyskał prawo do rozporządzania nieruchomością, w szczególności może dokonać jej zbycia, a tym samym na Spółce W. ciąży zakaz zbycia tej nieruchomości, mimo iż w sensie prawa cywilnego jest ona nadal jej właścicielem. Odnosząc się do powyższego stanu faktycznego na tle zaprezentowanej wykładni art. 7 ust. 1 ustawy o VAT uznał, iż skoro podmiotem uprawnionym do zadysponowania nieruchomością był Syndyk, to tylko ten podmiot mógł dokonać dostawy nieruchomości w rozumieniu ustawy o VAT, zatem czynności tej nie mogła dokonać Spółka W., pomimo posiadania uprawnień właścicielskich do tej nieruchomości. Biorąc pod uwagę powołane regulacje, w ocenie Ministra Finansów do rozliczenia podatku od towarów i usług zobowiązany jest podmiot dokonujący dostawy towarów bądź świadczenia usług. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na to, iż Syndyk może przedmiotową nieruchomością rozporządzać, w szczególności dokonać jej zbycia, za uzasadnione uznał stanowisko, że to właśnie Syndyk zobowiązany jest zarówno do prawidłowego udokumentowania dokonanej dostawy nieruchomości, jak również dokonania rozliczenia tej transakcji. Stwierdził zatem, że w niniejszej sprawie Syndyk jest podmiotem zobowiązanym, jak również odpowiedzialnym za rozliczenie podatku od towarów i usług od dokonanej sprzedaży nieruchomości. Ponadto wskazując, iż prawo upadłościowe uregulowane przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) – dalej "P.u.n." nie wchodzi w zakres uregulowania wynikającego z art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p." stwierdził, że nie jest właściwy do rozstrzygnięcia pozostałych kwestii opisanych we wniosku, mających związek z tym zagadnieniem, w tym w szczególności dotyczących obowiązków Syndyka odnośnie powiadomienia właściciela nieruchomości o dokonanej sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości, czy też pobrania od kupującego ceny netto. Wyjaśnił również, że z uwagi na fakt, iż stroną wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług jest Spółka reprezentowana przez Syndyka, interpretacja nie ma mocy wiążącej dla obecnego właściciela nieruchomości, który chcąc uzyskać interpretację indywidualną powinien wystąpić z odrębnym wnioskiem o jej udzielenie. W konsekwencji uznał, że regulacje zawarte w art. 14k-14n O.p. nie będą miały zastosowania dla tego podmiotu. Wskazał także, że niniejsza interpretacja dotyczy podatku od towarów i usług, natomiast rozstrzygnięcie dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych zostanie ujęte w odrębnej interpretacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą interpretację indywidualną Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie: 1) art. 7 ust. 1 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Syndyk ma ekonomiczne władztwo nad rzeczą (Lokalem), co skutkuje, że jest on podmiotem dokonującym dostawy towarów w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy Syndyk nie władał rzeczą w zakresie podobnym "jak właściciel", a jedynie dokonywał czynności egzekucyjnych, a właściciel był obowiązany te czynności znosić, 2) art. 14c O.p. poprzez niepełną interpretację i ocenę stanowiska Syndyka, polegającą na nierozstrzygnięciu wniosku, co do określenia reżimu opodatkowania podatkiem VAT dla dostawy spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego (Lokalu), 3) art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT poprzez jego niezastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący stwierdził, że pewne uprawnienia posiadane przez Syndyka w stosunku do nieruchomości (Lokalu) wynikają jedynie ze specyfiki prawa upadłościowego, nie zaś z faktu posiadania ekonomicznego władztwa nad rzeczą. Wyjaśnił, że takiego władztwa syndyk nie posiadał, gdyż nie władał rzeczą w zakresie podobnym "jak właściciel", a dokonywał jedynie czynności egzekucyjnych, natomiast właściciel był obowiązany te czynności znosić, zgodnie z konstrukcją powództwa pauliańskiego (art. 527 i art. 531 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – dalej "K.c." oraz art. 56 Prawa Upadłościowego z 1934 r.). Wskazał, że Syndyk prowadzi tylko egzekucję generalną w imieniu ogółu wierzycieli, a roszczenia Syndyka mogły być zaspokojone poprzez zapłatę przez wierzyciela równowartości spółdzielczego prawa do lokalu i wówczas nie byłoby żadnych podstaw do wystawiania faktur VAT. Zdaniem Skarżącego to Spółka W. działała ze szkodą dla wierzycieli, natomiast Syndyk podejmował w toku egzekucji jedynie czynności mające na celu wyrównanie szkody, w postaci uszczerbku masy upadłości określonej kwoty stanowiącej równowartość prawa do lokalu. Uznał, że dokonując powyższej zapłaty pozwana Spółka W. mogła zwolnić się od egzekucji prowadzonej przez Syndyka. Skarżący stwierdził, iż powyższe uzasadnia przedstawioną przez niego wykładnię. Zaznaczył, że sprzedaż lokalu następuje z mocy upoważnienia ustawowego i brak jest przepisów szczególnych - jak w przypadku Komorników (na których przepisy wprost nakładają obowiązek wystawienia faktury) - nakładających na Syndyka obowiązek wystawienia faktury VAT z tytułu sprzedaży dokonanej w trybie art. 59 Prawa Upadłościowego z 1934 r. Podkreślił, że niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przepisów podatkowych w zakresie nakładania na podmioty uczestniczące w obrocie prawnym dodatkowych obowiązków, nie wynikających wprost z ustawy. Wskazując na treść art. 18 ustawy o VAT stwierdził, że nie ma przepisu szczególnego, który takie same obowiązki nakładałby na Syndyka dokonującego egzekucji generalnej. Wyjaśnił, że pozycja prawna komornika i syndyka w zakresie skutków sprzedaży rzeczy w wyniku uwzględnienia roszczenia pauliańskiego jest bardzo podobna, jednakże art. 18 ustawy o VAT nie można przyjąć za podstawę prawną ustanowienia syndyka płatnikiem podatku VAT. Zdaniem Skarżącego, skoro ustawa o VAT wskazuje tylko komorników, jako płatników podatku VAT, to tym samym uznaje, że nie są oni podatnikami podatku VAT. Podkreślił, że czynności syndyka podejmowane za wierzycieli w celu egzekucji ich praw nie są prowadzeniem działalności gospodarczej, z tego również powodu brak podstaw do uznania Syndyka za podatnika VAT. Skarżący stanął na stanowisku, że Syndyk jest podatnikiem VAT, ale tylko w zakresie w jakim wykonuje czynności zarządcze dotyczące składników masy upadłości - przedsiębiorstwa upadłego, ze skutkami ekonomicznymi bezpośrednio na rzecz upadłego. Na potwierdzenie przedstawionego poglądu przywołał orzecznictwo oraz piśmiennictwo (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt III SA/GI 478/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FSK 1064/10, P. Wojnicz P., artykuł PPE 2007/1-2/37, Status komornika jako płatnika podatku VAT w egzekucji sądowej. Teza 2). W ocenie Skarżącego, sprzedaż przez Syndyka spółdzielczego prawa własności do lokalu użytkowego odbyła się w drodze egzekucji dokonywanej stosowani do art. 59 Prawa Upadłościowego z 1934 r., z uwagi na przepis przejściowy - art. 536 zawarty w obowiązującej obecnie ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Zaznaczył, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że czynności wykonywane przez Syndyka w postępowaniu upadłościowym za które otrzymuje on wynagrodzenie stanowią - na gruncie ustawy o VAT - odpłatne świadczenie usług (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r. sygn. I FSK 1147/06). Stwierdził, że z uwagi na treść art. 90 Prawa Upadłościowego z 1934 r., syndyk zarządza majątkiem upadłego i w tym zakresie wykonuje obowiązki podatnika - Spółki, ale tylko w zakresie jego czynności w stosunku do składników tego majątku masy upadłości. Ponadto podkreślił, że syndyk jest wyznaczany przez sąd, który powierza mu pełnienie określonych funkcji w postępowaniu upadłościowym. Wskazał również, że poza zarządzaniem przedsiębiorstwem upadłego syndyk jest z mocy ustawy reprezentantem ogółu wierzycieli upadłego (art. 54-59 prawa upadłościowego z 1934 r.). Następnie wyjaśnił, że jako reprezentant ogółu wierzycieli syndyk dochodzi roszczeń pauliańskich i dokonuje sprzedaży w ramach egzekucji generalnej rzeczy, których te powództwa dotyczyły. Zaznaczył, że przy wykonywaniu czynności syndyk ograniczony jest przepisami ww. ustawy i najważniejsze czynności musi konsultować z Sędzią Komisarzem i Radą Wierzycieli. Podkreślił, że w podstawowym zakresie wykonywania swoich obowiązków jest on w pełni samodzielny, a Sąd powierzając mu wypełnienie określonych ustawowo zadań nie określa w ścisły sposób warunków wykonywania pracy odnoszących się przykładowo do miejsca i czasu jej wykonania. Zdaniem Skarżącego, w niniejszej sprawie należy zastosować art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT, bowiem odpłatna dostawa towaru (jaką jest sprzedaż własnościowego spółdzielczego do lokalu użytkowego) powinna bowiem podlegać zwolnieniu na podstawie ww. przepisu ustawy o VAT. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniósł o oddalenie skargi uznając zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna w przedmiocie uznania syndyka masy upadłości za podatnika podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży nieruchomości dokonanej w trybie egzekucyjnym. Analizując tę kwestię należy na wstępie wskazać na ogólne cechy systemu podatku VAT w zakresie, w jakim został określony jego zakres podmiotowy. Wynika z niego oderwanie ekonomicznego prawa do rozporządzania towarem (przedmiotu dostawy) od kwestii własnościowych. Z uwagi na przyjętą konstrukcję opodatkowania obrotu towarami i usługami, zmiana własności lub przeniesienie innego prawa majątkowego w rozumieniu cywilistycznym nie musi być tożsame w wymiarze podatkowym dla oceny skutków które powoduje w tym obszarze prawa dna transakcja. Analogicznie rzecz się przedstawia z określeniem podatnika tego podatku, którym jest w istocie podmiot działający na prawach właściciela - dysponujący rzeczą (towarem) i dokonującym obrotu w rozumieniu przepisów prawa podatkowego, dla którego mogą nie mieć znaczenia skutki mające miejsce w sferze prawa cywilnego. Autonomia prawa podatkowego ma w przypadku systemu podatku VAT wymiar szczególny, w związku z czym dokonywane transakcje w zakresie obrotu towarami i usługami muszą być interpretowane w takim znaczeniu, jakie nadaje im prawo podatkowe, a nie inne dziedziny prawa. W zakresie podmiotowej strony opodatkowania powyższe dotyczy definicji podatnika (także płatnika), którym staje się w szczególności podmiot (organ) dokonujący dostawy towarów z nakazu władzy publicznej (patrz art. 7 ust. 1 ustawy o VAT). Jedną z takich form jest sprzedaż egzekucyjna. Należy w związku z tym mieć na względzie treść art. 18 tej ustawy, w którym to przepisie ustawodawca uznaje za płatnika (zobowiązanego do zapłaty należnego podatku i innych czynności przewidzianych prawem podatkowym) niektóre podmioty dokonujące w trybie egzekucyjnym dostawy towarów. Przepis ten może znaleźć odpowiednie zastosowanie w sytuacji powstania istotnych wątpliwości co do statusu podatkowego stron transakcji stanowiących dostawę towarów w rozumieniu ustawy o VAT. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności bodących przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie wskazać należy, iż Skarżący w chwili sprzedaży nieruchomości (dostawy towaru) posiadał określone władztwo ekonomiczne oraz prawne nad rzeczą i rozporządził nią skutecznie jak właściciel. Podkreślić należy, iż w tym przypadku Skarżący dokonał dostawy towaru z nakazu władzy publicznej i tylko on mógł skutecznie przenieść na inny podmiot prawo do rozporządzania towarem jak właściciel, gdyż na mocy orzeczenia sądu formalny właściciel nieruchomości - W. sp. z o.o. został skutecznie pozbawiony tego prawa. W konsekwencji do prawidłowego udokumentowania dokonanej dostawy nieruchomości, jak również dokonania rozliczenia tej transakcji zobowiązany jest podmiot faktycznie dokonujący dostawy towarów bądź świadczenia usług. W przedmiotowej sprawie należało uznać, iż jest nim Syndyk masy upadłości spółki O.. Należy podkreślić, iż obowiązki nałożone na podatnika przepisami ustawy o podatku od towarów i usług nic ustają z chwilą ogłoszenia upadłości, a syndyk masy upadłości jest osobą odpowiedzialną w czasie trwania postępowania upadłościowego za realizację obowiązków podatnika (patrz wyrok z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 478/09). Skład orzekający w niniejszej sprawie popiera także pogląd wyrażony w wyroku z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1741/08, który dotyczył podobnego stanu faktycznego i prawnego. Nie zasługują na uwzględnienia także zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia art. 14c § 1 O.p. . Zdaniem Syndyka organ podatkowy nie wypowiedział się w kwestii możliwości zwolnienia rzeczonej transakcji z opodatkowania, z uwagi na dokonaną dostawę spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego, na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT. Skarżący argumentuje, iż odpowiedź organu działającego w trybie art. 14a-14e op. winna być tak sformułowana, aby podatnik uzyskał pełną informację jaki przepis prawa podatkowego znajdzie zastosowanie w jego indywidualnej sprawie. Sąd w tym zakresie podziela w pełni stanowisko organu, iż ramy (zakres) interpretacji indywidualnej wyznacza sam wnioskodawca. Zgodnie z art. 14b § 3 O.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Stosownie do treści art. 14c § 1 O.p. interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Organ interpretacyjny jest więc związany granicami wniosku (zakresem żądania) złożonego przez podatnika lub inny uprawniony podmiot. W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o interpretację indywidualną prawa podatkowego była kwestia: czy Syndyk dokonując sprzedaży w trybie egzekucyjnym może ograniczyć swoje działania do pobrania od kupującego ceny netto i powiadomienia o sprzedaży właściciela nieruchomości, który to powinien wystawić fakturę VAT, pobrać od kupującego należny podatek i odprowadzić go na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Tym samym przedmiotem złożonego wniosku było ustalenie kto jest uprawniony do wystawienia i podpisania faktury VAT dokumentującej dokonaną sprzedaż, a stanowisko (ocena prawna) przedstawione przez Skarżącego dotyczyło tylko tej kwestii. Organ dokonał interpretacji indywidualnej w pełnym zakresie uznając, iż w przedmiotowej sprawie Syndyk jest podmiotem zobowiązanym, jak również, odpowiedzialnym za rozliczenie podatku od towarów i usług od dokonanej sprzedaży nieruchomości. Wskazana przez Skarżącego kwestia ew. zastosowania zwolnienia przedmiotowej transakcji z opodatkowania na mocy powołanego wyżej przepisu, została podniesiona dopiero w skardze złożonej do sądu administracyjnego na wydaną interpretację, wobec czego w ocenie Sądu organ nie miał obowiązku merytorycznie tego zagadnienia rozpatrzeć. Reasumując, Sąd w niniejszej sprawie nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającego istotny wpływ na przyjęte rozstrzygnięcie i na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI