III SA/Wa 1441/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-09-26
NSApodatkoweŚredniawsa
interpretacja podatkowapodatek dochodowy od osób prawnychpodział przez wydzieleniezorganizowana część przedsiębiorstwaschemat optymalizacyjnyunikanie opodatkowaniakoszty uzyskania przychodusąd administracyjnyOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora KIS odmawiające wydania interpretacji podatkowej, uznając, że organ nie uzasadnił wystarczająco przypuszczenia o istnieniu schematu optymalizacyjnego.

Spółka złożyła wniosek o interpretację podatkową dotyczącą zakończenia roku podatkowego w związku z podziałem przez wydzielenie. Dyrektor KIS odmówił wydania interpretacji, powołując się na uzasadnione przypuszczenie istnienia schematu optymalizacyjnego i sztucznego generowania kosztów podatkowych. Sąd uchylił postanowienie organu, stwierdzając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający i uzasadniony, na czym polega potencjalna korzyść podatkowa i jakie konkretne czynności są sztuczne.

Spółka A. sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) odmawiające wydania indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie zakończenia roku podatkowego na moment podziału przez wydzielenie. Spółka planowała podział przez wydzielenie zorganizowanej części przedsiębiorstwa (Brand) do Spółki Przejmującej, z dalszą współpracą między podmiotami. DKIS odmówił wydania interpretacji, uznając, że planowane działania mogą stanowić schemat optymalizacyjny, mający na celu sztuczne generowanie kosztów podatkowych i manipulowanie podstawą opodatkowania, powołując się na art. 119a Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób wystarczający i uzasadniony, na czym polega możliwość "sztucznego wygenerowania kosztów podatkowych" oraz jakie konkretne czynności (wydzielenie, umowy o świadczenie usług) są "sztuczne" i skutkują powstaniem korzyści podatkowej. Sąd podkreślił, że organ musi precyzyjnie wskazać elementy stanu faktycznego, co do których ma uzasadnione przypuszczenie, że stanowią czynności unikania opodatkowania, oraz określić samą korzyść podatkową, a nie opierać się na ogólnikach. Sąd wskazał również, że kwestia braku samodzielności organizacyjnej wydzielonego departamentu wymagałaby dokładniejszego zbadania, czy stanowi to przeszkodę dla uznania go za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, a nie dowód sztuczności czynności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organ podatkowy nie może odmówić wydania interpretacji na podstawie ogólnikowych stwierdzeń o możliwości "sztucznego generowania kosztów podatkowych" i "manewrowania" podstawą opodatkowania. Musi precyzyjnie wskazać elementy stanu faktycznego, co do których ma uzasadnione przypuszczenie, że stanowią czynności unikania opodatkowania, oraz określić samą korzyść podatkową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie "uzasadnionego przypuszczenia" wymaga od organu wskazania konkretnych elementów stanu faktycznego, które budzą wątpliwości co do ich zgodności z prawem podatkowym w kontekście unikania opodatkowania, oraz określenia, na czym polega potencjalna korzyść podatkowa. Ogólnikowe stwierdzenia organu są niewystarczające do odmowy wydania interpretacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 14b § § 5b

Ordynacja podatkowa

Przepis ten stanowi podstawę do odmowy wydania interpretacji indywidualnej, gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego mogą stanowić czynność lub element czynności określonej w art. 119a O.p. (unikanie opodatkowania).

O.p. art. 119a

Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący unikania opodatkowania, który może być podstawą do wydania decyzji określającej skutki podatkowe czynności.

