III SA/Wa 1453/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-12-20
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówfakturypuste fakturyBHPdoradztwonadzóraudytrzeczywistość gospodarczaOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę podatnika, uznając faktury za usługi doradztwa i nadzoru BHP za puste, ponieważ nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Podatnik P.B. zakwestionował decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która zakwestionowała zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów faktur na usługi doradztwa i nadzoru BHP. Organy podatkowe uznały, że faktury wystawione przez firmę B. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, a jedynie służyły do sztucznego generowania kosztów podatkowych. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, opierając się m.in. na decyzji innego organu dotyczącej firmy B., która wykazała, że podmiot ten pozorował działalność gospodarczą.

Sprawa dotyczyła skargi P.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o zmianie rozliczeń podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Powodem było zaewidencjonowanie przez podatnika faktur na łączną kwotę netto 60.000 zł, wystawionych przez firmę B., które zdaniem organów nie dokumentowały rzeczywistych transakcji usług doradztwa i nadzoru z zakresu BHP. Podatnik zarzucał organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PIT, w tym nieprzeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego i dowolną ocenę materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Sąd oparł się w dużej mierze na decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wobec P.K. (właściciela firmy B.), która wykazała, że P.K. pozorował prowadzenie działalności gospodarczej i wystawiał tzw. "puste faktury". Sąd stwierdził, że zeznania podatnika i świadków (pracowników) potwierdzały jedynie fakt uczestniczenia w szkoleniach BHP, ale nie potwierdzały wykonania usług wskazanych w fakturach (doradztwo, nadzór, analiza, audyt). Sąd uznał, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a ich celem było sztuczne obniżenie zobowiązań podatkowych. Podkreślono, że P.K. unikał kontaktu z organami podatkowymi, a jego sposób działania był typowy dla firmy B., która oferowała faktury kosztowe na potrzeby rozliczeń podatkowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, faktury, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kwot wynikających z faktur, które nie dokumentowały rzeczywistych usług. Opierając się na decyzji innego organu wobec wystawcy faktur, stwierdzono, że podmiot ten pozorował działalność gospodarczą i wystawiał tzw. "puste faktury" w celu sztucznego generowania kosztów podatkowych przez odbiorców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Updof art. 9 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Updof art. 9 § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Updof art. 10 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pozarolnicza działalność gospodarcza jest jednym ze źródeł przychodów.

Updof art. 22 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

u.p.d.o.f. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 9 § 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Updof art. 23

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 23

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Op art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Op art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Op art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Op art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Op art. 194 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Decyzja organu podatkowego jako dokument urzędowy korzysta ze szczególnej mocy dowodowej.

Op art. 199a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Op art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury wystawione przez firmę B. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Faktury służyły jedynie do sztucznego generowania kosztów podatkowych. Decyzja Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w K. wobec P.K. wykazała, że firma B. pozorowała działalność gospodarczą i wystawiała "puste faktury".

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego. Organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego. Decyzja Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w K. nie może mieć przełożenia na sytuację prawną skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

faktury mające na celu np. udokumentowanie nabycia usług wykonanych przez inny podmiot działający nieformalnie, tak aby to nabycie można było wykazać jako koszt podatkowy. podatnik osiąga wyłącznie korzyści podatkowe poprzez całkowicie sztuczne wygenerowanie kosztów podatkowych, niezwiązanych z jakimkolwiek nabyciem. P.K. pozorował prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wynikającym z wystawionych w 2013 r. faktur sprzedaży usług, w tym faktur VAT wystawionych na rzecz strony na łączną kwotę netto 60.000 zł. W rzeczywistości fakturom tym nie towarzyszyły żadne świadczenia. doradztwo, nadzór, audyt miał czysto iluzoryczny charakter, co zresztą nie stanowiło odstępstwa od sposobu działania P.K. i wpisywało się w rzeczywisty profil działalności firmy B.

Skład orzekający

Jarosław Trelka

przewodniczący

Jacek Kaute

sędzia

Piotr Dębkowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie, dlaczego faktury nie dokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, oraz znaczenie decyzji innych organów jako dowodu."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku "pustych faktur" i pozorowania działalności gospodarczej, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do innych sytuacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje powszechny problem "pustych faktur" i sztucznego generowania kosztów podatkowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Pokazuje, jak sądy podchodzą do oceny dowodów w takich przypadkach.

Uważaj na "puste faktury"! Sąd wyjaśnia, dlaczego nie odliczysz VAT-u od fikcyjnych usług BHP.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1453/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jacek Kaute
Jarosław Trelka /przewodniczący/
Piotr Dębkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 2175/20 - Wyrok NSA z 2023-03-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 361
art. 9 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 10 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), Protokolant referent Magdalena Frąckiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej NUS) dokonał weryfikacji i zmiany rozliczeń P.B. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r.
Powodem takiego orzeczenia było m. in. zaewidencjonowanie faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji na łączną kwotę netto 60.000 zł, wystawionych przez B. Faktury wystawione przez ten podmiot dotyczyły usług doradztwa i nadzoru z zakresu BHP za poszczególne miesiące 2013 r. (łącznie 13 faktur po 4.000 zł netto, w tym 2 faktury za grudzień), analizy stanu BHP za 2013 r. (jedna faktura na 4.000 netto), na kwotę netto 4.000,00 zł, audytu wewnętrznego BHP (jedna faktura na 4.000 netto).
Zdaniem NUS, podatnik uwzględniając te wydatki w swoim rozliczeniu, jako koszty uzyskania przychodów, naruszył art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej Updof).
P.B. złożył odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucił NUS naruszenie:
1) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 199a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej Op), poprzez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego z uwagi na:
- nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka G.T., A.C. i E.M.;
- odmowę zwrócenia się do P.K. na adres mailowy firmy [...], celem nawiązania kontaktu dla jego przesłuchania na okoliczności związane ze sprawą;
- odmowę zwrócenia się do MSWiA, CBA, KRKiTA dla ustalenia aktualnego miejsca pobytu, zameldowania względnie zamieszkania P.K., celem skierowania do niego stosownego wezwania dla przesłuchania w sprawie;
- odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka P.K.;
przez co niemożliwe było ustalenie stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenie całości materiału dowodowego, a tym samym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy;
2) art. 121 § 1 Op, poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niestaranny i niemerytoryczny, a tym samym niebudzący zaufania do organów podatkowych, w szczególności poprzez przyjęcie jako merytoryczną podstawę wydania decyzji rozstrzygnięcia innego organu podatkowego, tj. Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej NUCS), który [...] czerwca 2017 r. wydał decyzję w przedmiocie określenia wobec P.K. zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2013 r., w którym to postępowaniu skarżący nie był stroną i nie miał możliwości uczestnictwa w czynnościach, chociażby w czynności przesłuchania P.K.;
3) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Op, poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, tj. z uwagi na przyjęcie przez organ podatkowy pierwszej instancji, wbrew zebranemu w aktach sprawy materiałowi dowodowemu, że nie miały miejsca w rzeczywistym obrocie gospodarczym zdarzenia - usługi potwierdzone w fakturach VAT wystawionych na rzecz A. przez B. w 2013 r.
4) art. 14, art. 22, art. 23 i art. 45 ust. 6 Updof, poprzez bezpodstawne zakwestionowanie prawa do uznania za koszty uzyskania przychodu, wydatków wynikających z faktur VAT wystawionych w 2013 r. na rzecz A. przez B.
Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Op, utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
DIAS wskazał, że ustalenia w tej sprawie zostały dokonane m. in. o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania kontrolnego i podatkowego za 2013 r., przeprowadzonego przez NUCS w stosunku do P.K. Do akt włączono protokół z 19 maja 2016 r. z czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentów u kontrahenta kontrolowanego P.K., tj. dokumentów przedstawionych przez firmę A.; wyciąg z decyzji NUCS z [...] czerwca 2017 r. w sprawie określenia P.K. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2013 r. DIAS podkreślił, że z uzasadnienia tej decyzji wynikało, iż P.K. pozorował prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wynikającym z wystawionych w 2013 r. faktur sprzedaży usług, w tym faktur VAT wystawionych na rzecz strony na łączną kwotę netto 60.000 zł. W rzeczywistości fakturom tym nie towarzyszyły żadne świadczenia. DIAS zauważył, że wspomniana decyzja, jako dokument urzędowy, miała szczególną moc dowodową w tej sprawie. Zważywszy natomiast na to, że P.K. nie zaskarżył wydanej wobec niego decyzji należało przyjąć, iż zgodził się w całości z dokonanymi w niej ustaleniami.
DIAS nawiązał do protokołu przesłuchania P.B., który 19 kwietnia 2018 r. zeznał, że nie jest w stanie szczegółowo opisać kiedy i jakie porady zostały udzielone stronie i w jakim miesiącu. Porad było wiele odnośnie zagrożeń związanych z używaniem sprzętu, oraz że P.K. prowadził cykliczne szkolenia w A. dla zatrudnionych w tym czasie pracowników. Strona zeznała również, że płatności za usługi dokonywane były w formie gotówki, na potwierdzenie których otrzymywała dowód KP.
DIAS wskazał również na zeznania pracowników strony, tj. M.K., P.S., G.T., A.C., E.M. oraz W.S., które odnosiły się do szkoleń w których wymienione osoby uczestniczyły w czasie zatrudnienia. Świadkowie potwierdzili, że szkolenia z zakresu BHP były organizowane w 2013 r. Jako prowadzącego te szkolenia wskazywali P.k. lub "Pana P." z firmy zewnętrznej.
DIAS podkreślił, że NUS zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. o przesłuchanie w charakterze świadka P.K. na okoliczność świadczenia w 2013 r. usług związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy na rzecz P.B. W odpowiedzi na powyższe NUS otrzymał informację, że wzywany nie stawił się na przesłuchanie i przedstawił zwolnienie lekarskie. P.K. był kilkakrotnie wzywany na przesłuchania lub celem złożenia wyjaśnień w innych sprawach podatkowych, ale nie zgłaszał się na wezwania, pomimo ich podjęcia. NUS zwrócił się zatem do P.K. o przesłanie uwierzytelnionych kopii wszelkich dokumentów związanych z transakcjami zawartymi w 2013 r. ze stroną oraz złożenie pisemnych wyjaśnień dotyczących ich wzajemnej współpracy w terminie 3 dni od dnia otrzymania pisma. W odpowiedzi P.K. wniósł o zmianę terminu złożenia informacji, uzasadniając wniosek okolicznością przebywania na zwolnieniu lekarskim.
DIAS podkreślił, że analiza materiału dowodowego, w szczególności treści spornych faktur VAT, zeznań strony i świadków, w zestawieniu z ustaleniami wynikającymi z decyzji NUCS oraz faktem braku zaskarżenia tej decyzji przez P.K., prowadzą do oczywistego wniosku, iż zakwestionowane faktury VAT nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
DIAS wskazał, że zeznania strony i świadków potwierdzają jedynie okoliczność uczestniczenia przez pracowników w szkoleniach z zakresu BHP, natomiast treść faktur nie potwierdza okoliczności przeprowadzenia jakichkolwiek szkoleń. Sporne faktury wystawione zostały bowiem tytułem: doradztwo i nadzór z zakresu BHP, analiza stanu BHP i audyt wewnętrzny BHP. Zgodnie z definicją zawartą w słowniku języka polskiego, przez doradztwo i nadzór należy rozumieć udzielanie fachowych porad i kontrolowanie lub pilnowanie kogoś lub czegoś. Natomiast szkolenie oznacza cykl wykładów z jakiegoś przedmiotu, zorganizowanych w celu uzupełnienia czyjegoś wykształcenia lub czyichś wiadomości z jakiejś dziedziny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.B. postawił te same zarzuty, które zgłosił w odwołaniu od decyzji NUS i na ich podstawie wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do art. 9 ust. 1 Updof, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Na podstawie art. 9 ust. 2 Updof, dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 Updof, jednym ze źródeł przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Z kolei na podstawie art. 22 ust. 1 Updof, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Gramatyczna wykładnia cytowanych przepisów prowadzi do oczywistego wniosku, że podatnik ma możliwość odliczenia od przychodów kosztów pod tym jednakże warunkiem, iż mają one bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma, bądź może mieć, wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Problematyka kosztów uzyskania przychodów ma dla funkcjonowania podatku dochodowego podstawowe znaczenie. Możliwość bowiem zaliczenia określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów wpływa bezpośrednio na wysokość dochodu będącego podstawą opodatkowania, a w konsekwencji wysokość należnego zobowiązania. Zatem zasadniczo każdy wydatek celowo poniesiony z zamiarem uzyskania przychodu, poza wyraźnie wskazanymi w art. 23 Updof, powinien być uznany za koszt uzyskania przychodów.
Do tego rodzaju kosztów, co do zasady, należy zaliczyć wydatki związane z zakupem usług doradztwa, audytu i nadzoru w zakresie BHP, gdyż dbałość o bezpieczeństwo i higienę pracy jest w zasadzie jednym z warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Kwoty wynikające z faktur dokumentujących takie zakupy będą zatem stanowiły koszt uzyskania przychodów.
Nie będą wspomnianego kosztu stanowiły natomiast te kwoty wynikające z faktur, które nie dokumentują wykonania wspomnianych usług przez wskazanego w nich usługodawcę. Nie są to bowiem dowody poniesienia wydatku z zamiarem uzyskania przychodu lub zabezpieczenia jego źródła, lecz faktury mające na celu np. udokumentowanie nabycia usług wykonanych przez inny podmiot działający nieformalnie, tak aby to nabycie można było wykazać jako koszt podatkowy. Niejednokrotnie zdarza się również tak, że podatnik osiąga wyłącznie korzyści podatkowe poprzez całkowicie sztuczne wygenerowanie kosztów podatkowych, niezwiązanych z jakimkolwiek nabyciem.
Wystawcy wspomnianych faktur otrzymują zazwyczaj umówione wynagrodzenie, częstokroć stanowiące jakąś część korzyści podatkowych, które może odnieść odbiorca nierzetelnej faktury. Nie jest to zatem wynagrodzenie za wykonaną usługę lub dostarczony towar, który służy następnie osiągnięciu przychodów lub zachowaniu albo zabezpieczeniu ich źródła. Jest to wydatek poniesiony wyłącznie w celu obniżenia własnych zobowiązań podatkowych, z powodu nabycia, zazwyczaj taniej i bez potwierdzenia, towaru lub usługi z nieujawnionego źródła albo bez związku z jakimkolwiek otrzymanym świadczeniem. Nie może zatem budzić wątpliwości, że kwoty wynikające z tego typu faktur nie stanowią kosztu podatkowego w rozumieniu przepisów Updof.
Rozpoznawana sprawa dotyczy właśnie problematyki zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwot wynikających z otrzymanych przez podatnika faktur, które wedle stanowiska organów podatkowych nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Organy twierdzą, że P.B., na potrzeby prowadzonej A., nabywał rzekomo usługi doradztwa i nadzoru z zakresu BHP, analizy stanu BHP za 2013 r., audytu wewnętrznego BHP od B., który to podmiot nie prowadził rzeczywistej działalności gospodarczej. Organy uznały więc, że wspomniany kontrahent nie wykonał zafakturowanych świadczeń. W konsekwencji podatnik nie mógł uwzględnić kwot wynikających z tych faktur jako kosztów podatkowych.
W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności należy ocenić czy organy właściwie wykazały jaki był rzeczywisty charakter działalności firmy P.K., a konkretnie, czy dowiodły, że wspomniany podmiot nie wykonywał w spornym okresie usług, a co najwyżej mógł wprowadzać do obrotu tzw. "puste faktury". Jest to bowiem punkt wyjścia do ustalenia, czy skarżący takie faktury od tego podmiotu mógł otrzymać. Czy też było tak jak twierdzi strona, że fakturom towarzyszyły zawsze wykonane przez ich wystawcę usługi doradztwa i nadzoru z zakresu BHP, analizy stanu BHP za 2013 r., audytu wewnętrznego BHP.
Zasadniczym dowodem w tym zakresie jest decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...] czerwca 2017 r., w której ów organ określił P.K. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2013 r. W powołanej decyzji stwierdzono, że P.K. pozorował prowadzenie działalności gospodarczej, zaś w rzeczywistości wystawiał licznym podmiotom tzw. "puste faktury" na usługi niematerialne.
Z powołanej decyzji wynika, że w toku postępowania w zakresie podatku od towarów i usług za 2013 r. P.K. był trzykrotnie wzywany do dostarczenia pełnej dokumentacji księgowej a także sześciokrotnie do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień w charakterze strony. Żadne z tych wezwań nie zostało jednak odebrane. W konsekwencji P.K. nie udostępnił do kontroli żadnych dokumentów i nie złożył jakichkolwiek zeznań. W decyzji wskazano również, że jednym z kontrahentów P.K. była A.
Organ orzekający w powyższej sprawie podał, że P.K. wystawiał faktury na ponad setkę różnych usług (głównie niematerialnych), w tym usług związanych z przestrzeganiem bezpieczeństwa i higieny pracy. Były to również usługi szkoleń BHP, doradztwa i nadzoru z zakresu BHP, analizy stanu BHP oraz audytu wewnętrznego BHP, czyli świadczenia pojawiające się w sprawie P.B.
Organ wskazał, że wyjaśnienia odbiorców usług firmy B. miały, co do zasady, ogólnikowy, wymijający, często sprzeczny charakter. Kontrahenci udzielali wybiórczych informacji lub nie udzielali ich wcale, zasłaniali się niepamięcią, nie przedstawiali konkretnych dowodów potwierdzających faktyczne wykonanie usług przez firmę P.K. i nie kontrolowali ich faktycznego wykonania. Nie potrafili wskazać miejsca, czasu oraz osób wykonujących usługi lub wskazywali P.K. Umowy miały szablonowy, ogólnikowy charakter, często nie zawierały kwot należnego wynagrodzenia ani sposobu jego obliczania. Niektórzy kontrahenci zawierali umowy w formie ustnej. Część z nich nie udostępniła dokumentacji dotyczącej transakcji z B. Płatność dokonywana była gotówką. Zapłatę odbierał osobiście P.K., który wystawiał dowody wpłaty. Dokumenty te zawierały pieczątkę imienną lub pieczątkę B. i parafkę albo nie zawierały żadnego podpisu. Dokumentami potwierdzającymi wykonanie usług były wydrukowane, gotowe i niespersonalizowane opracowania o nazwie: analiza stanu bhp, analiza i ocena ryzyka zawodowego dla stanowiska pracy ... w firmie ..., program szkolenia/instruktażu ogólnego/okresowego dla pracowników w zakresie bhp i ppż, protokół kontroli warunków pracy, protokół rozliczeń usług marketingowych. Jedynym wyróżnieniem tych dokumentów pozwalających przypisać go do konkretnej firmy była pieczątka firmowa odbiorcy odciśnięta na stronie tytułowej. Odbiorcy usług twierdzili ponadto, że P.K. udzielał im porad ustnych i telefonicznych.
Organ wskazał następnie, że P.K. wystawiał faktury sprzedaży, których nie ujmował w prowadzonych rejestrach, wystawiał faktury o tych samych numerach dla różnych odbiorców. Faktury wystawiał niekiedy seryjnie i obejmowały one wykonane w odstępach kilkudniowych te same usługi dla jednego odbiorcy. W wielu przypadkach faktury wystawiane przez B. stanowiły większość (nawet do 95%) podatku naliczonego danej firmy. Faktury obejmowały usługi, których nie przewidywały umowy, albo premię bez wskazania konkretnych przyczyn jej udzielenia. Znaczna część faktur wystawiana była w ostatnim dniu miesiąca, w tym 31 grudnia 2013 r. P.K. wystawił 111 faktur. Ceny tych samych usług były znacznie zróżnicowane. Przykładowo doradztwo i nadzór od 50 zł do 7000 zł netto miesięcznie. W przypadku aktualizacji i oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy od 30 zł do 13.000 zł. W przypadku analizy stanu bhp od 510 zł do 18.700 zł.
Wreszcie podkreślenia wymaga, że organ na ponad 20 stronach decyzji przedstawił zestawienie, z którego wynikało, że faktury były wystawiane na usługi wykonywane osobiście przez P.K. w różnych, odległych od siebie miejscach Polski w tym samym czasie, lub w trakcie jego pobytu za granicą.
W ocenie Sądu, powyższe okoliczności wskazują, że P.K. zajmował się na szeroką skalę wystawianiem faktur, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W powołanej decyzji został opisany sposób funkcjonowania firmy B., która oferowała faktury kosztowe na potrzeby rozliczeń podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług. Sam P.K. kompensował wystawiane faktury fakturami kosztowymi od innych podmiotów, w tym również podmiotów nieistniejących. Przedstawiony opis działalności P.K. w sposób jednoznaczny wskazywał, że był on wynagradzany nie za rzeczywiście wykonywane świadczenia, lecz za faktury służące ich odbiorcom do osiągnięcia korzyści podatkowych.
Przechodząc do transakcji z P.B. należy wskazać, że strony zawarły umowę z 4 maja 2010 r. o wykonywanie zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy. W umowie określono opłatę stałą 4.000 zł netto miesięcznie za szereg działań z dziedziny BHP.
Skarżący nie przedstawił żadnych istotnych efektów tych działań, choć w skali całego 2013 r. obsługa firmy B. kosztowała go 60.000 zł netto. W aktach sprawy znajduje się 13 faktur dokumentujących usługę doradztwa i nadzoru z zakresu BHP za poszczególne miesiące 2013 r. (w tym dwie za grudzień), jedna faktura dokumentująca usługę analizy stanu BHP za 2013 r. oraz jedna faktura dokumentująca usługę audytu wewnętrznego. Nie sposób oczywiście polemizować z faktem, że podmioty gospodarcze korzystają z profesjonalnych firm zewnętrznych, które świadczą tego typu usługi. Doświadczenie życiowe nakazuje jednak wątpić w racjonalność skali poniesionych przez stronę wydatków. Trudno bowiem dać wiarę, że stosunkowo mała firma skarżącego, zatrudniająca kilka osób, przeznaczała przez cały rok po 4.000 zł netto miesięcznie na nadzór i doradztwo w dziedzinie BHP, a następnie i tak musiała dopłacać po 4.000 zł netto za kolejne czynności.
Zdaniem Sądu, znajdujące się w aktach sprawy szablonowe druki, przekazane stronie przez B., miały na celu formalne zadośćuczynienie obowiązkom, które na przedsiębiorcę nakładają przepisy prawa pracy. Z kolei przekazane faktury miały stanowić podstawę do wygenerowania sztucznych kosztów podatkowych. Zdaniem Sądu, doradztwo, nadzór, audyt miał czysto iluzoryczny charakter, co zresztą nie stanowiło odstępstwa od sposobu działania P.K. i wpisywało się w rzeczywisty profil działalności firmy B. P.K. jako osoba posiadająca stosowne uprawnienia oraz będąca zarejestrowanym podatnikiem VAT była w stanie dostarczyć ostemplowane dokumenty na potrzeby kontaktów danego przedsiębiorcy z Państwową Inspekcją Pracy oraz faktur kosztowych w celu obniżenia zobowiązań podatkowych.
Sposób kooperowania B. ze skarżącym odpowiadał schematom działania P.K. Transakcje rozliczano w gotówce. Kontrahent płacił znaczne sumy za usługi niematerialne. Skarżący nie był w stanie w sposób szczegółowy opisać na czym polegało doradztwo i nadzór warte 4.000 zł netto miesięcznie. Strona w swych zeznaniach stwierdziła, że w związku z upływem czasu nie jest w stanie szczegółowo określić, kiedy i jakie porady zostały jej udzielone w poszczególnych miesiącach. Wskazywano na prowadzenie szkoleń z zakresu BHP przez P.K., choć takich usług w ogóle nie obejmowała zawarta 4 maja 2010 r. umowa, ani też nie zostały one wskazane w treści spornych faktur.
Przechodząc do argumentacji skargi wskazać należy, że strona konsekwentnie bagatelizuje treść decyzji wydanej wobec P.K. wskazując, iż nie może mieć ona przełożenia na jej sytuację prawną. Skarżący pomija jednak, że w tejże decyzji zostało przedstawione okoliczności wskazujące, iż P.K. czerpał korzyści z wystawiania szablonowych dokumentów, opatrzonych własną pieczęcią, na potrzeby realizacji obowiązków z zakresu prawa pracy, a także wystawiał faktury wskazujące znaczne kwoty rzekomo wykonanych usług niematerialnych, pozwalające ich odbiorcom na obniżenie zobowiązań podatkowych. Ów proceder sprawił, że P.K. unikał kontaktów z organami podatkowymi. Wszakże również w tym postępowaniu był bezskutecznie wzywany celem złożenia wyjaśnień. W niniejszej sprawie ustalenia względem P.K. są o tyle istotne, że pozwalają poznać mechanizm działania firmy B., która, choć była firmą jednoosobową, kooperowała ze znaczną ilością kontrahentów i zapewniała im stałą obsługę. Jak jednak ustaliły organy owa współpraca miała charakter czysto formalny, oparty wyłącznie na przekazywaniu stosownych dokumentów.
Strona wskazuje, że umowa z B. wynikała z nakazu Państwowej Inspekcji Pracy z 23 marca 2010 r. o podpisanie umowy z firmą zewnętrzną świadczącą na rzecz skarżącego usługi w zakresie BHP. Spór nie dotyczy jednak tego, że taka umowa została zawarta. Uzasadnione wątpliwości budzi natomiast skala wygenerowanych kosztów podatkowych, zupełnie nieadekwatna do opisanych przez stronę czynności w ramach usług nadzoru i doradztwa. Skarżący pomija również fakt, że żadna ze spornych faktur nie dotyczyła usług w zakresie prowadzenia szkoleń BHP. To, że w A. odbywały się takie szkolenia, prowadziła je osoba z zewnętrz (niejaki "Pan P.") nie wpływa na to, iż usługi wskazane w treści faktur nie były faktycznie wykonane, bądź ograniczały się do przekazania wydrukowanych szablonów (stan BHP, audyt BHP), opatrzonych pieczątką P.K. Świadkowie (pracownicy strony) potwierdzili zatem okoliczność odbycia szkoleń, których prowadzenie nie stanowiło jednak ani przedmiotu zawartej umowy z B., ani też przedmiotu wystawionych faktur.
Wszakże w postanowieniach dodatkowych umowy przewidziano, że czynności wymagające ze strony wykonawcy zaangażowania większej ilości czasu niż wynikałoby to ze zwykłej funkcji doradczej i kontrolnej w zakresie bhp – stanowiące konieczność przeprowadzenia dodatkowych szkoleń, opracowania: programów, procedur, oceny ryzyka zawodowego dla nowo tworzonych stanowisk pracy, dokumentacji powypadkowej, itp., będą dodatkowo wynagradzane przez powierzającego w wysokości uzależnionej od zakresu dodatkowej pracy. W ocenie Sądu, nie budzi zatem wątpliwości, że umowa określała wynagrodzenie miesięczne 4.000 zł netto tylko z usługi doradcze i kontrolne. Powyższe wynagrodzenie nie obejmowało usługi prowadzenia szkoleń, która, w zależności od zakresu dodatkowej pracy, miała być odrębnie rozliczana.
Sąd podziela stanowisko strony, że zeznania P.K. stanowiłyby istotny element materiału dowodowego w tej sprawie. Należy jednak mieć na uwadze, że ów świadek, w odpowiedzi na wezwanie, każdorazowo przedstawiał zwolnienie lekarskie. Zdaniem Sądu, postępowanie P.K. dowodzi, że ustalenia poczynione względem jego "działalności" nie są bezpodstawne. W szczególności znamiennym jest, że nie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym w jego własnej sprawie. Nie przedstawił nawet jednego pisma zawierającego polemikę z ustaleniami organu.
Jeśli chodzi o pozostałe nieuwzględnione wnioski dowodowe to Sąd stwierdza, że prowadzenie w A. szkoleń BHP jest niesporne, a więc zbędne byłoby przesłuchiwanie kolejnych świadków na tę okoliczność. Niezasadne byłoby również prowadzenie czynności zmierzających do ustalenia adresu P.K., skoro odbierał kierowaną doń korespondencję, zaś niemożność stawiennictwa lub przedstawienia dokumentacji tłumaczył każdorazowo zwolnieniem lekarskim.
W konsekwencji Sądu uznał, że organy nie naruszyły art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 199a § 1 Op, gdyż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.
Nie stanowiło również naruszenia art. 121 § 1 Op oparcie swoich ustaleń na decyzji wydanej wobec P.K. W ocenie Sądu ów akt oraz sposób postępowania P.K. w kontaktach z organami podatkowymi stanowiły wystarczające dowody na potwierdzenie okoliczności, że B. była podmiotem nierzetelnym. Wspomniana decyzja, o czym strona zapomina, stanowi dokument urzędowy korzystający ze szczególnej mocy dowodowej, stosownie do art. 194 § 1 Op. Moc dowodowa wspomnianego dokumentu nie została obalona w niniejszym postępowaniu. Wręcz przeciwnie, sposób prowadzenia współpracy miedzy stroną a P.K. był typowy dla funkcjonowania firmy B.
W konsekwencji zaś uznania przez Sąd za prawidłowe dokonanych ustaleń faktycznych, niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów Updof. Organy obu instancji słusznie uznały, że strona dokonała nieuprawnionego zaniżenia uzyskanych dochodów poprzez wygenerowanie kosztów podatkowych z tzw. "pustych faktur".
Z tych zasadniczych względów Sąd, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302), skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI