III SA/Wa 1557/06

III SA/Wa 1557/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Mariola Kowalska.
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant A.W., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) lutego 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 sierpnia 2004 roku M.D. wystąpił
z wnioskiem o rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz o umorzenie odsetek za zwłokę.
W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że utrzymuje się z renty w wysokości 1100 zł brutto miesięcznie. Jest człowiekiem schorowanym, po przebytym zawale serca
i w związku ze złym stanem zdrowia spore sumy wydaje na leczenie oraz zakup leków. W wyniku postępowania egzekucyjnego na poczet zadłużenia potrącana jest mu kwota 279 zł wraz z odsetkami. Jego małżonka jest osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek w kwocie 605 zł brutto. Od kilku lat choruje na [...].
Na utrzymaniu mają osiemnastoletniego syna Tomasza, który kontynuuje naukę
w szkole średniej i nie osiąga żadnych dochodów. Z osiąganych dochodów opłacają czynsz, energią elektryczną, gaz, telefon, podręczniki dla syna oraz zakup żywności. Miesięcznie na trzyosobową rodzinę pozostaje około 500 zł. Zaległości na rzecz
ZUS - u powstały w okresie wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. A.D. stwierdził, że podejmując się działalności gospodarczej nie miał świadomości ponoszonego w związku z tym ryzyka.
Decyzją z dnia (...)grudnia 2004 roku, Nr (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne w kwocie 5 254,90 zł w tym z tytułu odsetek.
W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził,
że od nieopłaconych składek w oparciu o art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych należne są odsetki za zwłokę
w wysokościach określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa. Odsetki od nieterminowo opłaconych składek są obligatoryjne. Ustawa
o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera przepisu umożliwiającego umorzenie odsetek w oderwaniu od należności głównej. Brak jest więc zdaniem
ZUS - u podstaw do umorzenia należności głównej.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył M.D. podnosząc zarzut, iż organ rentowy błędnie wskazał czasokres należności na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu decyzji, jego zdaniem, nie ustosunkowano się również
w pełni i rzetelnie do jego sytuacji materialnej. W dalszej części uzasadnienia podniósł zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi we wniosku o umorzenie odsetek. Nadto stwierdził, że jego żona tylko do miesiąca lutego 2005 roku będzie otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych, oraz że wraz z żoną nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego. Konieczność zapłaty odsetek jego zdaniem pozbawiłaby jego rodzinę całkowicie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Decyzją z dnia (...) lutego 2005 roku, Nr (...)Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 roku podzielając zawarte w niej stanowisko.
Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2005 roku, sygn. akt III SA/Wa 968/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M.D. stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) lutego 2005 roku uznając, iż wydana została ona przez organ niewłaściwy w sprawie, gdyż organem właściwym do rozpoznania odwołania jest Minister Pracy i Polityki Społecznej. .
Postanowieniem z dnia (...) listopada 2005 roku, Nr (...)Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał wniosek M. D.
o ponowne rozpoznanie sprawy Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organowi właściwemu w związku ze zmianą treści art. 83 ust.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Decyzją z dnia (...) lutego 2006 roku, Nr (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) sierpnia 2004 roku stwierdzając,
iż brak jest podstaw do umorzenia zaległych należności.
Zdaniem Prezesa ZUS - u kondycja finansowa płatnika nie ma charakteru stałego i nie została wywołana nadzwyczajnymi niezależnymi od jego woli zdarzeniami losowymi. Prowadzenie działalności gospodarczej zawsze wiąże się
z ryzykiem, które nie może obciążać ZUS - u. Każdy podmiot powinien liczyć się
z koniecznością ponoszenia nie tylko podatków ale i składek na ubezpieczenia.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M.D. podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi
we wniosku o umorzenie odsetek oraz wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Nadto stwierdził, że jego sytuacja ma charakter wyjątkowy i szczególny. Trudności materialne i życiowe wywołane zostały nadzwyczajnymi, niezależnymi od niego zdarzeniami losowymi, którym nie mógł przeciwdziałać, to jest:
a) wysokiemu bezrobociu i pauperyzacji społeczeństwa,
b) brakowi zapotrzebowania na usługi transportowe,
c) zaprzestaniu prowadzenia działalności z uwagi na krytyczny stan zdrowia,
d) utracie pracy przez współmałżonkę z przyczyn ekonomicznych.
Skarżący zwrócił się do Sądu o umorzenie długu i pozytywne rozpatrzenie skargi w oparciu o przepisy prawa, zasady współżycia społecznego i własne sumienie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł
o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje
na uwzględnienie aczkolwiek nie z powodu zarzutów podniesionych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art. 28 z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 roku Nr 137, poz. 887 z późn. zm.).
Jak wynika z treści wniosku skarżącego wystąpił on o rozłożenie na raty należności głównej oraz o umorzenie odsetek od należności głównej. Organy administracji uznając, iż przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 roku
o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidują możliwości umorzenia odsetek od zaległych należności potraktowały wniosek skarżącego jako wniosek o umorzenie całości zaległych składek wraz odsetkami odmawiając ich umorzenia.
Zdaniem Sądu pogląd organów administracji, iż brak jest podstaw
do umorzenia samych odsetek bez jednoczesnego umorzenia należności głównej jest nieuprawniony. Z faktu, iż w ustawie z dnia 13 października 1998 roku
o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma przepisu pozwalającego wprost
na umorzenie samych odsetek, nie wynika, że umorzenie takie jest niemożliwe. Skoro w oparciu o przepis art.28 wymienionej ustawy możliwe jest umorzenie należności głównej, co automatycznie powoduje również umorzenie odsetek, to tym bardziej możliwe jest umorzenie także samych odsetek od zaległej należności. Organy administracji winny więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonać oceny możliwości umorzenia skarżącemu zaległych odsetek.
Należy podkreślić, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygająca wniosek o umorzeniu zaległości jest tzw. decyzją uznaniową, a nie decyzją związaną. Mimo zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości organ administracji może, ale nie musi wydać decyzję o ich umorzeniu. Sąd administracyjny kontrolując decyzję odmawiającą umorzenia zaległości nie posiada kompetencji
do nakazania organowi administracji, by zaległości te umorzył. Żaden przepis prawa nie daje bowiem sądowi administracyjnemu takich uprawnień. Sąd nie posiada też kompetencji do samodzielnej zmiany rozstrzygnięć wydawanych przez organy administracji. Tym samym Sąd nie jest władny do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie zaległych na rzecz ZUS - u składek i odsetek od tych składek.
Sądowa kontrola decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek polega na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy.
Sądowa kontrola rozstrzygnięć wydawanych przez organy administracji polega też na ocenie ich zgodności z materialnym prawem administracyjnym oraz prawem procesowym. Ustawa dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje jako przesłanki wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności "zasad współżycia społecznego". Postulat skarżącego, by Sąd przy ocenie zaskarżonego rozstrzygnięcia brał pod uwagę "zasady współżycia społecznego" nie może być więc uwzględniony. Jest to pojęcie
z zakresu prawa cywilnego i może być brane pod uwagę tylko przy rozpoznawaniu spraw cywilnych przez sąd powszechny.
Nie jest zdaniem Sądu możliwe dokonanie w niniejszym postępowaniu oceny czy ZUS prawidłowo określił wysokość zaległych składek. W postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległych należności badane są jedynie przesłanki umorzenia zaległości, a nie prawidłowość ich wyliczenia. Tym samym sąd administracyjny dokonując oceny takiej decyzji nie może dokonywać ustaleń czy zaległość na rzecz ZUS - u została przez organy administracji prawidłowo ustalona prawidłowo.
Na obecnym etapie postępowania nie jest również możliwe dokonanie przez Sąd oceny zasadności argumentów skarżącego, które jego zdaniem mają przemawiać za umorzeniem jego zaległych składek na rzecz ZUS - u. Będzie
to możliwe dopiero po ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie zgłoszonego przez skarżącego wniosku o umorzenie zaległych odsetek od należności głównej.
Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.1a i art.152 Ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.