Pomocnicze

O.p. art. 14b § § 5c

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 119b

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 119c

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14k § § 1

Ordynacja podatkowa

k.s.h. art. 529 § § 1 pkt 4

Kodeks spółek handlowych

Reguluje podział przez wydzielenie.

u.p.d.o.p. art. 7b § ust. 1 pkt 1 lit. h

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy neutralności podatkowej podziału przez wydzielenie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy nie uzasadnił wystarczająco przypuszczenia o istnieniu schematu optymalizacyjnego. Organ nie wskazał precyzyjnie, które elementy stanu faktycznego są "sztuczne" i skutkują korzyścią podatkową. Organ nie określił jasno, na czym polega korzyść podatkowa w rozumieniu art. 119a O.p.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnione przypuszczenie sztuczne wygenerowanie kosztów podatkowych manewrowanie wysokością podstawy opodatkowania korzyść podatkowa sprzeczna z przedmiotem i celem ustawy podatkowej brak samodzielności organizacyjnej

Skład orzekający

Radosław Teresiak

przewodniczący sprawozdawca

Monika Barszcz

członek

Ewa Izabela Fiedorowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty odmowy wydania interpretacji podatkowej przez organ, wymogi dotyczące uzasadnienia przypuszczenia o istnieniu schematu optymalizacyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej i stosowania przepisów antyoptymalizacyjnych (art. 119a O.p.). Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – granic możliwości organu w odmawianiu wydania interpretacji podatkowej z powodu podejrzenia o schemat optymalizacyjny. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne uzasadnienie organu.

Czy organ podatkowy może odmówić interpretacji, bo "podejrzewa" schemat? Sąd wyjaśnia, jak musi to udowodnić.

Sektor

telekomunikacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1441/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Izabela Fiedorowicz
Monika Barszcz
Radosław Teresiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
II FSK 549/20 - Wyrok NSA z 2022-11-16
II FSK 594/20 - Wyrok NSA z 2022-10-19
III SA/Wa 1113/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-27
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 119a, 14b § 5b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania interpretacji indywidualnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej również jako: "Skarżąca", "Spółka" lub "Wnioskodawca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS", "organ interpretacyjny") postanowienie z dnia [...].11.2018 r. w przedmiocie odmowy wydania interpretacji indywidualnej.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Skarżąca złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zakończenia roku podatkowego na moment podziału przez wydzielenie.
We wniosku przedstawiła następujące zdarzenie przyszłe:
Wnioskodawca jest operatorem telekomunikacyjnym świadczącym usługi telekomunikacyjne. Usługi telekomunikacyjne są świadczone przez Wnioskodawcę m.in. z wykorzystaniem jednego z brandów (dalej: "Brand").
Wnioskodawca zawarł ze wspólnikami innej spółki kapitałowej (dalej: "Spółka Przejmująca") umowę inwestycyjną, na podstawie której m.in. działalność prowadzona z wykorzystaniem Brandu wraz z usługami powiązanymi z Brandem miała zostać przeniesiona do Spółki Przejmującej.
W wykonaniu umowy inwestycyjnej wspólnicy Wnioskodawcy planują dokonać podziału Wnioskodawcy poprzez wydzielenie do Spółki Przejmującej materialnych i niematerialnych składników majątku stanowiących na moment podziału zorganizowaną część przedsiębiorstwa (zorganizowana część przedsiębiorstwa dalej: "ZCP", majątek wydzielany dalej: "ZCP Wydzielany") w rozumieniu przepisów podatkowych.
Jednocześnie w związku z przeprowadzonym podziałem przez wydzielenie u Wnioskodawcy pozostanie majątek służący do realizacji zadań gospodarczych, w szczególności do świadczenia usług telekomunikacyjnych. Pozostający u Wnioskodawcy majątek będzie stanowił przedsiębiorstwo (dalej: "Majątek Pozostający") w rozumieniu w rozumieniu przepisów podatkowych.
Podział przez wydzielenie zostanie dokonany w trybie art. 529 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1577, ze zm.). W następstwie podziału przez wydzielenie wspólnicy Wnioskodawcy otrzymają udziały Spółki Przejmującej.
W odniesieniu do przedstawionego zdarzenia przyszłego sformułowano następujące pytanie:
Czy na moment podziału przez wydzielenie u Wnioskodawcy dojdzie do zakończenia roku podatkowego?
DKIS postanowieniem z dnia [...].11.2018 r. odmówił wydania interpretacji indywidualnej.
W uzasadnieniu wskazał, że jego wątpliwości wzbudził przede wszystkim fakt, że zdarzenie przyszłe przedstawione we wniosku wskazywało na istnienie schematu optymalizacyjnego.
Zdaniem organu planowane podzielenie Spółki Dzielonej i odpłatne świadczenie usług przez Spółką Dzieloną na rzecz Spółki Przejmującej ma zostać podjęte w celu generowania kosztów uzyskania przychodów w prowadzonych przez Spółki działalnościach gospodarczych. Wątpliwości budzi przejęcie części działalności Spółki Dzielonej przez Spółkę Przejmującą, gdy Spółka Przejmująca nie jest w stanie zapewnić funkcjonowania przejmowanych składników majątkowych i nadal potrzebuje do tego usług świadczonych przez Spółkę Dzieloną oraz innego udziałowca Spółki dzielonej.
Na poparcie swojej tezy organ przywołał stanowisko Szefa Krajowej Administracji Skarbowej wyrażone w piśmie z dnia 23 listopada 2018 r., w którym stwierdzono, że w zakresie elementów zdarzenia przyszłego, zawartych we wniosku Skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800, z późn. zm., dalej: "O.p.").
DKIS stanął na stanowisku, że o potencjalnej sztuczności działania planowanego przez Wnioskodawcę może świadczyć w szczególności okoliczność, że po dokonaniu podziału przez wydzielenie, przewidywana jest bliska współpraca między Spółką Przejmującą, a Spółką Kapitałową, z której zostanie wyodrębniona zorganizowana część przedsiębiorstwa (Brand). W ocenie organu interpretacyjnego szeroki zakres przedmiotowy planowanej współpracy, w tym w szczególności bazowanie na usługach wykonywanych przez Spółkę Dzieloną w zakresie czynności, które można uznać za kluczowe i niezbędne dla świadczenia usług telekomunikacyjnych, może świadczyć o tym, że planowana reorganizacja może mieć charakter wyłącznie formalny, a jej celem może być sztuczne generowanie kosztów podatkowych u podmiotów zaangażowanych w transakcję.
Zdaniem Dyrektora KIS, w przypadku rozsądnie działającego podmiotu, kierującego się ekonomicznie uzasadnionymi i zgodnymi z prawem celami, innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem ustawy podatkowej, planowane działania reorganizacyjne skutkowałyby umożliwieniem samodzielnego wykonywania działalności przez wyodrębniony Departament, bądź też pozwalałyby na sprawną działalność tej zorganizowanej części przedsiębiorstwa, przy wykorzystaniu środków (w tym składników majątkowych, zasobów pracowniczych, czy rozwiązań technologicznych), będących w dyspozycji Spółki Przejmującej.
Organ przyjął, że gdyby nie perspektywa odniesienia korzyści podatkowej, racjonalnie działający podmiot planowałby przekształcenie działalności, w sposób pozwalający na uzyskanie przez wniesiony do Spółki Przejmującej Brand samodzielności organizacyjnej. O takiej niezależności nie sposób mówić w sytuacji, w której z góry założono, że część istotnych spraw, związanych z funkcjonowaniem Brandu, jako operatora sieci telekomunikacyjnej, zostanie odpłatnie powierzona Spółce kapitałowej, w której Wnioskodawca jest wspólnikiem (a na moment przeprowadzenia omawianego podziału - będzie jedynym wspólnikiem). Można wręcz uznać, że większość kluczowych z punktu widzenia prowadzenia działalności telekomunikacyjnej czynności, stanowiących wręcz nieodłączne elementy, konieczne dla tego rodzaju usług, wykonywane będą na rzecz przeniesionej zorganizowanej części przedsiębiorstwa przez Spółkę dzieloną. Do tego rodzaju czynności z pewnością można zaliczyć opisane wyżej usługi, mające stać się przedmiotem umowy, do której zawarcia ze Spółką dzieloną zobowiązana będzie Spółka Przejmująca, po dokonaniu podziału.
Ponadto, o potencjalnej sztuczności planowanego działania może świadczyć również fakt, że po dokonaniu podziału, pracownicy Spółki Dzielonej będą wykonywać pracę na rzecz wydzielonego do Spółki Przejmującej Departamentu w ramach usług świadczonych przez Spółkę dzieloną. Okoliczność, że Wnioskodawca dopuszcza możliwość faktycznego świadczenia przez część pracowników pracy na rzecz dwóch podmiotów (tj. na rzecz Spółki Kapitałowej i Spółki Przejmującej) może wskazywać, na fakt, że podział ten będzie tak naprawdę jedynie podziałem umownym i sztucznym, nieznajdującym odzwierciedlenia w rzeczywistości.
Przechodząc do kwestii skutków podatkowych planowanego działania, DKIS zauważył, że co prawda sama transakcja podziału przez wydzielenie Spółki Dzielonej będzie dla Wnioskodawcy transakcją neutralną podatkowo, przy założeniu, że działalność prowadzona przez część przedsiębiorstwa wykorzystującą Brand będzie w istocie stanowiła zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Stosowne regulacje w tym zakresie zawiera art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1036, ze zm.). Jednakże z uwagi na fakt, że w opisanej we wniosku sprawie po dokonaniu podziału dojdzie do zawarcia między Spółką Kapitałową, w której Wnioskodawca jest jednym ze wspólników (natomiast w przyszłości będzie jedynym wspólnikiem) a Spółką przejmującą umów, na podstawie któryćh Spółka Kapitałowa będzie świadczyła na rzecz Spółki Przejmującej szereg usług, możliwe będzie sztuczne wygenerowanie kosztów podatkowych. Tym samym możliwe stanie się manewrowanie wysokością podstawy opodatkowania w Spółce Kapitałowej (a więc pośrednio i u Wnioskodawcy) oraz w Spółce Przejmującej, co skutkować może zmniejszeniem zobowiązania podatkowego u każdego z tych podmiotów. W efekcie osiągnięta może zostać korzyść podatkowa, która może być uznana za sprzeczną z przedmiotem i celem ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Ponadto organ wskazał, że elementem schematu optymalizacyjnego, do którego zastosowania dążą podmioty zaangażowane w omawiane czynności, może być wykorzystanie do przeprowadzenia transakcji podziału przez wydzielenie kapitału zapasowego, który - jak wskazuje Wnioskodawca - pochodzi m.in. z wypracowanych zysków z lat ubiegłych. DKIS zauważył, że nie można jednak wykluczyć, że kapitał ten pochodzi także z innego typu transakcji, takich jak nadwyżka obejmowanych udziałów powyżej ich wartości nominalnej, czy też różnice pomiędzy wynagrodzeniem za umorzone udziały, a ich wartością nominalną. Niewykluczone jest więc, że przeprowadzana transakcja podziału przez wydzielenie stanowi dalszy ciąg transakcji dokonywanych przez spółki i jest ukierunkowana wyłącznie na osiągnięcie korzyści podatkowej. W takim przypadku, efektem planowanych działań może być definitywne uniknięcie opodatkowania przychodów, które wcześniej zostały warunkowo zwolnione z opodatkowania.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie:
1. art. 14b § 5b w zw. z art. 14b § 5c oraz w zw. z art. 119a i 119b O.p. poprzez ich błędną wykładnię i przejęcie, że w stosunku do elementów zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem 119a O.p.;
2. art. 14b § 5b w zw. z art. 119c O.p. poprzez ich błędną wykładnię i przejęcie, że elementy zdarzenia przyszłego wskazują na sztuczność charakteru opisanych czynności;
3. art. 14b § 5b w zw. 14k § 1 O.p. poprzez ich błędną wykładnię i przejęcie, że Skarżącej nie przysługuje ochrona wynikająca z interpretacji indywidualnej w związku powzięciem przez DKIS przypuszczenia, że elementy zdarzenia przyszłego mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć należy, że przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie DKIS odmawiające wydania indywidulanej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydane na podstawie art. 14b § 5b O.p.
Zgodnie z ww. przepisem "Odmawia się, w drodze postanowienia, wydania interpretacji indywidualnej w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą stanowić czynność lub element czynności określonej w art. 119a § 1" - tj. związanych z unikaniem opodatkowania.
Pomiędzy stronami nie ma zasadniczo sporu w zakresie rozumienia terminu "uzasadnione przypuszczenie" Sąd porządkowo podkreśli, że ustalając znaczenie powyższego terminu, jako negatywnej przesłanki warunkującej możliwość wydania interpretacji indywidulanej, należy uwzględniać jego dwuczłonowość. Samo pojęcie "przypuszczenie" oznacza, zgodnie ze słownikiem języka polskiego, "domyślanie się czegoś" ustawodawca wymaga jednak, aby było on "uzasadnione". "Uzasadnione" oznacza, że muszą zostać przez organ wskazane te elementy stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) przedstawione we wnioski o wydanie interpretacji, co do których organ domyśla się, że mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p. Organ oczywiście nie musi więc mieć pewności w tym zakresie.
Obowiązek zawarcia wskazanych we Wniosku umów, a w związku z tym świadczenie szeregu usług przez Skarżącego na rzecz Spółki Przejmującej wywołało w organie przypuszczenie, że wystąpi możliwość "sztucznego wygenerowania kosztów podatkowych". "Tym samym możliwe stanie się manewrowanie wysokością podstawy opodatkowania u Wnioskodawcy oraz w Spółce Przejmującej co skutkować może zmniejszeniem zobowiązania podatkowego u każdego z tych podmiotów". Zauważyć należy, że określona w ten sposób potencjalna korzyć podatkowa (koszty podatkowe) powstała w skutek bliżej niewskazanych przez organ sztucznych czynności jest określona zbyt ogólnie i to uwzględniając nawet specyfikę postępowania w sprawie wydania indywidulanej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Organ oczywiście w ramach tej procedury, mając również na uwadze treść art. 14b § 5b O.p., nie musi mieć pewności (tzn. nie musi udowodnić), że elementy stanu faktycznego wskazanego w wniosku o indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego stanowią czynności określone w art. 119a § 1 O.p. skutkujące powstaniem korzyści podatkowej - służy temu inna procedura – opinia zabezpieczająca. Organ musi natomiast swoje przypuszczenie (domysł) uzasadnić a więc co najmniej wskazać czynności (elementy stanu faktycznego) skutkujące osiągnięciem korzyści podatkowej w warunkach art. 119a § 1 O.p. Organ powinien także określić, na czym polega korzyść podatkowa. W przeciwnym razie skorzystanie z art. 14b § 5b O.p. przez organy podatkowe byłoby niekontrolowalne przez sąd bowiem sąd nie mógłby zweryfikować zasadności przypuszczenia organu. Wnioskodawca z kolei nie wiedziałby co do których elementów stanu faktycznego organ przypuszcza, że stanowią czynności o których mowa w art. 119a § 1 O.p. W związku z powyższym organ zawsze mogłyby stwierdzić, że umowa zawarte pomiędzy przedsiębiorcami może "wygenerować sztucznie koszty podatkowe".
W niniejszej sprawie nie jest jasne właśnie, co organ rozumie przez możliwość "sztucznego wygenerowania kosztów podatkowych", tzw. jakie "sztuczne" czynności (elementy stanu faktycznego) opisane we wniosku o interpretację wygenerują korzyść podatkową w postaci "kosztów podatkowych" oraz na czym polega owa korzyść podatkowa. Czy "koszty podatkowe" (korzyści podatkowe) powstaną w związku ze "sztuczną" czynnością - wydzielenia Departamentu do Spółki Przejmującej, czyli przykładowo chodzi o koszty usług wskazanych we Wniosku i będących przedmiotem obowiązkowych umów zawartych ze Spółką Przejmującą, które wykonywane są dotychczas w ramach przedsiębiorstwa Wnioskodawcy i nie stanowią kosztu uzyskania przychodu. Natomiast po wydzielaniu Departamentu do Spółki Przejmującej będą kosztem uzyskania przychodu. W tej sytuacji jednak okoliczność zawarcia obowiązkowych umów (czynność) nie ma znaczenia dla określenia korzyści podatkowej, gdyż korzyść podatkowa pojawia się w skutek wydzielania Departamentu (tj. innej czynności) w konsekwencji czego wydatki niestanowiące kosztu uzyskania przychodu staną się kosztami podatkowymi. Czy też organ przypuszcza, że wartość usług wynikających z obowiązkowych umów wskazanych we Wniosku, które zostaną zawarte przez Spółkę Przejmującą (sztuczna czynność) może nie mieć charakteru rynkowego a tym samym mogą być generowane w wyniku wykonania ww. umów "koszty podatkowe" (korzyści podatkowe) rozumiane jako zawyżona wartość usług. W tej sytuacji jednak wydzielanie Departamentu nie rodzi żadnej korzyści podatkowej. Czy też organ dostrzega możliwość "sztucznego wygenerowania kosztów podatkowych" ponieważ wydzielony zostanie Departament do Spółki Przejmującej (pierwsza czynność) na rzecz której będą świadczone usługi o nierynkowej wartości (korzyść podatkowa) w wyniku zawarcia obowiązkowych umów (druga czynność).
Organ musi zatem określić na czym polega możliwość "sztucznego wygenerowania" przez Wnioskodawcę oraz Spółkę Przejmującą w ramach przedstawionego stanu faktycznego "kosztów podatkowych", które w ocenie organu pozwolą na "manewrowanie" podstawą opodatkowania. Organ powinien zatem wskazać, która czynność lub które czynności będące elementem przedstawionego przez Wnioskodawcę stanu faktycznego (wydzielenie Departamentu, zawarcie obowiązkowych umów) są "sztuczne" i skutkują powstaniem korzyści podatkowej – "kosztów podatkowych". Określając owe czynności, w zakresie oceny obowiązku zawarcia umów i ich rynkowego lub nierynkowego charakteru, organ odniesie się do wskazanej przez Wnioskodawcę okoliczności, że będą one miały charakter standardowy. Organ ustali więc, czy standardowy charakter powyższych umów oznacza, że są one także zawierane z innymi tzw. operatorami wirtualnymi. Ponadto Sąd podkreśla, że w ramach procedury wydania indywidualnej interpretacji prawa podatkowego organ nie ma możliwości kwestionowania charakteru umów tj. wskazania przykładowo, że cena usługi jest nierynkowa. Powyższe wymaga bowiem przeprowadzenia postępowania podatkowego. Zwrócić należy również uwagę, że zawyżenie kosztów uzyskania przychodu w skutek nierynkowego określenia wartości świadczonej usługi nie stanowi optymalizacji podatkowej w rozumieniu art. 119a § 1 O.p. Powyższe jest zwykłym naruszeniem przepisów prawa podatkowego.
W przypadku gdy, organ kwestionował będzie projektowaną restrukturyzację poprzez dokonanie podziału poprzez wydzielanie musi również wskazać korzyść podatkową. Nie jest w tym zakresie wystarczające ogólne przekonanie organu, że tego rodzaju restrukturyzacje mogą być związane z optymalizacją podatkową. Organ musi mieć na uwadze związanie stanem faktycznym i w jego ramach wskazać jaką korzyść podatkową odniesie Skarżący dokonując ww. restrukturyzacji (czynności).
Ponadto organ musi dookreślić na czym polega korzyść podatkowa, gdyż stwierdzenie, że Skarżący i Spółka Przejmująca mogą "sztucznie wygenerować koszty podatkowe" jest niewystarczające. W szczególności nawet ewentualne zawyżenie kosztów świadczonych usług przez Skarżącego spowoduje zwiększenie przychodu Skarżącego a nie kosztów uzyskania przychodów. Jednocześnie organ nie podniósł żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że Skarżący ma cel ekonomiczny w zwiększeniu własnych przychodów i zmniejszeniu przychodów Spółki Przejmującej. Stwierdzenie organu na takim poziomie ogólności w istocie mogą dotyczyć każdej umowy zwartej pomiędzy przedsiębiorcami.
Reasumując, zdaniem Sądu użyty w art. 14b § 5b O.p. termin uzasadnione przypuszczenie powoduje, że organ nie musi być pewien, stwierdzenia, że przedstawione we wniosku o interpretację indywidualną elementy stanu faktycznego stanowią czynności określone w art. 119a § 1 O.p. Przypuszczenie musi być jednak uzasadnione a więc organ powinien co najmniej wskazać te elementy stanu faktycznego co do których przypuszcza, że stanowią czynności o których mowa w art. 119a § 1 O.p. oraz samą korzyść podatkową. Nie jest wystarczające w tym zakresie ogólne stwierdzenie, jak w niniejszej sprawie, o możliwości "sztucznego generowania kosztów podatkowych" i "manewrowania" podstawą opodatkowania.
W skarżonym postanowieniu organ zwraca również uwagę na kwestię samodzielności organizacyjnej wydzielonego Departamentu. Stwierdza bowiem że racjonalnie działający podmiot dąży do owej samodzielności organizacyjnej a tylko perspektywa odniesienia korzyści podatkowej w niniejszej sprawie powstrzymuje te dążenia. Zdaniem Sądu w pierwszej kolejności organ powinien ustalić, czy wydzielony Departament stanowi zorganizowaną cześć przedsiębiorstwa. Brak samodzielności organizacyjnej podnoszony przez organ nie wiadomo czy przekreśla statut zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czy też, pomimo, że Departament jest zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa to nie jest wystarczająco samodzielny organizacyjnie. Jeżeli zdaniem organu Departament jest zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa to zarzut braku odpowiedniej samodzielności organizacyjnej może być postawiony wyłącznie w sytuacji, gdy organ ustali, że tzw. operatorzy wirtualni mogą uzyskać znacznie większą samodzielność organizacyjną. Ogólne stwierdzenia organu o dążeniach racjonalnych podmiotów do samodzielności ekonomicznej i organizacyjnej są niewystarczające w tym zakresie.
Kwestią wymagającą wyjaśnienia jest również okoliczność zatrudniania pracowników. Ma ona jednak znaczenie w zakresie uznania lub nie Departamentu za zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Brak bowiem wyodrębnienia kadry pracowniczej może świadczyć, że nie mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa a nie tyle ze sztucznością czynności podziału.
Reasumując, zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 14b § 5b O.p. poprzez uznanie, że do przedstawionych elementów stanu faktycznego istnieje uzasadnione przypuszczenie, że stanowią one czynności określone w art. 119a § 1 O.p.. Na tym etapie postępowania organ nie wykazał powyższej okoliczności.
Odnoszą się końcowo do opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej należy zauważyć, że zawiera ona analogiczne stwierdzenia jak skarżone postanowienie w uzasadnienie którego zostały one włączone. W związku z powyższym w ocenie Sądu zachodzi koniczność ponownego wystąpienia.
Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a.
Podstawą prawną dla rozstrzygania o kosztach postępowania sądowego była treść art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.
Na zasądzony zwrot kosztów postępowania w kwocie 697 zł składały się wpis od skargi w wysokości 200 zł uiszczony przez Skarżącą oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł ustalone na podstawie na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielnie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI