III SA/Wa 1391/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-02-14
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyryczałtusługi prawniczeadwokatinterpretacja podatkowaPKWiU 69.10.Zumowa zleceniewolny zawód

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że usługi prawnicze świadczone przez adwokata z pomocą studenta prawa na umowie zlecenia mogą być opodatkowane 15% stawką ryczałtu.

Skarżący, adwokat prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, zamierzał opodatkować przychody z usług prawniczych stawką 15% ryczałtu, zatrudniając studenta prawa na umowę zlecenie do czynności związanych z istotą zawodu. Dyrektor KIS uznał to za nieprawidłowe, twierdząc, że adwokat nie wykonuje zawodu osobiście. Sąd uchylił interpretację, stwierdzając, że czynności studenta mogą być uznane za związane z istotą zawodu adwokata, co pozwala na zastosowanie niższej stawki ryczałtu.

Sprawa dotyczyła wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych usług prawniczych świadczonych przez adwokata. Wnioskodawca planował opodatkować swoje przychody stawką 15% ryczałtu, powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. l) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, mimo zatrudniania studenta prawa na umowę zlecenie do wykonywania czynności związanych z istotą zawodu adwokata. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał to stanowisko za nieprawidłowe, argumentując, że osobiste wykonywanie wolnego zawodu adwokata wyklucza zatrudnianie osób wykonujących czynności związane z istotą tego zawodu, co skutkowałoby zastosowaniem stawki 17%. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że definicja osobistego wykonywania wolnego zawodu zawarta w art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy ryczałtowej nie wyklucza zatrudniania studenta prawa do czynności związanych z istotą zawodu adwokata, pod warunkiem, że czynności te są faktycznie związane z istotą tego zawodu. Sąd podkreślił, że czynności takie jak przygotowywanie projektów dokumentów prawnych, opinii czy umów, wykonywane przez studenta, są związane z istotą zawodu adwokata i mogą być podstawą do zastosowania stawki 15% ryczałtu, a stanowisko organu było błędne i naruszało przepisy prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przychody te mogą być opodatkowane 15% stawką ryczałtu, jeśli czynności wykonywane przez studenta są związane z istotą zawodu adwokata.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja osobistego wykonywania wolnego zawodu nie wyklucza zatrudniania studenta do czynności związanych z istotą zawodu adwokata, a czynności te, takie jak przygotowywanie projektów dokumentów prawnych, są związane z istotą zawodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

ustawa ryczałtowa art. 4 § ust. 1 pkt 11

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Określenie 'wolny zawód' oznacza pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywaną osobiście, przy czym za osobiste wykonywanie uważa się działalność bez zatrudniania osób wykonujących czynności związane z istotą danego zawodu.

ustawa ryczałtowa art. 12 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi 17% przychodów osiąganych w zakresie wolnych zawodów.

ustawa ryczałtowa art. 12 § ust. 1 pkt 2 lit. l)

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi 15% przychodów ze świadczenia usług prawnych (PKWiU dział 69), innych niż świadczone w ramach wolnych zawodów.

Pomocnicze

Prawo o adwokaturze art. 4 § ust. 1

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami.

Prawo o adwokaturze art. 66 § ust. 1

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Określa osoby zwolnione z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu adwokackiego, co pośrednio wskazuje na możliwość wykonywania czynności związanych z zawodem przez osoby niebędące adwokatami lub aplikantami.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynności wykonywane przez studenta prawa na umowie zlecenia są związane z istotą zawodu adwokata. Zatrudnianie studenta prawa do czynności związanych z istotą zawodu adwokata nie wyklucza możliwości zastosowania 15% stawki ryczałtu. Interpretacja organu narusza przepisy prawa materialnego, w tym definicję osobistego wykonywania wolnego zawodu.

Odrzucone argumenty

Adwokat nie wykonuje osobiście wolnego zawodu, jeśli zatrudnia osoby wykonujące czynności związane z istotą tego zawodu. Student prawa nie może wykonywać czynności związanych z istotą zawodu adwokata.

Godne uwagi sformułowania

za osobiste wykonywanie wolnego zawodu uważa się wykonywanie działalności bez zatrudniania [...] osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu Czynności związane z istotą zawodu adwokata zostały wymienione w art. 4 ustawy - Prawo o adwokaturze W przekonaniu sądu orzekającego w sprawie, powyżej wymienione czynności związane są z istotą zawodu adwokata

Skład orzekający

Piotr Dębkowski

przewodniczący

Ewa Izabela Fiedorowicz

sprawozdawca

Agnieszka Sułkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości stosowania 15% stawki ryczałtu dla usług prawniczych świadczonych przez adwokatów, którzy korzystają z pomocy studentów prawa w czynnościach związanych z istotą zawodu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Wymaga analizy, czy zatrudniona osoba faktycznie posiada wiedzę i wykonuje czynności związane z istotą zawodu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacyjnego dla prawników chcących skorzystać z preferencyjnych stawek ryczałtu, a jednocześnie optymalizować koszty poprzez zatrudnianie młodszych specjalistów.

Adwokat z pomocą studenta: 15% ryczałtu czy 17%? WSA rozstrzyga!

Sektor

usługi prawne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1391/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Sułkowska
Ewa Izabela Fiedorowicz /sprawozdawca/
Piotr Dębkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1993
art. 4 ust. 1 pkt 11, art. 21 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. l)
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Dębkowski, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J.J. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr 0115-KDIT3.4011.116.2022.1.AD w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz J.J. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J.J. (dalej: wnioskodawca lub skarżący) wystąpił o wydanie pisemnej interpretacji indywidualnej, dotyczącej zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w zakresie ustalenia stawki opodatkowania z prowadzonej działalności polegającej na wykonywaniu usług prawniczych (PKWiU 69.10.Z).
We wniosku przedstawiono zdarzenie przyszłe, z którego wynikało, że skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Działa w W. pod firmą J., wykonuje wolny zawód adwokata i zajmuje się świadczeniem usług prawniczych. Zgodnie ze zgłoszeniem dokonanym do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, przeważającym rodzajem działalności gospodarczej jest "Działalność prawnicza" – określona kodem PKD 69.10.Z.
Obecnie, w tym także w roku podatkowym 2021, wnioskodawca rozlicza się na zasadach określonych w art. 30c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (obecnie t. j. Dz.U.2021.1128, dalej ustawa o PIT), prowadząc podatkową księgę przychodów i rozchodów. Wnioskodawca nie złożył do dnia złożenia wniosku naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenia o wyborze opodatkowania przychodów na podstawie ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U.2022.2540; dalej ustawa ryczałtowa). Oświadczenie to zamierza złożyć w 2022 r., tj. do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostanie osiągnięty pierwszy przychód w roku podatkowym 2022, tym samym niniejszy wniosek dotyczy zdarzenia przyszłego.
W ramach prowadzonej działalności wnioskodawca zatrudnia (od 2021 r.) na umowę zlecenie osobę, która jest odpowiedzialna za realizację czynności związanych z istotą zawodu adwokata. Wnioskodawca zakłada, że osoba ta pozostanie zatrudniona przez cały rok podatkowy 2022 (umowa zawarta jest na czas nieokreślony). Osoba ta posiada praktyczne umiejętności i wiedzę teoretyczną w zakresie doradztwa prawnego. Osoba ta jest na piątym roku studiów prawniczych i przygotowuje się do obrony pracy magisterskiej. Do czynności, które wykonuje ta osoba należy, m.in., udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych oraz występowanie przed sądami i urzędami. Część tych czynności polega na przygotowywaniu projektów dokumentów prawnych do weryfikacji przez adwokata, przygotowaniu do spraw sądowych (np. sporządzanie projektów pozwów i wniosków w postępowaniu nieprocesowym, planów rozprawy, wniosków dowodowych, przygotowanie list pytań do świadków, sporządzaniu projektów pism procesowych, prowadzeniu akt spraw sądowych). Czynności, o których mowa powyżej są niewątpliwie związane z istotą zawodu adwokata - wymieniono je w art. 4 ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U.2022.1184) - "Zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami."
Takiej osobie wnioskodawca zamierza w roku podatkowym 2022 zlecać czynności w nieokreślonej ilości i częstotliwości (wedle bieżących potrzeb wynikających z aktualnej liczby otrzymanych zleceń). Wobec powyższego, rozliczenie dokonywane będzie w oparciu o ilość faktycznie przepracowanych godzin. Wnioskodawca przewiduje, że za realizację zlecenia należne będzie wynagrodzenie w wysokości iloczynu określonej w umowie zlecenie stawki za godzinę pracy, równej co najmniej minimalnej stawce za godzinę pracy w rozumieniu odpowiednich przepisów i czasu faktycznie poświęconego realizacji zlecenia. Dla potrzeb określenia wysokości wynagrodzenia osoba wykonująca czynności, w okresach miesięcznych sporządzać będzie informację o ilości czasu poświęconego realizacji zlecenia. Umowa nie będzie przewidywać minimalnego ani maksymalnego wymiaru godzinowego pracy w miesiącu rozliczeniowym. Wymiar realizacji zlecenia będzie wyznaczany konkretnymi zagadnieniami sygnalizowanymi przez wnioskodawcę. Zleceniobiorca zobowiązany będzie do osobistego wykonywania zlecenia.
Na dzień dzisiejszy wnioskodawca nie zakłada zatrudnienia na podstawie umowy cywilnoprawnej lub umowy o pracę innych osób, niezwiązanych z istotą zawodu prawniczego, tj. np. obsługi administracyjnej, księgowej.
Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności w przeważającej mierze wykonuje usługi doradztwa prawnego i reprezentacji w dziedzinie: prawa karnego, prawa handlowego, prawa pracy, prawa cywilnego, usługi prawne dotyczące patentów, praw autorskich i pozostałych praw własności intelektualnej, a także pozostałe usługi prawne, zatem usługi sklasyfikowane, zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU), pod nr PKWiU: 69.10.11, 69.10.11.0, 69.10.12, 69.10.12.0, 69.10.13, 69.10.13.0, 69.10.14, 69.10.14.0, 69.10.15, 69.10.15.0, 69.10.19, 69.10.19.0. Poza ww. działalnością świadczy także usługi związane z:
- wynajmem i obsługą nieruchomości mieszkalnych własnych i wydzierżawionych, sklasyfikowane pod nr PKWIU 68.20.12, 68.20.12.0,
- pośrednictwem w sprzedaży wolnych terenów pod zabudowę mieszkalną, sklasyfikowane pod nr PKWiU 68.31.13, 68.31.13.0,
- doradztwem związanym z zarządzaniem strategicznym, sklasyfikowane pod nr PKWiU 70.22.11.0,
- prowadzeniem działalności gospodarczej, sklasyfikowane pod nr PKWiU 70.22.30, 70.20.30.0.
W świetle przedstawionego powyżej zdarzenia przyszłego postawiono pytanie, czy wnioskodawca, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie działalności sklasyfikowanej w grupach 69.10.11, 69.10.11.0, 69.10.12, 69.10.12.0, 69.10.13, 69.10.13.0, 69.10.14, 69.10.14.0, 69.10.15, 69.10.15.0, 69.10.19, 69.10.19.0, 68.20.12, 68.20.12.0, 68.31.13, 68.31.13.0, 70.22.11, 70.22.11.0, 70.22.30, 70.20.30.0 PKWiU, wykonujący zawód adwokata, zatrudniający na podstawie umowy zlecenia osobę wykonującą zadania związane z istotą zawodu adwokata, opisane w powyższym stanie faktycznym, jest uprawniony do zastosowania stawki ryczałtu 15% wskazanej w art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. l) ustawy ryczałtowej, do dochodu z działalności prawnej sklasyfikowanej w grupach 69.10.11,69.10.11.0, 69.10.12, 69.10.12.0, 69.10.13, 69.10.13.0, 69.10.14, 69.10.14.0, 69.10.15, 69.10.15.0, 69.10.19, 69.10.19.0.
Przedstawiając własne stanowisko wnioskodawca uznał, że skoro świadczy on usługi prawne przy zaangażowaniu innej osoby wspomagającej go w świadczeniu usług prawnych, tj. zatrudniając w ramach umowy cywilnoprawnej osobę wykonującą czynności związane z istotą zawodu adwokata, ponosząc jednocześnie koszty jej zatrudniania, to zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. l) ustawy ryczałtowej, zastosowanie znajdzie dla całości osiąganych przez wnioskodawcę przychodów stawka w wysokości 15%.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS lub organ) w interpretacji indywidualnej wydanej 14 kwietnia 2022 r., nr 0115-KDIT3.4011.116.2022.1.AD, uznał powyższe stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Organ powołał przepisy ustawy ryczałtowej, tj. art. 4 ust. 1 pkt 12, art. 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. l,, a także art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 76 ustawy - Prawo o adwokaturze i uznał, że czynności studenta, niezależnie od ich rodzaju, czy od kierunku jego studiów, nie mogą być uznane za czynności związane z istotą zawodu adwokata. Adwokat może bowiem rozpocząć wykonywanie zawodu dopiero w sytuacji, gdy ukończy wyższe studia, uzyska tytuł magistra, odbędzie aplikację adwokacką i złoży egzamin adwokacki. W tej sytuacji wnioskodawca, jako adwokat, wyłącznie osobiście może wykonywać zadania przewidziane ustawą - Prawo o adwokaturze, a tym samym pozostaje osobą wykonującą osobiście pozarolniczą działalność gospodarczą, która spełnia przesłanki definicji wolnego zawodu określonej w art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy ryczałtowej. Brak tym samym podstaw dla zastosowania stawki 15%
Wnioskodawca zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższą interpretację indywidualną w całości, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wedle norm prawem przepisanych. Na podstawie art. 145a § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2022.329 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) wniesiono również o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie interpretacji indywidualnej, wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, poprzez nakazanie wydania interpretacji stwierdzającej prawidłowość stanowiska skarżącego.
Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy ryczałtowej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że osobiste wykonywanie wolnego zawodu adwokata obejmuje sytuację, w której podatnik zatrudnia osobę fizyczną wykonującą czynności związane z istotą zawodu na podstawie umowy zlecenia (dalej: umowa), a czynności wykonywane na podstawie umowy związane są z istotną wykonywania wolnego zawodu adwokata i wykorzystywane są do świadczenia przez skarżącego usług prawniczych, podczas gdy świadczenie usług prawnych przy współudziale takiej osoby na podstawie umowy zlecenia nie stanowi osobistego wykonywania wolnego zawodu adwokata w rozumieniu wskazanego przepisu;
2. art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. I) ustawy ryczałtowej, poprzez jego nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej i uznanie, że skarżący nie jest uprawniony do zastosowania stawki ryczałtu 15% do przychodów uzyskanych przez skarżącego ze świadczenia usług sklasyfikowanych według PKWiU pod symbolem 69.10.Z; podczas gdy skarżący prowadzi działalność prawną sklasyfikowaną w PKWiU pod symbolem 69.1 OZ, obejmującą świadczenie usług prawnych i pomocy prawnej przy zaangażowaniu innej osoby fizycznej zatrudnionej przez niego na podstawie umowy zlecenia, co uzasadnia możliwość zastosowania przez skarżącego jednolitej stawki podatkowej określonej w art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. I) ustawy ryczałtowej;
3. art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że osoba niebędąca adwokatem lub aplikantem adwokackim nie może wykonywać czynności związanych z istotą zawodu adwokata, która to błędna wykładnia prowadziła organ do konkluzji, że brak jest podstaw do zastosowania stawki ryczałtu 15% do przychodów uzyskanych przez skarżącego ze świadczenia usług sklasyfikowanych według PKWiU pod symbolem 69.10.Z; podczas, gdy osoba fizyczna niebędąca adwokatem lub aplikantem adwokackim może wykonywać czynności związane z istotą zawodu adwokata, ponieważ prawo nie przewiduje zakazu ich wykonywania, a ponadto w przepisach Prawa o adwokaturze wskazano i dopuszczono wprost sytuacje, w których osoba taka może wykonywać te czynności i ich wykonywanie rodzi uprawnienie od przystąpienia do egzaminu adwokackiego bez odbycia aplikacji lub wpisu na listę adwokatów bez złożenia egzaminu - art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b) i c), art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b) i c), art. 66 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji zatrudniania przez wnioskodawcę studenta na umowę zlecenia w sytuacji przedstawionej we wniosku, uzyskiwane przez skarżącego przychody ze świadczenia usług prawniczych mogą być opodatkowane 15% stawką ryczałtu, czy też należy je opodatkować 17% stawką ryczałtu.
Ocena prawna przedstawionego przez skarżącego zagadnienia wymaga odniesienia się przede wszystkim do art. 4 ust. 1 pkt 11 oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. I) ustawy ryczałtowej. I tak, stosowanie do art. 4 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy, użyte w ustawie określenie wolny zawód oznacza - pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywaną osobiście przez tłumaczy, adwokatów, notariuszy, radców prawnych, biegłych rewidentów, księgowych, agentów ubezpieczeniowych, agentów oferujących ubezpieczenia uzupełniające, brokerów reasekuracyjnych, brokerów ubezpieczeniowych, doradców podatkowych, doradców restrukturyzacyjnych, maklerów papierów wartościowych, doradców inwestycyjnych, agentów firm inwestycyjnych, rzeczników patentowych, z tym że za osobiste wykonywanie wolnego zawodu uważa się wykonywanie działalności bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu.
Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. I) ustawy ryczałtowej, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi:
- 17% przychodów osiąganych w zakresie wolnych zawodów (pkt 1),
- 15% przychodów ze świadczenia usług prawnych, rachunkowo-księgowych i doradztwa podatkowego (PKWiU dział 69), innych niż świadczone w ramach wolnych zawodów (pkt 2 lit. I).
Nie ma sporu pomiędzy stronami, które wyszły z prawidłowego założenia, że powołane regulacje wskazują, iż z wolnym zawodem mamy do czynienia wówczas, gdy adwokat wykonuje działalność gospodarczą osobiście, czyli bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą tego zawodu. Wówczas opodatkowanie przychodów ze świadczonych usług wynosi 17%. Aby podatnik mógł zastosować 15% stawką ryczałtu winien spełnić dwie przesłanki:
1) zatrudnić osobę fizyczną,
2) osoba zatrudniona powinna wykonywać czynności związane z istotą zawodu wykonywanego przez podatnika.
Zatrudnienie bowiem przez adwokata osoby fizycznej, która wykonuje czynności związane z istotą tego zawodu, powoduje, że adwokat nie wykonuje działalności osobiście.
Bezsprzecznym w przedmiotowej sprawie jest zaistnienie pierwszej z wymienionych przesłanek. Skarżący zamierza zatrudnić w ramach umowy cywilnoprawnej – umowy zlecenia – studenta, będącego na piątym roku studiów prawniczych.
Odnosząc się z kolei do drugiej z przesłanek, należało przyjąć, tak jak twierdził skarżący, że osoba, którą ma on zamiar zatrudnić w powyższym trybie, będzie wykonywać czynności związane z istotą zawodu adwokata.
Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynikało, że wykonywana przez skarżącego działalność gospodarcza stanowi działalność usługową, tj. w zakresie usług sklasyfikowanych w PKWiU w dziale 69, przy zaangażowaniu innych osób realizujących zadania związane z istotą zawodu prawniczego, na stanowisku prawnika. Natomiast osoba zatrudniona przez adwokata na umowę zlecenia posiada praktyczne umiejętności i wiedzę teoretyczną w zakresie doradztwa prawnego. Część z czynności wykonywanych przez osobę zatrudnioną polegać będzie na przygotowywaniu projektów dokumentów prawnych, tj. pozwów i wniosków w postępowaniu nieprocesowym, planów rozpraw, wniosków dowodowych, listy pytań do świadków, opinii prawnych oraz umów. Projekty te będą następnie weryfikowane przez adwokata i wykorzystywane do świadczenia przez niego sług prawnych na rzecz klientów.
W przekonaniu sądu orzekającego w sprawie, powyżej wymienione czynności związane są z istotą zawodu adwokata, czego dla niniejszej sprawy wymaga art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy ryczałtowej. Czynności związane z istotą zawodu adwokata zostały wymienione w art. 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami.
Natomiast wyrażone w zaskarżonej interpretacji stanowisko organu, zgodnie z którym czynności powyższe, wykonywane przez studenta prawa w ramach umowy zlecenia, może wykonywać tylko adwokat lub aplikant, jest błędne i narusza art. art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy ryczałtowej. Takie podejście organu w istocie – jak trafnie zarzucił skarżący - prowadziłoby do niemożność wykonywania czynności związanych z istotą zawodu adwokata, np. przez profesorów oraz doktorów hab. nauk prawnych czy też osób, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Zgodnie z art. 66 ust. 1 Prawa o adwokaturze ww. osoby są zwolnione z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu adwokackiego.
Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy ryczałtowej, in fine stanowi o czynnościach związanych z istotą danego zawodu (tu adwokata), a nie o osobie wykonującej zawód adwokata. Niewątpliwie zaś czynności, jakie zostaną zlecone studentowi piątego roku prawa, opisane we wniosku, związane są z istotą zawodu adwokata.
W konsekwencji, w sprawie należało uznać, że czynności związane z istotą zawodu adwokata może wykonywać także student studiów prawniczych, posiadający dostateczną wiedzę i kompetencje w zakresie prawa.
Ponadto dodać należy, że organ w wydawanych interpretacjach także uznał powyższe stanowisko za prawidłowe, co wyraził w interpretacji indywidualnej z 18 marca 2022 r., 0113-KDIPT2-1.4011.60.2022.1.ISL, dotyczącej zatrudnienia pracownika, który ukończył 5 letnie studia prawnicze (a zatem osoby bez uprawnień adwokata, czy aplikanta adwokackiego).
Wobec powyższego, zasadne okazały się zarzuty skargi naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 11, art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. I) ustawy ryczałtowej, a także art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.
Ponownie rozpoznający sprawę organ będzie związany powyżej przedstawioną oceną prawną i wykładnią prawa materialnego.
Sąd jednocześnie – wbrew wnioskowi skarżącego – nie zobowiązał organu do wydania w określonym terminie interpelacji indywidualnej (wniosek zawarty w skardze pkt 2). Brak bowiem było ku temu postaw prawnych. Przepis art. 146 § 1 p.p.s.a., mający zastosowanie przy orzekaniu w przedmiocie skarg na indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego, odsyła do odpowiedniego stosowania art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Możliwość wskazania organowi podatkowemu sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, przewidziana została natomiast w art. 145a § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w przypadku rozpatrywania skarg na interpretacje indywidualne, gdyż brak jest wyraźnego odesłania do stosowania tego przepisu w art. 146 § 1 p.p.s.a. (tak trafnie Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyroku z 3 grudnia 2020 r., II FSK 2048/18; orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., stosownie do wyniku sprawy, w związku z §14 ust. 1 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015, 1800) w wysokości obejmującej wpis 200 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł i koszty zastępstwa prawnego 480 zł.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – zarządzenie z 13 stycznia 2023 r. Przewodniczącej Wydziału (k. 29 akt sądowych). Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, nie przytoczył jednak uzasadnienia tego żądania. W sprawie rozstrzygnięciu podlegała wyłącznie kwestia prawna, ponadto w postępowaniu interpretacyjnym nie prowadzi się postępowania dowodowego. Stanowiska stron były jednoznaczne, zatem sąd nie stwierdził przeszkód prawnych aby sprawę rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI