III SA/Wa 1606/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2017-01-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnaegzekucja z pieniędzyautomaty do gierpokwitowanieprotokół WSAMinister Finansówspółka

WSA w Warszawie oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na pobraniu gotówki z automatów do gier, uznając, że pobranie było zgodne z prawem i nie stanowiło przeszukania.

Spółka zaskarżyła czynność egzekucyjną polegającą na pobraniu 770 zł z automatów do gier. Skarżąca argumentowała, że pobranie nie było dobrowolne, stanowiło przeszukanie bez zarządzenia i dotyczyło przedmiotów niebędących jej własnością. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że pobranie gotówki na wezwanie poborcy skarbowego było zgodne z art. 68 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie wymagało sporządzenia protokołu, a także nie stanowiło przeszukania.

Sprawa dotyczyła skargi A. sp. z o.o. na postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., które z kolei oddaliło skargę spółki na czynność egzekucyjną polegającą na pobraniu 770 zł gotówki z automatów do gier. Spółka zarzucała naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), w tym art. 97 § 2 w zw. z art. 55 k.c. (egzekucja do przedmiotów niebędących własnością), art. 45 § 1 u.p.e.a. (niewzięcie pod uwagę stanowiska spółki), art. 46 Konstytucji RP i art. 89 § 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (egzekucja z dochodów z nielegalnej działalności), a także art. 68 § 1 i 3 w zw. z art. 47 § 2 i art. 7 § 2 u.p.e.a. (zastosowanie przymusu). Spółka twierdziła, że otwarcie automatów nastąpiło na polecenie poborcy, co nie było dobrowolne, a samo działanie nosiło znamiona przeszukania. Minister Finansów uznał skargę za bezzasadną, wskazując m.in., że egzekucja dotyczyła gotówki, a nie automatów, a pobranie nastąpiło na wezwanie, co skutkowało wystawieniem pokwitowania zgodnie z art. 68 § 1 u.p.e.a., a nie wymagało sporządzenia protokołu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra Finansów. Sąd podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne dotyczy kwestii formalnoprawnych, a nie materialnoprawnych. Stwierdził, że pobranie gotówki na wezwanie poborcy i wystawienie pokwitowania było zgodne z art. 68 § 1 u.p.e.a., który stanowi lex specialis wobec art. 53 u.p.e.a. i nie wymaga sporządzenia protokołu. Sąd uznał, że otwarcie automatów przez pełnomocnika spółki było dobrowolne, a nie pod przymusem, i nie stanowiło przeszukania. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 67 § 1 u.p.e.a. (brak zawiadomienia o zajęciu) i art. 97 § 2 u.p.e.a. (egzekucja do przedmiotów niebędących własnością) również uznał za chybione, wskazując, że gotówka należała do spółki, a egzekucja dotyczyła pieniędzy. Zarzut naruszenia art. 45 § 1 u.p.e.a. (odstąpienie od czynności) również nie znalazł uzasadnienia, gdyż spółka nie przedstawiła dowodów na zaistnienie przesłanek do odstąpienia od egzekucji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Pobranie gotówki na wezwanie poborcy skarbowego, po tym jak przedstawiciel zobowiązanego otworzył automaty, jest zgodne z prawem i stanowi dobrowolne wydanie pieniędzy, a nie przeszukanie pod przymusem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że otwarcie automatów przez przedstawiciela spółki na wezwanie poborcy było dobrowolne, a pobranie gotówki było zgodne z art. 68 § 1 u.p.e.a., który nie wymaga sporządzenia protokołu i nie stanowi przeszukania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 68 § par.1 i par.2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku dobrowolnego uiszczenia należności pieniężnej przez zobowiązanego na wezwanie poborcy, poborca wystawia pokwitowanie, które wywiera skutek prawny pokwitowania wierzyciela. Do tych czynności nie stosuje się przepisów o sporządzaniu protokołu.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit. a tiret 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Egzekucja z pieniędzy jako środek egzekucyjny.

u.p.e.a. art. 53

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis ogólny dotyczący obowiązku sporządzania protokołu z czynności egzekucyjnych, który nie ma zastosowania w przypadkach uregulowanych w art. 68 § 1 u.p.e.a.

u.p.e.a. art. 47 § par.2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy zastosowania przymusu w celu dokonania przeszukania, co nie miało miejsca w tej sprawie.

u.p.e.a. art. 7 § par.2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy stosowania środków egzekucyjnych, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 97 § par.2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Egzekucji mogą podlegać tylko przedmioty będące własnością zobowiązanego.

k.c. art. 55

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 46

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.g.h. art. 89 § par.1 pkt 2

Ustawa o grach hazardowych

u.p.e.a. art. 67 § par.1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy obowiązku sporządzenia zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego lub protokołu zajęcia, co nie ma zastosowania w przypadku egzekucji z pieniędzy na podstawie art. 68 § 1 u.p.e.a.

u.p.e.a. art. 45 § par.1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przesłanki odstąpienia od czynności egzekucyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pobranie gotówki na wezwanie poborcy skarbowego, po otwarciu automatów przez przedstawiciela zobowiązanego, jest zgodne z art. 68 § 1 u.p.e.a. i nie wymaga sporządzenia protokołu. Czynność pobrania gotówki nie stanowi przeszukania, a dobrowolnego wydania pieniędzy. Egzekucja dotyczyła pieniędzy znajdujących się w automatach, które należały do zobowiązanej spółki, a nie samych automatów. Postępowanie skargowe na czynności egzekucyjne nie pozwala na badanie merytorycznych podstaw wystawienia tytułów wykonawczych ani legalności działalności gospodarczej.

Odrzucone argumenty

Pobranie gotówki nie było dobrowolne, lecz nastąpiło na polecenie poborcy i nosiło znamiona przymusu. Czynność pobrania gotówki stanowiła przeszukanie, które powinno być poprzedzone zarządzeniem. Egzekucja skierowana była do przedmiotów niebędących własnością zobowiązanego (dzierżawionych automatów). Organ egzekucyjny miał obowiązek sporządzić protokół z czynności egzekucyjnej zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny powinien odstąpić od czynności egzekucyjnych na podstawie art. 45 § 1 u.p.e.a.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem skargi zatem nie mogą być kwestie materialnoprawne. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 67 u.p.e.a. W przypadku określonym w art. 68 § 1 u.p.e.a. nie sporządza się protokołu z czynności egzekucyjnych. Ani pomieszczenie, ani automaty do gry nie zostały przeszukane a pełnomocnik Spółki dysponując kluczami sam otworzył automaty do gry, a więc dobrowolnie wydał rzeczy w postaci znajdujących się w tych urządzeniach pieniędzy.

Skład orzekający

Alojzy Skrodzki

przewodniczący

Elżbieta Olechniewicz

członek

Marta Waksmundzka-Karasińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących czynności egzekucyjnych z pieniędzy, w szczególności art. 68 u.p.e.a., rozróżnienie między dobrowolnym wydaniem a przeszukaniem, oraz zakres kognicji sądu w sprawach skarg na czynności egzekucyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pobrania gotówki z automatów do gier, ale zasady interpretacji przepisów są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną. Wyjaśnia wątpliwości dotyczące dobrowolności wydania pieniędzy i formalności czynności egzekucyjnych.

Czy pobranie gotówki z automatów do gier to legalna egzekucja, czy przymusowe przeszukanie?

Dane finansowe

WPS: 770 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1606/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alojzy Skrodzki /przewodniczący/
Elżbieta Olechniewicz
Marta Waksmundzka-Karasińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 1746/17 - Wyrok NSA z 2019-05-29
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1619
art.1a pkt 12 lit. a tiret 1, art. 68 par.1 i par.2, art.53, art. 68 par.1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w K. wobec A. Sp. z o. o. (dalej – "Spółka", "Skarżąca") organ egzekucyjny w dniu 11 maja 2015 r. w lokalu w K. przy ul. M. [...]dokonał pobrania od Spółki gotówki w kwocie 770 zł.
W skardze na powyższą czynność egzekucyjną Spółka zawarła wniosek
o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że egzekucja prowadzona przez Dyrektora Izby Celnej jest niedopuszczalna z uwagi na to, iż tytuły wykonawcze obejmują należności, które powstały na podstawie nieobowiązujących przepisów. Wskazano również, iż organy celne z jednej strony uznają urządzanie gier za przestępstwo, a z drugiej egzekwują kwoty z tych urządzeń, uznając je za legalną działalność. Podniesiono również uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, którego zastosowanie uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej Spółki. Wskazano, iż automaty do gier nie stanowią jedynego majątku Spółki, z którego organ mógłby prowadzić egzekucję.
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Dyrektora Izby Celnej w K. tj. egzekucję z pieniędzy w kwocie 770 zł.
Spółka wniosła zażalenie do Ministra Finansów na w/w postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 97 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej – "u.p.e.a.") w związku z art. 55 Kodeksu cywilnego, poprzez skierowanie egzekucji do przedmiotów nie będących własnością zobowiązanej Spółki. Zdaniem Spółki, poborca nie był uprawniony do zajęcia pieniędzy, znajdujących się w automacie stanowiącym przedmiot dzierżawy;
- art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez niewzięcie pod uwagę słusznego stanowiska Spółki i przedstawionych przez nią dowodów, faktów i okoliczności, wpływających na zasadność prowadzenia egzekucji;
- art. 46 Konstytucji RP w związku z art. 89 § 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez dokonanie egzekucji z wartości pieniężnej, która stanowiąc dochód z czynności uznanej za nielegalną, w przypadku istnienia podstawy prawnej, powinna ulec przepadkowi;
- zasady niemożności czerpania korzyści przez państwo z popełnionego czynu niedozwolonego, bezprawnego lub nielegalnego, uznanego za taki przez organy państwowe. Organ nie może dokonywać egzekucji należności poprzez faktyczne ściągnięcie korzyści z czynu uznanego przez organ za bezprawny;
- art. 68 § 1 i 3 w związku z art. 47 § 2 w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie przymusu w celu dokonania egzekucji, przy braku podstaw faktycznych i formalnoprawnych do zastosowania takiego przymusu oraz spełnienia przesłanki bezpośredniości podczas przeprowadzania czynności egzekucyjnych.
W sprawie nie doszło do bezpośredniego zapłacenia określonej sumy, ale poborca w pierwszej kolejności wezwał do otworzenia urządzenia do gry. Zatem nakazanie otwarcia automatu trudno interpretować inaczej niż dokonanie przeszukania. Z tego względu działania powinny być poprzedzone stosownym zarządzeniem na podstawie art. 47 u.p.e.a.
Postanowieniem z [...] marca 2016 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K..
Minister Finansów wskazał, że zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny w trakcie postępowania egzekucyjnego stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jednocześnie art. 1a pkt 12 lit. a tiret 1 u.p.e.a. wskazuje, że do środków egzekucyjnych w postępowaniu dotyczącym należności pieniężnych należy między innymi egzekucja z pieniędzy.
MF zauważył, że jak wynika z akt sprawy, na wezwanie poborcy skarbowego przedstawiciel Spółki otworzył urządzenia do gier, w których znajdowała się gotówka w kwocie 770 zł. Powyższą kwotę poborca skarbowy odebrał i w związku z tym wystawił pokwitowanie. Pełnomocnik Spółki nie stawiał żadnego oporu, lecz na wezwanie poborcy otworzył automaty, umożliwiając pobranie znajdującej się tam gotówki. Tym samym, organ egzekucyjny nie zarządził przymusowego otwarcia automatów i nie dokonał ich przeszukania. Tym samym, przepis art. 47 § 2 u.p.e.a, nie mógł być naruszony, bo nie miał w niniejszej sytuacji zastosowania.
MF podkreślił, że jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny, działając zgodnie z dyspozycją zacytowanego wyżej przepisu, wystawił spółce stosowne pokwitowanie, zaś pełnomocnik zobowiązanej nie wskazuje na żadne uchybienie organu egzekucyjnego w tym zakresie. Co prawda, jak wynika z akt sprawy, został sporządzony protokół z czynności egzekucyjnych, jednak w ocenie organu nadzoru powyższe nie skutkuje wadliwością egzekucji z pieniędzy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów art. 97 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 55 Kodeksu cywilnego, poprzez skierowanie egzekucji na przedmioty nie będące własnością zobowiązanego, organ wskazał, że zaskarżona czynności dotyczyła zajęcia gotówki, a nie dzierżawionych automatów.
MF odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 46 Konstytucji RP
w związku z art. 89 § 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez dokonanie egzekucji z wartości pieniężnej, która stanowiąc dochód z czynności uznanej za nielegalną, w przypadku istnienia podstawy prawnej, powinna ulec przepadkowi oraz naruszenia zasady niemożności czerpania korzyści przez państwo z popełnionego czynu niedozwolonego, bezprawnego lub nielegalnego, uznanego za taki przez organy państwowe. MF wskazał, iż rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., nie ma prawnej możliwości odniesienia się do kwestii podstawy prawnej do wystawienia tytułów wykonawczych (kwestii obowiązywania przepisów), jak również do charakteru (w tym legalności) prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej.
W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:
1) art. 68 § 1 u.p.e.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż w sprawie doszło do dobrowolnej zapłaty dochodzonej należności w wyniku czego organ egzekucyjny wydał Skarżącej pokwitowanie odbioru pieniędzy;
2) art. 67 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w niewydaniu zawiadomienia o zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego i nie sporządzenia protokołu z czynności egzekucyjnej według ustalonego w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych wzoru;
3) art. 97 § 2 u.p.e.a. poprzez skierowanie egzekucji na przedmioty nie będące własnością zobowiązanego, co stanowi rzeczywistą przeszkodę dla prowadzenia egzekucji,
4) art. 47 § 2 w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie przymusu w celu dokonania egzekucji, przy braku podstaw faktycznych do zastosowania takiego przymusu, w szczególności braku wyczerpania innych możliwości realizacji celu egzekucji,
5) art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez niewzięcie pod uwagę słusznego stanowiska Skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów, faktów i okoliczności wpływających na zasadność prowadzenia egzekucji w wyniku czego organ był zobowiązany do odstąpienia od dalszych czynności egzekucyjnych.
Uzasadniając skargę pełnomocnik Spółki w pierwszej kolejności zaznaczył, że w niniejszej sprawie czynność otwarcia automatów do gry została wykonana na wyraźne polecenie poborcy skarbowego, zatem uiszczenie kwot nie było dobrowolne. Nie miała bowiem miejsca bezpośrednia zapłata określonej sumy, ale poborca wskazał bezpośrednio środek, za pomocą którego oczekuje zaspokojenia należności. Zdaniem pełnomocnika niezasadne jest zatem uznanie przez poborcę skarbowego, iż działał on na podstawie art. 68 § 1 u.p.e.a.
Pełnomocnik zaznaczył też, że organ egzekucyjny miał obowiązek zastosowania dyspozycji art. 67 § 1 u.p.e.a., gdyż w niniejszej sprawie zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 1 u.p.e.a. (egzekucja z pieniędzy). Zgodnie natomiast z art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Pełnomocnik Skarżącej wskazał następnie na treść, jaką powinien zawierać protokół zajęcia i odbioru ruchomości. Zaznaczył dalej, że o skuteczności zawiadomienia decyduje jego kompletność oraz prawidłowe skonstruowanie. Brak któregoś z elementów stanowi wadę powodującą nieważność danego dokumentu.
Pełnomocnik zaznaczył, że w niniejszej sprawie brak jest protokołu, spełniającego wymogi z art. 67 § 1 u.p.e.a. W szczególności, protokół nie został sporządzony na formularzu, którego wzór określa rozporządzenie Ministra Finansów. Dokonane czynności nie mają zatem waloru skutecznych w obrocie prawnym i noszą cechy nieważności.
Pełnomocnik Spółki stwierdził też, że w niniejszej sprawie brak było prób dobrowolnego wyegzekwowania należności. Nadto, już przy pierwszej odmowie otwarcia urządzeń organy egzekucyjne sięgnęły do najbardziej dotkliwego środka, jakim jest przymusowe ich otwarcie.
W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik podniósł, że działanie poborcy skarbowego w niniejszej sprawie nosi znamiona działania przymusowego, zatem wbrew twierdzeniom organu naruszony został art. 47 § 1 w zw. z § 3 u.p.e.a., poprzez niedoręczenie zarządzenia otwarcia urządzeń. Zdaniem pełnomocnika, działanie poborcy skarbowego, który nakazuje otworzyć automat, trudno inaczej interpretować niż dokonanie faktycznego przeszukania pomieszczenia i automatu do gry. Bez czynności imperatywnego, władczego nakazania otwarcia urządzenia do gry poborca skarbowy danej sumy by nie uzyskał, zatem otwarcie urządzeń nastąpiło pod przymusem.
Następnie pełnomocnik Skarżącej nie zgodził się z twierdzeniem organu, że skoro dzierżawca mógł dysponować kwotami znajdującymi się w automatach i posiadał klucz do urządzenia to uprawniona była egzekucja z pieniędzy znajdujących się w automatach. Wskazał na treść art. 97 § 2 u.p.e.a. i zaznaczył, że egzekucji mogą podlegać tylko te przedmioty, które są własnością osoby zobowiązanej. Nie można natomiast skierować egzekucji do przedmiotów, które są przedmiotem stosunku obligacyjnego (dzierżawy).
Pełnomocnik Spółki podniósł również, że w niniejszej sprawie mógł mieć pełne zastosowanie art. 45 u.p.e.a. Z literalnego brzmienia przepisu wynika bowiem, iż możliwość odstąpienia od czynności egzekucyjnych nie jest obwarowana czasem ani okolicznościami w jakich wnosi się o odstąpienie od egzekucji. Każdorazowo, gdy organ uzyska informacje stanowiące podstawę do odstąpienia od egzekucji, powinien od przedmiotowej egzekucji odstąpić.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów uznał ją za bezzasadną i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z obowiązującym prawem.
Przedmiot sporu dotyczy prawidłowości dokonanej przez poborcę skarbowego czynności egzekucyjnej polegającej na pobraniu od Skarżącej gotówki znajdującej się w automatach do gier dzierżawionych przez Skarżącą.
Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. definiuje pojęcie "czynności egzekucyjnych", stanowiąc, że są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. wyroki WSA w Warszawie z: 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, z 3 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07, z 21 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 885/15). Przedmiotem skargi zatem nie mogą być kwestie materialnoprawne. W wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13 NSA stwierdził, że przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 1 u.p.e.a., tj. egzekucję z pieniędzy.
Podstawą prawną zajęcia pieniędzy był art. 68 § 1 u.p.e.a. który stanowi, że jeżeli zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, poborca wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy, które wywiera ten sam skutek prawny, co pokwitowanie wierzyciela. Za pokwitowaną należność pieniężną organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność wobec wierzyciela. Zgodnie zaś z art. 68 § 2 u.p.e.a. do czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 nie stosuje się przepisów art. 53. Natomiast art. 53 ustawy egzekucyjnej stanowi, że jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, egzekutor sporządza protokół z czynności egzekucyjnych, który zawiera: 1) oznaczenie miejsca, czasu i rodzaju czynności, 2) imiona i nazwiska osób uczestniczących w czynności, 3) sprawozdanie z przebiegu czynności, 4) zgłoszone przez obecnych wnioski i oświadczenia, 5) podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisów, 6) podpis egzekutora (§ 1). Odpis protokołu, o którym mowa w § 1, doręcza się niezwłocznie zobowiązanemu (§ 2).
Wykładnia art. 68 § 1 i § 2 w zw. z art. 53 u.p.e.a. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że w przypadku określonym w art. 68 § 1 u.p.e.a. nie sporządza się protokołu z czynności egzekucyjnych. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 67 u.p.e.a. Taki charakter tego przepisu potwierdza również treść art. 68 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku odebrania pieniędzy w wyniku przeszukania pomieszczeń i schowków, środków transportu oraz odzieży, teczek, waliz i podobnych przedmiotów stosuje się odpowiednio przepis § 1. Zatem w zakresie obowiązku sporządzenia protokołu ustawodawca odmiennie uregulował dwa przypadki. Pierwszy, gdy odebranie pieniędzy przez poborcę następuje w wyniku przeszukania. W takiej sytuacji poborca – poza wystawieniem pokwitowania – jest obowiązany jeszcze sporządzić protokół. Natomiast w drugim przypadku, gdy zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, poborca wystawia tylko pokwitowanie odbioru pieniędzy. Nie ciąży na nim obowiązek sporządzenia protokołu.
W przypadku zastosowania tego środka egzekucyjnego przyjmuje się, że z chwilą jego zastosowania zobowiązany zostaje jednocześnie zawiadomiony o tym fakcie. Przyjęcie należności pieniężnej przez poborcę skarbowego nie wymaga odrębnego zawiadomienia, ani przed dokonaniem czynności (o planowanym przyjęciu należności), ani po jej dokonaniu.
W rozpoznawanej sprawie poborca skarbowy dokonał pobrania gotówki w kwocie 770 zł. Pełnomocnik Spółki na wezwanie poborcy skarbowego otworzył automaty do gry, w których znajdowała się wskazana kwota. Następnie poborca skarbowy wystawił pokwitowanie oraz sporządził protokół z czynności egzekucyjnych. Chociaż organ egzekucyjny poza pobraniem gotówki żadnych innych czynności egzekucyjnych nie podjął, to do protokołu pełnomocnik Spółki załączył kopię umowy dzierżawy urządzeń (automatów do gier) oraz kopię pełnomocnictwa, a także wniósł uwagi dotyczące czynności egzekucyjnej.
Można się więc zgodzić z MF, że takie działanie poborcy skarbowego (sporządzenie protokołu z czynności egzekucyjnych) uzasadniał fakt, że informacje udzielone przez pełnomocnika Spółki nie mogły zostać umieszczone na prawidłowo sporządzonym pokwitowaniu.
Zdaniem Sądu, dodatkowe sporządzenie protokołu nie skutkuje wadliwością przeprowadzonej czynności egzekucyjnej. Czynność poborcy skarbowego ma bowiem oparcie w treści art. 68 § 1 u.p.e.a. Nie można się zgodzić z argumentacją pełnomocnika Skarżącej, że skoro czynność otwarcia automatów do gry została wykonana na wyraźne polecenie poborcy skarbowego to uiszczenie kwoty nie było dobrowolne, a w konsekwencji działanie poborcy skarbowego w rozpoznawanej sprawie nosiło znamiona działania przymusowego oraz, że takie działanie poborcy skarbowego, który nakazuje otworzyć automat, trudno inaczej interpretować niż dokonanie faktycznego przeszukania pomieszczenia i automatu do gry. Wbrew bowiem twierdzeniom autora skargi, ani pomieszczenie, ani automaty do gry nie zostały przeszukane a pełnomocnik Spółki dysponując kluczami sam otworzył automaty do gry, a więc dobrowolnie wydał rzeczy w postaci znajdujących się w tych urządzeniach pieniędzy. Posiłkowo w tym zakresie można się także odwołać do regulacji Kodeksu postępowania karnego (art. 224 § 1), który określa, że każde przeszukanie poprzedzone jest wezwaniem do dobrowolnego wydania rzeczy. Jeżeli zaś rzecz zostanie dobrowolnie wydana to przeszukanie nie następuje i jest bezprzedmiotowe (por. P. Hofmański (red.), E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego, Tom I. Komentarz, Warszawa 2004, s. 936-937; R. A. Stefański w pracy zbiorowej pod red. Z. Gostyńskiego, Kodeks postępowania karnego, Komentarz, Tom I, ABC 1998, s. 581).
W świetle powyższych rozważań niezasadne okazały się więc zarzuty naruszenia art. 68 § 1 u.p.e.a. oraz art. 47 § 2 w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a.
Całkowicie chybiony jest także podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 67 § 1 u.p.e.a. Przepis ten nie ma bowiem zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazuje na to chociażby treść § 1 wskazanego przepisu, który stanowi, że z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.
Przepis ten nie ma zastosowania w egzekucji z pieniędzy, o której mowa w art. 68 § 1 u.p.e.a. Zatem organ egzekucyjny nie miał w przedmiotowej sprawie obowiązku wydania zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego ani sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 97 § 2 u.p.e.a. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, pieniądze znajdujące się w automatach do gry należały do Skarżącej. Potwierdza to treść umowy dzierżawy z dnia 15 września 2014 r., znajdującej się w aktach sprawy.
Ponadto, wskazać należy, iż celem zaskarżonej czynności egzekucyjnej było zajęcie gotówki, która znajdowała się w automatach, a nie samych automatów, które dla celów zarobkowych Spółka wydzierżawiła. Nie budzi wątpliwości fakt, iż gotówka znajdująca się w przedmiotowych automatach należała do zobowiązanej Spółki, a jak już wyżej zaznaczono, egzekucja była ograniczona tylko do egzekucji z pieniędzy (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 1 u.p.e.a.).
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 45 § 1 u.p.e.a.
W sprawie nie nastąpiła żadna z okoliczności wskazanych w tym przepisie. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Skarżąca żadnych dowodów wskazujących na zaistnienie okoliczności wymienionych w tym przepisie
w momencie przeprowadzania czynności egzekucyjnej nie przedstawiła.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI