III SA/WA 1417/20

III SA/Wa 1417/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz /przewodniczący/
Ewa Izabela Fiedorowicz
Radosław Teresiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 4067/21 - Wyrok NSA z 2024-02-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 162 § 1, art. 138i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy jego przywrócenia do wniesienia odwołania w sprawie decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej w podatku od towarów i usług oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik [....] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w zakresie odpowiedzialności podatkowej D. K. (dalej: "Skarżący", "Strona") za zaległości A. Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Naczelnik [....] Urzędu Skarbowego w W. orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego solidarnie ze spółką A. Sp. z o.o. za jej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. w kwocie 5 519 291,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1 058 494,00 zł oraz kosztami egzekucyjnymi w wysokości 342 407,70 zł. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Strony w dniu 30 grudnia 2019 r.
W dniu 17 stycznia 2020 r. Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie:
1. art. 116 § 1 w zw. z art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: "O.p."), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Skarżący odpowiada solidarnie ze spółką A. Sp. z o.o. za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. w sytuacji kiedy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na orzeczenie wobec Strony odpowiedzialności solidarnej,
2. art. 76 § 1 i art. 76a § 1 w zw. z art. 76b § 1 O.p. w zw. z art. 87 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 z póżn. zm., dalej: "u.p.t.u.") poprzez ich niezastosowanie w sytuacji kiedy dokonano zwrotu podatku na rzecz A. Sp. z o.o. przed zakończeniem postępowania podatkowego, mimo istnienia uzasadnionych podstaw do zakwestionowania zasadności takiego zwrotu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego nałożenia na Stronę odpowiedzialności podatkowej solidarnie ze spółką A.,
3. art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 2 w zw. z art. 180, art. 187 § 1, art. 191 § 2 O.p., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., podczas gdy w toku postępowania podatkowego organy są zobligowane podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tj. błędne przyjęcie, iż Skarżący od dnia 22 września 2015 r. pełnił funkcję prezesa zarząd A. Sp. z o.o., w sytuacji kiedy z materiału dowodowego wynika, iż zgodę na objęcie tej funkcji złożył dopiero w dniu 30 września 2015 r. oraz błędne przyjęcie, iż w dniu 23 września 2015 r. nastąpił zwrot na rzecz A. kwoty 5 519 291,00 zł. który okazał się nienależny, mimo iż w aktach sprawy brak jest dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby fakt dokonania zwrotu o takiej kwocie w dniu 23 września 2015 r.
Następnie Strona wniosła o uznanie, iż odwołanie od decyzji zostało wniesione w ustawowym terminie; z ostrożności procesowej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 2 grudnia 2019 r. Skarżący ustanowił pełnomocnika L. K. do reprezentowania go w postępowaniu podatkowym. W dniu 18 grudnia 2019 r. Strona wypowiedziała pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu L. K. informując go o tym. Następnie podniesiono, że dnia 20 grudnia 2019 r. Strona, nawiązując do wypowiedzenia pełnomocnictwa, przesłała do radcy prawnego L. K. za pośrednictwem e-mail skan pisemnego wypowiedzenia, wraz z informacją, że oryginał został wysłany pocztą. Jednocześnie zobowiązała dotychczasowego pełnomocnika do niezwłocznego poinformowania organu podatkowego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa.
Skarżący wskazał, że w dniu 23 grudnia 2019 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję i umieścił ją w systemie teleinformatycznym e-PUAP nadając ją na skrzynkę adresu elektronicznego r. pr. L. K.. Strona podała, że zgodnie z oświadczeniem r. pr. L. K. - decyzja nie została przez niego odebrana. W dniu 18 grudnia 2019 r. Strona udzieliła pełnomocnictwa adwokatowi M. S.. Na podstawie udzielonego pełnomocnictwa adw. M. S. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego do przeglądania akt sprawy P. B.. Jak podał Skarżący, w dniu 8 stycznia 2020 r. P. B., działając na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego, zapoznał się z aktami sprawy. Strona wskazała, że w aktach sprawy znajdowała się decyzja, jednakże nie wynikało jednoznacznie kiedy została doręczona. Skarżący podniósł, że mając to na uwadze oraz fakt, że poprzedni pełnomocnik nie poinformował Strony, aby odebrał decyzję, Strona wraz z nowym pełnomocnikiem przyjęła, że decyzja weszła do obrotu prawnego, jako pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w trybie art. 152a § 3 O.p.
W ocenie Strony, w sytuacji nieodebrania przez poprzedniego pełnomocnika decyzji nadanej w systemie e-PUAP w dniu 23 grudnia 2019 r., weszła ona do obrotu prawnego po 14 dniach od jej nadania, tj. dnia 6 stycznia 2020 r. o godz. 23:59. Tym samym Skarżący uznał, że termin do wniesienia odwołania od decyzji upływał w dniu 21 stycznia 2020 r.
Skarżący podał, że działając w przekonaniu, iż decyzja weszła do obrotu prawnego, jako pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w trybie art. 152a § 3 O.p., złożył odwołanie w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji. Jak twierdzi Strona, w przedmiotowej sprawie nie doszło do uchybienia terminowi z jej winy, bowiem, jeśli nawet poprzedni pełnomocnik odebrałby decyzję i nie poinformował jej o tym fakcie, to działałby na jej niekorzyść, czego nie dało się przewidzieć. Skarżący wskazał, iż kontaktował się w tej sprawie z poprzednim pełnomocnikiem, który oświadczył, że nie odebrał zaskarżonej decyzji. O fakcie uchybienia terminowi Strona dowiedziała się dopiero ze stanowiska w sprawie odwołania z dnia 3 lutego 2020 r., doręczonego w dniu 7 lutego 2020 r.
Zdaniem Strony nawet przy dochowaniu należytej staranności, nie miała możliwości przezwyciężyć przeszkody do zachowania terminu na wniesienie odwołania, bowiem do dnia sporządzenia niniejszego pisma poprzedni pełnomocnik nadal utrzymuje, że decyzji nie odebrał.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W.(dalej: "DIAS", "organ drugiej instancji") postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
DIAS podał, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg dnia 30 grudnia 2019 r. i upłynął w dniu 13 stycznia 2020 r., natomiast Strona złożyła odwołanie w dniu 17 stycznia 2020 r.
DIAS wskazał, że w dniu 7 stycznia 2020 r. do Naczelnika [....] Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo L. K. (data nadania 30 grudnia 2019 r.), w którym poinformował o zaprzestaniu pełnienia funkcji pełnomocnika w przedmiotowym postępowaniu z dniem 18 grudnia 2019 r. Naczelnik [....] Urzędu Skarbowego w W. został powiadomiony o ww. fakcie w dniu wpływu przedmiotowego pisma tj. 7 stycznia 2020 r.
Zdaniem DIAS, decyzja została doręczona w sposób prawidłowy 30 grudnia 2019 r. pełnomocnikowi L. K.. Organ drugiej instancji wskazał, że L. K. dysponując już informacją o odwołaniu jego pełnomocnictwa, powinien przekazać decyzję Stronie.
Organ drugiej instancji wskazał, że oświadczenie o odwołaniu pełnomocnictwa zostało wypowiedziane dnia 18 grudnia 2019 r., natomiast L. K. po 12 dniach (30 grudnia 2019 r.) nadał przesyłkę o odwołaniu pełnomocnictwa do organu podatkowego, zaś Strona zgłosiła nowego pełnomocnika dopiero 8 stycznia 2020 r.
W ocenie DIAS Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.
Organ drugiej instancji ocenił, że aktualny pełnomocnik przeglądając materiał dowodowy w dniu 8 stycznia 2020 r., miał możliwość zapoznania się z wydaną decyzją i terminem odbioru decyzji celem złożenia odwołania w terminie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zwrot kosztów procesu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 162 § 1 i 2 O.p., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy Strona w terminie złożyła wniosek o przywrócenie terminu, uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy oraz dokonała czynności dla której był określony termin, a w konsekwencji DIAS powinien był przywrócić termin,
2. art. 120 oraz 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, podczas gdy organy podatkowe powinny podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. DIAS błędnie przyjął, iż pełnomocnik Strony popełnił błąd, którego konsekwencje powinna ponieść Strona, podczas gdy w niniejszej sprawie doszło do działania pełnomocnika na szkodę Strony, czego Strona nie mogła przewidzieć i nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zdarzeń, których nie dało się przezwyciężyć.
W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie, uznając argumenty skargi za nieuzasadnione oraz podtrzymując zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowa jego przywrócenia przez organ podatkowy.
Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Zauważyć należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, bowiem przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niespełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. (por. wyrok z dnia 18 sierpnia 2020 r. (I SA/Gd 524/20).
Podkreślić także należy, że nie można przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Jak zasadnie zauważył NSA wyroku z dnia 15 września 2020 r. (II GSK 3330/17) "Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje przy tym nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód".
Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozstrzyganej sprawy należy zauważyć, że w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości okoliczność, że decyzja o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego solidarnie ze spółką A., od której zamierzano wnieść odwołanie, została doręczona radcy prawnemu L. K. w dniu 30.12. 2019 r. - co wynika z dokumentu Urzędowego Poświadczenia Odbioru (dalej: "UPO"). (karta 23 akt administracyjnych)
Z akt sprawy wynika również, że pismem datowanym na 6.12.2019 r. pełnomocnik L. K. poinformował organ podatkowy, że od dnia 18.12.2019 nie jest już pełnomocnikiem Skarżącego. Zgodnie z art. 138i § 2 O.p. odwołanie pełnomocnictwa szczególnego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego. Powyższe pismo wpłynęło do organu podatkowego 7.01.2020 r. a więc już po doręczeniu decyzji Panu L. K.. (karta 25 akt administracyjnych)
Konstatując organ podatkowy prawidłowo doręczył decyzję o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego solidarnie ze spółką A. pełnomocnikowi Panu L. K., gdyż odwołanie pełnomocnictwa wywarło skutek prawny dla organu od 7.01.2020 r.
W skardze do Sądu Skarżący podnosi, że pełnomocnik (L. K.) nie poinformował Skarżącego, że odebrał powyższą decyzję a nawet twierdzi, że decyzja nie została przez niego odebrana (co utrzymuje do dnia sporządzenia skargi). Zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że ww. decyzja została odebrana przez pełnomocnika (L. K.) 30.12.2019 r. Jak już wskazano okoliczność ta wynika z dokumentu UPO generowanego automatycznie przez system informatyczny.
Ewentualne natomiast zaniechanie pełnomocnika w zakresie poinformowania Skarżącego o fakcie odbioru decyzji nie wpływa na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zauważyć bowiem należy, że 18.12.2019 r. Skarżący udzielił pełnomocnictwa szczególnego Panu adw. M. S., który w dniu 07.01.2020 r. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego Pan P. B. (karta 27 i 29 akt administracyjnych). Pan P. B. (pełnomocnik) 8.01.2020 r. zapoznał się z aktami sprawy w tym z dokumentem UPO (karta 31 akt administracyjnych). Przypomnieć ponownie należy, że z dokumentu UPO jednoznacznie wynikał termin doręczenia decyzji o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego solidarnie ze spółką A.. pełnomocnikowi Panu L. K. w dniu 30.12.2019 r.
Istotą skargi wniesionej do Sądu jest twierdzenie pełnomocnika Pana adw. M. S., że profesjonaliści nie potrafili w sposób prawidłowy odczytać informacji zawartych w dokumencie urzędowym UPO. W błąd wprowadziła ich informacja zawarta w "danych uzupełniający – termin doręczenia 6.01.2020 r." Uznali bowiem, że jest to termin "zastępczego" doręczenia decyzji (art. 152a O.p.) od którego należy liczyć 14 dniowy termin na wniesienie odwołania.
Tego rodzaju argumentacja nie zasługuje na uznanie w świetle art. 162 § 1 O.p. bowiem pełnomocnik profesjonalny powinien posiadać wiedzę pozwalająca na prawidłowe odczytywanie informacji zawartych w dokumencie urzędowym UPO. Gdyby pełnomocnik (Pan P. B.) prawidłowo odczytał dokument UPO, to powziąłby wiedzę, że decyzja o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego solidarnie ze spółką A.. została odebrana 30.12.2019 r przez Pana L. K.. Powyższe wynika z informacji zawartych w dokumencie UPO – "Adresat dokumentu którego dotyczy poświadczenie; Kancelaria Radcy Prawnego L. K." oraz "Data poświadczenia; Data odbioru 30.12.2019 r". Ponadto profesjonalny pełnomocnik powinien wiedzieć, że informacja zawarta w "danych uzupełniający – termin doręczenia 6.01.2020 r." realizuje się w sytuacji braku odbioru pisma i jest to data automatycznie "wstawiana" przez system informatyczny w oparciu o termin wynikający z art. 152a O.p.
Podkreślić również należy, że termin na wniesienie odwołania upływał 13.01.2020 r. (14 dni od 30.12.2019 r) zatem "nowy" pełnomocnik zapoznając się z aktami sprawy 8.01.2020 r. mógł wnieść skutecznie odwołanie.
Mając na uwadze, że Skarżący ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika, co nie budzi wątpliwości w judykaturze, należy uznać, że nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminowi na wniesienie odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Sąd oddalił skargę.