III SA/Wa 1531/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-04-15
NSApodatkoweŚredniawsa
VATwznowienie postępowaniafałszywe fakturyodpowiedzialność podatkowaart. 108 ust. 1 ustawy o VATpostępowanie administracyjnedowodysfałszowanie dokumentóworgan podatkowysąd administracyjny

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku VAT, uznając brak podstaw do wznowienia postępowania mimo zarzutów o sfałszowanie faktur.

Spółka M. sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego, twierdząc, że faktury VAT stanowiące podstawę ostatecznej decyzji podatkowej zostały sfałszowane. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówiły uchylenia decyzji, uznając brak dowodów na oczywistość sfałszowania oraz brak prawomocnego orzeczenia sądu w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że spółka nie wykazała przesłanek do wznowienia postępowania, a jej własne zachowanie w toku postępowania budzi wątpliwości co do jej niewiedzy o wprowadzaniu faktur do obrotu.

Spółka M. sp. z o.o. złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 2014 r., dotyczącą podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe 2011-2013, w tym kwoty podatku z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Podstawą wniosku było twierdzenie o fałszywości dowodów, na których oparto decyzję, wskazując na oczywiste rozbieżności w wyglądzie faktur, numerach rachunków bankowych i podpisach. Organy podatkowe odmówiły uchylenia decyzji, argumentując, że fałszerstwo dowodu powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, a wyjątek dotyczący oczywistości nie został spełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem i wymaga wykazania kwalifikowanych wad, a sama oczywistość fałszerstwa musi być widoczna gołym okiem, bez potrzeby dodatkowego postępowania dowodowego. Sąd zwrócił uwagę na wątpliwe zachowanie spółki, która mimo sygnałów o nieprawidłowościach w 2013 r. zgłosiła sprawę organom ścigania dopiero w 2016 r. i nie uczestniczyła aktywnie w pierwotnym postępowaniu podatkowym. Sąd uznał, że spółka nie wykazała przesłanek do wznowienia postępowania, a jej odpowiedzialność za podatek z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT nie została skutecznie podważona.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste i jego stwierdzenie jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego. Oczywistość ta musi być widoczna gołym okiem, bez potrzeby dodatkowego postępowania dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie wykazała oczywistości sfałszowania faktur. Różnice w wyglądzie faktur, numerach rachunków czy podpisach nie były wystarczające do stwierdzenia oczywistego fałszerstwa bez orzeczenia sądu karnego. Dodatkowo, zachowanie spółki budzi wątpliwości co do jej niewiedzy i braku udziału w wprowadzaniu faktur do obrotu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.o.p.t.u. art. 108 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług, gdy faktura została wystawiona przez podmiot nieuprawniony lub zawierała błędy.

O.p. art. 240 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa do wznowienia postępowania podatkowego w przypadku, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

O.p. art. 240 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wyjątek od zasady, że fałsz dowodu musi być stwierdzony orzeczeniem sądu, dopuszczający wznowienie postępowania, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste i niezbędne dla ochrony interesu publicznego.

O.p. art. 245 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Skutek wznowienia postępowania, w tym uchylenie decyzji ostatecznej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada rozpoznawania sprawy w granicach skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o oddaleniu skargi.

K.k. art. 270 § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący fałszerstwa dokumentu.

K.k. art. 271

Kodeks karny

Przepis dotyczący poświadczenia nieprawdy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania oczywistości sfałszowania faktur. Brak prawomocnego orzeczenia sądu karnego stwierdzającego fałszerstwo. Zachowanie spółki budzi wątpliwości co do jej niewiedzy i braku udziału w obrocie fakturami. Wnioskowane dowody nie wniosłyby niczego nowego do sprawy.

Odrzucone argumenty

Faktury VAT stanowiące podstawę decyzji ostatecznej są sfałszowane. Sfałszowanie faktur jest oczywiste i nie wymaga orzeczenia sądu karnego. Organy naruszyły przepisy postępowania, odmawiając przeprowadzenia dowodów. Organy błędnie oceniły materiał dowodowy i wyciągnęły nielogiczne wnioski.

Godne uwagi sformułowania

oczywistość sfałszowania dowodu musi być możliwa do stwierdzenia bez przeprowadzania dodatkowych dowodów, jawna, widoczna gołym okiem wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania zachowanie spółki w okresie poprzedzającym postępowanie zwykłe oraz w toku obu postępowań nadzwyczajnych czyni wątpliwym, iż zupełnie nieświadomie padła ona ofiarą oszukańczego działania osób trzecich

Skład orzekający

Katarzyna Owsiak

przewodniczący

Ewa Izabela Fiedorowicz

członek

Konrad Aromiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego w przypadku zarzutu fałszywych dowodów, zwłaszcza w kontekście wymogu \"oczywistości\" sfałszowania i roli orzeczeń sądów karnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki, która twierdzi, że padła ofiarą oszustwa, ale jej zachowanie budzi wątpliwości sądu. Interpretacja "oczywistości" fałszerstwa jest kluczowa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy potencjalnego oszustwa na dużą skalę z wykorzystaniem pustych faktur VAT i odpowiedzialności spółki. Pokazuje trudności w udowodnieniu fałszerstwa i znaczenie procedur administracyjnych.

Czy można uniknąć odpowiedzialności za VAT, twierdząc, że faktury zostały sfałszowane? Sąd wyjaśnia, kiedy to możliwe.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Wa 1531/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Izabela Fiedorowicz
Katarzyna Owsiak /przewodniczący/
Konrad Aromiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 2073/21 - Wyrok NSA z 2025-03-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 108 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, asesor WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. i 2012 r. oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 20 września 2018 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej NUS) wpłynął wniosek M. sp. z o.o. z siedzibą w W. o wznowienie postępowania podatkowego, zakończonego decyzją ostateczną NUS z [...] sierpnia 2014 r., wydaną w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r. oraz określenia do zapłaty kwoty podatku, o której mowa w art. 108 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. nr 177 poz. 1054 ze zm., dalej: "ustawa o VAT"), z faktur wystawionych od sierpnia 2011 r. do listopada 2011 r. i od stycznia 2012 r. do czerwca 2013 r.
Jako podstawę wznowienia postępowania strona wskazała art. 240 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 241 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: "O.p.") podnosząc, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.
Spółka stanęła na stanowisku, że oczywistość sfałszowania faktur VAT, będących podstawą do wydania decyzji ostatecznej nie budzi wątpliwości. Oczywistość ta wynika nie tylko z widocznych gołym okiem rozbieżności w wyglądzie faktur (np.: szata graficzna faktury, różnica w wyglądzie pieczątki spółki, podpisy na fakturach osób, które nigdy nie były i nie są uprawnionymi do reprezentacji spółki, numer rachunku bankowego, którego spółka nigdy nie była i nie jest posiadaczem), ale również z okoliczności wielokrotnego udzielania przez spółkę i jej księgową odpowiedzi na pisma różnych organów podatkowych (w tym NUS) o braku współpracy z podmiotami, które posłużyły się rzekomo wystawionymi przez spółkę fakturami VAT. Strona dodała, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej DUKS), w protokole z czynności sprawdzających, wprost wskazał na widoczne rozbieżności w wyglądzie dokumentów.
Strona podkreśliła, że w niniejszej sprawie nie występuje rozbieżność między interesem publicznym a interesem podatnika, gdyż interes publiczny nakazuje wykrycie i ukaranie podmiotu odpowiedzialnego za wystawienie nierzetelnych faktur VAT, przy jednoczesnym odstąpieniu od karania podmiotów, które nie są odpowiedzialne za wystawienie i posłużenie się takimi fakturami. Z kolei w interesie spółki oraz jej członków zarządu jest wykrycie osób odpowiedzialnych za zaistniałe zdarzenia, przede wszystkim po to, aby nie odpowiadać za czyn osoby trzeciej.
Strona dodała, że obowiązek podatkowy wynikający m. in. z wydanej decyzji ostatecznej został skutecznie przeniesiony na członków zarządu decyzjami NUS z [...] sierpnia 2014 r. i z [...] grudnia 2013 r. w łącznej wysokości 2 082 579,75 zł wraz z odsetkami. Kwota ta jest obiektywnie wysoka, dla przeciętnego obywatela nierealna do zapłaty. Abstrakcja zaistniałej sytuacji, zwłaszcza w kontekście posłużenia się przez podmioty trzecie sfałszowanymi fakturami VAT, których spółka nie wystawiła na ich rzecz, a następnie niewzięcie tego pod uwagę przez organy państwowe, stanowi dla członków zarządu spółki oraz ich rodzin obciążenie nie tylko majątkowe, ale również psychiczne.
Do wniosku strona dołączyła przykładowe faktury VAT rzeczywiście wystawione przez spółkę, odpis postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej W. z [...] lutego 2018 r., odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...] maja 2018 r. sygn. akt [...] protokół z czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentów u kontrahenta kontrolowanego, sporządzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej w W. w dniu 13 marca 2013 r., pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 24 lutego 2012 r., odpowiedzi Spółki na pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 24 lutego 2012 r., pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 20 listopada 2013 r., odpowiedz udzielonej przez p. R. C. na pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 20 listopada 2013 r., wezwania Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia 26 kwietnia 2013 r., odpowiedz udzielonej przez p. R. C. na wezwanie Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia 26 kwietnia 2013 r., pismo Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia 7 lutego 2013 r. i 8 lutego 2013 r., faktur VAT nr [...] i nr [...] na rzecz M. Sp. z o.o., faktury VAT nr [...] na rzecz D. Sp. z o.o. i faktury VAT [...] na rzecz B. Sp. z o.o., zaświadczenie P. [...] S.A. z dnia 20 lutego 2013 r., pismo Prokuratury Rejonowej W. z dnia 12 stycznia 2017 r. wraz z odpowiedzią od [...] Bank [...]S.A.
Powyższe dokumenty zostały złożone przez stronę na okoliczność potwierdzenia, że Spółka nie była wystawcą faktur będących podstawą wydania decyzji ostatecznej w sprawie określenia kwoty podatku, o której mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Postanowieniem z [...] sierpni[...] 4 sierpnia 2014 r.
Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. NUS odmówił przeprowadzenia dowodu z wystąpienia do banku, do R. C. oraz z opinii biegłego do spraw z zakresu porównania pisma ręcznego.
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. NUS odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2014 w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r. oraz kwoty podatku o której mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, o zapłaty z tytułu wystawionych przez Spółkę w okresie od sierpnia 2011 r. do listopada 2012 r., stwierdzając, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 1 oraz § 2 O.p.
Zdaniem organu z przedłożonych dowodów nie wynika jednoznacznie, iż faktury, będące przedmiotem oceny w decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. zostały wystawione przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody Spółki, tj. osób ją reprezentujących, członków zarządu.
Wskazano, iż do tożsamych wniosków doszedł także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku sygn. akt III SA/Wa 2549/16 z dnia 25 września 2017 r. rozpatrując skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmawiającą uchylenia w całości decyzji ostatecznej w następstwie złożonego w dniu 29 grudnia 2015 r. wniosku Spółki o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ww. decyzją ostateczną.
Dodatkowo wskazano, iż dowodem na oczywistość sfałszowania faktur wystawionych w okresie od sierpnia 2011 r. do czerwca 2013 r. na rzecz B. Sp. z o.o., C. Sp. z o.o., J. . Sp. z o.o. i G. Sp. z o.o., które były podstawą do wydania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nie są odpowiedzi Spółki, iż nie współpracowała z T. Sp. z o.o. "M. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o. oraz D. Sp. z o.o.
Skarżąca w odwołaniu od ww. decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 i 2 O.p., przez odmowę uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. w wyniku uznania, iż nie zachodzi oczywistość sfałszowania dowodów, na podstawie których została ona wydana, pomimo dokładnego, konkretnego i jednoznacznego wykazania, iż oczywistość ta zachodzi;
2) art. 188 O.p., przez:
a) odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa z uwagi na brak znaczenia dla sprawy, czy faktury VAT będące przedmiotem postępowania zostały podpisane przez członków zarządu uprawnionych do reprezentacji Spółki, podczas gdy okoliczność ta ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, pomimo iż podpis nie jest wymagany na fakturze VAT,
b) brak rozpoznania wniosków o:
- wystąpienie do banku, który jest właścicielem rachunku wskazanego na fakturach VAT znajdujących się w aktach postępowania podatkowego zakończonego decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. a rzekomo wystawionych przez Spółkę na rzecz C. Sp. z o.o. i B. Sp. z o.o., celem ustalenia, czy M. Sp. z o.o. była w 2013 r. i jest posiadaczem tego rachunku bankowego oraz czy członkowie zarządu Spółki, tj. L.K., C.B. i T.N. mieli w 2013 r. i mają dostęp do tego rachunku bankowego - na okoliczność ustalenia, czy M. Sp. z o.o. była w 2013 roku i jest posiadaczem tego rachunku bankowego oraz czy członkowie zarządu Spółki, tj. L.K., C.B. i T.N. mieli w 2013 r. i mają dostęp do tego rachunku bankowego,
- wystąpienia do R. C. celem ustalenia kiedy M. Sp. z o.o. przekazała ostatnią fakturę sprzedaży, czy M. Sp. z o.o. stosowała na swych fakturach numerację wraz z oznaczeniami literowymi, czy w rejestrach sprzedaży kiedykolwiek pojawiły się faktury VAT na rzecz takich podmiotów jak B. Sp. z o.o., C. Sp. z o.o.;
3) art. 121 § 1, art. 122, art. 124 O.p., przez prowadzenie postępowania w sposób, który zaprzecza niemalże wszystkim zasadom prowadzenia takiego postępowania oraz widoczne działanie przeciwko Spółce, brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, pomimo wskazania przez Spółkę szeregu dowodów, brak prowadzenia postępowania w sposób budujący zaufanie do organów podatkowych, a to z uwagi na niezrozumiałą odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz brak odniesienia się do dwóch innych wniosków dowodowych
Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS"), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 245 § 1 pkt 2 O.p., utrzymał w mocy orzeczenie NUS z [...] listopada 2019 r.
W uzasadnieniu DIAS wskazał, że samo twierdzenie strony żądającej wznowienia postępowania, iż dany dowód jest fałszywy, nie uzasadnia ponowienia postępowania dowodowego. Fałsz dowodu, co do zasady, powinien być stwierdzony orzeczeniem sądu. Może to być np. wyrok sądu skazujący świadka za fałszywe zeznania (art. 233 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - Dz. U. z 2019 r., poz. 1050, dalej: "K.k."). biegłego za fałszywą opinię, tłumacza za fałszywe tłumaczenie (art. 233 § 4 K.k.), funkcjonariusza publicznego za poświadczenie w dokumencie nieprawdy (art. 271 K.k.) lub każdą osobę, która podrobiła bądź przerobiła dokument w celu użycia go jako autentyczny (art. 270 § 1 K.k.). Przepisy O.p. nie przewidują możliwości stwierdzenia fałszu dowodu orzeczeniem innego organu niż sąd. Orzeczenie sądu może mieć postać wyroku (także warunkowo umarzającego postępowanie karne), postanowienia albo nakazu karnego (art. 500-507 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 30, dalej K.p.k.).
DIAS podkreślił, że od zasady, iż fałsz dowodu powinien być wykazany orzeczeniem sądu, istnieją dwa wyjątki: po pierwsze, gdy postępowanie przed sądem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (np. przedawnienie ścigania lub wyrokowania, abolicja, immunitet); po drugie, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste, czyli rzuca się w oczy. W tym drugim wypadku nie wystarczy wykazać oczywistości fałszu, lecz ponadto trzeba uzasadnić, że wznowienie postępowania przed wydaniem orzeczenia przez sąd jest niezbędne do ochrony interesu publicznego. Korzystanie z drugiego wyjątku wymaga zachowania dużej ostrożności, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której po zakończeniu postępowania wznowionego zapadnie wyrok sądu wykluczający fałszywość dowodu. Stąd też oczywistość fałszerstwa, o której mowa w art. 240 § 2 O.p., musi być możliwa do stwierdzenia bez przeprowadzania dodatkowych dowodów, jawna, widoczna gołym okiem.
DIAS wskazał, że aby na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 O.p. mogło nastąpić wznowienie postępowania, muszą zostać spełnione trzy warunki: w postępowaniu podatkowym faktycznie wystąpił fałszywy dowód, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone (poza wskazanymi wyjątkami) prawomocnym orzeczeniem sądu, fałszywy dowód był podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Niespełnienie jednego z wymienionych warunków nie daje podstaw do wznowienia postępowania na tej podstawie. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie.
Zdaniem DIAS, wskazane przez stronę okoliczności nie spełniają kumulatywnie powyższych cech, żeby można było uznać, że przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów z art. 240 § 1 pkt 1 i § 2 O.p. została spełniona w sprawie. Dopóki bowiem nie zostanie orzeczone przez właściwy sąd, że spółka (osoby ją reprezentujące) nie była/byli wystawcą faktur, które stanowiły podstawę wydania decyzji z [...] sierpnia 2014 r., nie można stwierdzić czy wskazane przez stronę okoliczności związane z wystawianiem faktur VAT mogą mieć wpływ na odmienną ocenę i rozstrzygnięcie, a w konsekwencji, na wydanie w sprawie decyzji, co do swej istoty odmiennej od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
W ocenie organu odwoławczego, słuszne jest stanowisko NUS, że rozbieżności w wyglądzie faktur, podania numeru rachunku bankowego nie należącego do spółki, inny wzór pieczątki z błędem w numerze NIP, czy też parafkach osób trzecich, nie stanowią o oczywistości sfałszowania dowodów, o której mowa w art. 240 § 2 O.p., gdyż na ich podstawie nie można jednoznacznie stwierdzić, w jaki sposób, w jakim zakresie i przez kogo zostało popełnione przestępstwo sfałszowania faktur, i czy w ogóle doszło do sfałszowania faktur. Z przedłożonych dowodów nie wynika jednoznacznie, że faktury będące przedmiotem ustalenia stanu faktycznego w decyzji ostatecznej zostały wystawione przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody spółki, tj. osób ją reprezentujących, członków zarządu. Spółka nie przedstawiła także żadnego orzeczenia sądu potwierdzającego fałszerstwo, a także innych dowodów potwierdzających podrobienie spornych faktur. Dowodami tymi nie są z pewnością wyjaśnienia osoby prowadzącej księgowość spółki o braku takich faktur w rejestrach spółki czy też spostrzeżenia DUKS dotyczące różnic w wyglądzie przeglądanych przez niego faktur.
DIAS podkreślił, że spółka we wniosku o wznowienie postępowania oraz w pismach uzupełniających powołała, iż aktualnie toczy się dochodzenie dotyczące czynu zabronionego z art. 270 § 1 K.k. Z przedstawionych na tę okoliczność dokumentów nie wynika jednak, że dokonano fałszerstwa i kto jest sprawcą. Prokuratura Rejonowa bowiem umorzyła dochodzenie wobec niewykrycia sprawcy, natomiast Sąd Rejonowy, na skutek wniesienia przez spółkę zażalenia, uchylił co prawda postanowienie Prokuratury Rejonowej jednakże również nie stwierdził w jego uzasadnieniu jednoznacznie, iż faktury zostały sfałszowane i przez kogo. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy wskazał jedynie, że zgromadzony materiał w aktach sprawy wskazuje na duże prawdopodobieństwo, iż doszło w przedmiotowej sprawie do popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 K.k. Skoro zatem organy ścigania, będące uprawnionymi do zajęcia jednoznacznego i ostatecznego stanowiska w sprawie ewentualnego sfałszowania dokumentów nie stwierdziły bezsprzecznie, że w sprawie doszło do sfałszowania faktur VAT, to tym bardziej DIAS nie był kompetentny do jednoznacznego stwierdzenia, że dokonano sfałszowania dokumentów w postaci faktur VAT będących podstawą do ustalenia stanu faktycznego w decyzji ostatecznej.
DIAS nie uwzględnił tym samym zarzutów dotyczących nierozpoznania przez NUS wniosków dowodowych, tj. wystąpienia do banku, który jest właścicielem rachunku wskazanego na fakturach VAT, a rzekomo wystawionych przez spółkę, celem ustalenia, czy strona była w 2013 r. i jest posiadaczem tego rachunku bankowego oraz czy członkowie zarządu spółki, tj. L.K., C.B. i T.N. mieli w 2013 r. i mają dostęp do tego rachunku bankowego oraz wystąpienia do R. C. celem ustalenia, kiedy spółka przekazała ostatnią fakturę sprzedaży, czy stosowała na swych fakturach numerację wraz z oznaczeniami literowymi, czy w rejestrach sprzedaży kiedykolwiek pojawiły się faktury VAT na rzecz takich podmiotów jak B. sp. z o.o., C. sp. z o.o.
DIAS zauważył, że w aktach sprawy znajdują się, dołączone przez Spółkę pisma R. C., z których wynika, że w okresie od czerwca 2011 r. do lipca 2012 r., oraz w marcu i kwietniu 2013 r. kontrahent M. sp. z o.o. nie występuje w dokumentach księgowych spółki oraz że wszystkie dokumenty, tj. faktury zakupu, sprzedaży i kosztowe, które spółka dostarcza do biura są księgowane na bieżąco. Z kolei w 2011 r. spółka nie dostarczyła żadnych faktur z kontrahentem A. sp. z o.o. Natomiast z pism Banku [...] wynika, że w okresie ostatnich 5 lat spółka nie była klientem banku, zaś numer rachunku [...] jest nieprawidłowy. W związku z powyższym DIAS uznał, że wystąpienia do Banku czy do R. C. nie wniosłyby niczego nowego i istotnego do ustalenia stanu faktycznego.
DIAS stwierdził, że przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie nie wykazało, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe. Również w toku postępowania wznowieniowego strona nie wskazała żadnego dowodu wykorzystanego w postępowaniu wymiarowym (zwykłym), którego fałszywość miałaby charakter oczywisty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka, reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła DIAS naruszenie:
art. 233 § 1 O.p. w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 i 2 O.p, przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w wyniku błędnego uznania, iż nie zachodzi oczywistość sfałszowania dowodów, na podstawie których została ona wydana, pomimo dokładnego, konkretnego i jednoznacznego wykazania przez Skarżącą, iż oczywistość ta zachodzi; przy czym brak jej stwierdzenia przez Organ wskazuje jedynie na lekceważenie problemu i krzywdy przedsiębiorcy, który przez działania osób trzecich, został pociągnięty do odpowiedzialności za puste faktury, których nigdy nie wystawił;
art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 122 O.p., przez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz wyciągnięcie błędnych i nielogicznych wniosków z twierdzeń Skarżącej oraz materiału dowodowego;
art. 233 § 1 w zw. z art. 188 O.p., przez odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez Skarżącą, pomimo iż dowody te mają dla sprawy istotne znaczenie;
art. 120, art 121 § 1, art. 122, art. 124 O.p., przez brak przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a także w oparciu o przepisy prawne, co jest wynikiem braku chęci naprawienia błędów organu popełnionych w trakcie prowadzenia postępowania wymiarowego.
DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 10 listopada 2020 r. stanowiącym replikę ka odpowiedź organu na skargę, Strona podała, że postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., II [...] Sąd karny uchylił postanowienie Prokuratury z [...] czerwca 2018 r. o zawieszeniu postępowania. Z pisma skarżącej wynika, że nie udało się zlokalizować miejsca przebywania poszukiwanych świadków, lecz sąd uznał za zasadne zwrócenie się do DUKS o przekazanie faktur mających stanowić dowód w sprawie celem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu badania pisma. Strona dodała, że pozyskane faktury wystawione na rzecz D. sp. z o.o. zostały zbadane przez biegłego, który w opinii z 12 kwietnia 2019 r. stwierdził, że faktury nie zostały podpisane przez osoby uprawnione do działania za spółkę.
Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wydruku fotokopii opinii D. C. z dnia 10 kwietnia 2019 r. na okoliczność jednoznacznego potwierdzenia, że Spółka wystawiła przedmiotowych faktur VAT.
Do pisma nie dołączono jednak ww. opinii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawą skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 tego Zarządzenia wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758 ze zmianą wynikającą z rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 1829). W konsekwencji, z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r., w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r. oraz określenia kwoty podatku, o której mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 O.p. Trzeba bowiem pamiętać, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Nie może ono zastępować trybu odwoławczego. Jedną z podstawowych zasad postępowania jest zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 Op.). Doznaje ona ograniczenia tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy decyzja jest obarczona kwalifikowanymi wadami prawnymi. Granice postępowania w trybie wznowienia postępowania zakreślone są wnioskiem strony. Skoro wniosek o wznowienie postępowania wskazywał na przesłanki z art. 240 § 1 pkt 1 i § 2 O.p., to postępowanie administracyjne ogranicza się do występowania tych przesłanek. W związku z tym również jego kontrola dokonywana przez sąd administracyjny dotyczy decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania i to w zakresie wyznaczonym przez wniosek strony. Istotnym jest zatem to, czy wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania.
Podkreślić należy, iż strona Skarżąca nie wnosiła skutecznie odwołania od decyzji wymiarowej, a po kilku latach skorzystała z wszczęcia nadzwyczajnego trybu postępowania, a mianowicie wznowienie postępowania.
Dotychczasowe uwagi wskazują więc, że istota zagadnienia sprowadza się do tego, czy istniały podstawy wznowienia postępowania. Nie mogą natomiast odnieść skutku te wszystkie argumenty, które zmierzają do podważenia merytorycznej zasadności ostatecznej decyzji wymiarowej. Przedmiotem postępowania o wznowienie nie jest bowiem ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wyliczone w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r. III SA 2367/01, Lex nr 145008).
W związku z tym zauważenia wymaga, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W postępowaniu podatkowym, stosownie do regulacji zawartej w art. 240 § 1 O.p., wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną możliwe jest jeżeli zachodzą przyczyny enumeratywnie wyliczone w art. 240 O.p., to znaczy przynajmniej jedna z przyczyn w tym przepisie wskazanych. Postępowanie "wznowieniowe" toczy się w bardzo zawężonych ramach i - na co należy zwrócić szczególnie uwagę - przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w ww. przepisie. Postępowanie prowadzone w ramach omawianego trybu nadzwyczajnego nie jest "trzecią" instancją.
Przechodząc zatem na grunt rozpoznawanej sprawy w zaistniałym na tym tle sporze przyznać należy rację organom wydającym sporne rozstrzygnięcia, które - po wznowieniu postępowania - prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji dotychczasowej – nie zaistniała bowiem podstawa wznowieniowa z art. 240 § 1 pkt 1 i § 2 O.p.
Rozpoznawana sprawa dotyczy wniosku spółki M. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] sierpnia 2014 r., w której NUS stwierdził, że ów podmiot jest obowiązany do zapłaty podatku z faktur wystawionych na rzecz B. Sp. z o.o., C. Sp. z o.o., J. . Sp. z o.o. i G. Sp. z o.o. Z powyższej decyzji wynika, że spółka M. nie brała udziału w postępowaniu, gdyż nie odbierała korespondencji z organu, kierowanej do niej na ujawniony w KRS adres ul. [...], [...] W.. Członkowie zarządu spółki wskazują, że o wspomnianej decyzji dowiedzieli się dopiero w związku z przeniesieniem na nich odpowiedzialności za zaległości wynikające z faktur wystawionych na rzecz wymienionych podmiotów. W toku postępowania wznowieniowego strona konsekwentnie twierdzi, że faktury te zostały sfałszowane, spółka M. nie była wystawcą tych dokumentów, zatem decyzja ostateczna z [...] sierpnia 2014 r. powinna zostać uchylona w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 1 i § 2 O.p.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 1 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Przy czym, stosownie do art. 240 § 2 O.p., jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 lub 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa.
Z powyższych unormowań wynika, że przesłanką, która w następstwie wznowienia postępowania może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji statecznej jest, co do zasady, orzeczenie sądu karnego, które stwierdza okoliczność sfałszowania dowodu. Jako wyjątek ustawodawca przewidział przypadki, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste. Artykuł 240 § 2 O.p. otwiera zatem niejako drogę organom podatkowym wejścia w kompetencje sądu karnego, dlatego korzystanie z tego wyjątku wymaga zachowania dużej ostrożności, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której po zakończeniu postępowania wznowionego zapadnie wyrok sądu wykluczający fałszywość dowodu. Aby tego uniknąć, oczywistość fałszerstwa, o której mowa we wskazanym przepisie, musi nadawać się do stwierdzenia przez organy podatkowe bez przeprowadzania dodatkowych dowodów, musi być jawna, widoczna gołym okiem.
Analiza akt sprawy, w tym w szczególności dokumentów i dowodów przedstawianych przez stronę, prowadzi do wniosku, że Skarżąca stara się wykazać, iż okoliczność wystawiania spornych faktur przez osoby działające z jej ramienia jest wykluczona. Kwestionowane przez stronę faktury mają bowiem inną szatę graficzną, są opatrzone innym wzorem pieczątki, niż używana przez Spółkę, część z nich zawiera pieczątkę z błędnym nr NIP, w części z nich wskazany jest nr konta bakowego nie należący do Skarżącej, wreszcie podpis pod tymi fakturami nie należy do żadnego z członków zarządu M. sp. z o.o.
Zdaniem Sądu, strona pomija jednak, że samo wykazanie, iż faktury nie były wystawiane przez osoby formalnie umocowane do reprezentacji spółki jest w tej sprawie niewystarczające do stwierdzenia, że spółka nie ponosi odpowiedzialności za wprowadzenie tych faktur do obrotu, co zarazem nie wyklucza zastosowania wobec niej art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Istotne znaczenie ma bowiem także okoliczność, czy Skarżąca padła ofiarą oszustwa popełnionego przez inne osoby, czy też fakt wprowadzania faktur do obrotu odbywał się za jej wiedzą i zgodą. W tym drugim przypadku, którego wykluczyć nie sposób, Spółka nie może uchylić się od konsekwencji swych zawinionych działań i zaniechań poprzez samo wykazanie, że faktury odbiegają wyglądem od tych, które w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podpisywali członkowie jej zarządu.
Rozwijając powyższą konstatacje należy zauważyć, że Spółka nie otrzymała jak dotąd ze strony sądu karnego potwierdzenia, iż padła ofiarą oszustwa osób dopuszczających się czynu podrobienia faktur, na których została wskazana jako dostawca. Z dowodów zgromadzonych w aktach, uzupełnionych wywodami z pisma procesowego, stanowiącego replikę do odpowiedzi organu na skargę, wynika jedynie, że istnieje duże prawdopodobieństwo sfałszowania faktur, nie mniej nie udało się ustalić ewentualnych sprawców tego czynu, ani nawet miejsca pobytu osób, które miałyby zeznawać w tej sprawie. Czynności dowodowe zlecone przez sąd karny zmierzały w związku z tym do potwierdzenia bądź zanegowania tezy, że podpisy znajdujące się na fakturach nie należą do członków zarządu Skarżącej.
Wskazać w tym miejscu za utrwalonymi poglądami judykatury i piśmiennictwa, że w kwestii czy doszło do sfałszowania dowodu (art. 240 § 1 pkt 1 O.p.) winien wypowiedzieć się właściwy sąd, albowiem wynika to z ustawowego podziału kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie jakim jest fałsz dowodów. Innymi słowy sfałszowanie dowodu musi zostać stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. Ustawodawca przewidział odstępstwa od tego rygorystycznego wymogu w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste (§ 2 art. 240 O.p.). Z tej właśnie regulacji stara się skorzystać strona argumentując o zasadności zgłaszanego wniosku. Podkreślić należy, że w tym zakresie należy zachować daleko idącą ostrożność ażeby nie doprowadzić do sytuacji, w której po zakończeniu postępowania wznowieniowego zapadnie wyrok wykluczający np. fałsz dowodu, który legł u podstaw wydanej decyzji lub stwierdzający brak popełnienia przestępstwa towarzyszącego wydaniu decyzji. Jeżeli zaistnienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. budzi jakiekolwiek wątpliwości, organ jest zobowiązany do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji - por. wyrok WSA z 23 marca 2004 r. sygn. akt III SA 2545/02, wyrok WSA w Kielcach sygn. akt I SA/Ke 747/07, wyrok NSA z 20 stycznia 2012 r. sygn. II FSK 997/10, Barbara Adamiak (w:) Ordynacja podatkowa Komentarz 2011 - B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowej spraw zauważyć należy, że nie zostało wydane orzeczenie stwierdzające sfałszowanie zakwestionowanych faktur. Te fakty wskazują, iż trudno uznać sfałszowanie faktury za oczywiste, czyli rzucające się w oczy, dające tym samym podstawę do stwierdzenia, że została spełniona przesłanka opisana w art. 240 § 1 pkt 1 Op. w zw. z § 2 tego przepisu. W ocenie Sądu jest wręcz odwrotnie. W dokonanej przez organy analizie okoliczności faktycznych, wynikających z załączonych materiałów dowodowych, zasadną jest ocena, że nie ma dowodów na to, iż w sprawie wymiarowej zakończonej decyzją ostateczną doszło do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych z użyciem fałszywych dowodów (faktur). Zdaniem Sądu bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego przez właściwy sąd, nie można oczekiwać ażeby organ podatkowy przeprowadzał takie postępowanie we własnym zakresie.
Zauważyć również należy, że ustalenia śledztwa prokuratorskiego nie wykraczają zatem jak dotąd poza te okoliczności, które Skarżąca wykazywała w postępowaniu wznowieniowym. Sąd potwierdza, że sporne faktury różnią się od tych z 2010 r., które strona przedstawiła jako materiał porównawczy. Dowód z prywatnej opinii biegłego wskazuje, że podpisy pod fakturami mogły złożyć nieujawnione osoby. Sąd nie neguje również, że podmioty, u których znaleziono sporne faktury nie nabywały od Spółki towaru. Jest bowiem dość oczywistym, że były to faktury niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, wykorzystane celem legalizacji towaru niewiadomego pochodzenia, czyli w powszechnym procederze pojawiającym się w hurtowym handlu tekstyliami.
Rację miał zatem organ odwoławczy, że w sprawie jak dotąd nie zapadło orzeczenie sądu karnego, w oparciu o które spółka mogłaby zanegować prawidłowość decyzji ostatecznej, wydanej na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Z kolei przesłanka ochrony interesu publicznego nie była przez organy analizowana, gdyż sfałszowanie faktur nie miało charakteru oczywistego. W szczególności, co słusznie podkreślał DIAS, z przedłożonych dowodów nie wynika jednoznacznie, że faktury będące przedmiotem ustalenia stanu faktycznego w decyzji ostatecznej zostały wystawione przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody spółki, tj. osób ją reprezentujących, członków zarządu.
Sąd stwierdza, że zachowanie spółki w okresie poprzedzającym postępowanie zwykłe oraz w toku obu postępowań nadzwyczajnych czyni wątpliwym, iż zupełnie nieświadomie padła ona ofiarą oszukańczego działania osób trzecich. Już bowiem w poprzednim, prawomocnym wyroku III SA/Wa 2549/16 tutejszy Sąd, oddalając skargę na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z 4 sierpnia 2014 r. w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., wskazywał, że Skarżąca do sfałszowania dowodów, na podstawie których wydano decyzję, której uchylenia po wznowieniu oczekuje, nawiązała w końcowej fazie postępowania, w ramach zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, składając kierowany wobec organu wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i składając do właściwego organu ścigania zawiadomienie o możliwości popełnienia czynu zabronionego z 24 maja 2016 r.
Rozwijając powyższy wątek Sąd w składzie niniejszym zauważa, że samych dowodów dostarczonych przez Spółkę wynika, iż wiedzę o tym, że ktoś się może pod nią podszywać (wystawiać faktury) powzięła już w 2013 r. Wówczas bowiem do prowadzącej księgowość spółki R. C. docierały pisma NUS i UKS o fakturach wystawianych przez M. sp. z o.o. na rzecz spółek M., A. oraz D.. R. C. uczestniczyła również w marcu 2013 r. w czynności sprawdzenia dokumentów w związku z postępowaniem kontrolnym prowadzonych wobec spółki A.. Spółka otrzymała zatem jednoznaczne sygnały, że faktury, których jak twierdzi nie wystawiała, znajdują się w obrocie i stanowią przedmiot zainteresowań organów podatkowych. Mimo to Spółka ograniczała się wyłącznie do twierdzeń, że w fakturach w roli odbiorców towaru wskazano podmioty, z którymi nie współpracowała oraz, iż przedstawionych jej faktur nie ewidencjonowała w rejestrze sprzedaży.
Zdaniem Sądu, rzetelny podmiot, który powziął informację, że padł ofiarą oszustwa, które może skutkować dlań poważnymi konsekwencjami finansowymi (vide: art. 108 ust. 1 ustawy o VAT), dołożyłby zapewne wszelkich starań by niezwłocznie wyjaśnić wszelkie wątpliwości. Podjąłby również stosowne działania, które ułatwiłyby wykrycie sprawców, zwłaszcza, że jak wynika z akt innych spraw spółki, sporne faktury były wystawiane przynajmniej do czerwca 2013 r. Spółka już w marcu 2013 r. wiedziała, że takie zdarzenia mają miejsce, a mimo to nie zgłosiła sprawy właściwym organom ścigania. Uczyniła to dopiero 24 maja 2016 r., zatem ponad 3 lata później, w toku postępowania wznowieniowego. W ocenie Sądu, znamiennym jest również fakt, że Spółka nie uczestniczyła w postępowaniu zakończonym decyzją, której wzruszenia żąda obecnie w trybie nadzwyczajnym. Skarżąca nie odbierała w toku tego postępowania korespondencji kierowanej do niej na adres rejestrowy. W konsekwencji zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania jak i decyzja zostały jej doręczone w trybie zastępczym. Skutkowało to m. in. niezłożeniem odwołania, a następnie kolejnymi próbami wzruszania tego aktu w trybach wznowieniowych. Zdaniem Sądu, jest to o tyle niezrozumiałe, że tuż przed wszczęciem postępowania spółka otrzymywała kolejne sygnały o kolejnych podmiotach, które posługiwały się, jak twierdzi Skarżąca, sfałszowanymi fakturami. Dziwi zatem, że wszczęte postępowanie podatkowe dotyczące tychże faktur odbyło się bez jej udziału. Wszakże podmiot działający w dobrej wierze, który pada ofiarą oszustwa, winien w taki sposób zadbać o swoje interesy, aby mieć stały kontakt z organem prowadzącym postępowanie, wręcz samemu monitorować w jakim kierunku to postępowanie zmierza. Skarżąca natomiast nawet nie pokusiła się o wskazanie adresu, pod którym ewentualna korespondencja z organu dotrze bez komplikacji do osób zarządzających spółką.
Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności sprawiają, że nie można w ramach postępowania nadzwyczajnego podważyć przypisania Skarżącej odpowiedzialności za wystawione i wprowadzone do obrotu "puste faktury". Działania dowodowe strony, zmierzające do wykazania, że faktury nie zostały wystawione przez osoby zarządzające spółką, okazały się bowiem niewystarczające dla uznania, iż fałszerstwo miało charakter oczywisty, czyli, że Skarżąca niewątpliwie padła nieświadomie ofiarą oszustwa, polegającego na spreparowaniu i wprowadzeniu do obrotu faktur, na których spółka M. została wskazana jako dostawca towaru.
W ocenie Sądu, strona nie przedstawiła w skardze argumentów przemawiających za tym, że naruszenie art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niewystarczające dla wykazania oczywistości fałszerstwa okazały się bowiem przedstawiane w toku postępowania dowody, z których można jedynie wywodzić, że w okresach, z których pochodzą sporne faktury Skarżąca nie dostarczała towaru podmiotom ujawnionym w tych dokumentach jako nabywcy, zaś same faktury wizualnie różnią się od tych sygnowanych przez członków zarządu spółki M.. Zachowanie skarżącej w obliczu powzięcia informacji o rzekomo nieznanych jej dokumentach czyni mało prawdopodobnym tezę, że Spółka nie brała udziału we wprowadzaniu tychże faktur do obrotu. Decyzja ostateczna przypisująca stronie odpowiedzialność na zasadzie przewidzianej w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT nie mogła być zatem skutecznie wzruszona w trybie nadzwyczajnym w oparciu o przesłankę oczywistego fałszerstwa dowodów, stanowiących podstawę do zastosowania wspomnianego przepisu.
Niezasadne okazały się w związku z tym także pozostałe zarzuty. Wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie zostało wykazane jedynie to, że sporne faktury różnią się wizualnie od faktur sygnowanych przez członków zarządu spółki. Nie została natomiast wykazana okoliczność fałszerstwa. Dodać należy, że Spółka w latach 2010-2012 sama posługiwała się co najmniej dwoma szatami graficznymi faktur oraz co najmniej dwoma wzorami pieczątek (vide: faktury dołączone do wniosku o wznowienie postępowania).
W ocenie Sądu, nie było konieczności prowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę. Organy przyjęły bowiem, że wskazany w części faktur nr rachunku był nieprawidłowy i nie należał do spółki, ani do członków jej zarządu. Uznały również za udowodnione, że sporne faktury nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych.
Chybiony okazał się w związku z tym także argument strony, że racjonalny przedsiębiorca umieściłby w treści faktur właściwy rachunek bankowy. Nie budzi wątpliwości, że faktury wskazane w decyzji z [...] sierpnia 2014 r. jako "puste", czyli takie, którym nie towarzyszyły dostawy towarów od spółki M., nie musiały być (i zapewne nie były) w ogóle rozliczane. Zatem umieszczeniu błędnego rachunku bankowego, zważywszy dodatkowo na cel w jakim te dokumenty wystawiono i wprowadzono do obrotu, nie sposób przypisywać takiego znaczenia jak czyni to strona w złożonej skardze. Faktury nie służyły bowiem udokumentowaniu i zarazem właściwemu rozliczeniu transakcji handlowych między rzetelnymi kontrahentami.
Za niezasadny, zdaniem Sądu, należy uznać zarzut nie rozpoznanie wniosków dowodowych, tj.: wystąpienia do banku, który jest właścicielem rachunku wskazanego na fakturach VAT znajdujących się w aktach postępowania podatkowego zakończonego decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r., a rzekomo wystawionych przez Spółkę na rzecz C. Sp. z o.o., i B. Sp. z o.o., celem ustalenia, czy M. Sp. z o.o. była w 2013 r. i jest posiadaczem tego rachunku bankowego oraz czy członkowie zarządu Spółki, tj. L. K., C.B. i T.N. mieli w 2013 r. i mają dostęp do tego rachunku bankowego na okoliczność ustalenia, czy M. Sp. z o.o. była w 2013 r. i jest posiadaczem tego rachunku bankowego oraz czy członkowie zarządu Spółki, tj. L.K., C.B. i T.N. mieli w 2013 r. i mają dostęp do tego rachunku bankowego oraz wystąpienia do R. C. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą R. C. [...], ul. [...], [...] W., celem ustalenia, kiedy M. Sp. z o.o. przekazała ostatnią fakturę sprzedaży, czy M. Sp. z o.o. stosowała na swych fakturach numerację wraz z oznaczeniami literowymi, czy w rejestrach sprzedaży kiedykolwiek pojawiły się faktury VAT na rzecz takich podmiotów jak B. Sp. z o.o., C. Sp. z o.o.
Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajdują się, dołączone przez Spółkę do wniosku z dnia 12 września 2018 r.(k. 270 akt admin.) pisma ww. podmiotów, tj. Pani R. C. z dnia 26 listopada 2013 r. (k. 268 akt admin.) oraz z dnia 29 kwietnia 2013 r. (k. 266 akt admin), z których wynika, że w okresie od czerwca 2011 r. do lipca 2012 r. i marzec, kwiecień 2013 r. kontrahent M. Sp. z o.o. nie występuje w dokumentach księgowych Spółki oraz że wszystkie dokumenty, tj. faktury zakupu, sprzedaży i kosztowe, które Spółka M. dostarcza do biura są księgowane na bieżąco. W roku 2011 Spółka M. nie dostarczyła żadnych faktur z kontrahentem A. Sp. z o.o.
Ponadto z pism Banku [...] SA z dnia 20 lutego 2013 r. (k. 259 akt admin.) wynika, że w okresie ostatnich 5 lat Spółka M. nie była klientem banku oraz z pisma z dnia 27 stycznia 2017 r. (k. 256 akt admin.) będącego odpowiedzią na pismo Prokuratury Rejonowej W. wynika, że numer rachunku [...] jest nieprawidłowy.
Zasadna jest zatem konstatacja DIAS, że w związku z powyższym wystąpienia do Banku czy do R. C. nie wniosłyby niczego nowego i istotnego do ustalenia stanu faktycznego, co potwierdza zostało w wydanym postanowieniu z dnia [...] października 2019 r. (k. 325 akt admin.).
Również wniosek dowodowy skierowany do Sądu przy piśmie z dnia 10 listopada 2020 r. nie mógł odnieść pozytywnego skutku, gdyż jak wynika z akt sądowych sprawy Skarżąca nie załączyła do pisma przewodniego tekstu wydruku dokumentu z dnia 10 kwietnia 2019 r., o którego dopuszczenie wnosiła. Sąd nie miał zatem możliwości dokonania jego analizy pod kątem spełnienia przesłanek wynikających z treści normy zawartej w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Z uwagi na powyższe, stwierdzić należy, że skoro w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 240 § 1 pkt 1 i § 2 O.p., uzasadniające uwzględnienie stanowiska Skarżącej, to tym samym organy podatkowe nie mogły uchylić w całości lub w części decyzji ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zarzuty skargi należało więc uznać za bezzasadne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę