III SA/Wa 1395/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r., gdzie podatnik A. W. wykazał przychody i koszty uzyskania przychodów z działalności gospodarczej. Kluczowym elementem sporu było zaliczenie przez podatnika do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup oleju napędowego od I. S. w łącznej kwocie 670 296,39 zł netto. Organy podatkowe, w tym Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zakwestionowały te wydatki, uznając faktury VAT wystawione przez I. S. za nierzetelne i niedokumentujące rzeczywistych transakcji. W toku postępowania ustalono, że I. S. prowadził stację paliw, ale jego działalność była powiązana z obrotem „pustymi fakturami” i paliwem niewiadomego pochodzenia, bez wymaganej koncesji. Podatnik zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania, w tym niekompletne zebranie materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i stron, a także dokumentacji z postępowań karnych, uznał skargę za niezasadną. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo oceniły, iż faktury I. S. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, a podatnik nie wykazał należytej staranności przy wyborze kontrahenta. Brak było dowodów na rzeczywiste nabycie paliwa od I. S., a także na jego pochodzenie i jakość, co uniemożliwiało zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie wydatków za koszt uzyskania przychodu wymaga udokumentowania rzeczywistych transakcji gospodarczych, a nie tylko posiadania faktur. Podkreśla znaczenie należytej staranności przy wyborze kontrahenta i weryfikacji jego rzetelności, zwłaszcza w branżach wrażliwych na oszustwa podatkowe.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zakupu paliwa od dostawcy powiązanego z obrotem pustymi fakturami. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do transakcji, gdzie brak jest tak rażących nieprawidłowości ze strony dostawcy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktury dokumentujące zakup oleju napędowego od I. S. mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, jeśli istnieją wątpliwości co do rzeczywistości transakcji i rzetelności dostawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury te nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, jeśli nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo zakwestionowały faktury, ponieważ brak było dowodów na rzeczywiste nabycie paliwa od I. S., a także na jego pochodzenie i jakość. Podatnik nie wykazał należytej staranności przy wyborze kontrahenta, a rozliczenia gotówkowe i brak dokumentacji potwierdzającej rzeczywiste dostawy paliwa budziły wątpliwości.
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i czy nie naruszyły przepisów postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej i zasady czynnego udziału strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i nie naruszyły przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy, dokonując jego wszechstronnej i obiektywnej oceny. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad postępowania podatkowego, a podatnik miał zapewniony czynny udział. Wnioski organów znalazły pełne pokrycie w materiale dowodowym.
Czy odmowa przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji wnioskowanych przez stronę dowodów była uzasadniona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa przeprowadzenia niektórych dowodów była uzasadniona, ponieważ okoliczności, na które miały one wskazywać, zostały już wystarczająco udowodnione lub nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe mogą odmówić przeprowadzenia dowodu, jeśli okoliczności, na które ma on wskazywać, zostały już wystarczająco stwierdzone innym dowodem lub nie mają znaczenia dla sprawy. W tym przypadku dalsze postępowanie dowodowe nie było niezbędne do ustalenia stanu faktycznego.
Przepisy (22)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Aby wydatek można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, muszą być kumulatywnie spełnione dwa warunki: cel poniesienia wydatku (osiągnięcie przychodu) oraz brak znajdowania się w katalogu wydatków niekwalifikowanych (art. 23). Kluczowe jest faktyczne poniesienie wydatku i jego związek z działalnością gospodarczą.
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (zasada prawdy obiektywnej).
P.p.s.a. art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany granicami skargi.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, w przypadku uwzględnienia skargi, uchyla akt lub czynność.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 23
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 24 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dochodem z działalności gospodarczej jest dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów, zaliczone uprzednio w ciężar kosztów uzyskania przychodu.
u.p.d.o.f. art. 24a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy.
u.p.d.o.f. art. 9 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podatnicy obowiązani do prowadzenia ksiąg rachunkowych są zobowiązani do prowadzenia ksiąg rachunkowych zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy.
O.p. art. 155 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy, na wniosek strony, może przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka.
O.p. art. 155 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może odmówić przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, jeżeli okoliczności, na które ma on wskazywać, zostały już wystarczająco stwierdzone innym dowodem.
O.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku strony o przeprowadzenie dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności już stwierdzone innym dowodem lub jeżeli okoliczności te nie mają znaczenia dla sprawy.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
O.p. art. 194 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dowody z dokumentów mogą być włączane do akt sprawy.
O.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika (zasada in dubio pro tributario).
u.o.r. art. 21
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
Określa minimalne dane, które powinny zawierać dowody księgowe.
u.o.r. art. 22 § 1
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
Dowody księgowe muszą być rzetelne, tj. zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, kompletne zawierające co najmniej dane określone w art. 21.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury I. S. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. • Podatnik nie wykazał należytej staranności przy wyborze kontrahenta. • Brak dowodów na rzeczywiste nabycie paliwa od I. S., jego pochodzenie i jakość. • Rozliczenia gotówkowe i brak dokumentacji potwierdzającej rzeczywiste dostawy paliwa budziły wątpliwości.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, w tym niekompletne zebranie materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów. • Odmowa przeprowadzenia wnioskowanych dowodów była nieuzasadniona. • Zasada in dubio pro tributario powinna mieć zastosowanie do ustalania stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
faktury, które nie dokumentują dostaw towaru od wskazanego w nich sprzedawcy. Nie są to bowiem dowody poniesienia wydatku na zakup towaru. • Jest to wydatek "udokumentowany" wyłącznie w celu obniżenia własnych zobowiązań podatkowych, z powodu nabycia, zazwyczaj taniej i bez potwierdzenia, towaru z nieujawnionego źródła albo bez związku z jakimkolwiek otrzymanym świadczeniem. • Nie może zatem budzić wątpliwości, że kwoty wynikające z tego typu faktur nie stanowią kosztu podatkowego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. • Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar i zużyć go w działalności gospodarczej, aby wydatek zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. • Rzetelność transakcji jest zatem warunkiem koniecznym uznania wydatku za koszt potrącalny. • W interesie strony leży jak najszersza współpraca w gromadzeniu dowodów, bowiem dysponentem wiedzy o okolicznościach istotnych dla dokonania ustaleń w sprawie wiedzę ma tylko podatnik, zaś jeżeli jej nie ujawni, a jest ona istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, może w rezultacie ponieść tego negatywne konsekwencje. • Podatnik winien zatem zgłosić dowody podważające wnioski, które organy wywiodły z jego oświadczeń i zeznań świadków, wskazujące na nieracjonalny i niewiarygodny przebieg transakcji, w szczególności w zakresie tankowania i transportu paliwa oraz rozliczania rzekomych dostaw. […]
Skład orzekający
Matylda Arnold-Rogiewicz
przewodniczący
Maciej Kurasz
sprawozdawca
Jacek Kaute
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie wydatków za koszt uzyskania przychodu wymaga udokumentowania rzeczywistych transakcji gospodarczych, a nie tylko posiadania faktur. Podkreśla znaczenie należytej staranności przy wyborze kontrahenta i weryfikacji jego rzetelności, zwłaszcza w branżach wrażliwych na oszustwa podatkowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zakupu paliwa od dostawcy powiązanego z obrotem pustymi fakturami. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do transakcji, gdzie brak jest tak rażących nieprawidłowości ze strony dostawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu 'pustych faktur' i wykazuje, jak organy podatkowe i sądy podchodzą do weryfikacji kosztów uzyskania przychodów w takich przypadkach. Pokazuje złożoność dowodową i znaczenie należytej staranności przedsiębiorcy.
“Puste faktury za paliwo: Jak sąd ocenił koszty uzyskania przychodów i dlaczego podatnik przegrał sprawę?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.