III SA/WA 1553/06

III SA/Wa 1553/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Mariola Kowalska.
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant A.W., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) lutego 2006 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia części należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 września 2005 roku J K wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek ZUS.
W uzasadnieniu wniosku stwierdził, ze nie posiada żadnego majątku,
a wszystko co posiadała zostało zajęte przez komornika. Nie posiada również pracy, a próby jej znalezienia ze względu wiek i stan zdrowia kończą się niepowodzeniem.
Decyzją z dnia (...) listopada 2005 roku, Nr (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J.K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy
i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę
w kwocie łącznej 27 396,54 zł.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż wnioskodawca prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą Zakład [...] "(...)w okresie
od dnia 16 kwietnia 1986 roku do dnia 30 września 2004 roku, zgłaszając jednocześnie jako osobę współpracującą małżonka, która z dniem 1 lipca 1999 roku została wyrejestrowana z ubezpieczeń. W ramach prowadzonej działalności zatrudniał pracowników. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności w postaci "ważnego interesu" osoby zobowiązanej do płacenia składek. Wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu żony, która uzyskuje świadczenie emerytalne
w kwocie 983 zł. Zamieszkuje w mieszkaniu należącym do siostry, ponosząc koszty jego utrzymania wraz z pozostałymi opłatami w wysokości 600 zł miesięcznie.
Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Możliwości płatnicze zobowiązanego wskazują na możliwość podjęcia ratalnej spłaty zadłużenia wobec ZUS. Za odmową umorzenia należności przemawia również okoliczność, iż ZUS może dochodzić należności przez 10 lat i w tym okresie sytuacja materialna wnioskodawcy może ulec zmianie.
Jednocześnie ZUS poinformował wnioskodawcę, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw do orzekania o umorzeniu składek
na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych, gdyż nie stosuje się do tych składek art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 roku
o systemie ubezpieczeń społecznych.
Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył J.K. We wniosku podniósł, iż działalność gospodarczą zakończył w dniu
30 września 2004 roku ze stratą, która uniemożliwiła mu min. zapłatę należności ZUS. Prawidłowo jego zdaniem ustalono, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa
do zasiłku i pozostaje na utrzymaniu żony, która uzyskuje świadczenie emerytalne
w kwocie 983 zł. Prawidłowo też zostało ustalone, że nie dysponuje wartościowym majątkiem ruchomym, ani nieruchomościami oraz, że zamieszkuje w mieszkaniu należącym do siostry. Opłaty za mieszkanie wynoszą około 600 zł miesięcznie.
Po uiszczeniu tych opłat na utrzymanie dwóch osób pozostaje 383 zł czyli niespełna 200 zł na osobę. Wraz żoną żyje w ubóstwie i nie posiada środków niezbędnych dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Twierdzenie w tej sytuacji, iż istnieje możliwość ratalnej spłaty zadłużenia jest nieprawdziwe i nierealne. Nieprawdziwy jest również pogląd, że w ciągu 10 lat jego sytuacja materialna może ulec zmianie.
Ma bowiem 60 lat i jest niezdolny do pracy z powodu głębokiej depresji i licznych dolegliwości fizycznych związanych z wiekiem, a co za tym idzie nie
ma szans na podjęcie zatrudnienia, ani uzyskania emerytury.
Decyzją z dnia (...) lutego 2006 roku, Nr (...)Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił w części zaskarżoną decyzję w ten sposób,
że umorzył należności ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 13 243,27 zł stanowiące zaległość wnioskodawcy jako płatnika składek będącego jednocześnie ubezpieczonym, zaś w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS - u stwierdził, że przedłożona dokumentacja potwierdza trudną sytuację zdrowotną i materialną wnioskodawcy
co stanowi przesłankę umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust.3a ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych sprecyzowaną w § 3 ust. 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek.
Brak jest natomiast zdaniem Prezesa ZUS - u podstaw do umorzenia pozostałej części zaległej należności. Przepis art.28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma zastosowanie jedynie wobec wnioskodawcy jako osoby ubezpieczonej, będącej jednocześnie w okresie prowadzenia działalności gospodarczej płatnikiem składek. Do uregulowania pozostają natomiast należności
z tytułu składek pracowników na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika.
Zakres umorzenia nie obejmuje również składek na ubezpieczenie społeczne
w części finansowanej przez ubezpieczonych Zgodnie bowiem z dyspozycją
art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 roku ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami art. 28 tejże ustawy nie stosuje się.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J.K. podnosząc zarzut błędnego przyjęcia, iż art.28 ust.3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie dotyczy umorzenia składek ZUS
na ubezpieczenie społeczne. Na poparcie swojego stanowiska powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2004 roku, sygn. akt III AUa (...) (OSA 2005/3/9).
Zdaniem skarżącego spełnia on wszelkie wymogi do tego, by jego należności z tytułu nieopłaconych składek pracowniczych na rzecz ZUS - u zostały umorzone.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł
o oddalenie skargi
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje
na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art.28 ust.3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku
o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 roku Nr 137, poz. 887 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje, iż składki na ubezpieczenie społeczne pracowników częściowo opłacane są przez samych pracowników, a częściowo przez pracodawcę. Wpłata obydwu elementów tych składek na rzecz ZUS - u powierzona została pracodawcy. Pracodawca wpłaca więc do ZUS - u jedną cześć składki finansowaną ze swoich środków, które do czasu wpłaty pozostają jego własnością oraz drugą cześć składaki część składki z pieniędzy, które stanowią własność pracownika,
a w stosunku do których pracodawca jest jedynie płatnikiem, osobą pośredniczącą
w dokonywaniu wpłaty. W pierwszym wypadku pracodawca jest właścicielem środków pieniężnych oraz płatnikiem zaś w drugim wypadku tylko płatnikiem.
Zgodzić należy się twierdzeniem Prezesa ZUS - u, iż w świetle przepisów wymienionej wyżej ustawy nie jest możliwe umorzenie tej części zaległych składek należnych ZUS - owi, które pracodawca opłaca wyłącznie jako płatnik. Pracodawca nie jest bowiem właścicielem tychże środków, a jedynie pośredniczy w ich wpłacaniu
na rzecz ZUS - u. Nie można natomiast zgodzić się z poglądem Prezesa ZUS - u,
iż nie jest możliwe umorzenie tej części składek pracowników, która finansowana jest przez pracodawcę z jego własnych środków. Zdaniem Sądu tego typu należności mogą być umarzane na podstawie art. art.28 ust.3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Na mocy tego przepisu mogą być umarzane należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Przesłanką umorzenia tych zaległości jest ich całkowita nieściągalność lub wystąpienie uzasadnionego przypadku mimo istnienia możliwości ich wyegzekwowania.
W niniejszej sprawie sytuacja skarżącego była przez Prezesa ZUS - u analizowana pod kątem zaistnienia ważnego interesu osoby zobowiązanej
do opłacenia składek. Konieczne więc stało się uchylenie zaskarżonej decyzji w celu dokonania przez organ administracji oceny czy istnieje możliwość umorzenia tej części zaległych składek, które skarżący winien uiszczać na rzecz pracowników
z własnych środków z uwagi na całkowitą nieściągalność tych składek lub
ze względu na inny uzasadniony interes skarżącego.
Jednocześnie stwierdzić należy, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygająca wniosek o umorzenie zaległości jest tzw. decyzją uznaniową, a nie decyzją związaną. Mimo zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości organ administracji może, ale nie musi wydać decyzję o umorzeniu zaległości. Sądowa kontrola decyzji w sprawie umorzenia zaległości
z tytułu składek polega wyłącznie na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontrolując decyzję odmawiającą umorzenia zaległości nie posiada natomiast kompetencji do nakazania organowi administracji, by zaległości te umorzył.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1a i art. 152 Ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.